Frsluflokkur: Gamlar myndir

R Austurvelli

Wood nr. 15 Fornleifur copyright

Nmer 15 er fundin! Laterna magica skyggnumyndina hr a ofan, sem er handlitu, fann skyggnubirgir minn Englandi nlega ruslakistu sinni. S kista reynist honum drjg tekjulind, enda situr hann miklum fjrsj s gi maur.

Myndin er r rinni gu sem sem Riley Brothters og E.G.Wood framleiddu samri vi menn slandi og Skotlandi, og sem g skrifai um Fornleifi fyrra 10 kflum. essi mynd var framleidd af E.G. Wood.

Myndin er af virulegu inghsi okkar ar sem allt er n uppnmi n vegna alls konar ra sjrningjum og ringjum. Einnig m sj dmkirkju hfustaarins. essi mynd var tekin af Sigfsi Eymundssyni og er t.d. ekkt jminjasafni tveimur gerum (sjhr ; Lpr-380 llegu standi. Hina (Lpr-1152-9) er a finna ljsmyndabk af ljsmyndastofu Sigfsar Eymundssonar. Bkin l frammi stofunni og gtu viskiptavinir panta myndir r henni. Margar myndir r essari gtu bk sendi Sigfs lklega til eirra sem framleiddu laterna magica skyggnur. Ljsmyndin er afjminjasafni sg vera tekin 1882-1883.

Austurvllur Sigfs

Nokku merkilegt er a n etta og g b eftir tveimur myndum til vibtar, sem sagt verur fr vi tkifri Fornleifi.

Drengurinn sem hallar sr upp a giringunni vi Austurvll er Danel Benedikt Danelsson (1866-1933), sem var ttaur noran r Hnavatnssslu. Hann var skrur sem smali roddstum Staarskn um 1880. Miklu sar gerist hann bndi Brautarholti Kjs. Starfai einnig sem ljsmyndari, kaupmaur og veitingamaur Selfossi og a lokum sem dyravrur Stjrnarrinu. Frgar eru Kleppsvsur Speglinum sem fjalla um egar hann rei sem sendill Hriflu-Jnasar me uppsagnarbrf handa Helga Tmassyni lkni Kleppi (sj hr). Ef myndin hefur veri tekin 1882-83 hefur Danel ekki veri eldri en 17-18 ra gamall.

Daniel Ben Danielsson

Myndin skyggnunni hefur veri skorin aeins annig a ekki sst t.d. styttuna af Bertel Thorvaldsen sem st Austurvelli.

Mr ykir sjlfumafar gaman a sj essa mynd af Alingishsinu nbyggu. Langalangafi minn Sigurur Bjarnason sem fluttist r Skagafiri vegna ftktar (hann var a sem dag er kalla flttamaur) og sonur hans rur (sem unglingur) unnu bir vi byggingu Alingishssins.

Alingishsi 1883 b

egar Sigfs tk essa mynd st hann ekki langt fr hinum mjg svo umtalaa Vkurgari sem allir vildu bjarga hafa. ar telja fornleifafringar sig hugsanlega hafa fundi heinar grafir undir eim kristnu. g leyfi mr a efast um a ar til g s sannfrandi snnunarggn v til stunings.

g tel persnulega a me eins mikla bygg og n hefur veri snt fram kvosinni vkingald, hafi kuml landnmsmanna og afkomenda eirra, sem ekki voru kristnir, veri ekki mjg langt undan. g leyfi mr a benda mjg merka ljsmynd frum Ljsmyndasafns jminjasafnsins OKKAR, sem tekin var ri 1868 og einnig af Sigfsi Eymundssyni. Tel g myndina sna stainn ar sem Inglfur og hinir barnir Vkinni voru heygir. arna funum (kumlunum) er lngu bi a byggja hs. En hver veit gari rssneska sendirsins ea aeins sunnan vi hann gti veri a kuml fyrstu "vkinga" Vkur su enn a finna undir reynitrjnum.

Reykjavk 1868

egar Htel Kirkjugari verur planta niur Vkurgar - v menningarlegu peningavldin, sem stjrna boginni n, eru afhugu menningu - tla g n rtt a vona a htelhaldarar veri jlegir og hafi myndir rmmum af beinum r garinum og nrmyndir af holdsveikum morgunverarsalnum. a er hugavert fyrir feramenn a stdera slkt egar eir bora rbtinn, innifalinn ea innifalinn. g er til a lta hteleigendum t litmynd af Austurvelli fr 1889! til a hafa yfir kaffivlinni, en a mun vitaskuld kosta drt.

Menning kostar nefnilega, en a er svo billegt a eya henni.


Sofie me ri

IMG_6429 detail

Lesendur Fornleifs tku ef til vill eftir greinarsem hr birtist um fyrstu slandsmyndirnar sem sndar voru me Laterna Magica ljsksturum. Myndirnar eru dag afar sjaldgfar og sjaldsar. Ef i hafi ekki lesi um essar myndir, hafi i vissulega misst af strviburi. N vill svo vel til a Fornleifur selur ekki drt inn almennings-frsluverkefni sn, enda drifinn fram af eirri hugsjn a ef eitthva er a gefa skal v mila til allra sem vilja heyra og sj.Hr geti i lesi allar greinarnar um slandsseru Riley brra fr ca. 1883.

Menn skyggnumyndainai 19. aldar hfu ekki aeins huga slandi. Grnland og bar ess voru einnig upphaldi egar Englendingar ltu heillast af myndafrslu ur en kvikmyndirnar komu til a vera.

Fyrr r keypti Fornleifur myndir rannarri af skyggnumyndum fr 1889/90, sem eru lka sjaldgfar og myndirnar fr slandi. r eru allar handlitaar. N rita g grein fyrir tmarit Danmrku um essar myndir mnar sem voru llu drari a eignast en myndirnar fr slandi en a sama skapi hugaverari. Myndirnar eru handlitaar eftir leibeiningum fr eim sem tku myndirnar og hafa v veri framleiddar ri 1890 ea skmmu sar.

Hr f lesendur Fornleifs snishorn ur en myndirnar hans eigu birtast erlendis. Myndin efst var tekin Upernavik snemma jnmnui ri 1889. Me hjlp dagbkar leiangursmanna eirra sem tku essa og arar myndir Grnlandi ri 1889 hef g dunda mr vi a komast a v hva flki myndunum heitir og leita annarra upplsinga. a hefur tekist vonum framar, v flestar kirkjubkur Grnlands eru netinu og nnur ekkt ljsmyndasfn fr Grnlandi eru betur agengileg en svipu sfn slandi.

ri augnbrninni gefur vsbendingu

Fjrar frar heimastur stu fyrir Upernavik ri 1889 snu fnasta pssi. Stlkan sem satfremst ht Sofie (f. 1876; Fullt nafn: Olava Sofie Emma Kleemann). Var hn dttir sks manns sem settist a Grnlandi og sem kvntist hlfgrnlenskri konu, Agathe Willumsen. Feralangar eir sem tku myndina vissu ekki

Sofie og arret 2

Sofie Kleemann, sar Karlsen, fr Upernavik byrjun jn 1889. Ljsmynd eigu Fornleifs.

hva stlkan ht. En a get get g n sagt me vissu vegna tveggja annarra mynda sem ekktar eru af henni. Ein var tekin af henni, foreldrum hennar og yngrisystkinum af Dana sem ht Carl Hartvig Ryder ri 1887, en hin var tekin ri 1956 er hn var ldru kona (80 ra) og orin blind. ri hgri augnbrninni hefur Sofie fengi unga aldri. a sst greinilega glerskyggnunni fr 1889, og a er enn yfir auganu myndinni fr 1956. Ljsmyndafornleifafri getur veri skemmtileg grein.

Sofie 3

Sofie Karlsen Upernavik ri 1956. Ljsmynd Jette Bang.

Arktisk Institut, Kaupmannahfn.

Kleemann familie Upernavik

Sofie Kleemann lengst til hgri samt foreldrum snum Heinrich og Agathe og yngri systkinum. Ljsmynd Carl Hartvig Ryder 1887.

akka me handabandi

Leiangursmenn, sem tku myndir Grnlandi ri 1889, hfu veri slandi ri 1887. ar hfu eir einnig teki ljsmyndir, sem enduu hins vegar ekki sem myndir skyggnuserum. Bi var a framleia slka r eins og ofar greinir. Leiangursmenn hfu bna um bor skipum snum til a framkalla og sna flki myndir af v mean a bei. a geru eir einnig Grnlandi og greindu svo fr er eir voru verstinni og verslunarstanum Nugssuak yst samnefndu nesi noran Discoeyju:

I photographed the Governor, his wife, and the chief Esquimaux, a fine looking fellow. I presented each with a copy, and here as in Iceland, I noticed that on receipt of a present the recipient shakes hands with the donor.


Njar fregnir af karlinum strtunni

karlinn_naermynd.jpg

strytukarl.jpg

Bergra Sigurardttir, sem er lknir eftirlaunum og mikill hugamaur um nttru landsins, ritai Fornleifi snemma dag og geri vivart um mynd af samamanninum sem rita var umhr Leifi febrar sl. ri.

merkilegri bk Tempest Andersons, Volcanic Studies in many Land fr 1903, sem Bergra hafi lesi, bregur sama rauhra manninum fyrir mynd (sj hr efst). a er ekki sama myndin sem varveitt hefur veri safni York, og sem skrifa var um hr Fornleifi fyrra.

N er smuleiis ljst a upplsingin vi skuggamyndina sem varveitt er Jrvk er rng. Myndin getur engan htt hafa veri tekin nrri Laxamri. Enda kemur fram bk Andersons fr 1903, a ljsmyndin af rauhra karlinum strtunni s tekin norvestur af Mvatni.

g akka Bergru Sigurardttur innilega fyrir upplsingarnar. Vona g svo a hugasamt flk leiti n uppi essar strtur og hugsi t a hver karlinn myndinni hafi veri. Ef til vill var etta vinnumaur sra rna Jnssonar (1849-1916) Sktustum sem einnig var fr me Tempest Anderson essum slum. Hva ht karlinn strtunni? Allar bendingar eru vel egnar.

karl_i_strytu_2.jpg


Njsnarar og dtar strborginni - hva anna?

hotel_borg_1934_wim_van_de_poll.jpg

Heljarmenni Egill Helgason er alltaf a pla eitthva ttalegri ffri sinni, en vill helst alltaf hafa rttu a standa. N br svo vi um daginn a hann vissi a sinn ekki svari vi spurningu sinni. Slkt kemur venju sjaldan fyrir Egil (sj hr).

Egill vildi lta segja sr hvaa dularfulli maur gekk inn mynd af skum dtum fyrir utan Htel Borg ri 1934. Besta tillagan sem borist hefur Agli er a a hafi veri skkmaurinn smundur sgeirsson, sem var aldrei eins hvaxinn og maurinn sem gekkaftan vi sku dtana ri 1934.

hotel_borg_1934_wim_van_de_poll_detalje.jpg

fontenay_2.jpg

Frank le Sage de Fonteney um 1920, ekki svipaur manninum myndinni fr 1934 - ea spjara sari tma 007 kvikmyndum.

g fr a hugsa mli, sem g get ekki upplst Egil Helgason um, v hann hefur san 2005, er hann fr me dnaskap og sma um mig Silfrinu meina mr a gera athugasemdir hj sr.

Ekki smundur skkmaur

etta er ruggleg ekki smundur sgeirsson, hugsai g me mr, en hugsanlega Frank le Sage de Fonteney sendiherra Dana slandi, sem var mjg hvaxinn maur. Hann hafi tluverar hyggjur af veru jverja slandi og sendi margar skrslur til Kaupmannahafnar um a. Honum var rlti bl bori a dramatsera hlutina. Var Frank kvntur Gurnu Eirksdttur, sem ur hafi veri gift dnskum manni, Tage Mller, og tti me honum Birgi sar runeytisstjra.

Einnig er til dminu, a Frank sendiherra hafi veri arna staddur til a njta ga veursins einum mesta menningarpunkti heimsorpsins sem hann var sendiherra . En vi nnari eftirgrennslan er g nr viss um a arna spgspori sendiherrann ekki, v Frank var 54 ra ri 1934 og miklu karlalegri en maurinn myndinni. Me v a skoa sk kaua s g strax a hann er sams konar skm og dtarnir. ess vegna tel g lklegra a s hvaxni hafi veri skipverji Kreuzer Leipzig, hugsanlega yfirmaur, sem fengi hefur a fara binn einkennisklddur.

Var hann njsnari? Hva var svo sem a njsna um ri 1934? Mikilvgi slands kom ekki fyrr en me NAT.

g reyndar til afrit af sumum brfum sendiherrans Frank le Sage de Fonteney um jverja til yfirvalda Kaupmannahfn og ekki er laust vi asendiherrann af greifattunum hafi veri dltill spjari, egar hann var ekki treiartr me slenskum hrossaprngurum.Hr m lesa meira um hollenska ljsmyndarann Wim van de Poll og samferakonu hans Anitu Joachim.

Danskisendiherrann var reyndar lka fyrir utan Htel Borg

Til upplsingar Agli og rum m greina fr v a til er nnur mynd af dtunum fr Kreuzer Leipzig, ar sem eir koma r suurtt og hafa lklega veri bnir a hrista Frank sendiherra af sr og gefa ndunum.Kannski fr Frank inn Borg og fkk sr kaffi og lkjr. En ar sem Egill hafi myndina sem hann birti Silfrinu sl. viku r borunni einhverjum Lemr, er n ekki nema von a hann s ekki ngilega vel upplstur. Hins vegar tel g vst a sendiherrann sitji lengst til hgri myndinni hr fyrir nean. Hann gekk stundum me baskahfu, enda franskur hgenotti a tt. Mynd, ar sem hann er me slka hfu, birtist t.d. af honum slenskum og dnskum blum ri 1939.

nl-hana_2_24_14_02_0_190-0398.jpg

fonteney_fyrir_utan.jpg

fonteney_1939_a.jpg


slenskar kerlingar og karlar frnskum ritum

grasset_1_1788.jpg

Fornleifur stundar a sem frstundagaman, lka og lknar leika sr golfi, a safna teikningum og ristum af slenskum kerlingum og krlum fr 18. og 19. ld. hann ori dgott safn af eim sem fyllt gti heilt al bslli sveit. Vi verum a akka Frkkum fyrir a eilfa essa slendinga seinni hluta 18. aldar, jafnvel tt eir hafi hugsanlega aldrei s slendingana sem eir teiknuu.

r myndi sem sndar vera hr r safni Fornleifs, og sem ekki byggja teikningum bk Eggerts lafssonar og Bjarna Plssonar, Reise igigennem Island (1772), eru einnig flestar franskar. essar frnsku myndir voru einu sjnur slendingar sem ltill hluti af heimsbygginni hafi s san a slenskar konur stu (stu) fyrir hj Albrecht Drer i Antwerpen ri 1521 (sjhr). Voru teikningar Drers vitaskuld ltt til snis fyrr en 19. ld egar r komust eigu eins af melimum Rotschild-ttarinnar, eirrar rku.

grasset_2_1788_1300847.jpg

Hvort einhver Frakki teiknai upphaflega essi hjn, sem yur eru snd dag, slandi, ea hefur lti arar myndir hafa hrif sig skal ekkert fullyrt um hr. Mr hefur dotti hug a leiangrar eir sem komu til slands vegum franska greifans Buffons (sj hr) og sem tk me sr saukind og rhyrndan hrt, sem ur hefur veri greint fr Fornleifi, hafi hugsanlega rissa upp mynd af slendingum af tegundinni homo sapiens, n ess a vilja taka slka vandragripi me sr til Frakklands viljuga ea nauuga. Frakkarnir vildu miklu frekar hafa me sr kind og hrt en mannflk, enda voru eir drafringar. stand slensku jarinnar var vissulega slmt sari hluta 18. aldar, en slendingar voru hvorki svo mikilli trmingarhttu, n a hrjir og drslegir tliti a tlenskir feralangar vildu hafa spesmen af eim me sr fti til Frans.

Rmri hlfri ld sar tku arir Frakkar afsteypur af slendingum og hfu sar til snis konungshllinni Pars (sj hr). Segi svo ekki a slensku afdalaflki hafi ekki veri sndur hugi. Vive la France!

Homme Islandois & Femme Islandois (1788)

Fyrsta ger mynda af slenskum karli og konu (sj efst) sem birtist bk Frakklandi eru tvr myndir af Homme Islandois og Femme Islandois. au birtust 10. bindi ritr um bninga janna eftir Jaques Grasset Saint-Sauveur, sem ber heiti Costumes Civils actuels de tous les Peuples connus. Bindi sem slensku hjnin birtust komu t ri 1788. (Sj myndirnar efst;Hr geta menn flett bkinni sem gefin var t af Pavard tgfunni Pars). Myndirnar voru teiknaar af Felix Mixelle.

Maur getur leyft sr a velta v fyrir sr, hvort slenska konan bk Grasset Saint-Sauveur hafi veri teiknu eftir mannamyndunum reinhverjum af tgfum af bk Eggerts lafssonar og Bjarna Plssonar, Reise igiennem Island, sem kom fyrst t Sor ri 1772 (2. bindi, sj hr). a tel g nsta lklegt, og karlinn hj Eggerti og Bjarna skilar sr alls ekki teikninguna af slenska karlinum hj Grasset Saint-Sauveur.

img_6704_fornleifur.jpg

ess ber a geta a ri 1788 komu t arar myndir af slenskum hjnum ngrenni Heklu og rum slendingum vi soningu vi Geysi Haukadal. enskri bk, nnar tilteki 1. bindiaf bk sra John Trusler: The Habitable World Descirbed; Or the Present State of the People in all Parts of the Globe, from North to South: Showing The Situation, Extent, Climate, Productions, Animals, &c. of the different Kingdoms and States; Including all the new Discoveries: etc. & etc.Part I., London 1788. Leifur einnig essa bk og smuleiis rrifnar myndir r ru eintaki safni snu. Myndirnar af slendingum bkinni eru heldur ekkifyrirmyndir slensku hjnanna frnskum bninga og landfriritum.

img_6710_fornleifur_1300846.jpg

Homme de L'Islande & [Femme de L'Island] Costumes de Diffrent Pays (1797)

img_b_fornleifur.jpg

ri 1797, tpum ratug eftir a Homme og Femme Islandois komu t bk Grasset Saint Savieurs um bninga heimsbyggarinnar, kom t rit me endurteiknuum myndum Grasset Saint-Saveurs sem gefin var t Bordeaux undir ritstjrn tgefanda sem ht Labrousse. Bkin bar heiti Dostumes de Diffrent Pays.

Fornleifur v miur aeins karlinn, sem g keypti nveri Frakklandi af fornbksala. Einhvern tma hefur hann lklega veri rifinn t bkinni, v myndirnar gfu fyrir nokkrum rum meira ara hnd en ef reynt var a selja bkina. Slkt skemmdarstarfsemi hefur lengi tkast og eru bkurnar n ornar svo sjaldsar og svo drar a essi ljti siur er sem betur fer sjaldgfari en ur. g leita enn a konu fyrir karlinn. essi kona hr fyrir nean g ekki en hn heima LACMA listasafninu Los Angeles og v ugglaust ekki til fals fyrir piparsveininn ali mnu. Ef g n konu fyrir hann, og hann er ekki hommi, b g brkaup beinni Fornleifi me tlvukampavni og dvrum.

lacma_for_fornleifur_1300841.jpg

Konan Los Angeles

Hjn Tableau historique, descriptif et gographique de tous les peuples du monde (1821)

1821_b_fornleifur_1300832.jpg

rum og rija ratug 19. aldar gaf forlagi Lecrivain Pars t verk litlu broti um landafri og menningu flks heiminum. ri 1821 var slandi ger skil. Listamaurinn sem fenginn var til a sna hina hrju ba essa eldfjallalands tk hjn Felix Mixelle fr 1788 og pssai au saman eina mynd. etta gera tgefendur vst til a spara, en samt var einnig plss fyrir Heklu bakgrunninum. Karlinn er enn me sinn svarta rhyrnuhatt, stafinn ogskikkjuna gu. Konan er einnig koppeistu r fyrrnefndum frnskum verkum. Mr lkar einstaklega vel vi uppgrslutaki essari mynd. Svo virist sem listamanninum hafi tt vi hfi a setja eina Alaskasp ea lka strvi bakgrunninn. g held miki upp essi menningarhjn sem g hef leyft mr a kallaVigdsi og Geirhar hfui frumkvlum eim sem kenndu frnsku RV rdaga.

Costumes Civils Actuels Des tous les Peuples Connus, dessines d'apres nature, graves et colories (1830)

homme_islandois_2017_fornleifur.jpg

ri 1830 birtust loks slensk hjn, sem skyld voru eimfyrrnefndu fyrsta bindi fjgurra binda ritraar Silvain Marechals, sem hann kallai Costumes Civils Actuels Des tous les Peuples Connus, dessines d'apres nature, graves et colories, sem t kom Pars (Hr er meira a segja hgt a skoa bkina). Fornleifur essi hjn tveimur eintkum og ba ein eirra ugglaust Suurlandi og hin einhvers staar Snfellsnesi.

Vona g a lesendur hafi haft gaman af essari myndlistasningu Fornleifs, sem verur opinn um kveinn tma. etta er ekki slusning.

femme_islandois_2017_fornleifur.jpg

V..V. mars 2017


Eruptions Volcaniques

eruptions_volcaniques_2_1298313.jpgeruptions_volcaniques_2_1298312.jpg

essa mynd, sem Fornleifur eignaist nlega, er a finna stlark (tvblungi) sem unglingar Frakklandi skrifuu stutta tmastla og prflausnir snar sari hluta 19. aldar.

essa rk hefur unglingur me fallega hnd skrifa um eignarfornfn, les pronoms possessifs.

Slkar arkir voru miki notaar af Frkkum og var upplsingaefni me myndefni af llu milli himins og jarar forsu arkarinnar og frandi texta baksunni.

Myndin sem er ll hin vintralegasta a sna Eldgos (Eruptions Volcaniques), n.t. Heklu og Geysi (Les ruptions de l'Hcla, les Geysers (Islande). egar 19. ld geru menn sr grein fyrir v a eldgos vru frbrt landkynningarefni.

Stlkuna me krkfaldinn slinum, sem virist flja hamfarirnar, nema a hn s randi gfum trhesti, hefur listamaurinn ekkt fr rum myndum og vitanlega gamla ga Geysi. En Hekla er arna hrein hugarsm. Efst i vinstra horninu er skeytt inn ltilli mynd sem snir smala og fjrflokk hans, sem og furulega hla og eitthva sem virist vera hellir. g kannast ekki vi ennan sta en fjllin minna mig ktan fjallasal prentmyndum af Hlum Hjaltaldal bk Ebenezer Hendersons fr 1819.


Hin annlaa slenska gestrisni ri 1909

img_3_1296155.jpg

Um lei og g minni enn einu sinni hina undurfgru Skkulai-Siggu, sem hgt er a kaupa 50x70 sm stru plakati af Fornleifi, greinir hr fr ru en eldra chromo-korti, me uppfrandi efni sem fylgdi matvru invingarjflagsins strborgum Evrpu byrjun 20. aldar.

Merki hr a ofan er 23 vetrum eldra en Skkulai-Sigga pkkunum fr Chokolat Pupier i Saint Etienne. Merki fylgdi pkkum me spukrafti fr Liebig ri 1909. Eins og ur hefur veri greint fr Fornleifi (sj hr), gaf Liebig t tvr serur me slandsmyndum sem Fornleifur einnig skattkamri snum. Ofanst mynd, sem Fornleifur eignaist nlega Frakklandi, tilheyrir ekki eim serum, heldur litrkri seru semkallaist Jours d't das l'extreme Nord, ea Sumardagar hinu ha norri. Undirtitillinn er La bienvenue aux voyaguers en Islande, sem tleggjast m: tlendingar bonir velkomnir slandi.

Greinilegt er a franskt tib Liebig kjtkraftsrisans skalandi hefur vanta upplsingar fr slandi fyriruppbyggilegt frsluefni um sland, og listamennirnir hafa kvei a sklda rlti.

Heimastan Draumabakka kemur frandi hendi mts vi feralangana, me mjlk og brau. Hn er einna helst lkust blndu af barmastrri norskri, hollenskri, rssneskri og svissneskri heimastu. Mir hennar situr vi mjaltir tnftinum og fjallasnin er fgur. Feralangarnir taka ofan hattinn og hma sig nbaka braui og drekka volga mjlkina. hinum slenska bndab ervitaskuld allt mjg reisulegt og brinn hlainn r grjti eins og sar nasistahofi Gunnars Gunnarsson a Skriuklaustri. Ekkert torf er sjanlegt ea tskeifar og skyldleikarktaar rollur. Fjallasnin er glsileg og vitaskuld er eldfjall og r v rkur rlti. Feramannagos voru greinileg lka eftirstt vara og ekkt ri 1909.

detail_liebig.jpg

Myndirnar Liebig-kortunum sumari 1909 voru ef til vill ekki mikil listaverk, en tluver handavinna.

Myndin essu korti kraftaverkaverksmijunnar Leibig er nsta helst eins og einhver stasta draumkunta fyrrverandi fornminjarherra puttlingaferalagi me Kim Jong-Un um sland.Sigmundur vildi, eins og menn muna, ekki aeins endurreisa hs endurreisnarstl Framsknarflokksins me asto Margrtar Hallgrmsdttur jminjavarar, heldur einnig lta byggja almennilegan Selfossb me 60 metra langri mialdastafkirkju og gapastokki. Hann skammaist sn fyrir fortina og vildi ba til njar fornleifar.

Kannski hefi SDG veri gtur draumsnarmaur spukraftsverksmiju? Hann var a minnsta kosti algjrlega misheppnaur sem yfirkokkur stjrnmlum. tli Maggi ea Toro hafi ekki lausar stur fyrir svo efnilegan spudraumamann? Maur verur a vona a. Annars er alltaf hgt a setja upp Potemkin-tjld Norur Kreu ef enginn hugi er Selfossi.


Er skutlur flugu yrlu

runa_i_rotterdam.jpg

Lkt og sumir karlmenn leita lmir a nttrumyndum sveittum og lsnum tlvum snum, leitar Fornleifur starfsmaur minn uppi myndir af gmlum dsum sem komust rslitfegurarsamkeppna um a leyti sem hann var sjlfur upp sitt besta. a ga vi etta hobb hans er a sjaldan fylgir vrus svo gmlum sntum. Langt er milligra funda, en nske rakst hann eina slka mynd Hollandi.

ar sem Fornleifur fermdist tvhnepptum jakka, er mat hans kvenlkamanum mjg gamaldags, en afar klassskt. Hann leggur meiri herslu gott andlit en t.d. afturendann. Snyrtilegur klaburur og t.d. heigular maxkpur telur Fornleifur meal ess fremsta sem konur geta skarta. En allt klir rs, eins og Danir segja og allar konur eru fallegar sinn htt (svo vil g ekki a einhverjir helv. femnistar fari a nldra hr um gripasningar og karlrembu).

Htt klof er Fornleifi ekki a fyrirstu. Brjstmli skal ekki vera strra lagi enda karlinn sjlfur me innfallin brjstkassa og heilinn skal vera fallegri konum og betur stilltur en hoppandi ORA-baunin sem Fornleifur og arir menn eru oftast me heila sta.

amigoe_di_curacao.jpg

Myndin sem m.a. birtist hollenska (frsneska) blainu Friese Koerier og var, og jafnvel allt vestur Hollensku Antillaeyjum, blainu Amigoe di Curacau, snir nokkrar yngismeyjar sem voru a spka sig haustmnuum ri 1957. r voru a sna ft tskusningu sem fimm fyrirtki Hollandi stu fyrir Zandvoort, margrmuum strandb vestur af Amsterdam.

Ungfr Rna

Vita er a lengst til vinstri stendur ungfr Rna Brynjlfsdttir fr slandi sem lenti ru sti einni af slandskeppnunum sem haldnar voru ri 1957. Vi hli hennar er mademoiselle Monique Lambert fr Frakklandi sem hafi ori 2. Miss France fyrr rinu 1957 og nnur Miss Europe Helsinki ri 1955. Nst kemur engin nnur en Miss World '56, Petra Schurmann fr skalandi (sem andaist 2010 eftirglsilegan feril). vnst kemur Corine Rottschfer fr Hollandi, me klrlita hri, sem var Miss Evrpa (og sar Miss World ri 1959). Og loks lengst til hgri Ungfr Belga '56, Madeleine Hotelet. Yngismeyjarnar voru arna yrluflugvelli Rotterdam. r eru sumar a ba eftir v a komast fyrsta yrluflug vi sinnar. Miss Belga virist vera eitthva lasin, en kannski var hn bara flughrdd?

gluggagaeinn.jpgHr er merk kvikmynd fr Miss World keppninni Lundnum ri ri 1957, sem Fornleifur fann FB Heiars Jnssonar snyrtis. Hvar annars staar? Heiar er rugglega lka slakur fornleifafri og Fornleifur er make-uppinu, en bir kunna eir hins vegar a meta gan og skarpan prfl. frttaskotinu fr Lyceum ri 1957 sst okkadsin RnaBrynjlfs fr slandi ar sem hn gengur lugang Lundnum. Sumir urftu a setja upp kkinn til a fatta fegur slenskra kvenna, nema a a hefi veri til a sj smatriin. Rna upplsti a hugaml hennar vru "to travel farther and to speak more languages". a var n meira en en Miss Finnland geri, en hn vann Miss World titilinn ri 1957. Hn talai aeins finnsku, rmmennsku og slatta reykmerkjamllskum, en var einnig smilega g gufu.

runa_i_london.jpg

Rna hafi gott gngulag

Hvar tli Rna Brynjlfsdttir s niur komin dag? Fornleifur grf hana upp eins og allt anna. Hn br thverfi Columbus, Ohio, og heitir Runa B. Cobey. gamla gaVsir upplsti hn lesendur ri 1965 a hn hefi gifst manni, Herbert Todd Cobey a nafni. Hann var hvorki meira n minna en me hsklaprf sgu fr Yale og Harvard og gti v hglega hafa ori forseti. Hann var lka leikritahfundur og gaf t vikubla, sem er vona lka merkilegt og a vera me blogg dag.

sta ess a skrifaleiinlega doranta um Civil War hafi hann ofan af fyrir fegurardsinni sinni fr slandi me v a reka vlafyrirtki, sem srhfi sig alls konar vlum og farartkjum sem arir framleiddu ekki. ri 1965 bjuggu au hjn Georgestown Norvesturhluta Washington D.C. tt Bertie s n lngu ltinn er glsileg kona eins og Rna vart lausu, svo jafnaldrar Fornleifs, og eir sem eldri eru, eru vinsamlegast benir um a sitja strk snum og lta hana frii. Dttir Rnu getur hins vegar hjlpa ykkur. Hn ersrfringur slku.

runa_i_rotterdam_naermynd_1282655.jpg

Rna Rotterdam


Svartir sjliar slandi

hverager_i_1957.jpg

Fornleifur er hugamaur um sgu svarta mannsins slandi og hefur gert sr far um a skrifa um hana sta ess a frast t af v hvaa or maur notar um flk sem er svo dkkt hrund a ljsara flk getur ekki teki sr au or munn.

Hr ti vinstri vngnum m lesa eilti um sgu svarta mannsins slandi eftir ritstjra Fornleifs. a vi a hafa a til vinstri v ar plitkinni mynda margir sr, a eir beri mesta viringin fyrir minnihlutum og su srleyfishafar rttar skoanir og hugsanir. a er n vart a g ori lengur a nota nokku or um blkkumenn, v sama hva maur skrifar, kemur oft kolrugla flk, og segir mr a ekki megi maur nefna svarta me v ori sem g nota; a maur srkynttahatari ef maur noti eitthva tilteki vitameinlaust or. Heyrt hef g a svertingi, negri, svartur, blkkumaur, eldkkur su orin algjr bannor hj hheilgu flki, svo ekki s n tala um surt og blmenn. Mikill vandi er okkur hndum, egar mli fer a flkjast fyrir okkur.

Hr eru tvr furugar myndir af svrtum mnnum sem komu vi slandi. S efri er tekin ri 1957 Hverageri og eru etta foringjaefni fr Kong r sjher Belgu.Hattamerki eirra snir a eir hafa tilheyrt eim hluta sjhersins Belgu sem hafi asetur Kong. Kragamerki sna a eirvoru "officer candidates" (undirforingjaefni).

Offiserarnir eldkku komu hinga belgsku herskipi og var fair minn oft leisgumaur fyrir hafnir belgskra og hollenskra NAT-skipa. a var einmitt einni slkri fer, a pabbi sagi hfninni a setja vasakltana sna hverinn Grtu Hverageri, sem stundum er kllu Grla. Svo var sett grnspa gati. Andsttt v sem oft hafi gerst ur, egar fair minn lk ennan leik, komu engir hreinir vasakltar. a koma alls engir vasakltar upp nstu gosum. Menn gtu vitaskuld ekki bei endalaust eftir sntukltum snum, svo lagt var a sta n nveginna vasaklta. Skmmu sar munu tugir klta hafa legi allt kringum Grtu og voru eir jafnvel bundnir saman a hornunum.

Lklega hefur Kongmnnum tt gaman og heimilislegt bananalundi Hvergeringa. Gaman vri a vita hva foringjaefni me myndavlina hefur teki af myndum slandi - hva hefur honum tt hugavert a ljsmynda v landi sem honum hefur ugglaus tt lka framandi og hvtbleikum slendingi tti allt Kong? Ef essir menn eru lfi, eru eir lklega komnir fram nrisaldurinn.

svartir_sjoli_ar_1940-43_svavar_hjaltested.jpg

Neri myndin er hins vegar eins og sj m tekin Bankastrti. Nnar tilteki fyrir utan Bankastrti 3. ar sem vikublai Flkinn hafi til hsa. Myndin, sem snir dta af bandarsku skipi sem kom vi Reykjavk sara heimsstri, er sennilegast tekin af Svavari Hjaltested ritstjra, en hann mun sar hafa lna hana Gunnari M. Magnss sem tlai a nota hana bkarverk sitt "Virki norri". Hvort myndi birtist bkinni veit g ekki.

Ljsmyndin af matrsunum birtist hins vegar ekki Flkanum. A lokum lenti myndin jminjasafninu og kom r bi Gunnars. M. Magnss. Vafalaust eru flestir mannanna myndinni lngu ltnir - og nei, etta er ekki hann Morgan Freeman arna fyrir miju.


sland tfralampanum: 3. hluti

db_snuf1_1281913.gif

Sigga gamla tekur n slega nefi af einskrri glei, v hr skal brtt hafin sning skuggamyndum fr slandi, sem framleiddar voru seinni hluta 19. aldar Bretlandseyjum. Sast svo vita s voru myndirnar sndar Reykjavk af orlki . Johnson 19. ld. - Er nema von a Sigrur s hamingjusm?

Ritstjri Fornleifs fann nlega og keypti gamlar myndir af innfddu eFlamanni bsettum Cornwall Bretlandseyjum. eFlinn (eBay) getur oft geymt hugavera gripi, tt langt s milli drgripanna.

Skuggamyndirnar me slensku efni, sem verur lst hr nstu dgum - og tveim eirra egar essum kafla (sj near)- fundust fyrir algjra tilviljun er hfundurinn var a leita a ru efni me hjlp Google. a er Fornleifi mikil ngja a sna frleiksfsu flki essar merku skuggamyndir.

r glerskyggnur me slandsmyndum sem orlkur . Johnson og Sigfs Eymundsson sndu Reykvkingum (sj2. hluta greinasafnsins um sland tfralampanum), voru ugglaust fyrst og fremst framleiddar Englandi. Vi vitum a anga stti orlkur myndir snar og vntanlega hafa hann og Sigfs, sem sndi skuggamyndir me Johnson um tma, veri milligngumenn um a bresk fyrirtki framleiddu myndarina England to Iceland sem slulistum var einnig kllu From England to Iceland.

Hverjir tku myndirnar ?

Nokkrar myndanna hefur Sigfs Eymundsson sannanlega teki, v vi ekkjum r r gtu safni me papprsljsmyndum Sigfsar sem varveitt er jminjasafni slands.

Arar myndanna syrpunni England to Iceland hafa aftur mti n nokkurs vafa veri teknar af efnamnnunum og veiiflgunum Maitland James Burnett (1844-1918) og Walter H. Tevelyan (1840-1884) sem komu til a stunda stangaveiar og til a ljsmynda landi runum 1882-84. Eftir veikindi og daua Trevelyans ri 1884, kom Burnett einn til slands nsturin, ea fram til rsins 1888. Bir tku eir ljsmyndir slandi a v er tali er.

sigfus_eymundsson.jpg

Sigfs Eymundsson, bksali, tgefandi og myndasmiur. Sigfs rak fyrstu ljsmyndastofu slands fr rinu 1867.

Frank Ponzi geri ferum Burnetts og Trevelyans g skil bkinni sland fyrir aldamt (1995) og byggir hana myndum og dagbkarbrotum sem hann fann og keypti Bretlandseyjum.

Ponzi rakst hins vegar aldrei skuggamyndir, ar sem notast hafi veri vi sumarljsmyndir Burnetts og Trevelyans. Sumar myndanna syrpunni England to Iceland eru v skiljanlega ekki me bk Ponzis og greinilegt er a Burnett og Trevelyan hafa einhverjum tilvikum teki fleiri en eina mynd hverjum sta sem eir heimsttu. Viki skal a v sar. Einnig grunar mig, a Sigfs Eymundsson hafi veri eim flgum innan handar vi ljsmyndun.

Syrpan England to Iceland

Myndasyrpa me titlinum England to Iceland var seld af tveimur fyrirtkjum Englandi lok 19. aldar. Annars vegar, og til a byrja me, af Riley Brothers Bradford Yorkshire England en einnig fr og me ca. 1890 af Lundnafyritkinu E.G. Woods (sj sar). slulistum E.G. Woods var syrpan kllu A visit to Iceland.

essar syrpur me myndum fr sland virast mjg sjaldgfar, v ur en Fornleifur fann feinar eirra hj forngripasalanum Cornwall, voru engar myndir r syrpunni lengur ekktar nema af lsingum slulista Riley brra og E.G. Woods sem Lucerna, vefsvi fyrir rannsknir Laterna Magica hefur birt. A auki keypti g tvr myndir r ennannarri syrpu sem ber nafn Sigfs Eymundarsonar [sic], en annig ritai Sigfs oft nafn sitt fyrri hluta ljsmyndaraferils sns.

Skyggnumyndirnar, sem n eru komnar leitirnar r syrpunni England to Iceland/From England to Iceland, eru aeins 12 a tlu og eru r bi framleiddar af Riley Brrum og E.G. Woods og v ekki allar framleiddar sama tma svo a r hafi veri teknar sama tma og af smu ljsmyndurunum. Hins vegar passa nmer myndanna sem lmd voru glerplturnar vi efni myndanna eins og v var lst fyrstu auglsingum Riley brra fyrir syrpuna fr slandi.

Syrpan er v langt fr v ll fundin/varveitt. Upplst er fyrstu auglsingum a syrpu Riley Brothers, sem upphaflega var bin til tmabilinu 1882-85, en lklegast ri 1883, hafi veri 48 myndir.

Af eim glerskyggnum sem n eru komnar leitirnar eru flestar merktar me tlu og merki framleianda, og koma r upplsingar heim og saman vi slulista Riley brra sem er varveittur fr 1887. Lsingar skuggamyndunum 48 lista Riley brra passa vi efni myndanna sem fundust nlega Cornwall, einnig eirra sem framleiddar voru af E.G. Wood. Hugsanlegt er, a egar Riley brur hafa sni sr a kvikmyndager eftir 1890 hafi eir selt rttinn af slandssyrpunni, sem og mrgum rum skuggamyndum til annarra fyrirtkja eim inai.

Slulistum me upplsingar um Laterna Magica skuggamyndir hefur veri safna skipulega af rannsknarteymi vi nokkra hskla Evrpu, Bretlandseyjum, Hollandi og skalandi, sem hefur mist vi hsklann Trier skalandi. ar mila menni vel af ekkingu sinni vefsunni LUCERNA the Magic Lantern Web Resource.

Frimenn essu svii sem vinna saman a LUCERNA hafa skr u milljn skyggnur og upplsingar um r. Einn eirra, Dr. Richard Crangle Exeter, hefur veri hjlplegur hfundi essarar greinar me upplsingar sem leiddu til essara skrifa.

merki_riley_brothers.jpg

Riley Brothers

Reiley Brothes var fyrirtki, sem byrjun einbeitti sr a ger skuggamynda, slu eirra og leigu, sem og slu og leigu sningartkjum fyrir skuggamyndir.Fyrirtki var stofna ri 1884 Bradford Yorkshire eftir aullarkaupmaurinn Joseph Riley (1838-1926) hafi heillast af Laterna Magica sningum. Riley hafi ungur ahyllst medisma og me hjlp menntunarstefnu eirra komist til metora og lnir.

joseph.jpgri 1883 keypti Joseph Reiley (hr til vinstri unga aldri) tki og myndir handa tveimur sonum snum Herbert og Willie Riley. Fegarnir hfu fljtlega sningar myndum me trarlegum og frilegum fyrirlestrum til a safna f fyrirmunaarleysingjaheimili og samtkin Action for Children, sem er starfandi enn ann dag dag.

Joseph s verslunartkifri tfralampanum og stofnai samt brur snum, Sam, fyrirtki sem framleiddi skyggnur og sningartki.Fyrirtki blmstrai og var feinum rum strsta fyrirtki essu svii heiminum. Fyrirtki varreki af brrunum Herbert og Willie undir yfirumsjn Josephs, en sar ri 1894 hfu arir synir Josephs, Arnold og Bernard, einnig strf fyrirtkinu. ri 1894 stofnai Herbert Rileytib New York og stjrnai rekstri ar til dauadags ri 1891.

Willie Riley, sem einnig var litkur rithfundur, hlt aftur mti til Parsar og komst ar kynni vi kvikmyndavl Lumiers. Fengu Riley brur einkartt slu Keneptoscopi-tkni Cecil Wrays ri 1896. etta voru tvenns konar tki sem hgt var a sna kvikmyndir me me v a setja aukabna vel tbna gaslsta tfralampa essa tma. Riley brur voru annig einnig forgangsmenn kvikmyndaheiminum og ri 1897 hfu Riley Brothers slu kvikmyndaupptkuvl og framleislu 75 feta filmum. Allt fkk enda, v samkeppnin kvikmyndageiranum Bandarkjunum var hr. Fyrirtki Riley Brothers hlt velli Bretlandseyjum fram a sara heimsstri, mflugumynd undir lokin (sj meirahr).

Hi ga skip Camoens

3_fornleifur.jpg

Mynd nr. 3. Leith Harbour - England to Iceland. Riley Brothers. (Str allra skyggnanna er 8,2 x 8,2 sm).

Allt hfst etta meskyggnumyndunum og meal hundrua syrpa sem Riley Brothers framleiddu var syrpan me myndum fr slandi: (From) England to Iceland. Innihald hennar var sem ur segir 48 myndir, og er vita fr auglsingum fyrirtkisins hva r sndu. Margar eirra, ea 14, sndu msa stai Skotlandi.

Aeins ein myndanna 14 fr Skotlandi syrpunni (From) England to Iceland var hins vegar meal myndanna sem nlega fundust hj eFlamanninum Cornwall. a er mynd nr. 3 syrpunni, sem er lklegt a Burnett ea Trevelyan hafi teki ferum snum. Snir hn skip hfninni Leith og ber heiti Leith Harbour. Leith er hafnarborg Edinborgar Skotlandi og fyrsta borgin sem ritstjri Fornleifs leit augum Evrpu fyrstu utanlandsfer sinni ri 1970.

Skuggamynd nmer 3 snir ekki skip a sem Burnett og Trevelyan sigldu jafnan til slands. a ht Camoens. egar Camoens sigldi ekki me farega, m.a. fjlda Vesturfara, flutti skipi hross fr slandi kola- og tinnmur Bretlandseyjum, ar sem blessair hestarnir enduu vi sna hrilegan htt. Hgt er a lesa tarlega um volu hrossin og essa merku, bresku feralanga fallegri bkFrank Ponzis, sland fyrir aldamt (1995), sem er a vera illfanleg. skandi vri a hn kmi t aftur.

39_fornleifur.jpg

Mynd nr. 39. Camoens in Ice -- Akureyri [ea llu heldur Trkyllisvk]. Riley Brothers.

Ein af sustu myndunum syrpunni England to Iceland var kllu Camoens in Ice -- Akureyri. Hn var meal myndanna sem Fornleifur fkk fr Cornwall fyrr essu ri og er tlusett sem nr. 39.

a m teljast nsta ruggt a myndin s ekki fr Akureyri ea Eyjafiri. Spurningin umfjrinn sem myndin er tekin var borin undir lesendur Fornleifs gr. HaukurJhannesson jarfringur, sem er manna frastur um Strandir, leit til a byrja me a myndin vri tekin Inglfsfiri (sj hr). Hann hafi samband vi Gumund Jnsson fyrrv. hreppstjra Munaarnesi, sem ekkir einnig vel til essum slum, srstaklega fr sj, hann s n fluttur Grundarfjr. Gumundur, taldi vst a myndin vri tekin Trkyllisvk og tekur Haukur Jhannesson heils hugar undir a. Haukur ritai mr eftir a essi grein hafi birst: "g er binn a bera myndina undir Gumund Munaarnesi. Hann segir a myndin s tekin Trkyllisvk og a er rtt egar betur er a g. Skipi hefur veri undir bkkunum innan vi Krossnes og a sst yfir Melavkina og upp Eyrarhls. Haugsfjall er snum sta og Eyrarfjall en hgra megin sst Uranesi undan Urartindi milli Melavkur og Norurfjarar. etta er alveg rugg greining."

Fornleifur tekur einnig undir etta og akkar hr me Hauki og Gumundi fyrir alla hjlpina leit a hinu sanna um myndina af Camoens. Camoens var arna snum Trkyllisvk og ekki Akureyri eins og kaupendur myndanna fengu a vita ri 1887. Lklega er essi mynd tekin sama tma og essi mynd pappr sem g veit ekki hver tk, en lkast til voru a Burnett ea Trevelyan:

5780ea1645851307319ce06b40e0b308_1282159.jpg

Hfundur og sningarstjri: Vilhjlmur rn Vilhjlmsson (og Fornleifur)

sland tfralampanum 1. hluti

sland tfralampanum 2. hluti

db_hoedafs.gif

Fornleifur heldur fram sningum slandsmyndum snum innan skamms, en skar lesendum snum grar ntur, egar eir hafa loks komist gegnum ennan hluta slandskynningarinnar fr 19. ld.


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband