Fćrsluflokkur: Dćgurmál

Leirhausinn og Schütz eru nú hinir grunuđu

Schutz und Gunnar
Ţegar leirhausar vistast á Ţjóđminjasafni, eru ţeir líkast til sjálfkrafa orđnir ađ efni hér á Fornleifi.

Eins og siđmenntađ fólk veit skal mikil ađgát höfđi í nćrveru leirhausa, en ţegar menn fara ađ hugsa einum of mikiđ um ţannig hausa, eđa jafnvel eins og leirhausar, er nú ekki nema von ađ útkoman verđi einhvers konar leirburđur.

Ţađ gerđist einmitt nýveriđ er listakonan Ólöf Nordal tjáđi sig um ţá skođun sína, og ţađ á besta útsendingartíma RÚV. Ólöf telur ađ tveir Leirfinnar hefđu veriđ í umferđ á međan ađ rannsókn Geirfinnsmálsins stóđ yfir.

Líklegast var best ađ ţćr vangaveltur, sem greinilega byggja á alvarlegri sjónskekkju á listrćnu auga, hafi ekki orđiđ til áđur en margfrćg skýrsla Starfshóps um um Guđmundar- og Geirfinnsmál kom út áriđ 2013.

Ef ţessi dćmalaust ruglađa leirhausakenning Ólafar hefđi hins vegar veriđ hnođuđ saman eitthvađ fyrr, hefđi hin leirkennda hugarsmíđ líklega fengiđ byr undir báđa vćngi í hinni furđulegu skýrslu yfirvaldsins um Guđmunds- og Geirmundarmál frá 2013. Vafalítiđ hefđi ţá síendurtekiđ veriđ ritađ um tvo hausa í skýrslunni frá 2013 og sú upplýsing höfđ eftir "talsmanni Sćvars" líkt og svo margt í ţví plaggi, sem síđar hefur orđiđ ađ heilögum sannleika. 

Nú, ţegar heil ţjóđ er búin ađ sýkna áđur dćmda morđingja, er ég á ţví ađ leirhausinn verđi ekki bara gleymdur í geymslum Ţjóđminjasafns í silfruđum kassa, heldur sem allra fyrst settur til sýnis á flugvallarfćribandinu kostulega á safninu, íslenskri réttarvitund til lofs og ćvarandi virđingar.

En er ekki annars nóg er nú komiđ af rugli í kringum "Leirfinn" heitinn, eingetna sköpun listakonunnar Ríkeyjar (Ingimundardóttur)? Ríkey skóp Leirfinn reyndar eftir rissum teiknara frá Keflavík (sem aldrei hafa veriđ sýndar opinberlega), en teiknarinn var beđinn var ađ teikna mann sem kom viđ í Hafnarbúđinni í Keflavík.

Leirhausinn er reyndar ekki stórt listaverk ef ţađ skal notađ sem hjálpargagn í morđmáli. Sannast sagna lítur enginn út eins og Leirfinnur, nema ađ hann sé eins óheppinn ađ fćđast eins og  Magnús Leópoldsson. En Magnús er ekki einu sinnu líkur hinum kúkabrúna leirhaus sem óvart varđ frćgasta íslenska listaverkiđ á 8. áratug 20. aldar.

Nú orđiđ hugsar Leirfinnur fátt í geymslu Ţjóđminjasafnsins suđur í Hafnarfirđi, enda hefur hann bráđskýra ţjóđ til ađ hugsa fyrir sig.

En greinilegt er ađ almennur skilningur á tilurđ hans er afar lítill og frekar leirgerđur. Ţví hefur til ađ mynda ítrekađ veriđ haldiđ fram ađ leirstyttan hafi vísvitandi veriđ látin líkjast Magnúsi Leopoldssyni. sem síđar var handtekinn og haldiđ í Síđumúlafangelsinu í einangrun í 105 daga og fjórar klukkustundir. Teiknarinn úr Keflavík, Magnús Gíslason, hefur haldiđ ţví fram međ algjörlega óundirbyggđum rökum ađ rannsóknarmenn hafi látiđ sig hafa ljósmynd af Magnúsi Leopoldssyni, sem fyrirmynd ađ teikningu, sem hann átti ađ gera af umrćddum „Leirfinni“. Ţessi ásökun hefur ţó veriđ vísađ til heimahúsanna af opinberum ađilum. Í skýrslu Láru V. Júlíusdóttur lögfrćđings og setts saksóknara, sem Magnús Leópoldsson fékk í hendur áriđ 2003, sem m.a. fjallar um tilurđ leirmyndarinnar, kemur glögglega fram ađ lögreglumenn ýttu alls ekki undir gerđ myndarinnar međ ljósmynd af Magnúsi. Ţrátt fyrir ţá vitneskju heldur gođsögnin um líkindi milli "Leirfinns" og Magnúss Leópoldssonar áfram ađ grassera á međan ađ fólk getur ekki lesiđ sér til gagns.

magnús Club Sandwitch
Stundum er sagt ađ listamenn nái ekki eiginleikum ţess sem ţeir portrettera, og ađ sál listamannsins sjálfs fangist í andlitsmyndum hans af öđrum. Mér er nćst ađ halda ađ hinn mikiđ umrćddi Leirfinnur sé einfaldlega blanda af andliti Ríkeyjar Ingimundardóttur og Kristjáns Viđars Viđarssonar. Útkoman verđur svona sirkabout eins og Magnús Leópoldsson, enda margir Íslendingar úr ţessu sama steypumóti. Höfundur ţessa pistils hefur kallađ ţessa íslensku "týpu" Hinn íslenska kubbahaus og er hann líklega afleiđing skyldleikarćktar og uppruna Íslendinga sem helst eru ćttađir úr Norđur-Noregi. Ţađ eru ţví margir "Leirfinnar" á ferli á Íslandi, t.d. sakamálafrćđingurinn knái, Gísli H. Guđjónsson, sem var ungur rannsóknarlögreglumađur ţegar Geirfinnsmáliđ var í algleymingi.

RýkMagnKris
Ég leyfi mér auđmjúklega ađ benda á, ađ ef mađur málađi afsteypu af leirhausnum međ andlitslitum, verđi útkoman ekki ósvipuđ Kristjáni Viđari Júlíússyni (áđur Viđarssyni) fyrrum sökudólgi. Skítabrúnleitir leirhausar eru einfaldlega ekki til ţess fallnir ađ leita uppi illmenni á međal Íslendinga - frekar en skjannahvítar marmarastyttur eru til ţess fallnar ađ lýsa stađreyndum um útlit Forngrikkja eđa Rómverja. 

Leirfinnur Mogginn 1974Kristján Viđar lilleLeirburđur séra Guđjóns Skarphéđinssonar

Jćja, nú yfir í ađeins ađra sálma -- Í fyrrnefndri skýrslu Starfshóps um Guđmunds- og Geirfinnsmál frá 2013 er mikiđ vitnađ í nokkrar skýringar og útleggingar "umbođsmanns Sćvars", sem byggja einvörđungu á frásögnum í skýrslu eftir Hlyn Ţór heitinn Magnússon. Hlynur starfađi sem fangavörđur í Síđumúlafangelsi á 8. áratug síđustu aldar, er Geirfinns og Guđmundarmálin voru í algleymingi. 

Ásakanir í garđ lögreglu og fangelsisyfirvalda varđandi međferđina á Sćvari Marínó Ciecielski, sem ekki komu fram í réttarhöldum og endurupptökubeiđni Sćvars, koma fram í skýrslu Hlyns frá 1996. Í Skýrslu Starfhóps um Guđmundar og Geirfinnsmál frá 2013 eru ţćr frásagnir svo bornar fram á silfurfati af umbođsmanni Sćvars, nćsta orđnar ađ heilögum sannleika, án ţess ađ nokkurn veginn sé hćgt ađ sannreyna ţćr.  Hvers konar vinnubrögđ eru ţađ eiginlega?

Stundum lćđist ađ manni sá grunur ađ bráđnauđsynlegt hefđi veriđ ađ fá Karl Schütz (sjá mynd efst međ Gunnari Eyţórssyni og "Leirfinni") til landsins, og ađ hann hefđi betur staldrađ lengur viđ og haft eins og tug sagnfrćđinga sér innan handar - ţar sem íslenskir lögfrćđingar geta víst ekki greint frumheimildir frá gróusögum (sbr. skýrlan frá 2013).

Hvernig hópurinn á bak viđ skýrsluna frá 2013 fer ađ ţví ađ fullvissa sig um ađ Hlynur Ţór Magnússon hafi veriđ betra sannleiksvitni en ađrir menn, skil  ég ekki. Hlynur brillerarđi áriđ 2014 á bloggsíđu Illuga Jökulssonar međ ţví ađ halda ţví fram ađ Karl Schütz hefđi veriđ gamall Gestapómađur og nasisti - sem Schütz var reyndar ekki. Ţetta hafđi Hlynur keypt hrátt og ósođiđ úr frásögn Guđjóns Skarphéđinssonar, sem ţá var orđinn ólyginn preláti og sálusorgari á snćrum íslensku Ţjóđkirkjunnar og Drottins Guđs hins almáttuga. 

Guđjón laug hins vegar vitleysunni áđur í Óttar "Mayday" Sveinsson  í DV (Sjá hér), ţar sem síra Guđjón Skarphéđinsson hélt ţessu fram viđ Óttar ađ Karl Schütz hefđi veriđ illrćmdur Gestapómađur, sem hvađ hafa yfirheyrt og myrt skćruliđa á Ítalíu. En ţađ sanna í málinu er ađ sá Karl Schütz sem kom til Íslands var ekki Gestapo-mađurinn sem hét Karl Theodor Schütz sem brotiđ hafđi af sér á Ítalíu og víđar. Áđur, eđa áriđ 2014 hefur sá er ţetta ritar greint frá ţessari gróusögudreifingu Hlyns Magnússonar og uppspuna úr pontu síra Guđjóns Skarphéđinssonar. Hlynur Magnússon bađst afsökunar á vammi sínu -- En engin slík beiđni heyrđist frá upphafsmanni lygasögunnar.

Nú vill síra Guđjón fá milljarđa frá íslenska ríkinu og skattgreiđendum. Ég geri ţar af leiđandi ráđ fyrir ţví ađ séra Guđjón vilji hafa nóg á milli handanna ţegar afkomendur Schütz koma og krefja hann skađabóta fyrir ađ kalla föđur ţeirra, afa og langafa stríđsglćpamann á Ítalíu. Slíkur leirburđur gćti orđiđ dýr fyrir Guđsmanninn, og ţví gott ađ hafa eitthvađ á milli handanna ţegar ađ ţví kemur - en ađ ţví kemur, og Íslendingar geta líka trúađ ţví eins og öllu öđru. Líka ţeir kjánar á hinu háa Alţingi sem nú vilja ađ ţýsk yfirvöld í nútímanum svíni Karl Schütz enn meira til en ţegar hefur gerst á Íslandi. Ţeir höfđu nýlega samband viđ Ţýsk yfirvöld og heimtuđu gögn um Karl Schütz byggđa á fordómafullum forsendum sem gerjast hafa á Íslandi vanţekkingarinnar.

Hver svo sem ástćđan er fyrir hinni stóru "sannleiksţörf" Íslendinga, ţá á ég erfitt međ ađ skilja hana, ţegar menn sjá ekki ađ leirhausinn á Ţjóđminjasafninu, sem enn er ósýknađur, er fyrst og fremst líkur manni sem dćmdur var fyrir morđ, glćp sem hann hefur veriđ sýknađur af; og ađ annar dćmdur morđingi, og síđar fullsýknađur öđlingur, fćr óáreitt ađ stunda fólskufullar lygar í útlendingahatursstíl um rannsóknarađila í máli sínu. Ef ţađ vekur ekki einhverjar spurningar í hausum landa minna, er ţar kannski meira af leir en ég bjóst viđ.


Hinar blautu miđaldir

27-9175cad028_1255587.jpg

Mér hefur sýnst ađ marga fornleifafrćđinga dreymi um ađ finna eitthvađ dónalegt í jörđinni. Fáum verđur ţó af ósk sinni. Fornleifafrćđi virđist einnig höfđa mjög til kynferđislegra vangavelta hjá sumu fólki. Einstaka sinnum heyrir mađur af uppgröftrum sem voru hálfgerđar orgíur. Aldrei hef ég lent í slíkum háska.

Archaeology and Sex eru samt óumflýjanlega samtengd fyrirbćri. Ţróuđ hefur veriđ undirgrein fornleifafrćđinnar, Gender Archaeology (kynjafornleifafrćđi), ţar sem menn velta mikiđ fyrir sér, hvort Óđinn og Gunnar á Hlíđarenda hafi veriđ gay, eđa Grettir hafi veriđ međ lítinn lim. Kannski skýra tilurđ ţeirra frćđa líka eskimóa og fílamennina sem  einstaka fornleifafrćđingar hafa haldiđ sig finna, t.d. viđ bć Gunnars Gunnarssonar nasista og skálds. Ef gumar hafa gaman af ţví, er ţađ allt í lagi mín vegna, og örugglega ţćgilegasta ađferđ til ađ komast hjá ţví ađ grafa og verđa skítugir eins og ađrir fornleifafrćđingar. Merkiđ hér ađ ofan, sem fannst í Bryggjuborg í Belgíu og er aldursgreint til tímabilsins 1375-1450, er einnig galopiđ fyrir túlkun. Hvađ ţarna á sér stađ, geta kynjafrćđingar líklega skýrt fyrir okkur. Kannski er ţetta gleđiganga, en eins gćti allt hćglega bent til ţess ađ ákveđin tegund af femínisma hafi veriđ iđkuđ á miđöldum í Niđurlöndum?

stone-age-antler-dildo-2.jpg

Ţegar ég hélt á sínum tíma til náms í fornleifafrćđi, lét ég löggilda túlka ţýđa stúdentsprófskírteini mitt yfir á dönsku, ensku og sćnsku, enda sótti ég um ađ hefja nám í nokkrum löndum, til ađ hafa vađiđ fyrir neđan mig. Sćnski túlkurinn var sćnsk kona í Reykjavík. Er ég sótti ţýđingu hennar á prófskýrteini mínu heima hjá henni, vildi hún rćđa fornleifafrćđi viđ mig, sér í lagi um frjósemisfallosa sem tíđkast höfđu í ţeim hluta Svíţjóđar ţar sem hún ólst upp. Ég var farinn ađ hugsa, ađ blessuđ konan hefđi ekki fengiđ alveg nćgju sína af slíkum tólum, og var ţví feginn ţegar karl hennar, lítill embćttismađur međ hatt, kom heim og öllu tali um typpi í sćnsku Dölunum var snögglega hćtt. Svíar hófu reyndar mjög snemma framleiđslu á limum. Litla myndin hér fyrir ofan er af lim úr hjartarhorni sem er frá steinöld. Limurinn er af veglegri stćrđ. Hún hefur greinilega líka skipt máli á Steinöld.

Böllurinn á Borg

Á Stóru-Borg undir Eyjafjöllum kom margt upp úr bćjarhólnum međan ađ hann var rannsakađur af ţjóđfrćđingnum Mjöll Snćsdóttur og mörgum misjafnlega hörnuđum ungmennum sem nutu leiđsagnar hennar í votviđrasamri íslenskri fornleifafrćđi. Ég var einn ţeirra. Stóra-Borg var eins og leikfangakista, svo mikiđ fannst ţar af fornleifum, ađ viđ ungmennin sem unnu međ Mjöll sátum fram á rauđa nótt viđ ađ ţvo og skrá forngripi, og ţađ launalaust. Ég held ađ eini stađurinn, ţar sem eitthvađ dónalegt hafi komiđ úr jörđu á Íslandi, hafi veriđ á Stóru-Borg. Ţar fannst eitt sinn spýta sem hafđi veriđ tálguđ svo lystarlega til ađ hún líktist ţví sem pent fólk kallar penis erectus eđa ređur međ reisn. Tímasetningar fornminja á Stóru-Borg eru mjög á reiki, og gćti ţetta typpi hafa veriđ yngra en frá miđöldum. Spýtan var mjög sívöl og "tidslřs" eins og Danir segja.

Ţví miđur get ég ekki sýnt ykkur typpiđ og veit ekki hvort ţađ er lengur til, nema á skráningarkorti Stóru-Borgar rannsóknarinnar. Mikiđ magn fornminja úr lífrćnum efnum frá Stóru-Borg hefur eyđilagst eftir ađ ţađ var komiđ á Ţjóđminjasafniđ. Forvörslu á gripunum var ţví miđur ekki sinnt sem skyldi. Ţjóđminjavörđur hafđi meiri áhuga á fornbílum.

Hvađ ţessi viđarphallos hefur veriđ notađur í, ćtla ég ekki ađ velta frekar fyrir mér, en sumir starfsmenn rannsóknarinnar töldu öruggt ađ ţetta vćri svo kallađur dildó, eitt af hjálpartćkjum ástarlífsins eins og ţađ var síđar kallađ í auglýsingum. Kannski var ţetta dildó Önnu á Stóru-Borg? Kannski átti Hjálti viđ vandamál ađ stríđa. Ef svo er, á aldursgreining til 16. aldar mjög vel viđ. Úr ţessu verđur ţađ ţó ekki sannreynt.

Óháđ fundi priapos erecto á Stóru Borg, var oft mjög kátt í tjaldi grafara á hólnum norđan viđ bćjarhólinn sem rannsakađur var. Á hólnum var á hverju sumri reist gamalt vegavinnutjald. Inni í ţví flugu margar blautar sögur yfir samlokum, kaffi og kleinum, en aldrei ţegar gestir komu í tjaldiđ. Ţá kom yfir menn grafarţögn og frómur helgiblćr. Bestar voru sögurnar í miklum rigningum, og af ţeim var nóg undir Eyjafjöllum. Mjöll var meistari í slíkum sögum og var fyrir vikiđ á tímabili kölluđ "gamla pervertan".

0102a05fig25.jpg

Fótafrár fallus, sem ber konukríli sem ýtir á undan sér litlum sćtum fallusum (tittlingum) í hjólbörum. Merkiđ fannst í Vlaardingen í Hollandi. Aldursgreining 1375-1450. Hvađ var fólk eiginlega ađ hugsa á ţessum tíma? Líklegast um ţađ sama og í dag. Svona minjagripi ćtti nú Ređurstofan ađ hafa í verslun sinni.

Klámfengin merki og tákn

Fyrir ţá fornleifafrćđinga og ađra sem sakna dónalegra fornleifafunda, og til ađ bćta fyrir ređurmissinn á Stóru Borg birti ég hér lesendum mínum og öđrum klám og blautlegheit frá miđöldum. Mest af ţví er frá Hollandi, ţar sem slíkt hefur ávallt ţótt sjálfsagđur hlutur. Hollendingar kalla ekki allt ömmu sína.

22-7a695cdabf.jpg

Mikiđ er hún vígreif ţessi "pussy Royale". Sumir myndu álykta ţetta helgan stađ.

23-b0128e21c4.jpg

Međan ađ menn steyptu lítil pílagrímsmerki úr blý og  tinblöndum, sem pílagrímar gátu keypt sér til jarteikna ţess ađ ţeir hefđu heimsótt helgan stađ eđa kirkju, var einnig á 14. og 15. öld frekar blómleg framleiđsla á alls kyns merkjum sem sýndu ređur, punghausa, píkur og pílagrímapussur í alls kyns stellingum. Ţađ merkilega viđ hin síđarnefndu merki er, ađ sumir telja jafnvel ađ ţau hafi veriđ afhent fólki af kirkjunnar mönnum.

Mín kenning er sú, ađ međan ađ "miđaldaklám" var allt "verklegt" og í höndunum á Hollendingum, ţá var ţađ allt í munninum á Íslendingum - eđa ţangađ til ađ Íslendingar reistu voldugasta fallusinn í heiminum á Skólavörđuholtinu.

21-44dc54f62c.jpg

Ţreyttur kóngur. Vćngina skilur mađur og krónuna, en bjallan er líklegast til ađ tilkynna ađ lókurinn sé orđinn linur, eđa ađ hann sé ađ koma nćrri Helgustöđum.25-ceff0779f6.jpg

Er hér veriđ ađ gefa í skyn, hvađ pílagrímar hugsa mest um og leita ađ á ferđum sínum?

Ítarefni um "dónaleg" teikn á miđöldum:

  • Fyrst skal nefnd grein hollenska keramíksérfrćđingsins Sebastiaans Ostkamps, sem ég ţekki lítillega. Ekki ţarf annađ en ađ googla Ostkaamp og vulva eđa Ostkamp og penis, ţá finna menn ţessa skemmtilegu grein: Ostkamp, S., 2009. The world upside down. Secular badges and the iconography of the Late Medieval Period: ordinary pins with multiple meanings, Journal of Archaeology in the Low Countries 1.2, 107-125.  Einnig má finna greinina hér og hér.
  • Ţessi grein sem einnig birtist áriđ 2009 og er eftir danska konu Ann Marie Rasmussen, sem er Lektor viđ Duke University í N-Karólínu, er mjög áhugaverđ og lýsir mest miđaldabókmenntum ţýskum međ órum um ređur og sköp. Áhugavert!
  • Svo er til ágćtis bók, eđa réttara sagt greinasafn, um efniđ: Nicola McDonald (Ed.) 2006 Medieval obscenities. Boydell & Brewer Ltd. Hér er hana ađ finna Google Books.

Mikiđ safn miđaldadónaskapar er til í Vatíkaninu, en ţađ er ekki til sýnis nema fyrir útvalda.


Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband