Bank, bank - er einhver heima?

Hurin

Steinunn Kristjnsdttir hefur vst afar frjtt myndunarafl. Enginn vafi leikur v eftir "ralanga" leit hennar a klaustrum og smuleiis ef teki er mi af hennar fyrri strfum sem oft hafa verigagnrnd hr Fornleifi og lttvg fundin (sast fyrir tveimurdgum san). Prfessorinn er v miur grillufangari og hlustar lti gangrni. Eitt sinn egar g gangrndi hana fyrir vanekkingu pening sem fannst Skriuklaustri (sj hr), svarai hn essu til og viurkenndi a a sem hn setti fram riti vri kanna og a hn hn vri haldin "hugaleysi myntum yfirhfu":

"g ver a viurkenna a g hef lti skoa essa mynt og ti upp allt a sem um hana hefur veri sagt, n ess a kanna a sjlf. Sennilega er a af hugaleysi myntum yfirhfu. g skrifai heldur ekki ennan texta sem birtur heimasunni og vsar til. Hins vegar ber g alla byrg v sem stendur rannsknarskrslum uppgraftarins. a er hrrtt hj r.

g mun a sjlfsgu breyta umfjlluninni um myntina bkarhandritinu, en tti gott ef gtir bent mr heimildir til ess a vsa til v sambandi? vsar til nokkurra undir frslunni en r eru v miur ekki fanlegar hr landi. g hef hinga til stust vi grein Antons Holts rbk 1986. g s a vel nna a krossinn er alls ekki Mltukross, a hefi g alveg tt a ekkja. g er aftur mti ekki vel ls mialdatexta yfirhfu.

Er a rtt skili hj mr a vilt meina a etta s ekki reiknimynt heldur gjaldmiill? En hn er alla vega frnsk og slegin 15. ld (ea fyrr?)? Mr finnst gati henni grunsamlegt - eins og a hn hafi frekar notu sem hlsmen, kannski eftir a notkun hennar sem gjaldmiils var htt. Kannast vi slkt?

Tilgta Steinunnar Kristjnsdttur um Valjfstaarhurina n flokkast fyrst og fremst undir vangaveltur og ekkert anna. Vandamli er hins vegar a hn talar lkt og hn hafi fundi hinn heilaga sannleika, eitt skipti fyrir ll. Eintmar spurningar og vitengingarhttur vera aldrei ein og sr a undirstum undir ga tilgtu. Ekkert tilgtusm Steinunnar er fornleifafri og ar a auki sjum vi hr dmi um afar furulega sagnfri sem vantar heilu kaflana. Danir eiga sr vsu um flk, en aallega brn, sem setja fram algjrlegatilhfulausar spurningar og sannanlegar.

Hvis og hvis min rv er spids og fyldt med marmelade og stundum heyrist essi ger: Hvis og hvis, min rv var spids og flydt med limonade, s ville alle suge den og nej, hvor blev de glade! Oft uppgtvar maur a Danir eiga erfitt me a skilja ennan ga vsdm og lt g v flakka ga skringu ensku: If there are too many unknowns in a hypothetical, the chance of it being true is zero, just like the hypothetical situation of "an ass being pointy and filled with marmalade."

Hefi g geta bjarga Steinunni?

g hefi hins vegar geta nota drmtan tma minn, til a leirtta rugli Steinunni. Hn bau mr einu sinni a lesa bk sna um Skriuklaustur. a geri hn allra vinsamlegast ri ri 2012 n ess a bja borgun fyrir og ritai eftirfarandi.

Ef hefur huga og tma, tti mr gott ef gtir lesi yfir allt bkarhandriti og bent mr a sem betur m fara. Lttu mig endilega vita ef a er mgulegt".


g afakkai vitanlega boi. g treysti v a flk me prfessorstitil vi H sem stundar rannsknir klaustrum mildum geti lesi mialdatexta, latnu og anna sem hjlpa getur upp skilninginn. En egar prfessorar eru ekki vel lsir mialdatexta yfirhfu er vst lti hgt a gera fyrir nema a eya miklum tma og kostnai. ess vegna hugnaist mr ekki a koma a yfirlestri bk Steinunnar um Skriuklaustur, og ekki hefur hn bei mig um a lesa nja bk sna.

g hef hins vegar bent henni greinar mnar Fornleifi. En Steinunn virist ekki hafa teki tillit til eirra ngreinar Gurnar su Grmsdttur rbk Fornleifaflagsins.

H er mrgu btavant og er arfi a koma inn a hr. En g er n alvarlega vafa um hfni sumra eirra sem kenna vi ennan hskla. fornleifafri

g er hrddur um a prfessor Steinunn hafi lklega reist sr veglegan Valjfsstaarhurars um xl, og muni ur finnast steinninn Steinunni heldur en ruggur uppruni Valjfsstaarhurar. Hef g sannspurt a n vafri kollegar okkar beggja um landi me forn dyragt a bera vi Valjfsstaarhurarfjalir. Mun drekinn hurinni hafa ori fr vi og biti nokkra, engan til lfis. Femnistar telja vst a drekinn hurinni s kvenkyns og samkynhneig. g tri v auvita mtulega eins llu ru sem femnistar og genderfringar segja. g tel hins vegar nsta vst a ljni hurinni s gay (hommaljn). Tri mr, etta er algjrlega undirbygg tilgta. Henni mun ugglaust vaxa fiskur um hrygg. Hins vegar tel g alveg tiloka a kona hafi skori lgmyndir Valjfstaarhurarinnar t. Tryllist n fjldinn...

ar a auki m a lokum nefna, a hur eins og s sem varveittist Valjfsta er skreytt veraldlegu myndefni sem klausturreglur vldu nr aldrei fyrir klaustur sn og kirkjuhurir ea dyraumbna. En myndmli er n raun mun meiri vsun Bibluna en Steinunn telur. var heilagur Georg helsti drekabaninn egar a var ekki Jess sjlfur. Drekabanar eru algengtmyndefni dyraumbnai, hurum og hurahringum og snirbarttu hins ga vi hi illa (Sj t.d. hr). Einnig verur a benda sjandi mnnum a enn glsilegri tskur (en ann sem vi sjum Valjfstaarhur) er a finna stafkirkjum Noregi fr sama tma og Valjfstaarhurin, og voru r kirkjur ekki klausturkirkjur.

ar sem ekki er hgt a sj ljn skildi riddarans, er mgulegt a komast a eirri niurstu a myndmli dyrunum s vsun meintan afa Jns Loftssonar, Magns Noregskonung. Hans skjldur mun hafa bori ljnsmynd, en a gera skildirnir Valjfstaarhurinni ekki. Steinunn les einfaldlega of miki t r textum enda ekki vel ls mialdatexta yfirhfu.

Pax vobiscum

Hurin hj Stephens

Lok lok og ls


mbl.is Er hurin a klaustrinu fundin?
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

RV - MENNING og svo kallaar Fornmynjar?

Steinka

RV hefur nlega teki upp eim menningarauka a lita "menningarfrttir" me fjlublum lit og prenta menninguna gular sur. A minnsta kosti netinu.

dag er vef Rkistvarpsinsfrtt me fyrirsgnina Segir sibtina hafa veri afturfr. Greint er fr nrri bk Steinunnar Kristjnsdttur um klaustur slandi, ar sem hn eignar sr og fornleifafrinni niurstur sem lngu hafa veri ekktar. Greinin byggir vntanlega vitali vi Egils Helgasonar Kiljunni ann 18.10. 2017.

n ess a hafa lesi bk Steinunnar, hefur mr snst innlegg hennar klausturfrin afar unn, og hef g ekki skafiutan af skoun minni v.Steinunn hefur enga menntun, nema sjlfsmenntun, fornleifafri mialda, og kemur a greinilega niur rannsknarstrfum hennar.

Hr, hr, hr, hr,hr, hr,hr og hr m lesa gagnrnar greinar frimennsku Steinunnar, sem oft tum er vgast sagt furuleg. Ekki bst g vi v a hn svari gagnrninni nrri bk sinni. Hn hefur ekki s sr a frt hinga til. gn fviskunnar er stundum eina vopni.

g er enginn verndarisibtar ogLtersku fram yfir kalsku. g hef hins vegar numi kirkju- og klaustur(fornleifa)fri og veit hva g tala um.

FORNMYNJAR??

Fjlubli litur RV menningarfrtt hefur lti btt, ea tti g a skrifa "lti". Undir mynd af einum af uppgrftum Steinunnar stendur: Bk Steinunnar er afrakstur marga ra rannsknarvinnu "fornmynjum."

FORNMyNJAR nttOri "fornmynjar" er vafalaust tta fr menningarblaamanni RV. Hafa slenskir fornleifafringar ekki enn lrt a krefjast ess a lesa a yfir sem slenskir blaamenn blara um.

Ekki einu sinni ori fornminjar er rtt me fari egar kemur a frsgn af fornleifafrum Steinunnar Kristjnsdttur.

lok frttarinnar sem ekki boar gott fyrir lestur bkar Steinunnar kemur etta rugl fram:

Klaustrin sfnuu vissulega a sr au og eitthva var um spillingu innan eirra, en Steinunn telur a vegna mikilvgs hlutverks eirra s ekki rtt a tala um siaskiptin sem umbtur. a sem gerist san er a Danakonungur tekur yfir eignir klaustranna og umbosmenn hans setjast staina. jkirkjan dag er nttrulegarekin fyrir essar jarir, sem voru teknar yfir vi siaskiptin."

Ef Steinunn hefi lesi sr eitthva smri til, hefi hn komist aannarri niurstu. frsgn af Fundi nefnda rkis og kirkju um kirkjujarir dms- og kirkjumlaruneytinu 10. janar 1997, sem m.a. byggi lru liti Kirkjujaranefndar 1984, kemur greinilega fram, a Steinunn veur villu. Kirkja og rki komust a niurstu, sem sagnfringar og arir frir einstaklingar hafa veitt eim. ri 1997 kom eftirfarandi fram Frsgn af fundi nefnda rkis og kirkju um kirkjujarir dms- og kirkjumlaruneytinu 10. janar 1997, ar sem slenska rki og jkirkjan geru me sr samkomulag um kirkjujarir og launagreislur presta og starfsmanna jkirkjunnar. 4. grein a essu samkomulagi stendur orrtt:

Klausturjarir: Fram kemur litsger kirkjueignanefndar fr 1984 a ekki veri s a slenska kirkjan eigi n neina lagalega krfu til klausturjaranna. Engar jarir umsj rkisins falla n undir hugtaki klausturjarir.

En Steinunn Kristjnsdttir veit auvita betur. Hn lifir jflagi ar sem skoanir sumra kvenna teljast orin eins konar lg - jafnvel r su dmadags rugl og jafnvel lygar. a kemst hn ekki lengur upp me og verur v a skra fyrir okkur hva hn vi egar hn heldur v fram a jkirkjan s dag nttrulega rekin fyrir essar jarir. a eru lngu linir tmar a laun presta voru greidd fyrir afrakstur af klausturjrum. Hvernig er hgt a vera svona unnur og yfirborskenndur frunum, Steinunn?

Mtuger Steinunnar Kristjnsdttur

Steinunn Kristjnsdttir heldur v fram a kalskakirkjan, ea tti g ekki heldur a skrifa "kyrkjan", hafi ekki haldi uppi lkamlegum refsingum. etta er ekki rtt. Ekkert getur veri fjarri sannleikanum. Hva hefur Steinunn fyrir sr essari vanekkingu? g a sna henni ll morin sem kirkja framdi mildum - allar aftkurnar - alla illskuna gar kvenna, gyinga etc.?

Steinunn virist gleyma v hvernig klaustur og biskupsstlar slandi hstu rumpul af erlendum skipum, sem fru ruplandi og naugandi um landi og voru ess milli undir verndarvng kalsku kirkjunnar.

Hn hlt v fram Kiljunni gr a Skriuklaustur hafi veri stofna ri 1449. Hlusti! a er einnig alrangt. Klaustri var stofna ri 1493. Hva er a gerast. Svo mrg mismli geta vitaskuld bent til alvarlegra minnisglapa.

Fyrir utan gangrnar greina mnar um "fri" Steinunnar, sem m lesa hr, hr, hr, hr, hr,hr og hr, hvet menn til a lesa grein Gurnar su Grmsdttur um Skriuklaustur rbk hins slenska fornleifaflags. Greinin er v miur ekki enn komin Timarit.is. En Fornleifur karlinn deyr sjaldan ralaus og marga astoarmenn og nttrulega skanna. Hr er v hgt a lesa grein su.

Greinar mnar Mrg ljn vera vegi slensks prfessors og Dellufornleifafri tmaritinu Sgu m lesahr og hr. Bar greinarnar fjalla frilegan htt um fjarstukennda aferafri Steinunnar Kristjnsdttur.

Steinunn Kristjnsdttir verur a bera meiri viringu fyrir sagnfri. En v miur hefur hn me endalausum kerlingabkum snum, sem spanna fr rugli um ntasjklinga Skriuklaustri til vttings um kirkjuklukku Helgafelli, einnig fari skp illa me fornleifafrina. Grein Steinunnar um klukkuna kom t Sgu LV-1 2017.

Hvenr losnum vi vi furufornleifafrina slandi? ar sem menn halda einhverju fram og byrja svo a tra v og einhver hpur autra manna me eim. Vonandi gerist a egar Sguflagi httir a gefa t bkur og rsrit sem ekki standast sagnfrilegar lgmarkskrfur. Flaginu hefur fari mjg aftur sari rum.

Rugl og undirbyggar hugdettur eru ekki sagnfri, og aan af sur fornleifafri.


Rugl, bull og vitleysa - einnig dag

Siglt

dag fylgir Morgunblainu blaauki, slensku og ensku, sem ber heiti Siglt inn framtina. Fjallar hann a mestu um Grnland. Hann kemur hugsanlega a einhverju leyti t tengslum vi Fimmtu Arctic Circle rstefnuna Hrpu, sem er hin furulegasta blanda af rstefnu um n-trarbrg eins og orkuml, heimshitnunari, umhverfisml, fgatrisma og kristilegt starf norurslum - ekki meira n minna.

Blaaukann, sem er einnig auglsingabla fyrir kolevetnislosunarfyrirtki eins og Eimskip og Icelandair, mtti skilgreina sem eins konar ferakynningu fyrir Grnlandsfara.

En maur fr fljtt dlti brag munninn, v slenskur imperalismi skn a hluta til t r greinum, vitlum og efnisvali. Grtbrosleg er einnig vital vi ungt grnlenskt flk sem n nokkurs vafa tilheyrir grnlensku eltunni, sem er meira dnsk en grnlensk. au segja fr imperalisma Dana Grnlandi sem ku hafa saka Grnlendinga um kynttafordma egar eir tluu einvrungu grnlensku og vildu ekki tala dnsku mannamtum. Slkt hrsri, sem maur heyrir ba bga, er varla hollt veganesti eirri sjlfstisbarttu sem Grnlendingar standa frammi fyrir og sem vi slendingar eigum vitanlega a styja verki, sta ess a velta fyrir okkur hvernig vi getum grtt sem allra mest Grnlandi.

Disk-draumads Moggans

Svo eru hjktlegar og menningasnauar vitleysur essu uppskrfaa auglsingablai. blasu 10 m lesa essa dmadags fvisku:

" segir sagan a eyjan hafi upprunalega heiti Discovery Island en einhvern tma hafi brfsnifsi legi yfir "very" vi kortager og upp fr v hafi eyjan veri kennd vi Disk. a er ekki verri skring en hver nnur. Hvort kempur bor vi Donnu Summer, Dnu Ross og John Travolta hafi einhvern tman stt eyjuna heim fst ekki stafest".

etta er einfaldlega skammarlegt fyrir Morgunblai og blaamanninn sem ritar etta rugl. Disko er misritun og misskilningur. Upphaflega sr maur nafni Dusko ea Dicko fla Spitzbergen hollensku kortum fr 1663 og skmmu sar. Frir menn telja a nafni s afmyndun af nafni ensks hvalfangara sem fr til Spitzbergen byrjun 17. aldar. Hann ht Marmaduke og enskum kortum er staurinn sem hollensku kortin kalla Dusko ea Dicko kllu Dukes Coe ea Dukes vk. ess m geta, a fyrstu kortagerum af Spitzbergen er Spitzbergen kllu Grnland vegna misskilnings kortageramannanna sem stu Amsterdam og Leiden en fengu upplsingar fr mismunandi skipstjrum, en komu sjaldnast sjlfir r slir sem eir geru kort af. Hollenskir skipstjrnarmenn gfu hins vegar oftast nr gar upplsingar. Sar egar fari er a gefa t nokku nkvm kort af Vestur-Grnlandi, ttuu menn sig v a eir hafa vai villu. eir brugu a r a flytja nfn sem eir hfu gefi stum Spitzbergen yfir hi rtta Grnland. Hef var fyrir v a gefa stum nuppgtvuum lendum heiti sem ur voru ekkt. annig fkk Disko eyja sem grnlensku heitir Qeqertarsuaq, nafni Het Eyland[t] van Disco (eyjan Disco). Flinn sem hn er fkk sar nafni Baffin fli. San hefur Disko nafni haldist Grnlandi og horfi Spitzbergen.

Disco

Disko-eyja efst hollensku korti fr byrjun 18. aldar.

Hefi a veri miki ml fyrir blaamann Mogganas a ganga r skugga um etta, sta ess a fara a dansa eftir ruglinu hfinu sjlfum sr og skrifa um Travolta, Tnu Turner og diskljs ? Fyrr m n fyrr vera. vlk menningarleysi og vanekking sgu nsts ngrannalands okkar. a fer norurslahrollur um mann landi, ar sem upplsingamilun a vera svo framarlega merinni. Yfirborsmennskan er greinilega enn drku slandi, enda blaaukinn augsjanlega fyrst og fremst til ess gerur a reyna a selja efnaflki ferir til Grnlands til a sj og upplifa heimshitnunina eigin lkama.

llygiAuglsingarnar blaauka Morgunblasins dag eru flestar fyrir slensk fyrirtki, t.d. Alcoa bls. 51. S auglsing er gott dmi um gamalgrna lygarmantk slenskri auglsingager, sem maur hlt a vri orin dlti slitinn klisja. En egar Fjararl er a auglsa sig umhverfismlarstefnu er vitanlega best a hafa ekki mynd af lveri auglsingu fyrir lver. Jafnvel kaffibrsinn myndinni er r stli (og er danskur). Best a gefa ekki ranga mynd eim nttruverndarstrmennum sem skja Arctic Circle rstefnuna heim og bsna sig um gti landa sinna norurslum og um a a eir eigi hlutverki a gegna meal janna. Klisjurnar lifa htt en eru samt flestar strmengaar og hlf kjnalegar.


Framlengda grkan

Langa fornleifagrkan

Fornleifagrkan hefur n fengi veglega framlengingu og a langt fram haust. A venju er grkan t, og full af rugli og vitleysu. er ekki veri a rugla um strsta klaustur heimi n, stu fyrir landnm Stvarfiri, eskimakonur klaustri, ea lgulegan stein r setlgum sem einhver hefur fengi a vita r vintraheimi a s forn kross.

Nei, n rur grkunni inn meinti kumlverji Vkurgari, sem fornleifafringar bera byrg , en hafa enn ekki svipt hulunni af. Kumlverjinn er greinilega orinn a leynigesti sumarsins og Svavar Gestsson stjrnar ekki einu sinni gamninu.

N eru andans menn einnig farnir a leika fornleifafringa ellinni, v ekki nst Vlu Flintstone Gararsdttur sem fann haugverjann.

Frttablainu dag fer Sra rir Stephensen andaglas og er greinilega beinu sambandi vi Inglf Arnarson. Lesi bls. 8 Frttablainu. rir hefur ar eftir aflga jminjaveri a "kuml" Vkurgari geti ekki tilheyrt bjarrstum sem fundist ur vi Aalstrti og Inglfstorg. Ef rtt er haft eftir r Magnssyni, er fjarlgin fr sklanum sem fannst fyrra vi Lkjargtu heppilegri fyrir kumlbann Vkurgari. En san hvenr var r Magnsson srfringur kumlum? Engin lg, og sjanleg regla er til ea ekkt fyrir fjarlg kumla fr b. maur sem ekki gat stjrna fjrmlum jminjasafns n a vera dmari um slkt?

Hvernig vri n a dmbrir fornleifafringar, sem unni hafa vi rannsknir haugf ea endurtgfu Kuml og Haugf Eldjrns, en ekki prestar og lgleg gamalmenni, fi a sj hvers kyns var kumlinu. Kuml eru oftast miklu lengra fr bjum en meint kuml Vkurgari er fr sklunum sem fundist hafa Vkinni

Seikarl

Sra rir srir upp Inglf Vking barttu sinni vi htelin. Rkleysa hans gti versta falli ori vatn myllu lgfringa htelspeklantanna. a eru svo sem fordmi fyrir v a dmstlar hafi gerst srfringar fornleifamlum. Ljsmynd r Frttablainu 11.10.2017. bls. 8.

Ef gripir hafa fundist grf Vkurgari, arf a ekki nausynlega a a a s sem greftraur hefur veri kristinn maur. Gripir, hnfar, skartgripir, talnabnd, krossar ea myntir hafa hafa fundist kristnum grfum vi fornar kirkjur Norlndum og rum svum. Stundum gleymdist a taka veraldlegar eigur af flki egar a var lagst til eilfrar hvlu fram a dmsdegi.

Smuleiis er hugsanlegt a menn hafi haldi lengur hefir og vilja hafa eitthva af hinum gamla si me og ekki fylgt boum kirkjunnar um greftrun a einu og llu. a snir aeins vanekkingu fornleifafringa, ef eir lta a persnulegir gripir flks geti ekki stundum enda me v kristnum grfum egar kristinn siur hefur nlega veri tekinn upp. Hafi hins vegar fundist fallegur rshamar sem rugglega er hgt a segja a hafi veri lagur grf en ekki enda ar r rum lgum, stndum vi frammi fyrir kumli og einstaklingi sem var "heiinn". En httum vangaveltunum.

Fornleifafringarnir Vkurgari vera a lta rk fylgja orum snum svo mark s takandi. Annars er ali vitleysum fjlmilum hj autra og veikgeja flki.

Greinilegt er a gosgnin um Inglf er fjri seig, en megum vi essi heinu vera laus vi vangaveltur kristmanns ea krossmanns essum efnum.

Vandamlin me hflausar htelbyggingar og sileysi aumanna slandi er eitt. Landnmi Reykjavk er allt anna. essi vandaml eru algjrlega skyld, svo a Sigmundur Dav hafi flutt jmenninguna me sr forstisruneyti og tla a gera jminjavr a prfessor.

Bendi g svo grein mna um Vkurgar hr blogginu gr.


Kirkjugarspistill

Dmkirkjan Mackenzie

Svo allur dagurinn dag fari ekki ftboltamikilmennskukjafti og kosningageklofa langar mig a benda mnnum a lesa ga frttaskringu eftir Gumund Magnsson fyrrv. settan jminjavr Morgunblainu (bls. 15). ar greinir Gumundur fr eim athugasemdum sem brust vi deiliskipulag vegna fyrirhugarar htelbyggingar Vkurgari hinum forna.

Besta rksemdin fyrir v, a ekki s mgulegt a byggja htel v svi sem hinn forni kirkjugarur var , er bann rkistjrnar slands ri 1966 vi a stkka hs og raska garinum. a bann var sett ri 1966. a fylgir ekki sgunni, hvort rkisstjrnin hafi vita hve str reiturinn var. En a skiptir sennilega engu mli. a bann er enn gildi nema a finnist skjal sem sni a kvrunin hafi veri dregin til baka.

Allir heilvita menn urfa ekki a heyra frekari rk. Ekkert htel getur risi essum sta, ef fari er a landsins lgum. En a er n fari a vera sjaldgfara - lkt og egar siareglur slandi virast ekki gilda fyrir sem r ba til.

frttadlk vi hliina skringu Gumundar Magnssonar er haft eftir sra ri Stephensen, a "kirkjugarar su bnastair" og a "helgi grafreita s alekkt flestum trarbrgum og llum tmum." Vafalust er a rtt, nema a sem menn bera lk t stikur og ba ess a illfygli kroppi sig leifarnar sem ekki fara til gus/-a. Hrgammarnir sj vst lka um a fljga me slina til guanna. a er v ekki bara slandi a hrgammar eru taldir gera gagn.

IMG_8433

nkvm rista af fyrstu dmkirkjunni Reykjavk. Kirkjan var vg var ri 1796. Teikningin birtist hugsanlega fyrst dagblainu Daily Mirror Lundnum, en essi rista er ger eftir henni og birtist hollenskri bk sem kom t ri 1848 og sem langalangafi minn tti. Kirkja essi, sem var mjg illa bygg, var rifin egar nverandi dmkirkja var bygg ri 1848. ur en essi kirkja var reist var ltil kirkja mijum Vkurkirkjugari. Hn var rifin ri 1789. essi mynd er lklega ger me hlisjn af eldri ristu, lklega eirri sem fremst er essari grein. Hn birtist bk Georges Steuarts Mckenzies, Travels in the Island of Iceland, in the Year of 1810, sem t kom ri 1814.

Lti fer n fyrir eirri helgi n ori t.d. ltherskum lndum, t.d. Norurlndunum, ar sem heilu kirkjugararnir eru ruddir burtu og leii afhelgu og ntt fyrir nja "knna" egar eir deyja Drottni snum.

"Character indelebilis" sem slensku ir "afmanlegt kennileiti" er n fyrst og frem kalska, sem meira segja kalikkar fylgja ekki a fullu. v meal kalikka rkir tvskinnungurinn um grafarhelgi einnig. Meal eingyismanna framfylgja gyingar einir helgi grafreita 100% me rfum undantekningum. eir lta grafreiti sna sem Beit Chaim, hs lfsins, a eilfu. Flk sem tilheyrir rum trarbrgum Evrpu hefur hins vegar veri ii vi a eyileggja grafreiti gyinga. Liten vilja yfirvld byggja mikla Evrpu-rstefnuhll ofan helsta grafreit gyinga Vilnus og brjta annig helgan grafarrtt gyinga. En eir keyptu sr afnot af grafreitnum til eilfarnns. Litar, sem margir eru kalikkar, vita greinilega ekki hva character indelebilis er.

Reykjavk 1801Reykjavk snd korti Ohlsens og Aanums. Dmkirkjan fyrri er litu rau efst myndinni og merkt me sem nmer 1. Vkurgar sj menn sinni str ri 1801 ljsgrna reitnum sem ber nmeri 26. hann virist ekki str arna mia vi str frekar ltillar 1. dmkirkju er ekki tiloka a hann hafi veri strri fyrra stigi.

Character indelebilis var Mildum fyrst og fremst kalska reynd, og getur v vissulega tt vi marga einstaklinga sem grafnir eru Vkurgari sem greftrair voru fyrir sibt. Samt finnst mr a slenska jkirkjan ea prestar hennar ttu n sst a vera a gera sig a siapostulum hva varar kirkjugara og grafarhelgi, mean eir hafa til fjlda ra stai v a sltta kirkjugara, annig a slenskir gara minna einna mest kirkjgara vi bnahs ofsatrarmanna slttum Bandarkjanna. Me eirri slttunarherfer sem fari hefur fram me blessun fjlda biskupa og annarra innvgra klkukalla og kvenna sland er raun veri a trufla hinn heilaga grafarfri. Character indelebilis er v ekki vi li slandi eins og sr. rir Stephensen ltur.

tt fornleifafringar hafi grafi kirkjugarinn og fjarlgt aan bein, er ekkert v til fyrirstu a au veri grafin ar aftur a lokinni tarlegri rannskn beinunum , sem yfirvld vera a framfylgja hi fyrsta me tilheyrandi kostnai. ess var t.d. krafist York Englandi ar sem fannst grafreitur gyinga fr mildum. Gyingar mtmltu strax rannskninnir og truflun grafarfriarins. v var ekki sinnt og olli a miklu fjarafoki. A lokum var beinunum komi aftur fyrir grfunum, en au voru rannsku mjg tarlega en ekki tkst a f leyfi fyrir DNA-rannsknum. A kvldi ess dags sem beinin voru aftur lg til hinstu legu, undir blastahsi sem ar tti a rsa, var eldsvoi Dmkirkjunni Jrvk sem olli nokkrum skemmdum. Hafi breski fornleifafringur Philip Ratz a ori a "ar hefu sumir tali a hefnd gyinganna garinu vegnar rskunar frii eirra hafi brotist t ljsum logum ".

Smuleiis er frekar fyndi a sj a meal andmlanda htelbyggingarinnar er einn af helstu framleiendum gervihsa "gmlum stl", Hjrleifur Stefnsson. tristaklondk miborgar Reykjavkur, ar sem anna hvert hs er htel, eru til mrg slys eftir hann. a eru hsaskrpi sem minna endurgerir hsa DDR eftri Sara str. jverjar endurreistu gjarna mjg groddalega a sem eir ttu fyrir str. slendingar hafa n byggt svo mrg gervifortarhs a halda mtti a hr hefi nlega geisa borgarstyrjld.

Sama hva rlgum Reykjavkur lur og naugun mibjarins. er ekki hgt a fara fram hj kvrun Rkisstjrnarinnar fr 1966 sem bannar frekari byggingar Vkurgarsreit.

ar fyrir utan verur a teljast elilegt a slenskir arkitektar fari a n a lra listrna sn, stetik, og f auga fyrir sjnskum sem margar byggingar eirra valda. essi htelfjandi sem sumir vilja troa niur vi Austurvll eins og of strum Leg-kubbi sem ekki kemst fyrir, svo og arir htelkassar sem er veri a reisa t um allan b, eru r ALGJRU samhengi vi a sem fyrir er. Gervihs endurreisnar-Hjrleifs falla a minnsta kosti oft a heildarmynd bjarins, en glerhallirnar eru askotahlutir, sem er mjg srt a sj eyileggja sl hins litla mibjar Reykjavkur og jafnvel skyggja tsni til Esju.

Svo er a Grgs

A lokum langar ritstjrn Fornleifs a benda mnnum sem takast um Vkurgar, stareynd a Grgsarkvi um flutning beina eiga vst einnig enn vi a vissu marki smalar su n rhsi Reykjavkur en ekki a grafa upp mannabein til flutnings, enda voru ekki til htel ea japanskir feramenn egar Kristinna Laga ttur Grgsar var tekinn saman:

ar er maur vill bein fra, og skal landeigandi kveja til ba nu og hskarla eirra, svo sem til skipsdrttar, a fra bein. eir skulu hafa me sr pla og rekur. Hann skal sjlfur f hir til a bera bein , og eyki til a fra. ba skal kveja er nstir eru eim sta er bein skal upp grafa, og hafa kvatt sj nttum fyrr enn til arf a koma, ea meira mli. eir skulu koma til mijan morgun. Bandi a fara og hskarlar hans eir er heilindi hafa til, allir nema smalamaur. eir skulu hefja grft upp kirkjugari utanverum, og leita svo beina sem eir mundu fjr ef von vri garinum. Prestur er skyldur a fara til a vgja vatn og syngja yfir beinum, s er bndur er til.Til eirrar kirkju skal bein fra sem biskup lofar grft a. a er rtt hvort vill a gera eina grf a beinum ea fleiri...(Byggt Grgsartgfu Vilhjlms Finsens 1852). (sj meira hr).

Deginum ljsara er, a gleymst hefur a stenkja vgu vatni beinin sem flutt voru r Vkurgari af fornleifafringum. - Hver skrambinn? Vonandi verur s tknilegi galli ekki til ess a htelspeklantar misnoti Grgs rksemdafrslum snum vi borgaryfirvld.

Nei, tli a?? Peningarnir hafa egar tala og Dagur Draumur er lngu orinn a ntttrlli peningaaflanna eins og arir slenskir vinstrismenn? g hugsa oft til grginnar eim arkitektum sem teikna hs gmlum stl remur hum me tvfldu gleri. hfi eirra er listin a gra hrri llum knstum. st eirra eim dauu er athyglisver egar haft er huga a flestir eru essir ptenttar algjrlega gvlausir svona dags daglega.


Fornleifur og frgasta flki gisu 96

Frga flki

Kona ein Reykjavk fr fyrr r til tannlknis. bistofunni reif hn essa frtt hr a ofan t r kjaftablelinum Heyrt og S ea S og Heyrt - ea hva sem a n heitir. Konan vissi nefnilega a essu frga hsi gisu 96 hefi bi anna flk og miklu betra en a sem er nefnt til sgunnar litrka slurblainu sem kom t einhvern tma fyrr r (2017).

Enn frgara flk og andrkara bj arna hsinu rum ur. Meal annarra ritstjri Fornleifs, sem l manninn arna fyrstu r vi sinnar. a var kjallarabinni og hanni horfi oft suur Bessastai r eldhsinu. Foreldrar Fornleifs keyptu bina af Sigurri Jnssyni rsmii ( Aalstrti 9) sem lt byggja hsi. tti etta fr upphafi mjg veglegt hs.

Mean a foreldrar mnir ttu b hsinu, og ur en vi fluttum austar binn ri 1963, bjuggu essu hsi venjulegt flk og sumt nokku frgt. fyrstu h bj leigublstjri sem ht Jn Vilhjlmsson. annari h bj Magns Kristinsson sem tti fatahreinsunina Bjrg, sem fyrst var til hsa Slvallagtu og sar Hlunum, en Bjrg er betur ekkt dag vi Haleitisbraut og Mjdd. Hver hefur ekki fengi gilega bletti fjarlga hj Bjrg? egar g var var eins rs kynntist g Magnsi Bjrg og tti miki til hans koma enda var Magns alltaf me hatt og vitanlega mjg hreinlegur. Kallai g hann Mass. Eldra flk sem man fyrir Fornleif telur a Mass hafi veri eitt af fyrstu orunum sem g sagi. Enda var Mass frgur og frg hans tandurhrein og ekki str blettum eins og hj eim sem bjuggu arna lngu sar.

risinu gisu bj einnig 6. ratugnum einhleyp kona sem vann einhverju runeyti. Kann g engin deili henni. Sar frtti g a slenskur maur giftur franskri konu, sem tti a v mig minnir tvr dtur, hefi bi hinu frgu kjallarab gisu 96.

Greinilega var etta allt merkara, rkara og frgara flk essu hsi en a li sem skammtmaekking blaasnpanna slaurblainu rekur minni til. Enda eru eir allir fddir gr og hver rum vitlausari eins og kunnugt er. a sst bezt vi lestur essara blela.

Fiskabur 1957b

Fjarskyldar frnkur a dst af fiskabrinu ri 1957

Frgustu bar gisu 96 voru 100 gullfiskar

kjallarabinni gisu 96 var um tma strsta gullfiskabr landsins einkaeigu. a lt fair minn sma og kom fyrir vi innskot vegg stofunni. Gengt var aftan vi gullfiskaaltari fur mns og bambusveggur ea rammi utan um a og tvarpsvitki fyrir nean. Bak vi Bambusvegginn gat fair minn svo hreinsa bri sem st jrngrind mikilli.

Margir komu til a sj etta merka fiskeldi. Meal annars kettir ngrannanna, einhverra Thorsara, sem bjuggu arna nrri. Ktturinn fkk nafni lafur Thors. Hann horfi hugfanginn gullfiskana og lt sr dreyma Kveldlfsdrauma. Hr er mynd af brinu og lafi Thors. rlg fiksabrsins, sem var sma fyrir fur minn Landssmijunni, uru svo au a a flutti me fur mnum ntt hs foreldra minna og var pabbi sast me tv pr af bardagafiskum v. Bl og gr hjn mjg skapstygg, sem settu sr snileg landamri, sem au fru ekki yfir nema a hin hjnin rust au. San gaf pabbi sktaflagi Hafnarfiri bri og var g me fr egar a var flutt anga. ar vann maur sem sar var me Sdrasafni sluga, og s fair minn sast bri sitt ar, lngu ur en a ur shimphansi reif ar fingur af dreng og sporrenndi eins og frgt er ori.

Fiskabri gisu skkar llum hvsandi og kynsandi kaffivlunum hans Sveins Andra svo ekki s minnst nuddrm Hnnu Birnu Kristjnsdttur risinu. Kettirnir vi gisuna mjlma enn um hina 100 girnilegu gullfiska kjallaranum gisu 96. eir halda sumir a a s blva breimavl, en gullfiskarnir voru n arna og horfu frgu kettina um ratug.

Olafur Thors gisu 96 b

lafur Thors situr Arne Jacobsens-kolli (mublurnar hafa n aldrei veri dnalegar gisu 96) a hlusta frttir og hugsa um tger lauginni bak vi bambussefi.

Frgt er n ori a gisu 96 bj ritstjri Fornleifs, og me honum miklu "rkara" og hamingjusamara flk heldur en fyrrverandi innanrkisrherra ea netpimparinn Steini Frikk hj Vanilla Plain, ellegar hinn hraskreii lgfringur, sem n teljast vera "rka og frga flki" slandi. Frgt af endemum og "rkt". a getur ekki einu sinni fundi sr maka nema gegnum tlvu. tli Icehot1 s orinn knni hj Vanillu-Steina?

g lk essari frsgu um frga flki nmer 96 vi gisuna me ambgu sem brir mmu minnar, Helgi slgi rarsson ritai gestabk foreldra minna gisunni er hann kom ar heimskn janarbyrjun ri 1952. rtt fyrir essa vsu verur a geta ess a Helgi var gtt skld egar vel virai, tt lesblindur vri. Vona g a einhver ttingja hans hafi erft vsurnar hans, sem hann krotai stundum litar vasabkur en tlai sr ekki til tgfu:

Aegisida 96

Brkaupsdagsins rull rs

meigi blessast ykkar t

96 gis

Ljsmyndirnar rjr sem fylgja blogginu voru teknar af Erlu Vilhelmsdttur.


Zweig og tveir slenskir skallar

120827_r22467_g2048

Um sustu helgi dreif g mig tvb Grand Teater Kaupmannahfn til a horfa kvikmyndina Farewell to Europe. Myndin er afar litrk og heimildatr innsn sustu r rithfundarins Stefans Zweigs. Grand Teater er lka gtt b. ar m t.d. ekki ta popcorn.

Bi er hins vegar jafnan sttfullt af gmlum hommum, sem og ekkjum og ekklum leit a sbnum tang - ea sjlfum sr. En einhvers staar vera vondir a vera. g var n bara b me konunni minni og er enn ekki kominn me Alzheimer. Lei eins og unglingi mynd bannari brnum.

San g tk alla mgulega og mgulega fanga sku MH, sustu ld, hef g tt auvelt me a lesa sku, jafnvel flkna lagatexta. g hef seti skjalasfnum Berln, mr til mikillar ngju. En rtt fyrir "afburarskilning" minn sku, hefur mr alltaf tt erfitt a lta Zweig sem hetju og mikilmenni sem arir sj honum. Lka egar g les Verld sem var slensku. eir sem lta a Zweig hafi veri "Europeanisti" og "Internationalisti" leggja lka allt annan skilning au or en Zweig geri sjlfur, ef hann hefur yfirleitt velt eim fyrir sr. g leyfir mr a a essi orskrpi ekki yfir slensku til a valda ekki nausynlegum misskilningi.

Mr fannst kvikmyndin Evrpa kvdd (stafesta essa skoun mna, sem er lklega aeins stafesting v a g hafi aldrei skili ennan mikla rithfund eins vel og allir arir. Konan mn sem lklega hefur lesi meira en g eftir Zweig, en dnsku, ekkti ekki endalok hans fyrr en hn s kvikmyndina en taldi myndina sna einlgan, ltilltan og frnfsan mann Zweig. g nenni ekki lengur a rfast um slkt, enda kona mn miklu betur og meira lesinn en g heimsbkmenntunum.

Myndirnar efst af Zweig segja heldur ekki allt, en g valdi r til a leggja herslu mna skoun Zweig sem veikgeja speregista, sem var knunargjarn vi rkjandi stefnur. a kemur svo vel fram kvikmyndinni, ar sem hann segir tttakendum PEN-rstefnunni Buenos Aires a hann telji ekki hlutverk sitt a gagnrna skaland nasismans.

En, g hef aldrei tali flk sem fremur sjlfsmor egar ekki er brn nausyn til ess, ltilltt. Rannsknir sna a flk sem hafur gaman a v a taka sjlfsmyndir og selfies s hneigara til sjlfsmora en arir sem minna gera a slku. g tri v n mtulega, en yfirgengileg naflaskoun er aldrei holl.

Markviss Tmas

slenskir skallar smstjrnur gri kvikmynd

Mr ykir eins og gum slendingum smir merkilegra a tveir slenskir skallaleikarar eru me hlutverk kvikmyndinni, eir Benedikt Erlingsson og Tmas Lemarquis. Tmas hinn Markvissi er skilgreindur meal aalstjarna myndarinnar, enda fyrir lngu orinn heimsekktur kvikmyndaskrkur. Hann leikur franskan blaamann, Lefevre, sem ekki skilur or sku, og fer ltt me a. Tmas er sannfrandi rtt fyrir slensk hfulag sitt og augu. Hrgreislan er afinnanleg a vanda.

Benedikt leikur rlti hlutverk, lkast til afgu okkar slendinga, sjlfastan Laxness. Hann er nttrulega tweedftum PEN rstefnunni Buenos Aires ri 1936, og rkur fyrstur upp til a samykkja tillgur rstefnunnar til stunings heimilislausu flki eins og Stefan Zweig.

slenskir leikarar eru eins og svartir sandar sunnan jkla. eir taka allt einu upp v a blmstra og vera ur en varir ornir a miklu skglendi, sem skagar upp Svartaskg og Skraskg. eir su kollttir.

Benedikt Erlingsson

Benedikt Erlingsson lengst til vinstri me Laxness-tilburi, stendur upp fyrstur til a sna stuning sinn eim sem hafa veri neyddir tleg. En studdi Laxness ofstt flk? Hva me Veru Hertzsch og Slveigu Erlu dttur hennar? St hann upp fyrir gyingum og rum ofsttum lympuleikunum Berln 1936? (sj hr). Ekki er g n viss um a.

Hva er svo hgt a lra?

Benedikt og Tmas f gullplma Fornleifs og skllttu Berlnarbolluna fyrir leik sinn Evrpa kvdd sem er hin gtasta mynd sem fr rugglega flk til a hugsa.

Kvikmyndin sem eir leika sannfrir mig um um a maur megi ekki gefa helstu mlefni sn og hugsjnir upp btinn, ea segja sem minnst lkt og Zweig geri, til a mga ekki eltuna plitskum skrpaleik Evrpu 4. ratug sustu aldar. ess vegna ks g ekki Katrnu Jakobsdttur (sem g kaus sast og a tti a vera ng) v hn hefur opinberlega stutt fl sem myrir sama flki og Hitler tlai sr a trma um lei og hn tnefnir sjlfa sig sem srleyfishafa rttar skoanir og hreinar.

Er hn nokku betri en allir hinir, t.d. eir sem eiga pabba sem vilja hjlpa flki sem hefur ori lfinu? Kannski ks g ekki neitt, leggst rmi og drep mig. i nei, til ess er g of sjlfselskur og svo er svo lti hfi. Allir slenskir plitkusar eru eins, fullir af lygi og yfirborsmennsku. Engin sta er fyrir einn ea neinn a ttast. sland slefast fram eins og ur, rtt fyrir allt. g hef engar hyggjur af slendingum. eir er lkir eim sem eir kjsa yfir sig.


Let it slide

23 small Fornleifur

Hann er seigur, skyggnumyndabirgir Fornleifs Englandi. N er hann binn a finna enn eina mynd r r Riley brra og E.G. Wood. A essu sinni er a skyggna nmer 23. Myndin er handlituu og framleidd af o merkt fyrirtkinu E.G. Wood. (Sjlista yfir myndir skyggnufyrirlestranna um slands sem Riley-brur seldu fyrst, og sar E.G. Wood).

kant skyggnunnar er lmdur ltill mii sem stendur 32403 Plain of Thingvellir og me penna hefur veri skrifar OXARA. Skyggnan er merkt me hringlaga mia sem stendur talan 23, en s mii er milli glerferninganna lk og mii sem snir a skyggnan er r rinni England to Iceland og nest vinstra horni skyggnunnar er merki E.G. Wood fyrirtkisins sem var til hsa vi 1-2 Queen Street vi Cheapside Lundnum.

Myndin er tekin ofan fr Almannagj og yfir ingvallabinn. baksn m sj rmannsfelli og a grillir Lgafell. Ljsmyndarinn hefur stai upp vesturbakka Almannagjr.

Eymundsson original

Myndin var tekin af Sigfsi Eymundssyni og var ein eirra mynda sem er a finna varveittu albmi sem fyrrum l frammi ljsmyndastofu Sigfsar. v gtu gestir stofunni skoa slandsmyndir og pantakpur til minningar um slandsdvl. Svarthvt psitfa er til af myndinni jminjasafni slands (Lpr-1152-11).

Framleiandi skyggnunnar, E.G. Wood, hefur vegna ess a glerskyggnurnar voru rttur ferningur, essu tilfelli 8,2 x 8,2 sm. a str ekki geta birt myndir Sigfsar heild og hafa v vali a notast vi hluta myndarinnar

Ljst er n ori og fullvst, a orlkur Johnson og Sigfs Eymundsson, sem um tma var me orlki skyggnumyndasningunum (sjhr og hr) hafa notast vi essar myndir Sigfsar egar slandslsing Riley brra og E.G. Wood voru framleiddar.

23 England to Iceland FORNLEIFUR COPYRIGHT

Myndin af skyggnunni efst snir einna helst a sem flk s vi sningar henni 19. ld, en essi mynd er tekin me ljsi r bum ttum og snir ekki ann lit sem myndin hafi uppi vegg.

essi skyggna samt mynd nr. 24 (sjhr) eru elstu "litljsmyndirnar" fr ingvllum. Reyndar handmlaar. Furu stir hve vel konurnar sem strfuu vi a mla skyggnur hj essum fyrirtkjum hafa n litunum ingvllum. Tvennt gti komi til greina. ingvellir eru fullir af sbreytilegum, jarrnum litum og v auvelt a geta sr til um n ess a hafa veri stanum. En hugsanlega gti hafa veri send handliti kpa me fr slandi til a leibeina eim sem unnu vi litunljsmyndanna. En um etta vitum vi ekkert enn sem komi er, en hugsast getur a a finnist ritaar heimildir sem geti gefi frekari upplsingar.

Til eru arar handlitaar litskyggnur jminjasafni fr 1898, sem eru nokku yngri en myndirnar fr E.G. Wood London. r voru teknar af enskum ljsmyndara T. Throup og hafa veri gefnar jminjasafni af T. Nokkrum Throup. Hvort ljsmyndarinn er sami maur og gefandinn gefur jminjasafni ekki upp. eim ljsmyndum fylgir handrit/skringar stlahefti (Sjhr og hrna) en takmarkaar upplsingar eru veittar um myndirnar af jminjasafn. Ein mynda Throup er sn fr Almannagj a ingvallabnum og er myndin tekinnokkru norar en mynd Sigfsar Eymundssonar.

Hr verur enn undirstrika a slandsskyggnur Riley brra og E.G.Wood eru dag afar sjaldgfar. Enn sem komi er eru myndirnar forngripasafni Fornleifs r einu sem ekktar eru og hjLUCERNA sem eru samtk hskla, safna og srfringa sem rannsaka og safna laterna magica skyggnum, hafa menn enn ekki enn komist yfir myndir r essum rum sem hgt var a kaupa tilsninga samkomuhsum fyrirlestrum lok 19. aldar og byrjun eirra 20.

Me komu kvikmyndanna hvarf hugi skyggnumyndasningum mjg skyndilega og skyggnumyndirnar lentu svo a segja glatkistunni. a er fyrst sustu 20 rum a menn hafa snt v huga a safna slkum myndum og rannsaka sgu framleislu eirra og sninga eim.


R Austurvelli

Wood nr. 15 Fornleifur copyright

Nmer 15 er fundin! Laterna magica skyggnumyndina hr a ofan, sem er handlitu, fann skyggnubirgir minn Englandi nlega ruslakistu sinni. S kista reynist honum drjg tekjulind, enda situr hann miklum fjrsj s gi maur.

Myndin er r rinni gu sem sem Riley Brothters og E.G.Wood framleiddu samri vi menn slandi og Skotlandi, og sem g skrifai um Fornleifi fyrra 10 kflum. essi mynd var framleidd af E.G. Wood.

Myndin er af virulegu inghsi okkar ar sem allt er n uppnmi n vegna alls konar ra sjrningjum og ringjum. Einnig m sj dmkirkju hfustaarins. essi mynd var tekin af Sigfsi Eymundssyni og er t.d. ekkt jminjasafni tveimur gerum (sjhr ; Lpr-380 llegu standi. Hina (Lpr-1152-9) er a finna ljsmyndabk af ljsmyndastofu Sigfsar Eymundssonar. Bkin l frammi stofunni og gtu viskiptavinir panta myndir r henni. Margar myndir r essari gtu bk sendi Sigfs lklega til eirra sem framleiddu laterna magica skyggnur. Ljsmyndin er afjminjasafni sg vera tekin 1882-1883.

Austurvllur Sigfs

Nokku merkilegt er a n etta og g b eftir tveimur myndum til vibtar, sem sagt verur fr vi tkifri Fornleifi.

Drengurinn sem hallar sr upp a giringunni vi Austurvll er Danel Benedikt Danelsson (1866-1933), sem var ttaur noran r Hnavatnssslu. Hann var skrur sem smali roddstum Staarskn um 1880. Miklu sar gerist hann bndi Brautarholti Kjs. Starfai einnig sem ljsmyndari, kaupmaur og veitingamaur Selfossi og a lokum sem dyravrur Stjrnarrinu. Frgar eru Kleppsvsur Speglinum sem fjalla um egar hann rei sem sendill Hriflu-Jnasar me uppsagnarbrf handa Helga Tmassyni lkni Kleppi (sj hr). Ef myndin hefur veri tekin 1882-83 hefur Danel ekki veri eldri en 17-18 ra gamall.

Daniel Ben Danielsson

Myndin skyggnunni hefur veri skorin aeins annig a ekki sst t.d. styttuna af Bertel Thorvaldsen sem st Austurvelli.

Mr ykir sjlfumafar gaman a sj essa mynd af Alingishsinu nbyggu. Langalangafi minn Sigurur Bjarnason sem fluttist r Skagafiri vegna ftktar (hann var a sem dag er kalla flttamaur) og sonur hans rur (sem unglingur) unnu bir vi byggingu Alingishssins.

Alingishsi 1883 b

egar Sigfs tk essa mynd st hann ekki langt fr hinum mjg svo umtalaa Vkurgari sem allir vildu bjarga hafa. ar telja fornleifafringar sig hugsanlega hafa fundi heinar grafir undir eim kristnu. g leyfi mr a efast um a ar til g s sannfrandi snnunarggn v til stunings.

g tel persnulega a me eins mikla bygg og n hefur veri snt fram kvosinni vkingald, hafi kuml landnmsmanna og afkomenda eirra, sem ekki voru kristnir, veri ekki mjg langt undan. g leyfi mr a benda mjg merka ljsmynd frum Ljsmyndasafns jminjasafnsins OKKAR, sem tekin var ri 1868 og einnig af Sigfsi Eymundssyni. Tel g myndina sna stainn ar sem Inglfur og hinir barnir Vkinni voru heygir. arna funum (kumlunum) er lngu bi a byggja hs. En hver veit gari rssneska sendirsins ea aeins sunnan vi hann gti veri a kuml fyrstu "vkinga" Vkur su enn a finna undir reynitrjnum.

Reykjavk 1868

egar Htel Kirkjugari verur planta niur Vkurgar - v menningarlegu peningavldin, sem stjrna boginni n, eru afhugu menningu - tla g n rtt a vona a htelhaldarar veri jlegir og hafi myndir rmmum af beinum r garinum og nrmyndir af holdsveikum morgunverarsalnum. a er hugavert fyrir feramenn a stdera slkt egar eir bora rbtinn, innifalinn ea innifalinn. g er til a lta hteleigendum t litmynd af Austurvelli fr 1889! til a hafa yfir kaffivlinni, en a mun vitaskuld kosta drt.

Menning kostar nefnilega, en a er svo billegt a eya henni.


Illugi Jkulsson veitir njsnara og landramanni uppreist ru

Jens Bjrgvin Plsson

g hafi vart loki frslunni hr undan um sagnfrilega nkvmni Veru Illugadttur tvarpstti, en a g urfti aftur a stinga niur penna til a rita um venju grfa nkvmni fur hennar, hins landsekkta meiningarmanns um allt milli himins og jarar, Illuga Jkulsson.

Illugi var sla kvlds hins 3. september sl. me ttinn Frjlsar Hendur og valdi hann a segja sgu dmds slensks landramanns, Jens Plssonar, njsnarans frystiskipinu Arctic. Fornleifur hefur gert v skipi skil ur (sj hr).

a sem Illugi las upp var sagan eins og Jens Plsson skai a hn yri sg. Ng hefur n heyrst af rugli um ferir Arctic, en Illugi lk vgast sagt af fingrum fram sem miill Jens Plssonar a kvldi. Hlusti sguna hr.

S galli er gjf Njarar, a saga Jens Bjrgvins Plssonar eirri tgfu sem tvarpshlustendur heyru, stangast verulega vi sgur sem hann sagi Bretum ri 1942 og undirritai til stafestingar. Jens viurkenndi glp sinn en hafi einnig veri margsaga hj Bretum, lkt og menn sem margsaga eru dmdir yngri dmum sakamlum slandi dag.

Ggn um Jens Plsson eru til skjalasfnum erlendis og hann geri sr greinilega ekki grein fyrir v a au yru agengileg egar byrja yri a mila af endursagri sgu hans af segulbandi a honum ltnum, en Jens lst ri 2000. Illugi Jkulsson hefur ekki gert sr far far um a rannsaka sgu sem nnur ggn en slensk segja. Illugi skrifar stundar einvrungu a sem Danir kalla andedamshistorie sem tleggst gti sem heimalningasagnfri. ar lta menn sjaldan heimildir nema heimalandi snu. En vi erum n ll hluti af strra heimi.

yfirheyrsluggnum um Jens m ljst vera, a hann tk a sr njsnir fyrir nasista og var sambandi vi slenska nasista egar heim var komi fr Spni og veurskeyti hfu veri send fr skipinu tkum sem skir njsnarar hfu komi fyrir skipinu og sem Jens vann vi. Jens koma kreik sgum um barsmar sr slandi og Englandi, ar sem hann var hafur haldi til gstmnaar 1945. Engar af eim sgum er hgt a stafesta. Jens fkk af llu a dma ga mefer hj Bretum, og fkk meira a segja a svara spurningum me v a skrifa svrin.

Jens var illa okkaur af rum skipverjum Arctic

Samferamnnum hans Arctic var langt fr v a vera hltt til Jens Plssonar. slenskur sagnfringur hefur etta eftir mnnum sem unnu me GunaThorlacius skipinu Hermi og lstu v egar Jens Plsson reyndi a fara um bor Herm ar sem skipstjri var enginn annar en Guni Thorlacius, afi forseta slands, en Guni skipstjri hafi einnig veri hfn Arctic (sj hr):

Kannski leit hann sig tilneyddan, kannski var honum ekkert mti skapi a astoa nasistana. Hva veit maur. En g held a g hafi skrifa r sgu SigurjnsHannessonar heitins (hann lst sumar) af v egar Jens hugist ganga um bor Herm Austfjrum ar sem hans gamli strimaur af Arctic, Guni Thorlacius, r rkjum. Guni lt hindra a Jens kmist um bor og hafi um hann ill or, sagi Sigurjn, en slkur talsmti mun annars hafa veri sjaldheyrur hj honum. a sgu mr kallar sem g var me rvakri og hfu veri hj Guna. Og var nafni hans bara grunnsklapiltur og ratugir a hann yri forseti annig a ekki var veri a smjara fyrir honum n neinum rum. Kannski var Guni fyrst og fremst reiur Jens fyrir a hafa logi a honum og rum hfn Arctic og komi eim vandri. Ekki veit g, en aldrei heyri g um Guna tala ruvsi en af viringu. Og a tti ekki vi um alla skipherra Landhelgisgslunnar a eir fengju slkt umtal af skipsmnnum.

egar lesnar eru skrslur af hafnarmelimum Arctic, sr maur reginmun eim sem teknar voru af saklausum mnnum og eim seku.

etta getur Illugi kynnt sr sta ess a lsa svailfrum r sari heimsstyrjld beint t r hfi Jens Plssonar. Sumir menn lta greinilega sari heimsstyrjld hafi veri eins konar ftboltaleikur, ar sem ljtt var a spila af hrku. Athfi Jens og hugsanlega skipstjrans, sem ekki var drepinn um bor herskipi lkt og Jens lt vallt veri vaka vi vimlendur slandi, heldur andaist sjkrahsi London r krabbameini ri eftir a hann var fluttur til Englands, gat hafa leitt til daua saklausra sjmanna.

Smekkleysa Illuga

trlegum autrnai gefur gefur Illugi skyn a Sigurjn Jnsson hafi di skyndilega eftir a hann var sendur til Englands 1942, og jafnvel a krabbameini sem dr hann til daua hafi orsakast af illri mefer hj Bretum. Reyndar er a rtt a Sigurjn d, en ri sar en Illugi heldur, ea 1943.

Illugi lt eftirfarandi or falla ttinum Frjlsar Hendur framhaldi af frsgn um flutning fjgurra hafnarmelima Arctic til Bretlandseyja:

Hinn 13. jl br svo vi a Sigurjn Jnsson andaist sjkrahsi - London. Banamein hans var krabbamein. a sgu Bretar a minnsta kosti. Vst hafi Sigurjn veri veikur. a hafi vst ekki fari milli mla. En hafi murlegur abnaur hans fangavistinni haft hrif skyndilegan daudaga hans. Ekki sgu Bretar. En eir voru lka einir til frsagnar.

Illugi gleymir bara a segja hlustendum snum og lesendum komandi hasarbkar sinnar, sem vntanlega a setja undir tr um jlin, aSigurjn andaist ekki ri 1942 sjkrahsinu London, heldur sumari 1943. Fjldi gagna er til um sjkdm hans og sjkralegu. Daudaginn var ekki eins skyndilegur lkt Illugi vill lta verri vaka.

Sigurjn Jnsson bSigurjn Jnsson skipstjri. Myndin efst er af Jens Plssyni.

Um Jens Plsson 2

Upplsingar um heilsu Sigurjns byrjun jn 1943 (efst) og jl sama r (near). Vill Illugi tra landramanni ea essum skjlum?

SJ 4

SJ 5

essi aulasagnfri Illuga er forkastanleg og dmir Illuga r leik. Honum ber a stva bk sna, ar sem etta ltilfjrlega efni verur tlista, ur en essi vitleysa hj honum kemst prent. En kannski vilja slendingar einmitt helst lesa lognar sgur og f annan endi ml heldur en au sem t.d. dmstlar komust a?

Ef hrku var beitt af Bretum vi yfirheyrslu hfn Arctic, er a alls ekki skiljanlegt. Ef til villorsakaistbarningurbandarskra hermanna og breskra yfirmanna t.d. Guna Thorlacius af lygaframburi Jens Plssonar. En furulegt er a ekki m ekki sj marblett andliti nokkurs hfn Arctic sem Bretar mynduu Reykjavk ur en eir voru sendir utan. Bretum var fljtt ljst hverjir voru eir seku um bor Arctic voru, og tilokuu t.d. nr strax Guna Thorlacius sem var fljtt farinn a tlka fyrir , v hann var heiursmaur og betri ensku en margir hinna.

Arctic  Skotlandi 1942

Arctic vi strendur Skotlands

Gyingar me demanta dregnir inn sgu Jens

Frsgn s sem Illugi las fyrir Jens Plsson ltinn tvarpi um daginn var allan htt afar gefelld. Sagan um gyinga hlana demntum sem Illugi las fyrst, sem ttu a vera a skemmta sr hteli Vigo, Spni er smi af verstu ger. tti Illugi eingngu t fr henni a gera sr grein fyrir v a maurinn sem segir sguna var enn nasisti egar hann las sgu sna inn band. Illugi gerir sr grein fyrir v a hrurinn sem Jens setur munn Sigurjns skipstjra um demanta gyinganna fr Berln, s furuleg saga, en fer svo stainn a fablera um franska gyinga og rttltir sguna a lokum.

Franskir gyingar komust aldrei fr Vigo til Bandarkjanna en einstaka tilfellum ri 1942 komust skir gyingar til St. Louis en ekki me hjlp demanta heldur sustu eignum snum. rfir gyingar fr skalandi fru me spnskum skipum fr Vigo til New Orleans ri 1942.

jverjar hfu rnt flestum eigum af v flttaflki sem nu til Spnar og Portgals. Reyndar segir Jens Plsson fr gyinga sem uru vegi hans hteli hafnarborginni Vigo. Hann sagist vi yfirheyrslur slensku sem ddar voru yfir ensku hafa hitt mann, lklega gying, Felix Zevi a nafni sem sagist vera fr Zurich Sviss. Zevi var um bor skipi sem hafi veri kyrrsett, og var a eina skipi sem vita er a hafi flutt gyinga fr Vigo til Bandarkjanna, samkvmt upplsingum sem g hef grafi upp. Skjl um etta hefi almennilegur sagnfringur tt a geta fundi. En Illugi er n einu sinni ekki sagnfringur. Hann er a selja bk sna tvarpstti sem greiddur er fyrir afnotagjld slensku jarinnar.

Svo lkur Jens frsgn sinni af flttaflki me safarkri sgu er hann br sr land um ramtin 1941-42 i eina af snu mrgu heimsknum hrukassa Vigo. essi greinarger hans ri 1942, sem var dd yfir ensku r slensku, var allan htt mjg frbrugin v sem Illugi Jkulsson hafi eftir Jens ttinum Frjlsar hendur hr um daginn.

Jens Plsson og hran

r afriti af skrslu undirritari af Jens Plssyni

Jens Plsson var enn haldinn fordmum nasista rtt fyrir andlt sitt. Me tilbningi og hrri um gyinga og demanta eirra setur hann eftirfarandi or um gyinga hteli Vigo munn ltins mann, Eyjlfs Jnssonar Hafstein (d. 1959) sem var annar strimaur Arctic. Taki efir v a Jens reyndi vallt a koma skounum snum og gerum ara menn:

... og g man a Eyjlfur sagi glensi a essum sal vri n a minnsta kosti hlf smlest af demntum. Er g n ekki a fjryra um a. etta flk var a halda eitthva htlegt sem ekki var okkar, svo vi yfirgfum hteli og tum pnusli og soin egg pnubar. Nsta dag voru skemmtiferaskipin farin til New York.

egar fari er a segja endurunna frsgn Jens Plssonar, dmds landramanns, 75 rum eftir a Jens Plsson loftskeytamaur Arctic var til a njsna fyrir nasista, me endursgn sem stangast vi a sem hann sagi vi yfirheyrslur, er sagnfrin ori heldur ltils viri. Enginn almennilegur sagnfringur myndi lta frsgn Jens standa eina.

a sem gyldir er Sagan ll, Illugi, og ekkert anna en sagan ll, en ekki skekkt og skrumskld tgfa hennar. Ef rf er a koma neikvum tilfinningum snum gar Breta og Bandarkjamanna til skila, er hgt a gera a annan htt en me samanburi sgu slenskra njsnapsa.

Flk sem tekur mlsta hryjuverkamanna sem teknir hafa veri af Bretum og Bandarkjamnnum sustu rum og frast yfir aferum eirra vi yfirheyrslur glpamnnum, sta ess a hugsa t r hrmungar sem hryjuverkamennirnir hefu geta valdi, mun ef til vill aldrei nokkurn tmann skilja a hryjuverkamenn og njsnarar fyrir erlend fl eru merkilegar raggeitur sem oftast nr hugsa ekkert um ara en sjlfa sig og er sktsama um lf saklauss flks.

Vi hfum s mikinn fjlda sjlfskipara dmara slandi sari rum, sem telja sig megnuga ess a skna menn af mordmum um lei og eir fara hamfrum egar kynferisglpamenn f ruuppreisn. essi mjg hlutlga tilraun Illuga til a hreinsa mannor Jens Bjrgvins Plssonar svipar til essa furulegu strauma slandi, enda hefur Illugi ekki sjaldan veri hstarttardmarasti gtunnar. En etta er ekki sagnfri og aan a sur g lgfri. Illugi er a selja bk rkisfjlmili, og honum er greinilega sltt sama um hvort hn s full af rangfrslum.

Lknaist Jens af staminu?

A lokum langar mig a nefna, a gott er heyra og lesa, a Jens Bjrgvin Plsson lknaist af staminu sem hrji hann er hann var fangi Breta 1942-45.

Hann gat hins vegar hiklaust tj sig um sgu sem Illugi Jkulsson leyfir okkur a heyra. Enn kannski fengum vi einmitt ekki a heyra upptkuna me Jens, vegna ess a Illugi telur ekki vi hfi a lta menn stama tvarpi. En hr a nean geta menn svo s, skjalfest, hvernig greint var fr essari ftlun mannsins ri 1945.

Jens stamai hins vegar ekki hi minnsta lsingum snum af nnum samtlum snum vi ska nasista Spni og meinta gyinga htelum Vigo. Sumir menn geta bara ekki stama sku.

Um Jens Plsson


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband