Mbergslndin sland og tala

img_1315b.jpg

tt mberg s algengasta bergtegund slands, og a sgn Haraldar Sigurssonar jarelisfrings - hvorki meira n minna en steinn steinanna grjthlmanum slandi - hefur v aldrei veri gert jafnt htt undir hfi slandi eins og t.d. talu. Sumir talir elska mbergi sitt ekkert sur en marmarann, og g ekki erfitt me a skilja a.

Mberg ea tuff ( tlsku tufo / tofus latnu) geta veri mismunandi bergmyndanir. slenska mbergi er mynda rtt undir vatni ea s og er svokllu Palagnt bergmyndum. a sem flk kallar tf (tff) erlendis er hins vegar sjaldnast palagnt lkt og slenska mbergi. g tla ekki a skkva mr djpt gerarfri mismunandi mbergs, en bi flk sjlft um a lesa um hinar mismunandi gerir mbergs heiminum sem eru ger gt skilhr.

Mbergi talu hefur alltaf heilla mig, san a g s a fyrst Rm og vi Sorrent-fla 8. ratug sustu aldar, og tti um margt minna sumt slenskt berg. a hefur kvenum svum miki nota til bygginga, enda sterkara en a slenska og umbreytt 300 - 600.000 ra berg. talu eru til a minnsta kosti tta "tegundir/gerir" mbergs sem nota er byggingar (sj hr). a kemur fr mismunandi svum og hefur mbergi oft mismunandi lit, allt fr grum og grnbrnum yfir ljsari vikurliti og mraua liti. a gra inniheldur smrri korn af ru efni, en a brna getur veri mjg grft. Tffi hefur veri nota sem byggingarefni san dgum Etrra (sem sumir kalla Etrska) 7. ld f.Kr., og er enn nota til vihalds eldri bygginga.

img_1439b.jpgHorft yfir mbergsbinn Cori r rmlega 480 m. h. Cori er eldir en Rm.

fjallaorpinu Cori di Latina Lazio Lepini-fjllum suaustur af Rm, hefur miki veri byggt r essu mjka og ltta efni, sem hgt er a forma auveldlega ogjafnvel saga til. a finnst miklum mli svinu kringum binn.

Cori var til sem br fyrr en Rm og sar bj Rmaraallinn hr fjllunum sumrin, til a komast burtu fr mvargi og ru pestarf sem hrji hann niur slttunum. eir byggu sumarhs sn r kalksteini og mbergi en fluttu einnig hinga hinn fnasta marmara sem eir reistu me hof og virulegri byggingar. Rm er hins vegar einnig hgt a sj fjlda rsta hsa sem bygg hafa veri r mbergi, sem er alls staar a finna sumum hum borgarinnar. G dmi um byggingar Rm til forna, ar sem notast var vi mberg, er hluti af Colosseum og Portnusarhofi.

portunus.jpg

Portnusarhof Rm

veggur_servians_naerri_terministo.jpg

Veggur Serviusar Tulliusar sem byggur var umhverfis Rmarborg 4. ld f.Kr. Mrinn var hlainn r tilhggnum mbergsbjrgum. Hr er brot af honum nrri aalbrautastinni, Termini Rm.

Palatino-h Rm er a miklum hluta myndu r mbergi og mrg hs Rm voru hlain r mbergi. Oft hafa menn pssa yfir essa steina veggjum, en dyraumgjrir mean a skreytingar hafa veri ltnar halda sr. En hofum og hsum Pompeii,Herculaneum og t.d. Cori standa veggir a menn hafa hlai litla ferninga af mbergi tgulmynstur svo unun er a horfa, t.d Polux og Castor hofinu Cori. seinni tma byggingum t.d. frendurreisnartmanum var hi mjka mberg einnig nota og stendur sig enn vel. Hsi sem g b Cori hefur kjarna fr mildum en a hefur veri byggt miki vi hsi. mis efniviur hefur veri notaur, en greinilegt er a mberg og kalksteinn eru algengasta efni. Gatan Via della Repubblica efst Cori, er lg me basaltsteinferningum og miju gtunnar er 20 sm. renna r kalksteinshnullungum.

mi_aldahus_i_cori.jpg

Mialdabyggingar hlanar r mbergi Cori Lazio.

img_0927b_1290336.jpg

etta rndtta hs er hlai r Lazio-mbergi og kalksteini hr fr svinu umhverfis Cori - og er n til slu.

img_0784b_1290362.jpg

Gmul gluggaumgjr innan enn eldri dyraumjr. Efni er Lazio mberg.

img_0833b.jpg Stru Borg undir Eyjafjllum, sem vitaskuld er ekki neitt sri menningarbli en Rm, var mberg nota hleslur. Oftast nr unni, en einni byggingunni mang eftir 6 ea 8 steinum tilhggnum og strtumynduum, sem voru eins konar hornsteinar byggingunni innanverri. g tk margar myndir af essum steinum, sem Mjll Snsdttir hefur fengi til rvinnslu, og get g v ekki snt ykkur r. Vitaskuld var hsi teikna og mlt eftir llum knstarinnar reglum, en g hef enn ekki s essa listavel tilhggnu steina birta bk ea ritlingi og veit ekki hvort eim var bjarga safni Skgum.

Vart er hgt a byggja hof ea turna r slensku mbergi eins og menn gera talu, t.d. eins og turninn (hr yfir) ofar Via della Repubblica bnum Cori. Turninn var var reistur fornum stl vi kirkju sembygg var eftir sara heimsstr, sta kirkju postulanna Pturs og Pls ofar bnum. Kirkjuskip eirrar kirkju hrundi ofan 40 kirkjugesti ri 1944 er bandamenn skutu binn eirri tr a yfirmenn ska hersins feldu sig ea hldu fund kirkjunni. Allir kirkjugestir ltust nema einn drengur, sem missti annan ftlegginn. En kirkjuturninn og Herkleshofi vi suurmr kirkjunnar stst sprengjuna og er turninn einnig a einhverjum hluta til byggur r mbergi bland vi kalkstein, marmara og basalti.

En ef mbergi slenska fr a hvla sig og umbreytast 300.000-600.000 r til vibtar erkannski hgt a tala um endurreisnarhs r essu jarbergi okkar, sem mr finnst n fallegra en margt sem slenska jin er annars kennd vi. Spurningin er bara, hvort slendingar hafi olinmi a ba svo lengi ea hvort ri mttarvld haldi slendinga t allan ann tma. Varla.

img_1376b.jpg

Kjallaragluggi me umgjr r mbergi ltilli hll fr 17. ld neri hluta Cori. Efsta myndin snir hleslu hofi Pollux og Castors Cori. img_1151b_1290338.jpg Dyrabnaur hsi efri hluta Cori, sem a hluta til er fr mildum. a er mikilli niurnslu en g gti vel hugsa mr a festa kaup v hefi g til ess fjrmagn (veit ekkert um veri ea hvort a er til slu en ekki hefur veri bi v um 40 r) ea olinmi gegn skriffinnum talu. Einhverjir fr gang me vigerir einhverju stigi, en gfust upp. Yfir dyrunum er lgmynd af Maru og Kristi.

img_1146b.jpg

Sums staar hafa menn ntt sr allt mgulegt byggingarefni. Allt var endurntt.

img_1226b.jpg

Fnustu hallir endurreisnartmans voru einnig byggar r v efni sem fyrir hendi var og skreyttar me gmlum slum sem stundum var rnt r rmverskum rstum ngrenninu. Palazzo Riozzi-Fasanella Cori er fr 16. ld.

img_1259b.jpg

Hlesla r mbergi fr mildum ofan risavxnum bjrgum r kalksteini/marmara sem eru fr v annari ld fyrir okkar tmatal.

romversk_hle_sla_cori.jpg

Rmverskur veggur Cori hlainn r mbergi Opus reticulatum.


Villi afi

afi_og_orvaldur_gmundsson_2.jpg

g tti tvo afa sem bru hver sna gerina af hinu keisaralega nafni Vilhjlmur, Vilhelm slandi og Willem Hollandi. Ekki er v a fura a g hafi ori a heita Vilhjlmur, svona til a halda fram hinni keisaralegu hef. g kynntist aldrei afa mnum Hollandi (sjhr og hr), en Villi afi slandi var minn besti vinur og hjlparhella. nmi nutu menn oft astoar LN, en g hafi bi LN og afa og mmu, Sigri Berthu rardttur, sem endalaust gfu mr hfinglegar gjafir og astouu mig fjrhagslega og ara allan mgulegan htt af sparnai snumfr langri vinnuvi. Villi afi var afar rltur maur og nutu margir gs af v.

Ekki var algengt fyrr tmum a tveir ungir menn fru saman til ljsmyndarans og ltu eilfa sig eins og ungu mennirnir hr a ofan geru. Stundum hldust menn hendur ea innilega utan um hvern annan. S tmi var liinn egar essi mynd var tekin. Skrti flk ntmanum leggur svo eitthva anna a dag en menn geru . Langt er seilst eins og vi vitum.

ri 1996 var haldin sning ljsmyndum Jn Kaldals tilefni af aldarafmli hans. Myndirnar voru sndar Nlistasafninu. Mur minni og mmu var sagt a ar hngi mynd af afa mnum, mynd sem r hfu aldrei s. Myndin bar nmeri 2303.

Snir hn tvo unga menn snu fnasta pssi me newsboy - eight piece hfur r tweed, en slkar hfur eru oft ranglega greindar sem sixpensarar slandi, en a er allt nnur hfa eins og reyndir hfu- og hattamenn eins og g vita.

Eftir a afi minn lst ri 1993, fkk g essa mynd hj vari Brynjlfssyni ljsmyndara og samstarfsmanni jminjasafni slands og gaf mmu minni, sem setti hana gylltan ramma og settu upp stofu sinni Hringbrautinni Reykjavk. g fkk svo myndina eftir lt mmu minnar, og hangir hn jafnan fyrir framan mig vi skrifbori mitt, v myndin af afa minnir mig son minn Ruben.

Afi minn, Vilhelm [rni Ingimar] Kristinsson er s lgvaxni til hgri myndinni. Hinn unga manninn, me hi haalborna skagfirska andlit, kunni amma mn smileg deili en g var binn a gleyma nafninu fyrr r egar mr datt hug a skrifa nokkur or um myndina. Hann mun hafa siglt til Amerku a v er amma sagi mr. Hann hafi vilja f afa me sr til Amerku og eir hfu veri sj saman.

Nlega hafi g samband vi Ingu Lru Baldvinsdttur deildarstjra ljsmyndasafns jminjasafnsins, til a spyrjast fyrir um nafn mannsins me afa ljsmynd Kaldals. Nafn hins hvaxnari er a eina sem skr er vi myndina safni Kaldals. Inga Lra upplsti nafni: orvaldur gmundsson.

orvaldur var sonur gmundar Sigurssonar sklameistara Flensborgarskla Hafnarfiri og var myndin tekin ar. ess vegna spuru Inga Lra mig fyrr r (2016), hvort afi minn hafi veri Flensborg. ar gekk hann aldrei. En flagarnir myndinni voru komnir langt yfir sklaaldur og stunduu sjinn saman. Afi leit alla t mjg unglega t og fr ekki a grna vngum fyrr en seint ttrisaldri og hann hlt ljsum hralit vel fram nrisaldur. Rttara sagt, hann afi var aldrei almennilega grhrur.

Afi og vinur hans orvaldur voru togurum fyrir noran Siglufiri og Akureyri, afi mest sem hjlparkokkur ea kokkur. eir flagar hafa hafa lklega ntt sr tkifri og seti fyrir egar Kaldal var anna bor Flensborgarskla a taka myndir af nemendum ar.

_orvaldur_logberg.jpgorvaldur, sem var stdent fr Menntasklanum Reykjavk, fluttist til Bandarkjanna. Afi me sitt barnasklaprf stofnai hins vegar fjlskyldu Reykjavk. orvaldur hlt sig vi sjinn og var sjmaur togurum fr Boston me rum slendingum. miklu veri ann 8 febrar 1933 tk hann t af togaranum Fordham og drukknai. Greint var fr sorglegum daudaga hans Lgbergi . 3. marz 1933.

Myndir geta sagt margt og gefi stur til rannskna. En r segja alls ekki allt. Ef menn hefu vilja vita meira um afa Villa, sem sar vinni var vatnsvrur vi Reykjavkurhfn, hefu eir tt a mta jararfr afa Frkirkjunni. eir hefu ekki komist inn, v a var fullt fram fordyri. fyrst ttai g mig v hva marga vini afi hafi tt.

Vi voru afar lkir, en a skapai hina gu vinttu. Afi hafi alltaf vilja ganga menntaveginn, en hafi ekki r v. Hann lifi sig v inn velgegni afkomenda sinna andlegu brautinni. Eftir a afi komst eftirlaun vann hann yfir ratug hj RV sem sendisveinn, en tvarpi notai gamla, vinalega karla til ess verks og krakka sumrin. a tti honum g vinna og g naut einnig gs af v, v afi tvegai mr alltaf sumarvinnu, anna hvort hj tvarpinu Sklagtu og sar hj Reykjavkurhfn.

Afi var yngri rum prisgur rttamaur og hef g greint fr v ur. Hann var fimleikahpi R og sndir Kristjni X konungi fimi sna, er kngur kom heimskn ri 1921. Enn meira er hgt a frast um afa minn, v hann hefur n eim heiri a vera eins konar safngripur jminjasafni slands, fyrir utan listaga mynd Kaldals. Afi var einn af heimildamnnum jhttadeildar um lf krakkann Skuggahverfinu byrjun 20. aldar.Hr m lesa um a. Lsingar af sna hans eli. Hann var diplmat og talai sjaldan illa um ara og krati var hann lengur en flestir 20.ldinni Reykjavk. Hlfsystir hans, eldri, Danmrku, Sigrur Sigurjnsdttir Jensen, ni n einnig v takmarki a vera lengst skri flagi i Socialdemokratiet Danmrku. Vitaskuld urfi slending til a hkka mealaldur krata Danmrku all verulega. Tante Sigga var 101 rs gmul og vallt hress alveg fram dauann. a er svo nnur saga.

Hr lkur essum tti af afa mnum me hi keisaralega nafn og sna hfinglegu lund.

Hreinrita Cori, Latina talu gst 2016.

afi_i_athenu_1966.jpg

Vilhelm Kristinsson Aenu ri 1966 (sj hr).


slandskvikmynd Evu Braun og arar minna ekktar slandskvikmyndir r ferum KdF

Forum er Eva Braun og Hitler stu byrginu Berln, horfu aukannski sustu dgum snum minningar r fer Evu til draumalandsins slands. Hva gera samlynd hjn egar au eiga ekki sjnvarp og stunda ekkert kynlf? Adolf og Eva horfu kvikmyndir Evu langt undir strtum Berlnar. au Eva og Adolf nu a vera hjn tpar 40 klukkustundir aprl 1945. Um lei og au tu Sauerkraut (pizzur voru ekki til og Adolf var vitaskuld grnmetista) dust au af Gullfossi og Geysi og miklum fjlda langferabla sland.

slandsfer Evu jl 1939 me ska faregaskipinu Milwaukee ekkja slendingar ori harla vel san a Hrur Geirsson Akureyri greindi fyrst fr henni 10. ratug sustu aldar.

Eva Braun sigldi me skipinu Milwaukee og ferin var skipulg af "menningar"- samtkum nasista sem kllu voru Kraft durch Freude, og var skammstafa KdF.

Kvikmynd Evu m sj hr fyrir ofan (slenskt efni hefst 3 mn. og 14 sek. inn myndina).

Til eru tv nnur kvikmyndabrot fr slandi, sem tekin voru ferum KdF. g hef hvorki heyrt um au ea s au ur, vera kunni a au su vel ekkt slandi. En g lt au samt flakka hr. Myndbrotunum hefur veri safna af AKH (Agentur Karl Hffkes) bnum Gescher skalandi og m sj vefsu fyrirtkisins.

Hr er fyrst samansafn myndbrota. Fremst er brot sem sagt er vera fr sumrinu 1936. a er teki siglingu Milwaukees me flaga nasistahreyfingarinnar KdF. Ef litmyndin eftir slandsmyndinni er fr sama ri og slandsferin fremst syrpunni, hefur AKH ori messunni, v hn snir Heimssninguna New York sumari 1939. a tilokar ekki a myndbroti fr slandi s fr 1936.

Eftirfarandi kvikmyndabrot er hins vegar ekki dagsett, en er lklega hvorki r ferinni sem Eva Braun fr sumari 1939,n eirri fer ri 1936 sem kvikmyndin hr a ofan var tekin . Broti fr slandi hefst 3,36 mntur inn myndasyrpuna. Sar syrpunni eru myndir fr safiri, a v er g best f s.


sland tfralampanum 1-10

sland tfralampanum

LATERNA MAGICA ISLANDICA

Hfundur og sningarstjrar: Vilhjlmur rn Vilhjlmsson (og Fornleifur)

laterna_1.jpg

Samantekt af frslunum sland Tfralampanum 1-10

Fornleifur 2016

1. kafli

magic-lantern.png

Inngangur og minningar

Nveri var hr Fornleifi greint frfyrstu kvikmyndinni sem tekin var upp slandi. Hn hefur v miur falli nokku gleymsku, enda eru engin ekkt eintk af henni til. Vi hfum lsingar um efni hennar eftir kvikmyndatkumanninn.

N heldur myndafornleifafri Fornleifs fram. Nstu daga bur Fornleifur lesendum snum upp nokkrar myndasningar og tilheyrandi frleik upp gamla mtann. a vera v miur ekki tndar slenskar kvikmyndir heldur myndaskyggnur, einnig kallaar skuggamyndir, slmyndir ea ljskersmyndir. Fyrir sem ekki muna tmana tvenna, ver g a skra t fyrir ungu kynslinni. Myndunum var varpar upp tjald ea vegg me hjlp ljskastara/lampa, sem kallaur var Lanterna Magica, ea tfraljsker og tfralampi slensku.

Engin rf er hins vegar lengur a sna myndirnar tjaldi me lampa, enda eru a skyggnurnar sem er hi bitasta og r er dag meira a segja hgt a sna bloggi og gera annig fleirum kleift a sj myndir fr slandi 19. aldar.

etta verur frleikur um einu varveittu Laterna Magica glerskyggnurnar fr 19. ld me myndum af flki og nttru slands. Fornleifur festi fyrir skmmu kaup slkum myndum Bretlandseyjum. r eru nokku einstakar og afar sjaldsar. Srfringar sem skr hafa og fengist vi a safna frslu- og feraskyggnum fr sari hluta 19. aldar vi hskla Bretlandseyjum og skalandi hafa aldrei s svo gamlar skyggnur me myndum fr slandi. ur en Fornleifur fann r og keypti voru r aeins ekktar r slulistum, katalgum, fr fyrirtkjum Bretlandseyjum sem framleiddu og seldu seldu slkar skyggnur sari hluta 19. aldar.

Laterna Magica Stykkishlmi ri 1966

Fstir slendingar hafa lklega s skyggnumyndir sndar me laterna magica vl. En g er n svo gamall a hafa ori vitni a sningum me slkri vl. a var Stykkishlmi ri 1966, ar sem g dvaldi nokkrar vikur sumarbum hj kalskum nunnum St. Franciskusreglunnar, sem r rku samvinnu vi Raua Krossinn. Reglan reisti sptala Stykkishlmi runum 1934-1936. St. Franciskussysturnar su a miklum hluta um rekstur sptalanum allt fram til 2006 a sptalinn var seldur slenska rkinu. Klaustur er ar enn og sar er komin nnur regla en St. Franciskusarreglan klaustri Sykkishlmi, en a er nnur saga.

stykkisholmsspitali.jpg efstu h sptalans Stykkishlmi, eiginlega undir akinu h ar sem gluggarnir vorueinungis mjar rifur, gistu krakkar, kalskir og arir og tilheyri g sastnefnda hpnum. Nunnurnar Stykkishlmi voru hinar bestu konur, sem kunnu a annast brn. llum lei ar vel. Manni tti vitaskuld skrti a ba sptala ar sem einnig var vista fatla flk, andlega vanheilt og ellirt. Sptalinn var vst a hluta til tib fyrir konur fr Kleppi eins og lafur P. Jnsson lknir lsti lknablainu ri 1960 (sjhr oghr). lafur skrifai "...hafa a jafnai veri vistaar hr fr 19 og upp 23 konur vegum Kleppssptalans. Hin sari r hafa auk ess dvali hr nokkrir fvitar."

Meal krakkanna sem dvldu Stykkishlmi fru miklar sgur af konu sem kllu var Gauja gaul, sem tti a til a gla og garga. g s hana aldrei, en vi krakkarnir tldum okkur stundum heyra henni, a v er vi hldum. alltaf vri miki brnt fyrir okkur a hlaupa ekki niur trppurnar me ltum, flttum vi okkur venjulega tnum framhj eirri h ar sem hn dvaldist , egar vi gengum niur trppurnar Sptalanum til a komast matsal og tmstundasal jarh. Vi mttum hins vegar stundum "fvitum" lafs lknis ganginum og held g a maur hafi lklega fyrr en flestir jafnaldra sinna lrt sitthva um veikleika mannkyns og a bera viringu fyrir ltilmagnanaum vi a dvelja hj nunnunum Hlminum.

Dvlin Stykkishlmi var vintri lkust og nunnurnar, sem sumar voru menntaar uppfrslu barna, ttu sem ur segir einnig tfralampa. Hann var af tiltlulega nrri ger, af sustu tegund slkra slkra lampa sem framleiddir voru, fyrir utan rstjrnarrkin . etta var ekki skyggnumyndavl fyrir 35 mm 'sltur' ea strri glerskyggnur (6x6) sem einnig voru markanum. Myndarllum lit og svarthvtu var rennt gegnum vlina me handafli. Sningar r essari vl ttu krkkunum mjg merkilegar, maur kmi fr heimili me Kanasjnvarpi ar sem hgt var a horfa teiknimyndir allan lilanga laugardaga og stundum ara daga lka.

Systur semhtu Harriet, Lovsa og Henretta, sumar hverjar fr Belgu, svo og slenskar konur sem unnu sumarbunum, sndu okkur essar myndir fyrir httinn lok leiktma kvldin og sgu okkur sgur me eim. Eins var horft myndasyrpur r tfralampanum egar veur voru vond og ekki tilvalin til tiveru.

scan10009_a.jpg

Ekki g neinar ljsmyndir fr laterna magica myndasningum nunnanna Stykkishlmi, en hr er g a vega salt, nkominn Stykkishlm vori 1966. g sit arna efst saltinu, himnasendur fyrir framan kapelluna vi St. Franciskusarsptala Stykkishlmi. Vel var teki mti eina dkkhra drengnum Stykkishlmi a sumari. Flestir drengjanna essari mynd voru r orpinu og vildu vera vinir manns vegna ess a g var r Reykjavk. a var sjaldan a eir su slka villinga r strborginni. En fyrst og fremst var g n hugaverur vegna ess a g tti forlta sver r plasti me rmversku lagi. Sveri kom ekki me mr suur a lokinni 5 vikna dvl. Eins og i sji myndinni var hfingi hinna ljshru egar binn a semja fri vi ann hrokkinhra a sunnan fyrir rmverska brandinn. Lklega hef g gefi heimamnnum sveri a lokum fyrir vernd og vinsldir. Ljsm. Erla Vilhelmsdttir

holmarar_me_sver_i.jpg

gir Hlminum

Vi sm eftirgrennslan veraldarvefnum fann g nafn manni, gi Breifjr Jhannssyni, sem g taldi lklegan til a vita eitthva um sningarvl nunnanna Stykkishlmi. g hringdi nlega snemma morguns gi, en hann er umsjnamaur fasteigna St. Franciskussptala Hlminum og bloggari blogginu G ofan Glatkistuna. gir er einnig mikill hugamaur um Camera Obscura(sj hr).

Hann hefur lklega haldi a a vantai rm uppi 3. h. Fljtlega kom ljs a gir er mikill hugamaur um Laterna Magica, v hann hefur snum frum sningarvl St. Franciskussystranna Stykkishlmi og myndarllur eirra.

lanterna_magica_sth_2_1280682.jpg

Hr sst sningarvlin Stykkishlmi og lti safn nunnanna af rllum me myndasyrpum fyrir essa vl. Ljsmynd gir Breifjr Jhannsson.

gir sendi mr gfslega mynd af sningarvlinni og smuleiis af nokkrum af eim rllum sem sndar voru essari vl. g taldi mig muna sningar rllum me belgskuteiknimyndafgrunum Strumpunum. ar leirtti gir mig, v hann finnur aeins i dag kvikmyndir me Strumpunum. Kvikmyndir voru lka sndar Stykkishlmi, en sjaldnar, v g man a peran sprakk kvikmyndsningarvlinni mean a g var Stykkishlmi. Kassinn me rllunum myndinni hr fyrir ofan inniheldur mis konar efni tta fr Belgu, og tel g ljst, a nunnurnar hafi ekki snt okkur allt. Ekki man g t.d. eftir mjg safarkri rllu um heilaga Fatmu fr Portgal, sem gir sendir mr mynd r. Skyggnulsingar me henni hafa nunnurnar una sr vi eftir a brnin voru farin a sofa. a erkalskt hard-core og aeins fyrir fullorna.

arna var hann aftur kominn, tfralampi sku minnar, sem enn var mr minnistur eftir 50 r. Tki var af fnustu ger fr Karl Leitz skalandi. Mr snist einna helst a a etta s Ernst Leitz Episcope af gerinni Leitz/Leica Prado 500, me 200 mm Dimar linsu. Myndasyrpan hr fyrir nean er ger r eftirmyndunum sem gir Breifjr Jhannsson hefur lti gera eftir rllunum belgsku Stykkishlmi. Mr telst til a rllur essar Hlminum su a sem menn koma nst Dauahafsrllunum Hlminum.

myndir_i_stykkisholmi.jpg

myndir_ur_stykkisholmi_2.jpg

2. kafli

db_hoedafnemen.gif

Slt veri flki. Fornleifur bstjri tekur ofan hattinn fyrir eim sem nenna a lesa og frast. (Sj 1. hluta essarar vefgreinar hr).

Fir vita lklega, a lngu a fyrir aldamtin 1900 fru fram slandskynningar me hjlp Laterna Magica skuggmyndasningavla ea tfralampa. a var ekki einungis erlendis a menn gtu s sland r lmpum. Reykvkingar stu, a v er virist, birum til a sj skuggamyndir.

Myndasningar me slandsmyndum hafa lklega hvatt einhverja tlendinga til slandsfera. En slkar sningar myndu vntanlega n skammt gegn eim appartum og tfratkjum sem hafa valdi v a vart er slandi ntmans hgt a verfta fyrir erlendum feramnnum, a gleymdum amerskum raunveruleikastjrnum sem lti hafa stkka sr barminn og rasskinnar. N ykir vst mest viri a vita hva "fylgjendur" rassstrraAmerkana finnst um okkar volaa, en tvmlalaust frbra, land.

Laterna Magica, sem fstum orum

En hva er Laterna Magica, ea tfralampi? Tfralampinn er talinn er hafa ori til 17. ld og var notaur vel fram 20. ld. Hann er til margs konar gerum og strum. Venjulega samanstendur lampinn af eldfstum kassa ea skju, ar sem er settur ljsgjafi, kerti, olulampi, gasljs og sar rafmangspera. Einnig voru kassanum speglar. Fyrir framan ljsgjafann inni kassanum er brugi ea rennt glerskyggnu, handmlari mynd, sar ljsmyndum og jafnvel handlituum ljsmyndum. Linsa ea linsur sj um a safna myndinni og henni er varpa upp vegg ea tjald. Til a nota ekki of mikinn tma hinar tknilegur hliar og gerir laterna magica skyggna og sningavla, sem eru mikil fri og frleg, ykir mr viturlegast a benda mnnum a lesa sr allt til um a hollenskri vefsu, sem er s besta heimi um etta fyrirbri, fyrirrennara skyggnusningavla og kvikindasningavlanna. Vefsan ber heiti de Luikerwaal og er san einnig gtri ensku. Henni er stjrna af Henc R.A. de Roo, hugamanni og safnara tfralampa og skyggna.

kirchers_bog_1280887.jpgTluver skoanaskipti hafa veri um hinn eiginlega upphafsmann essarar uppfinningar. jverjanum og Jestanum Athanasius Kircher hefur lengi veri eignaur s heiur, en n m ykja alveg vst a hann hafi aldrei nota slkt tki. Hann lsir Laterna Magica bkinniArs Magna Lucis et Umbrae sem t kom Amsterdam me myndum ri 1671 (sj mynd). Skringar bkinni sndu a Kircher var rinn skilningi v hvernig tfralampinn virkai. Hann fullvissai menn afar sannfrandi htt, lkt og gum jesta smir, um a apparati vri ekki uppfinning djfulsins og illra afla.

Arir hfu lst essu tki og nota a miklu fyrr en Kircher. Til dmis danski frimaurinn Thomas Walgenstein, sem sndi myndir me Laterna Magica Rmarborg ri 1665. Enn fyrri til var hollendingurinn Christiaan Huygens sem egar ri 1659 hafi teikna dmigera Laterna Magica sningavl sem ekki var mjg frbrugin eim sem ekktust 19. ld. (Sj frekarhr).

ur en eiginlegar ljsmyndir voru fundnar upp, voru allar laterna magica-skyggnur handmlaar teikningar. Efni myndanna var fjltt og stundum var leiki horfandann me einfldum sjhverfingum annig a flki sndist persnur ea hlutir myndunum hreyfa sig.

db_hemelvaart2_1280719.gif

Laterna Magica var vitaskuld mjg fljtt vinslt leikfang Vatkaninu.

ess vegna voru sningar Laterna myndum mjg vinslar, ea allt ar til r du drottni snum, en bi Bandarkjunum og Sovtrkjunum voru r lengi notaar vi kennslu og alls kyns rursstarfsemi, ea allt fram yfir 1970.

209390.jpg

ur en a ljsmyndir voru frar yfir glerskyggnur, ekktust lka skyggnur me handmluum myndum af "slenskum stum". essi mynd fr sari hluta 19. aldar a sna Heklu. Myndin er greinilega undir sterkum hrifum af mynd r tgfu af riti jverjans Dithmars Blefkenus Scheeps-togt na Ysland en Groenland, sem t kom ri 1608 Leiden Hollandi.

blefkenius_b.jpg

Hrturinn "Erlendur", sem er n forystusauur hjr Fornleifs bnda (sj hr), var einnig a stjrnu tfralampatmabilinu. Myndin er fr fyrri hluta 19. aldar og er handmlu gler. Hann er n kominn hrtakofa Fornleifs og lur vel.

erlendur_a_glerinu_c_1287499.jpghruturinn_erlendur.jpg

Laterna Magica sningar Reykjavk 19. ld

Ori skuggamynd, .e. ingunni skyggna ea ljskersmynd, kemur fyrst fyrir slensku mli ri 1861. ur hfu tv nyri liti dagsins ljs: Ljsmynd ri 1852 og slmynd ri 1854.Ntminnsigldi n hratt a slands strndum.

ri 1861 birtist essi frtt slendingi um turnreiarht Berln ar sem skir vopnabrur minntust riggja ra strsins ea 1. Slsvkurstrsins gegn Dnum mjg hatursfullan htt.Danir unnu a str:

Berlinni st slk ht fyrir skemmstu me hinum mesta veg og vihfn. Vi leikinn Viktoruleikhsinu var sunginn og sleginn hergngusngur Sljesvkur-Holtseta; sl rjtandi lfaskelli me heyrendum. Sngurinn var endurtekinn, en v nst sndur skuggamyndum bardagi Klarstdenta vi Flensborg (1848), ar er margir af eim fjellu eptir drengilega vrn. st upp maur fr Sljesvk-Holtsetu, er barizt hafi mti Dnum, og mlti nokkur hjartnm or til eirra, er vi voru staddir. Af v, er zk bl segja hjer um, m marka, eins og af ru, hve rk hefndarfsin og hatri vi Dani er meal manna zkalandi.

ri 1874 birtist auglsing blainu Vkverja. Hn hljai svo:

Til hagnaar fyrir Sunnudagasklann vera Glasgow 1. mars sndar skuggamyndir og nokkrar sjnhverfingar."

Hvort arna hafa veri sndar ljsmyndir ea handmlaar myndir sem sgu t.d. biblusgur, er ekki vst. Strhsi Glasgow sem reist var ri 1863 af skoskum mnnum Grjtaorpinu vi Vesturgtuna (en brann v miur ri 1903) hafi sal sem gat teki allt a 200 manns sti. MargirReykvkingar gtu v hafa s skuggamyndir essum rum. Lklegast tel g a Sigfs Eymundsson hafi s um essar sningar, en hann sndi fyrstur slendinga myndir ri 1870.

glasgow1885.jpgStrhsi Glasgow Reykjavk. Ef til vill fyrsti staurinn slandi ar sem myndir voru sndar me tfralampanum.

orlkur . Johnson

ri 1883 hlt orlkur . Johnson kaupmaur (f. 1838), sem var lrur verslunarfrum Skotlandi og London, panramasningar" Htel slandi. orlkur hafi dvali 17 r erlendis og lengst af Bretlandseyjum. Hann kynntist tfralampasningumerlendis, og er hann sneri heim ri 1875, hf hann slkar sningar me Sigfsi Eymundssyni. ess m geta, a orlkur var nfrndi Jns Sigurssonar. Sar skyggnusningaferli snum lauk hann jafnan sningum og fyrirlestrum me mynd af eim hjnum Jni forseta og Ingibjrgu.

runum 1883-1892 st orlkur fyrir skuggamyndasningum sem hann nefndi einatt "skemmtanir fyrir flki". Hann bau eitt sinn 400 brnum til slkrar kvldskemmtunar og gaf eim mjlk, kkur og fleira. hldu hinir velmegandi Reykjavk, a hann vri af gflunum genginn. eir rku slandi tku sr lkt og dag vna snei af kkunni ur en eir fru yfirleitt a hugsa um ftklinga og brn. En brnum voru gir viskiptavinir tfralampasningar orlks. orlkur var n ekki eins vitlaus og burgeisarnir hldu.

Skemmtanalf Reykvkinga var a sgn fremur ltilfjrlegt sari hluta 19. aldar. Margar sgur fara af drykkjuskap meal verkaflks og sjmanna - j og sklda og menntamanna. orlkur vildi vinna gegn eirri eymd (um lei og hann flutti inn vn og whisky) og stofnai samt Matthasi Jochumssyni og rum gum mnnum Sjmannaklbbinn oktber 1875, "hollan griasta til menntunar og endurnringar, egar eir vru landi og annars hefu ltinn arflegan starfa me hndum". orlkur var smuleiis fyrstur slendinga til a auglsa varning sinn blunum. Myndasningar snar auglsti hann einnig. Hann flutti t.d. inn "Eldspturnar gilegu og jfrelsis whisky fyrir flki". egar hann var ekki a kenna Vesturfrum Lundnaensku.

Ef Fornleifur hefi veri samtmamaur orlks hefi hann lklega veri njungagjarnari en hann er n, og egi glas af jfrelsiswhisky og tvr syrpur r tfralampanum hj orlki . Johnson. Sjmannaklbburinn var hins vegar ekki langlfur, enda ttu vn og whisky orlks betri skemmtun en "fjri" klbbnum.

_orlakur_johnson_1280890.jpg

Skuggamyndakonungur slands, orlkur . Johnson, yngri rum.

orlkur hf skuggamyndasningar samstarfi vi Sigfs Eymundsson ljsmyndara, en Sigfs sndi fyrstur manna svo vita s skuggamyndir slandi. a var ri 1870. Samvinna eirra st ekki lengi, ea innan vi r, en orlkur hlt san fram sningum nokkur r. MyndirSigfsar og annarra fr slandi voru hins vegar notaar til gerar myndasyrpa me ljsmyndum fr slandi, eins og fram kemur sari kflum essa rabloggs um Tfralampasningar slandi.

hotel_sland.jpg

Htel sland (a fyrsta) var staurinn ar sem "flki Reykjavk", fr Panrama-sningar salnum me lokunum fyrir gluggana. Loka urfti fyrir stra gluggana Stra Salnum til a hafa gott myrkur vi sningarnar. Myndin er rangt feru og aldursgreind af jminjasafninu en sauakaupmaurinn John Coghill sst myndinni samt fru fruneyti.

1883 Skuggamyndasningar orlks voru fyrst auglstar safold . 19. desember 1883:

"Fyrir sveitamenn og ara, er koma til Reykjavkur um jlin og nri - vera sndar Htel sland fallegar skugga myndir ea Panorama allt 150 myndir - bi fr London - Amerku - Edinborg - Sviss - Pars - talu Afrku og fleiri lndum."

Veturinn 1884 hlt orlkur nokkrarsningar flagi vi Sigfs. LvkKristjnsson segir svo fr bk sinni um orlk:

Veturinn 1884 hlt orlkur allmargar sningar flagi vi Sigfs Eymundsson. Innlendu myndirnar, sem eir sndu voru fr ellefu stum Suvesturlandi, en auk ess allmargar r Reykavk. er orlkur frtti snum tm til Englands um stofnun jminjasafnsins, hafi hann lti sk ljs vi Jn Sigursson, hve nausynlegt vri fyrir slendinga a eignast "fallegt Museum". Hann vildi vekja huga Reykvkinga og annarra landsmanna jminjasafninu, og v skyni lt hann tala myndir af msum munum ess til a kynna samkomugestum snum safni".

1884 jlfi . 15. nvember 1884, sagi svo um sningar orlks:

"a eru skribyttumyndir me litum (landterna-magica-myndir) af fgrum mannaverkum, borgum, strhsum, einnig af viburum, smuleiis fagrar landslagsmyndir. Nokkrar myndir eru einlitar aeins, og eru r af innlendum byggingum ea landslagi ... vorum skemmtanalausa b er etta fyrirtki mjg akkarvert og mun vafalaust f askn almennings eins og a skili."

1885 blainu Frttir fr slandi birtist 11. rgangi ess ri 1885 grein sem bar titilinn Fr msu, framfrum og ru. ar mtti m.a. lok greinarinnar lesa eftirfarandi klausu um skemmtanalfi Reykjavk:

"Arar skemtanir voru litlar, arar enn a, a panrama-myndir voru sndar ar, og helzt af tlendum mannvirkjum og stum og innlendum landstvum (sj hr).

1890orlkur sem feraist a jafnai einu sinni ri til Englands. ar ni hann 5036500a.jpgsr myndasyrpur. ri 1890 keypti hann litaa myndasyrpu um "Ferir Stanley gegnum hi myrka meginland Afrku". frummlinu ht syrpan, sem taldi 29 myndir, Stanley in Africa og var gefin t af York & Son Lundnum (syrpan er a hluta til varveitt dag sj hr). orlkur flutti einnig skringafyrirlestur um Henry Stanley ogsmuleiis lt hann yrkja og srpenta kvi um hetjud kappans, sem jafnan var sungi egar myndirnar voru sndar. Drpan var einnig skrautrita og sendi Gubrandur hana til Stanleys sem akkai honum me v a senda af srritaa ljsmynd: Drpan hljar svo:

henry_stanley_1280767.jpg

5036473a.jpg

Stanley var aalhetjan skuggaflksins Reykjavk ri 1890. Svona sigli hann gegnum tjaldi inn huga flks Htel slandi umboi orlks . Johnson. Kannski hefur orlkur einnig boi upp Livingstone, get g gert mr hugarlund. Hr er mynd af seru me honum. Svona gtu myndir orlks hafa liti t, egar r brust fr Englandi.

liv_box04.jpg

Skemmtanir fyrir flki

1891 Va var fari essum sningum orlks. auglsingu safold fyrir sningar orlks ri 1891 m lesa:

Skemmtanir fyrir flki":..Vjer hfum fari kring um hnttinn . . . Vjer hfum komi og sje orustur og vgvelli egipzka strinu . . . ferast vsvegar um vort sgurka og kra furland . . . Og n, kru landar, opna jeg fyrir yur enn nja verld, me njum myndum..." Skugginn speglinum Kenn mr.

Tilgangur orlks me myndasningunum snum var a skemmta og fra, enda var a hugsunin bak vi framleislu eirra Bretlandseyjum. orlkur lsti essu einni annarri auglsingu ann 2. desember 1891:

"Va um hinn menntaa heim er n fari a sna (eins og g geri) myndir af borgum, lndum, listaverkum, merkum mnnum, drum o.fl. Er slkt n a faramj vxt, einkum Englandi, Frakklandi og Amerku. ͠flestum landfriflgum og rum menntaflgum til frleiks og skemmtunar, ar sem iulega eru haldnir fyrirlestrar um alls konar frleik. Eru slkar fyrirlestrar um alls kyns frleik. Eru slki fyrirlestrar skrir me skuggamyndum, erhltur a gera efni bi frlegra, skemmtilegra og minnisstara hugum manna. Fstir af oss hafa r a ferast um heiminn og sj alla ess undrahluti, en flestir hafa r a afla sr slks frleiks fyrir feina aura me v a skja slkar myndasningar. g hef n um nokkur undanfarin r flutt landa mna, er stt hafa slkar sningar, vs vegar ... ... Hver getur neita v, a essu s talsverur frleikur og a svo dr, a flestir geti veitt sr hann; a verja feinum stundum hinum lngu vetrarkvldum til slks feralags borgar sig vel fyrir hvern ann, sem kann a meta etta rtt. Og n, kru landar, opna g fyrir yur enn nja verld me njum myndum, sem koma me Lauru og sem g sni stra salnum Htel sland. Fstud. og laugard. 4. og 5. des. kl 81/2.

Fyrst

Keisaradmi Kna og Knverjar, [21 mynd vs vegar r Kna og r jlfi Knverja.] Hinn frgi hershfingi, Gordon, vi hans og lfsstarf. [12 myndir og r va a, ar sem Gordon hefur veri.] Enn fremur undirbningi njar myndir fr London og hin skemmtilega fer fr London til Rmarborgar og ferir til Egyptalands gegnum Sesskurinn til Kar. Hver sning endar me tveimur myndum af lfusrbrnni.

5048105a.jpg

Gordon allur. etta tti Reykvkingum rugglega merkilegt a sj. Nokkrar myndir eru enn varveittar r lka syrpu fr York & Son(sj hr)

Nokkru ur ea 18. nvember 1890 m lesa auglsingu fr orlki:

Str myndasning af slandi. Hi strsta myndasafn, sem nokkurn tma hefur veri snt af landinu ... er g me miklum kostnai hef lti ba til - alls um 80 myndir."

Jlamyndir smflksins

Fyrir Jlin 1889 sndi orlkur margar njar syrpur tlaar brnum ea smflkinu, eins og orlkur kallai brn. Syrpurnar bru titla eins og rndur fer a veia Bjrninn og eirra hlgilegu afarir, Slmundur gamli og Sesselja kelling hans antureli a reyna a n msinni sem hlt fyrir eim vku, Rakarinn og hundurinn hans Snati; Gvendur Feralangur, Hreiri hans Krumma og Tannpna. etta voru allt skar syrpur framleiddar af Wilhelm Busch.

N getur Fornleifur og r barnalegu slir sem lesa fri hans s a sem krakkar Reykjavk horfu Htel slandi ri 1889. Upphaflega bru essar syrpur ska titla ein ogDie wunderbare Brenjagd, Die Maus, Der gewandte, kunstreiche Barbier und sein kluger Hund, Rabennest, (ea Raben-Nest) Der hohle Zahn

a hefur n veri eftir krkkunum Reykjavk a hafa gaman a v a sj rakara skera nefi af viskiptavini snu, og a rtt fyrir jlin.

650-skillfull-barber09.jpg

Um Jlin 1898 sndi orlkur einnig brnunum a sem hann kallai "hreyfanlega mynd" Ekki voru a kvikmyndir eins og vi ekkjum r sar, heldur skuggamyndir me msum bnai myndinni ea vi tskiptingu lkum myndu, annig a t leit fyrir a hreyfing vri myndinni. Hann sndi hreyfanlega mynd sem hann kallai Grmuball barnanna Mansion House London og Bjrgunarbtinn.

orlkur htti sningum snum 1892. Heilsu hans fr hrakandi um a leyti og var essi glai maur a mestu vinnufr vegna einhvers konar unglyndis til dauadags ri 1917.

r myndaskyggnur sem Fornleifur festi nlega kaup Cornwall, sem eru r tveimur syrpum eru a llum lkindum sams konar (ef ekki smu) myndir fr slandi og orlkur . Johnson var a sna Reykvkingum 9. ratug 19. aldar. Myndasyrpur me ljsmyndum fr slandi voru seldar af minnsta kosti tveimur fyrirtkjum Bretlandseyjum 9. og 10. ratug 19. aldar. nstu frslum verur saga skyggnanna sg, mynd fyrir mynd. v miur hafa ekki allar eirra fundist enn. En hugsast getur a allar myndirnar frslandssyrpunum komi einhvern daginn leitirnar. Hgt er a bija, vona og jafnvel leita.

Er nema von a Beinlfur jfminjasafninu glejist? Vi segjum ekki meira - a sinni. 3. hluti kemur egar hann er lagstur grfina.

db_skelet_ani_1280714.gif

Hfundur og sningarstjri: Vilhjlmur rn Vilhjlmsson (og Fornleifur)

3. kafli

db_snuf1_1281913.gif

Sigga gamla tekur n slega nefi af einskrri glei, v hr skal brtt hafin sning skuggamyndum fr slandi, sem framleiddar voru seinni hluta 19. aldar Bretlandseyjum. Sast svo vita s voru myndirnar sndar Reykjavk af orlki . Johnson 19. ld. - Er nema von a Sigrur s hamingjusm?

Ritstjri Fornleifs fann nlega og keypti gamlar myndir af innfddu eFlamanni bsettum Cornwall Bretlandseyjum. eFlinn (eBay) getur oft geymt hugavera gripi, tt langt s milli drgripanna.

Skuggamyndirnar me slensku efni, sem verur lst hr nstu dgum - og tveim eirra egar essum kafla (sj near)- fundust fyrir algjra tilviljun er hfundurinn var a leita a ru efni me hjlp Google. a er Fornleifi mikil ngja a sna frleiksfsu flki essar merku skuggamyndir.

r glerskyggnur me slandsmyndum sem orlkur . Johnson og Sigfs Eymundsson sndu Reykvkingum (sj2. hluta greinasafnsins um sland tfralampanum), voru ugglaust fyrst og fremst framleiddar Englandi. Vi vitum a anga stti orlkur myndir snar og vntanlega hafa hann og Sigfs, sem sndi skuggamyndir me Johnson um tma, veri milligngumenn um a bresk fyrirtki framleiddu myndarina England to Iceland sem slulistum var einnig kllu From England to Iceland.

Hverjir tku myndirnar ?

Nokkrar myndanna hefur Sigfs Eymundsson sannanlega teki, v vi ekkjum r r gtu safni me papprsljsmyndum Sigfsar sem varveitt er jminjasafni slands.

Arar myndanna syrpunni England to Iceland hafa aftur mti n nokkurs vafa veri teknar af efnamnnunum og veiiflgunum Maitland James Burnett (1844-1918) og Walter H. Tevelyan (1840-1884) sem komu til a stunda stangaveiar og til a ljsmynda landi runum 1882-84. Eftir veikindi og daua Trevelyans ri 1884, kom Burnett einn til slands nsturin, ea fram til rsins 1888. Bir tku eir ljsmyndir slandi a v er tali er.

sigfus_eymundsson.jpg

Sigfs Eymundsson, bksali, tgefandi og myndasmiur. Sigfs rak fyrstu ljsmyndastofu slands fr rinu 1867.

Frank Ponzi geri ferum Burnetts og Trevelyans g skil bkinni sland fyrir aldamt (1995) og byggir hana myndum og dagbkarbrotum sem hann fann og keypti Bretlandseyjum.

Ponzi rakst hins vegar aldrei skuggamyndir, ar sem notast hafi veri vi sumarljsmyndir Burnetts og Trevelyans. Sumar myndanna syrpunni England to Iceland eru v skiljanlega ekki me bk Ponzis og greinilegt er a Burnett og Trevelyan hafa einhverjum tilvikum teki fleiri en eina mynd hverjum sta sem eir heimsttu. Viki skal a v sar. Einnig grunar mig, a Sigfs Eymundsson hafi veri eim flgum innan handar vi ljsmyndun.

Syrpan England to Iceland

Myndasyrpa me titlinum England to Iceland var seld af tveimur fyrirtkjum Englandi lok 19. aldar. Annars vegar, og til a byrja me, af Riley Brothers Bradford Yorkshire England en einnig fr og me ca. 1890 af Lundnafyritkinu E.G. Woods (sj sar). slulistum E.G. Woods var syrpan kllu A visit to Iceland.

essar syrpur me myndum fr sland virast mjg sjaldgfar, v ur en Fornleifur fann feinar eirra hj forngripasalanum Cornwall, voru engar myndir r syrpunni lengur ekktar nema af lsingum slulista Riley brra og E.G. Woods sem Lucerna, vefsvi fyrir rannsknir Laterna Magica hefur birt. A auki keypti g tvr myndir r ennannarri syrpu sem ber nafn Sigfs Eymundarsonar [sic], en annig ritai Sigfs oft nafn sitt fyrri hluta ljsmyndaraferils sns.

Skyggnumyndirnar, sem n eru komnar leitirnar r syrpunni England to Iceland/From England to Iceland, eru aeins 12 a tlu og eru r bi framleiddar af Riley Brrum og E.G. Woods og v ekki allar framleiddar sama tma svo a r hafi veri teknar sama tma og af smu ljsmyndurunum. Hins vegar passa nmer myndanna sem lmd voru glerplturnar vi efni myndanna eins og v var lst fyrstu auglsingum Riley brra fyrir syrpuna fr slandi.

Syrpan er v langt fr v ll fundin/varveitt. Upplst er fyrstu auglsingum a syrpu Riley Brothers, sem upphaflega var bin til tmabilinu 1882-85, en lklegast ri 1883, hafi veri 48 myndir.

Af eim glerskyggnum sem n eru komnar leitirnar eru flestar merktar me tlu og merki framleianda, og koma r upplsingar heim og saman vi slulista Riley brra sem er varveittur fr 1887. Lsingar skuggamyndunum 48 lista Riley brra passa vi efni myndanna sem fundust nlega Cornwall, einnig eirra sem framleiddar voru af E.G. Wood. Hugsanlegt er, a egar Riley brur hafa sni sr a kvikmyndager eftir 1890 hafi eir selt rttinn af slandssyrpunni, sem og mrgum rum skuggamyndum til annarra fyrirtkja eim inai.

Slulistum me upplsingar um Laterna Magica skuggamyndir hefur veri safna skipulega af rannsknarteymi vi nokkra hskla Evrpu, Bretlandseyjum, Hollandi og skalandi, sem hefur mist vi hsklann Trier skalandi. ar mila menni vel af ekkingu sinni vefsunni LUCERNA the Magic Lantern Web Resource.

Frimenn essu svii sem vinna saman a LUCERNA hafa skr u milljn skyggnur og upplsingar um r. Einn eirra, Dr. Richard Crangle Exeter, hefur veri hjlplegur hfundi essarar greinar me upplsingar sem leiddu til essara skrifa.

merki_riley_brothers.jpg

Riley Brothers

Reiley Brothes var fyrirtki, sem byrjun einbeitti sr a ger skuggamynda, slu eirra og leigu, sem og slu og leigu sningartkjum fyrir skuggamyndir.Fyrirtki var stofna ri 1884 Bradford Yorkshire eftir aullarkaupmaurinn Joseph Riley (1838-1926) hafi heillast af Laterna Magica sningum. Riley hafi ungur ahyllst medisma og me hjlp menntunarstefnu eirra komist til metora og lnir.

joseph.jpgri 1883 keypti Joseph Reiley (hr til vinstri unga aldri) tki og myndir handa tveimur sonum snum Herbert og Willie Riley. Fegarnir hfu fljtlega sningar myndum me trarlegum og frilegum fyrirlestrum til a safna f fyrirmunaarleysingjaheimili og samtkin Action for Children, sem er starfandi enn ann dag dag.

Joseph s verslunartkifri tfralampanum og stofnai samt brur snum, Sam, fyrirtki sem framleiddi skyggnur og sningartki.Fyrirtki blmstrai og var feinum rum strsta fyrirtki essu svii heiminum. Fyrirtki varreki af brrunum Herbert og Willie undir yfirumsjn Josephs, en sar ri 1894 hfu arir synir Josephs, Arnold og Bernard, einnig strf fyrirtkinu. ri 1894 stofnai Herbert Rileytib New York og stjrnai rekstri ar til dauadags ri 1891.

Willie Riley, sem einnig var litkur rithfundur, hlt aftur mti til Parsar og komst ar kynni vi kvikmyndavl Lumiers. Fengu Riley brur einkartt slu Keneptoscopi-tkni Cecil Wrays ri 1896. etta voru tvenns konar tki sem hgt var a sna kvikmyndir me me v a setja aukabna vel tbna gaslsta tfralampa essa tma. Riley brur voru annig einnig forgangsmenn kvikmyndaheiminum og ri 1897 hfu Riley Brothers slu kvikmyndaupptkuvl og framleislu 75 feta filmum. Allt fkk enda, v samkeppnin kvikmyndageiranum Bandarkjunum var hr. Fyrirtki Riley Brothers hlt velli Bretlandseyjum fram a sara heimsstri, mflugumynd undir lokin (sj meirahr).

Hi ga skip Camoens

3_fornleifur.jpg

Mynd nr. 3. Leith Harbour - England to Iceland. Riley Brothers. (Str allra skyggnanna er 8,2 x 8,2 sm).

Allt hfst etta meskyggnumyndunum og meal hundrua syrpa sem Riley Brothers framleiddu var syrpan me myndum fr slandi: (From) England to Iceland. Innihald hennar var sem ur segir 48 myndir, og er vita fr auglsingum fyrirtkisins hva r sndu. Margar eirra, ea 14, sndu msa stai Skotlandi.

Aeins ein myndanna 14 fr Skotlandi syrpunni (From) England to Iceland var hins vegar meal myndanna sem nlega fundust hj eFlamanninum Cornwall. a er mynd nr. 3 syrpunni, sem er lklegt a Burnett ea Trevelyan hafi teki ferum snum. Snir hn skip hfninni Leith og ber heiti Leith Harbour. Leith er hafnarborg Edinborgar Skotlandi og fyrsta borgin sem ritstjri Fornleifs leit augum Evrpu fyrstu utanlandsfer sinni ri 1970.

Skuggamynd nmer 3 snir ekki skip a sem Burnett og Trevelyan sigldu jafnan til slands. a ht Camoens. egar Camoens sigldi ekki me farega, m.a. fjlda Vesturfara, flutti skipi hross fr slandi kola- og tinnmur Bretlandseyjum, ar sem blessair hestarnir enduu vi sna hrilegan htt. Hgt er a lesa tarlega um volu hrossin og essa merku, bresku feralanga fallegri bkFrank Ponzis, sland fyrir aldamt (1995), sem er a vera illfanleg. skandi vri a hn kmi t aftur.

39_fornleifur.jpg

Mynd nr. 39. Camoens in Ice -- Akureyri [ea llu heldur Trkyllisvk]. Riley Brothers.

Ein af sustu myndunum syrpunni England to Iceland var kllu Camoens in Ice -- Akureyri. Hn var meal myndanna sem Fornleifur fkk fr Cornwall fyrr essu ri og er tlusett sem nr. 39.

a m teljast nsta ruggt a myndin s ekki fr Akureyri ea Eyjafiri. Spurningin umfjrinn sem myndin er tekin var borin undir lesendur Fornleifs gr. HaukurJhannesson jarfringur, sem er manna frastur um Strandir, leit til a byrja me a myndin vri tekin Inglfsfiri (sj hr). Hann hafi samband vi Gumund Jnsson fyrrverandi hreppstjra Munaarnesi, sem ekkir einnig vel til essum slum, srstaklega fr sj, hann s n fluttur Grundarfjr. Gumundur, taldi vst a myndin vri tekin Trkyllisvk og tekur Haukur Jhannesson heils hugar undir a. Haukur ritai mr eftir a essi grein hafi birst: "g er binn a bera myndina undir Gumund Munaarnesi. Hann segir a myndin s tekin Trkyllisvk og a er rtt egar betur er a g. Skipi hefur veri undir bkkunum innan vi Krossnes og a sst yfir Melavkina og upp Eyrarhls. Haugsfjall er snum sta og Eyrarfjall en hgra megin sst Uranesi undan Urartindi milli Melavkur og Norurfjarar. etta er alveg rugg greining."

Fornleifur tekur einnig undir etta og akkar hr me Hauki og Gumundi fyrir alla hjlpina leit a hinu sanna um myndina af Camoens. Camoens var arna snum Trkyllisvk og ekki Akureyri eins og kaupendur myndanna fengu a vita ri 1887. Lklega er essi mynd tekin sama tma og essi mynd pappr sem g veit ekki hver tk, en lkast til voru a Burnett ea Trevelyan:

5780ea1645851307319ce06b40e0b308_1282159.jpg

db_hoedafs.gif

Fornleifur heldur fram sningum slandsmyndum snum innan skamms, en skar lesendum snum grar ntur, egar eir hafa loks komist gegnum ennan hluta slandskynningarinnar fr 19. ld.

4. kafli

13_miss_kjolhufa_copyright.jpg

Unga konan myndinni hr fyrir ofan var rangleg talin norsk ar til fyrir skemmstu. Hn, ea llu rttara myndin af henni, var til slu sem hvert anna aflga rusl eBay, og hn var sluefni dmd til a veraNorsari, ea ar til Fornleifur fann hana og geri henni hrra undir hfi.

N er smuleiis komi ljs, a myndin er mjg sjaldgf. Hn er ekki til sfnum og anga til a etta eintak fannst var myndin af essari hrfgru kona aeins nefnd slulistum fyrir glerskyggnur me myndum fr slandi fr 19. ld.

Ekki er hgt a bast vi a ffrir Bretar viti hvaan healborin slensk kona kemur, egar hn er nefnd til sgunnar sem "Woman wearing Hufa". a stendur svart hvtu mjum lmmia kantinum skyggnumyndinni. a var einmitt titill skuggamyndar nr. 13 syrpunni England to Iceland sem upphaflega kom t hj Riley brrum Bradford um mibik 9.ratugar 19. aldar.

Fyrir utan hfuna gu, ber bningur hennar og skreyti ll einkenni slensk upphlutar. Hn, blessunin blduleit, er sauskinnsskm ar sem hn rakar fullu ljsmyndastofu Reykjavk. Greinilegt er a etta var hefarpa r bnum, v svona hldu ekta sveitakonur ekki hrfu, svo a rakstur hafi vallt tengst rmantk og lr. Vntanlega hafa tlendingar sem horfu hugfangnir syrpuna England to Iceland haldi a slenskar konur trtluu t tn ea t mri spariftunum. Af essu m einnig sj a landkynningarstarfssemi hefur rdaga sem sar veri eintm lygi og glansmyndager, eins og svo oft sar. Fyrst komu vitaskuld Landnma og slendingabk.

etta eintak af syrpunni England to Iceland af nr. 13. "Woman wearing Hufa" var selt af E.G. Wood Lundnum, sem einhverju stigi keypti rttinn til a selja slandsskuggamyndir Riley Brra og kallai hana A travel to Iceland. Eins og hgt er a lesa mianum efra vinstra horninu var E.G. Hood til hsa 1 & 2 Queen Street i Cheapside London. Heimilisfangi gefur til kynna hvenr myndin hafi veri framleidd. etta var heimilisfangs E.G. Wood rin 1898-1900. Myndatakan, sem eignu verur Sigfsi Eymundssyni fr hins vegar fram byrjun 9. ratugar 19. aldar og jafnvel fyrr.

13_miss_kjolhufa_detail.jpg

Garahfa einnig kllu Kjlhfa

Hfan sem konan ber, er heldur ekki hvaa hfa sem er. essi hfa kallast Garahfa en einnig kjlhfa og eru nokkrar eirra til jminjasafni. Ein eirra er naualk hfunni sem unga konan myndinni er me. etta vissi Fornleifur ekki fyrr en nlega, v greinilega hefur Garahfunni/kjlhfunni ekki veri gert htt undir hfi yfirrei um sgu slenskra jbninga. etta hfufat slenskra kvenna 19. ld hefur heldur ekki ekki hloti n hj hvirulegri jbninganefnd, en formaur nefndarinnar Liljarnadttir safnvrur jminjasafni slands upplsti Fornleif a garahfur og kjlhfubningur su ekki "lglegur" jbningur.

Er eitthva samsri gangi gegn essu hfufati? Hr me stofnar Fornleifur vinaflag Garahfunnar/kjlhfunnar von um a etta srslenska hfufat, sem nota var 19. ld, og hugsanlega fyrr, veri gert hrra undir hfi.

kjolhufa.jpg

Ein af nokkrum Garahfum/kjlhfum jminjasafni slands. Hn var skr og varveitt Nordiska Museet i Stokkhlmi og hefur safnnmeri NMs-38809/2008-5-130, en er n (san 2008) varanlegri varveislu jminjasafns. Hfunni er lst sem: "Kvenhfa (kjlhfa). Efni svart flujel. Gullvrsbori, 1,7 a br., efst og marglitur, rsofinn silkibori nst, br. 2 cm. Tvfaldur kross af eim kolli: (hr er teikning). jrum efst eru bryddingar, me rauu silki innst og svrtu flujeli ytri: Baldru stjarna ea 5 blaa blm er hlium efst. Silkiskfar, grnir og rauir a aptan og framan efst. L. 27, samanl., h. 16 miju, 9 vi enda, br. um miju 17,5 cm. Gefin af R.A. Fru me hvtum striga." a komi ekki fram skrningu, held g a etta s lsing Matthasar rarsonar sem skri slenska gripi Nordiska Museet.

Uppruni Garahfunnar/kjlhfunnar ea "Tyrknesku hfunnar"

Uppruni Garahfunnar er einnig mjg huldu. grein sem Daniel Bruun skrifai Eimreiina ri 1905, er etta upplst um Garahfuna, og ar birtist einnig brot af smu myndinni og notu var skuggamyndina hr a ofan:

Srstk tegund var garahfan ea tyrkneska hfan (22. og 23. mynd), sem efa er mjg gmul slandi. Hn minnir fald eirrar konu, er stendur framar 1. mynd; en s mynd er fr lokum 16. aldar. Jafnvel brir hafa bori slkar hfur fram a 1868. Yfirleitt virist smekk kvenna a hafa veri vari ann htt: Jafnhlia eftirskninni eftir ha faldinum var og eftirskn eftir fallega skreyttum hfum.

Hvaan heiti tyrkneska hfan kemur, skrifar Daniel Bruun ekkert um.

gar_ahufa.jpgEin af garahfum eim sem Daniel Bruun birtir myndir af grein sinni Eimreiinni ri 1904.

Garahfunni/kjlhfunni hefur svo um munar veri rutt t af sum sgunnar. Getur hugsast a essi hfa s sbinn ttingi falda sem voru margs konar slandi fr v mildum? (Sj hr). Mest af llu lkist essi hfa hfufati karla Serbu, sem kallast sajkaca. S hattur var sar betur ekktur annarri ger sem Titovka, og varslk hfa notu af flokksmnnum Josip Broz Titos sembrust vasklega gegn nasistum. Vitaskuld eru engin tengsl arna milli frekar en vi svarta kjlhfu Dorritar Moussaieff sem hn bar egar hn heimstti fyrrverandi pfa samt eiginmanni snum (sj hr).

Eins er vst a konan myndinni er hlfger huldukona, og i Fornleifur allar upplsingar um hana ( ekki smanmer hennar). Er hn formireinhvers hinum grarstra lesendaskara Fornleifs, hafi eir vinsamlegast egar samband vi Fornleif, einn einu. Fornleifur leyfir sr a detta hug, a konan s engin nnur en hin vintralegaSigrur E. Magnsson, kona Eirks Magnssonar bkavarar Cambridge (sj hr). Fornleif grunar a neanst mynd Sigfsar af konu peysuftum me gtar sni smu konu og sem ber garahfuna skuggamyndinni. ern ekki langt a maur lti sr detta hug a hfan hafi veri ein af mrgum hnnunarverkum hinnar litrku Siggu. Ekkert skal fullyrt, v svipaar hfur ekkjast r Flatey, Vopnafiri, Reykjavk og fr. Kannski var etta hfufat algengara en vi hldum.

gitar Sigga.jpg

Sigrur E. Magnsson yngri rum? og eldri rum.

sigga_rokk_1261148_1282246.jpg

Garahfan/Kjlhfan er frgari en menn halda

a starjbninganefndar hafi stungi 5 tommu nlum allar skir um a garahfan/kjlhfan s lglegur hluti slensks jbnings, var kjlhfan nokku ekkt eim hluta Evrpu ar sem menn keyptu og notuu spukraft matarger sna. Spukraftfyrirtki Liebig hafi a fyrir si a setja frsluefni ltil spjld pakka ea vi dsir me spukrafti. Oft voru etta litrkar myndasyrpur um lnd og jir. skur, sjlfmenntaur efnafringur Justus Freiherr von Liebig (1803-1873), hf um mija 19. ld a framleiaurrkaan kjtkraft me alls kyns "btiefnum" til a bta heilsu vina sinna sem hrdrpust r kleru og alls kyns magakvillum (efnaeitrunum og geislun).

Kjohufa Liebig

Fullvinnsla drahrjum fyrir spukraft var fljtlega flutt til Uruguay og sar til Argentnu, ar sem skir innflytjendur og nautgripahjarir eirra eyddu landgum me ofbeit svo Evrpubar gtu fengi drt, urrka kjtso. En rtt fyrir meira ea minna mevitaa landeyingu var fyrirtki Liebigs Frherra mun um a fra flki sem keypti kraftinn teningum (sem einnig gengu undir heitinu OXO) ea sem duft ds. etta var v miklu menningarlegri kraftmist en t.d. Maggi og Knorr sem srhvert mannsbarn slandi ekkir og sem aldrei hefur nokku barn frtt. Fr og me 1875 ogfram 8. ratug 20. aldar sendi fyrirtki Liebig/OXO fr sr um 11500 myndir 15 tungumlum.

Tvr serur me myndum me slensku efni voru settar pakka me kjtkrafti fr Liebig (sj meira um r sar) og einni eirra var mynd sem grafin hafi veri eftir myndinni af konunni me kjlhfuna sem upphaflega seld var sem skuggamynd hj Riley Brothers og E.G. Woods. Konan me hrfuna og Garahfuna var v me ekktari slenskum konum ur en Bjrk snglai sig til frgar og Vigds var forseti - og aldrei hafa r stllur sett svo miki sem tna sputeningapakka. Liebig syrpan me sex myndum sem Kjl-/Garahfu-konan birtist kallaist sku Liebig Bilder Serie 846 "Island, das Land der Edda" og var fyrst gefin t ri 1911-1912.

Manni leyfist lklega a spyrja: Hvers essi frga garahfaeiginlega a gjalda, er hn ekki m teljast til bnas slenskra jbninga?

kjolhufa_2.jpg

Fni Dana, Rdgrd med flde, var enn notaur slandi egar Garahfan var upp sitt besta, en ekki er hn ttu r Danaveldi.

Hfundur myndarinnar og aldur

Myndasmiurinn sem tk myndina af konunni me Garahfun var vafalaust Sigfs Eymundsson. a er aus handmlaa tjaldinu bak vi hana sem einnig sst nokkrum papprskpum eftir Sigfs sem varveittar eru jminjasafni sland, sem sj m Sarpi. (sj t.d. hr, hr, hr,hr og hr). S mguleiki er einnig fyrir hendi, a einhverjir hafi fengi std Sigfss Eymundarsonar a lni, en mynd nafns sns notaist hann lengi ljsmyndir snar. a verur ekki tiloka hr a arir hafi fengi a nota stdtjld Sigfsar - ea jafnvel a Sigfs hafi teki myndir fyrir Burnett og Trevelyan (sj 3. hluta).

Myndin hefur a llum lkindum veri tekin byrjun 9. ratug 19. aldar um 1881-83. Myndin er skmmu sar nefnd slulistum Riley Brra og sar lista E.G. Woods.

tjaldi_1282235.jpg

Undirskriftasfnun til stunings Garahfunni/Kjlhfunni

eir sem vilja hefja Garahfuna aftur til vegs og viringar, lkt og egar hn var stjarna kjtkraftsmyndum, mega vinsamlegast setja nafn sitt hr athugasemdirnar. Konur og menn og arir sem vilja sauma sr slkar hfur geta ugglaust fengi frekari upplsingar jminjasafni slands. Skammt er Gleigngur og hva er meira tilvali fyrir mennsem ganga kjl en kjlhfa. Skfhfan, skotthfan, spaafaldurinn, sr lagi krkfaldurinn, skildahfan, skarhfan og skauti ttu a fara a vara sig. Konur eru fyrir lngu farnar a a kasta skfhfunni. a er orinn lglegur rttur heimavinnandi karla a ganga me essa hatta, lkt og fyrrverandi borgarstjri Reykjavkurorps sndi okkur, en slk appart eru n ef til vill einum of nmins fyrir Fornleif. Setjum v brnapunktinn hr.

30522627.jpg

Auglsing ri 1919 jlfi. Aldrei tapai neinn Garahfu.

Upplsingar um garahfur/kjlhfur jminjasafni slands:

jms.279 ; Kllu garahfa
jms.2052 ; Garahfa fr Hofi Vopnafiri.
jms. 2457 ; Garahfa fr Reykjavk.
jms.4509 ; Garahfa fr Reykhlum Reykhlasveit.
jms. 4642 ; Skr sem kjlhfa. Fr Heydalsseli Strandasslu.
jms.9206 ; Garahfa r Flatey Breiafiri.
(Sj mynd hr fyrir nean).

gar_ahufa_2.jpg

Og loks s sem var meal gripanna sem komu fr Nordiska Museet 2008.
2008-5-130; Skr sem kjlahfa. Sj mynd ofar

akkir fr Lilja rnadttir fyrir a veitaupplsingar um garahfur jminjasafns. Hfurnar hafa v miur ekki allar veri ljsmyndaar enn, og ess vegna er ekki hgt a sna r hr.

5. kafli

19_england_to_iceland_fornleifur_copyright.jpg

db_smederij1.gifFornb Fornleifs hamrar jrni mean a er heitt, en til ess arf kol. Kolagrafir fornar eru ugglaust margar ar sem myndin hr fyrir ofan var tekin.

Hr birtist nefnilega 19. skuggamynd Riley Brra r syrpunni England to Iceland. Hn ber heiti Guides and Ponies. Glerskyggnan ber merki Riley Brra efst i vinstra horni. Enginn getur v veri vafa um gti og giessarar myndar, svo ekki s tala um landi fagra sem hn snir. ar sem birki og reyniskgum var eytt me glrulausri ofbeit egar flk var ekki a a farast r hor og sauf r gaddi.

Myndin er tekin af meistara Sigfsi Eymundssyni, nema a hann hafi framkalla hana fyrir ara. A minnsta kosti er sama myndin og skuggamynd Riley Brra varveitt urrnegatfu jminjasafni slands (sj near) og er tileinkuSigfsi (sj smuleiis hr og hr). S ljsmynd kom hins vegar r safni Pturs Brynjlfssonar ljsmyndara, sem var barnungur egar myndin var tekin, en a hefur veri um 1882-83.

mynd_eymundssonar_jms.jpg

Grafningi ea nrri Laugavatni?

myndinni m sj fjra karla, leisgumennina (Guides), sem bendir einhvern megin til ess a tlendingar gti hafa veri me fr. Myndin snir einnig fjgur hross. er vi strt og gamalt reynitr. jminjasafni upplsir a myndin s tekin Grafningi og a maur sji lka bakgrunninum niri flatlendinu. Mr snist hins vegar a etta su aeins voldugri vtn en , og myndai mr, ur en g s dm jminjasafns fyrir eirra mynd, a hn vri tekin nrri Laugavatni. Ef einhverjir geta skori r um a vru upplsingar vel egnar. Er myndin r Grafningi ea rngrenni Laugavatns.

Reynirinn " Grafningi" hlt lklegast fram a vaxa og dafna, v byrjun 20. aldar var tekin mynd reyni einum miklum (sjhr). Myndina tk Magns lafsson og bakhli hennar er rita:10 lna htt Reyniviartr Grafningi. tli a pr s n ekki frekast stan fyrir v a myndin af reyninum hr ofar "brekkunni" er tileinku er Sigfsi Eymundssyni og sg r Grafningi? En er etta n raun og veru samatr og myndunum tveimur hr ofar? Hvar er fjalli bakrunninum sem er stermynd Magnsar lafsson, sem var tekin tmabilinu 1905-1920?

magnus_lafsson_steroreynir.jpg

Spurningar vakna alltaf Fornbi Fornleifs. Maurinn me tyrknesku hfuna (Sj nnar um tyrkneska hfur slandi 4. hluta greinasafnsins um myndir r syrpunni England to Iceland) virist a dma af flttalegu augnarinu ekki vera me nein svr reium hnum. Hva me ykkur lesendur gir? i eru n flest nokku fr um stahtti.

g akka ykkur svo enn og aftur fyrir komuna, en ef i eru me einhver lti salnum, hagi ykkur eins ogvitleysingar og hendi poppi ea pippi sningastjrann, hendir hann ykkur hika t. Bstjrar hafa mikil vld.

db_ogenturk1_1282286.gif

6. kafli

_ingvellir_fornleifur_copyright_1282328.jpg

Fimm mismunandi ljsmyndir fr ingvllum og ngrenni eirra voru upphaflega skuggamyndasyrpunni England to Iceland, sem Fornleifur festi nlega kaup . Aeins ein myndanna er ekkt og varveitt dag og ber hn nmeri 24 og titilinn Parsonage and Church, eaprestsetur og kirkja. Myndin er af ingvallabnum og kirkjunni og tekin r suri. Flk stendur trppum bjarins og hlainu. Viki skal a v sar, en fyrst fari yfir byggingarsgu hsa ingvllum 19. ld.

Litmynd fr 1882

Og n er a heldur betur fnt. Fornleifur bur upp skyggnumynd lit. Myndin er vitaskuld handlitu, en segjast verur eins og er a litunin hefur heppnast mjg vel. far hendur og fnlegar hafa unni etta verk. Hinar myndirnar fr ingvllum syrpunni voru me stafsetningu Bretanna, en r hafa lklegar fari forgrum:

20 Lake ingvellavatn

21 Almanagga

22 Falls of Oxara

23 Plain of Thingvellir

Skuggamynd nmer 24 var seld af E.G. Woods egarfyrirtki var til hsa 74 Cheapside Lundnum. Samkvmt rannsknum LUSERNA-teymisins,sem ur hefur veri sagt fr, var fyrirtki skr v heimilisfangi nokku lengi, ea tmabilinu 1861-1898.

Myndin hefur nr rugglega veri keypt af Riley Brothers, sem upphaflega voru me hana sinni syrpu um 1885-86. E.G. Wood hefur v framleitt sna mynd nmer 24 eitthva sar en 1886. Eins og ur segir, klluu Riley Brur syrpuna fr slandi England to Iceland, en E.G. Wood nefndi hana A travel to Iceland.

N vill svo til a samaljsmyndin er til remur mismunandi svarthvtum psitfum jminjasafni slandi og er hn eignu Sigfsi Eymundssyni (sjhr, hr og hr).

_ingvellir_eymundsson_1867.jpg

Stereoskpi-mynd tekin af Sigfsi Eymundsyni ri 1867.

elsta_myndirn_1282326.jpg

Mynd Jns Christjn Stephnssonar af ingvallabnum. myndin s rugglega tekin af Jni Stephnssyni, eignar jminjasafni nkvmlega smu mynd Sigfsi Eymundssyni (sj hr). Furulegt, ekki satt? a er nokku miki af rugli, egar kemur a "myndum" Eymundssonar jminjasafninu.

Svo vel vill til, a nokkrar ljsmyndir eru til af prestsetrinu a ingvllum fr sari hluta 19. aldar, sem sna okkur byggingasgu bjarins aldar. Elstu myndirnar er eigu jminjasafns eru fr v fyrir 1882. Elst eirra er stereskp-mynd Sigfsar Eymundssonar fr rinu 1867 (sj frekar hr).

ar sst kirkjan sem vg var ri 1859. Fyrir ann tma var ltil torfkirkja stanum og upplsir jminjasafni a a hafi stungna mynd ttaa r enskadagblainu Mirror af eirri kirkju, mynd sem Hjlmar R. Brarson gaf safninu, en sem Hjlmar keypti af fur Fornleifs, sem safnai erle dum dagblum me efni fr slandi fr 17. 18. og 19. ld. Hins vegar er myndin ekkiupprunalega r Mirror heldur lklegast r frnsku riti fr 1836 eftir X. Marmier, sem einnig var gefi t hollensku Leskabinet; Mengelwerk tot Gezellig Onderhoud voor Beschaafde Kringe Amsterdam ri 1837. Langalangafi minn Izzk hlt a rit, og hefur a veri eigu Fornleifs fr barnsku.

ijslandse_kerk_1836_b.jpg

ingvallakirkja 1836 ea fyrr.

nnur ljsmyndanna var tekin 1871 af William Lord Watts. rija ljsmyndin sem er eldri en 1882 var tekin af Jni Christni Stephnssyni (en er einnig til annarri kpu og eignu Sigfsi Eymundssyni).

watts.jpg

Mynd William Lord Watts. Hn var tekin ri 1871 .

Breytingarnar ingvallabnum ri 1882

Sji svo hva gerist: myndinni efst, sem a llu lkindum tekinsumari 1883 og sem einnig er til remur papprskpum jminjasafni slands (sjhr, hr og hr) - m sj aburstabrinn sem sst myndum Sigfsar Eymundssonar (1867), Jns Stephnssonar og Watts (1875) var rifinn.

ri 1882 byggi s. Jens (lafur Pll) Plsson tv n hs. Eitt erra, sem er lita raubrnt skuggamyndinni myndinni efst var 5x10 metrar a str. Aftan vi nju hsin voru torfbyggingar,eldhs og br. Er sr. Jens afhenti sra Jni Thorsteinsson stainn ri 1888 og flutti lftanes, var Jens talinn eigandi hins nja hss. Framkvmdin hafi ekki veri samykkt af yfirvldum og au ekki teki tt kostnai.

trevelyan_og_burnett_1983_1282505.jpgMynd essa tku Burnett og Trevelyan ann 13. jl ri 1883 (sj a meru bk: Frank Ponzi 1995: sland fyrir aldamt. Brennholt, bls. 109) Fornleif grunar a eir Burnett og Trevelyan hafi einnig teki myndina efst og setur a fram sem vinnutillgu. Sar hr syrpunni um elstu skuggamyndirnar fr slandi skal snt a Burnett og Trevelyan tku stundum tvr myndir sama stanum.

Ofan eitt hsa sra Jens var btt vi h ri 1906. Nverandi ingvallabr var reistur gamla bjarstinu 1928, en sneru hsin vestur. Til a byrja
me voru aeins 3 burstir en tveimur njum var btt vi ri 1974.

_ingvellir_eymundsson_b.jpg

essa mynd tk Sigfs Eymundsson af ingvallabnum. Hr er bi a spnkla kirkjuaki og eitt af eim hsum sem sra Jens Plsson byggi ri 1882 (sj myndina efst til samanburar). Einnig er komin blikkklning utan eystra hsi og smuleiis vindfang eystra hsi. jminjasafni upplsir a essi mynd s fr 1886 og a ar sjist sr. Jn Thorstensen samt heimilisflki. llu lklegra er a framkvmdirnar hsunnum hafi fari fram sla rs 1886 og a myndin s fr v fyrsta lagi fr rinu 1887, v Jens Plssyni voru veittir tsklar . 27. jl 1886, en tali er a Jn Thorstensen hafi breytt hsunum.

jon_helgason_1892_1282481.jpg

Jn Helgason biskup teiknai essa mynd ri 1892

_ingvallabaer_ca_1925.jpg

ingvallabrinn ca. 1925. Nr turn var settur kirkjuna vegna konungskomunnar ri 1907.

nr-76-thingvellir_cropped.jpg

rin 1925-2016 strum drttum

ri 1925 var tekinmynd af ingvallabnum, sem snir a nnur h var reist ofan eystra hsi. eldri mynd sem tekin var og seld af Hans Petersen (sj hr fyrir ofan), og sem er nokku eldri en nrmyndin, m einnig sj essa hkkun barhsinu.

ri 1928 var svo nr, nrmantskur og klunnalegur ingvallabr reistur r steinsteypu a fyrirsgn Gujns Samelssonar og var a gert fyrir Alingishtina 1930, lklega v slendingar hr a eir yrusr annars til skammar. Upphaflega var brinn rjr burstir, eins og sj m gamalli skyggnumynd, sem sett hefur veri t veraldarvefinn, en ri 1974 var btt vitveimur burstum vi bygginguna og muna a ori fir og hefur brinn n veri frilstur me nlegum vibyggingum snum. Sannast ar a slendingum lkar best vi allt ntt.

churchvicarage_thingvallir.jpg


Flki litskyggnunni fr 1883

_ingvellir_wood_1882_naermynd.jpg

Ltum rlti hr lok essarar sningar mannflki litmyndinni efst. Myndin var tekin ri 1883, og lklegast af flgunum Maitland James Burnett og Walter H. Trevelyan, tt ru s haldi fram af jminjasafni slands. Nfn vinnumannanna eru ekki ekkt. En gttinni stendur sra Jens lafur Pll Plsson (1851-1912, sar prfastur og Alingismaur, og kona hans Gurn Sigrur Ptursdttir Gujohnsen, dttir Pturs organista og Alingismanns (fingarstaur hans er rangt upp gefinn vefsu Alingis). Barni sem stendur me eim hjnum myndinni er lklega eitt af mrgum fsturbrnum eirra prestshjna. Jens er unglegur myndinni og fnn tauinu me ppuhatt, en fr Gurn Sigrur bara peysuftum.Jens fkk tsklaprestakall ri 1886 lok jl og fluttu hjnin fljtlega eftir a anga.

laterna_2.jpg

7. kafli

26_bruera_rapids_fornleifur_copyright.jpg

Brarrfossar voru lkt og dag mjg vinslt myndefni fyrir fyrstu ljsmyndarana slandi. tlendingar heilluust einnig snemma af fossunum, einnig fyrir ld ljsmyndarinnar. eir voru v tilvaldir landkynningarefni eins og skuggamyndir. Svo miki hefur mnnum tt koma til fegurar fossanna, a tvr myndir af eim, annars vegar af fossunum og hins vegar af brnni, eru me syrpu Riley Brra England to Iceland, sem Fornleifur keypti nlega nokkrar myndir r Cornwall.

27_bruera_and_bridge_fornleifur_copyright.jpg

db_lanternist1_1282589.gifVafalaust er, a Sigfs Eymundsson er hfundur efri myndarinnar sem bar nmer 26 syrpu Riley Brra og kallast ensku Bruera Rapids. Myndin er til tveimur urrnegatfu jminjasafni slands (sjhr og hr). Hin myndin sem er nmer 27 og ber heiti Bruera and Bridge er mjg lklega einnig eftir hann.

Brarrfossum voru egar ri 1834 ger skil af Frederik Theodor Kloss (sjhr). Mynd Kloss kom seinna t prentu sem litgrafa. Einnig er vel ekkt koparstunga Auguste Meyers fr 1838 strverki Gaimards: Voyage en Islande et au Gronland.

Meira er vst ekki hgt a teygja lopann um fossana og brr Brar.

bruararfossar_meyer.jpg

Mynd Auguste Meyers af Brarrfossum.

8. kafli

tumblr_ldsp84uliv1qfppz2o1_500.gif

Hverjar eru etta me leyfi? J, Gugga, Vigga og Madd gtu greinilega ekki seti sr lengur og uru a fara b hj Fornleifi. r voru reyju og eftirvntingu sinni farnar a bryjabolsurnar snar blessaar stlkurnar, ogjafnvel Gunna sem enn er ekki bin a f sr njar tennur. r biu fortinu allan dag og keyptu meira a segja biletin fyrir viku san svo r gtu seti fremsta bekk. Svona er essar sningar hj Fornleifi n vinslar, og tti landsbyggin einnig a fara a tta sig v.

Hva er meira spennandi og yndisaukandi fyrir stlkur vikvmum aldri en myndir af vatni og gusum - ar me tali Geysi og Gullfossi. r hafa hvort e er ekki kattarvit v hvort er betri sem forseti slands, falleraur selabankastjri ea frfallinn kalikki. a er svo leiinlegt og r velta ekki svo heimsspekilegum nkum fyrir sr. r vilja b og hafa fjr.

httpwww_slides_uni-trier_desetindex_phpid_3000590.jpg

Geysir var vallt vinslasti tristatrekkjari slendinga, ea allt ar til a hann gerist skindauur vegna of mikils grnsputs.

Engin feralsing af slandi me viringu fyrir sjlfri sr fr v 17 ld fram 20. var fullkomin nema a mynd vri me af Geysi Haukadal. Fljtlega var goshverinn vinsll skuggamyndum 19. aldar syrpum um jarfri ea undur alheims. tlendingar komu gagngert til slands til a berja essa himnamigu slensku jarinnar augum.

rb_england_to_iceland_28_fornleifur_copyright.jpg

England to Iceland 28, Riley Brothers. etta er sama mynd og mynd 31 (sj near) en sta litar 31 hefur essi mynd fengi handmla tjald og karl vestan vi a.

ess vegna getur a engan undra a heilar fjrar myndir hafi veri af Geysissvinu Haukadal myndasyrpu Riley Brra England to Iceland. Allir funduu slensku jina af sjlfvirkum gosbrunnum.

Myndirnar af Geysi og Geysissvinu syrpunni eru essar:

28 Tourists' Tents at Geyser (framleidd af Riley Brothers Bradford).

29 Great Geyser (framleidd af Reiley Brothers Bradford).

30 Strokr in Sulks.

31 Strokr in Action (framleidd af E.G. Woods 74 Cheapside Lundnum)

rb_england_to_iceland_29_geysir_copyright_fornleifur.jpg

England to Iceland 29, Riley Brothers

v miur tilkynnist hr me a mynd 30 var ekki til Cornwall egar Fornleifur keypti ar myndir r syrpunni England to Iceland fyrir skmmu. En sem bragarbt f horfendur myndina af Strokki a gjsa (31) lit og "action". Njti, v enn eru ekki ekktar arar skuggamyndir r essari frgu syrpu fr slandi. r gtu leynst uppi einhverju lofti verur maur a vona, svo a allar myndirnar komi ljs.

ess ber a geta, a mynd nmer 29 er til pappr jminjasafninu og er eignu Sigfsi Eymundssyni. Fornleifur leyfir sr einnig a benda a mynd 28 sst tjald , sem hafa veri handmlu glerisamt manninum tilhliar vi a.

Mynd 28 er raun sama mynd og mynd nmer 31. Tjaldi er af smu ger og tjald Rowleys veiiflaga Burnetts (sj fyrri kafla og Frank Ponzi 1995. sland fyrir aldamt, Brennholt; Bls. 143). Tjaldi er svo kalla "Kabl-tjald". Fornleif grunar, a myndirnar fr Geysi hafi veri teknar af Burnett ea a Sigfs Eymundsson hafi veri honum innan handar vi myndatkur Haukadal. Myndirnar syrpu Riley Brra virast greinilega vera blanda af myndum Burnetts og Tevelyans og hins vegar Sigfsar Eymundssonar.e_g_wood_england_to_iceland_31_-_edge_inscr_32411_strokr_in_action_b_fornleifur_copyrigth.jpg

Gullfoss

rb_england_to_iceland_32_gullfoss_fornleifur_copyright.jpg

dag verur vegna skyndilegrar ofhitnunar aukasning hj Fornleifi, horfendum a kostnaarlausu. Tfralampinn hefur n a klna aeins.

Fyrst er mynd af Gullfoss r syrpunni England to Iceland. Hn var tlusett sem mynd 32 og titilinn Gullfoss--upper. Einnig var nnur mynd syrpunni af Gullfoss og bar hn vitaskuld titilinn Gullfoss -- lower og var nmer 33. etta var greinilega allt mjg skipulegt. v miur var Gullfoss--lower ekki lengur til egar Fornleifur keypti skuggamyndirnar Cornwall. Mynd 32 var framleidd syrpunni England to Iceland af Riley Brrum fr Bradford og er myndin samkvmt jminjasafninu tekin afSigfsi Eymundssyni og mun a rugglega rtt v safni urrnegatfu me nkvmlega smu mynd.

Brar vibt

bruara_eymundsson-fornleifur_copyright.jpg

Brar, mynd eftir Sigfs Eymundsson framleidd af E.G. Wood rtt fyrir aldamtin 1900.

Um daginn voru tvr skuggamyndir af Brarfossum sndar Fornleifi (sj hr). Fornleifur keypti reyndar rjr myndir af Brarrfossum Cornwall. S mynd af Brar sem ekki var snd um daginn verur snd hr dag. Hn var r syrpu eirri sem E.G. Wood framleiddi og sem hann kallai A travel to Iceland. S syrpa innihlt sama myndefni- og smu nmer og syrpa Riley Brra, enda keypti E.G. Wood tgfurttinn af Reiley Brrum.

ar sem skuggmyndafyrirtki E.G. Wood notaist vi sama myndefni og nmerar myndefninu Brar, er rkrtt a lykta a essi mynd hafi hj E.G. Wood komi sta myndarinnar nr. 27, sem Riley Brur klluu Bruera and Bridge. essi mynd E.G. Wood er miklu betri en yfirretsheru mynd Riley Brra. Alltaf m gera betur.

Hitt er ef til vill hugaverara a myndinni stendur: S. EYMUNDSSON MED EINKARJETTI. a arf v ekki a fara grafgtur me a hver myndasmiurinn var.

bruin_naermynd.jpg

9. kafli

fornleifur_copyright_rb_england_to_iceland_34_hekla_1284058.jpg

Enginn landkynning um sland er fullkomin nema a frgasta fjall landsins, Hekla, s haft me. "Edjafjolladjokel" er kannski ori frgara dag, en Hekla var sgufrgt fjall ti hinum stra heimi egar sari hluta mialda, og var me frgari fjllum hins ekkta heims.

Sumir frimenn, t.d. Sigurur rarinsson, vildu jafnvel halda v fram a Hekla hefi egar veri nefnt kvum fyrsta hluta 12. aldar. Svo var ekki. Sigurur hafi ekki fyrir v sjlfur a finna etta lj, sem hafi nlega gosi hvtri gjsku byrjun 12. aldar (ntt ri 1104). En Hekla er ekki nefnd nafn i essum lji munks sem ht Benedeit. Askan er sg svrt og fjalli er vi strndina. Samt taldi Sigurur a hfundurinn vri a lsa Heklu. Hfundurinn hefur hugsanlega heyrt um eldsumbrot slandi, en a arf alls ekki a vera Hekla sem ar kom vi sgu. Furulegt frimennska, en tmans tkn egar Sigurur var upp sitt besta.

Lklega var a vafasamur heiur fjallsins sar, ar sem fjalli var kynnt til sgunnar sem inngangur a helvti, sem hlt Heklu frgartindinum meal fjalla. Djfullinn var svo mikilvgur fyrir kalikka, lkt og mslma, a stundum var erfitt sj hvort a var Kristur ea Djfullinn sem var drkaur essum fjlmennustu hfutrarbrgum mannkynsins.

Me essa djfullegu tenginu Heklu var ekki komist hj v a hafa Heklu me fyrstu landkynningaskuggamyndunum sem sndu sland jafndjfullegu apparati og Laterna Magica var. Pfastll var svo hrddur vi tfralampan 17. ld a til tals kom a banna etta djflatki.

Ljsmyndin efst er me syrpu Riley Brra Bradford sem kom t um mibik 9. ratugar 19. aldar. ar er fjalli nefnt tilsgunnarsem "Mount Heckla", bi auglsingum og mianum sem lmdur hefur veri kant myndarinnar, Myndin er nmer 34 slandssyrpu Riley Brra. Ljsmyndari myndarinnar er ekki ekktur. Myndin sem er heldur dkk og drungaleg er ekki ekkt meal mynda Sigfsar Eymundssonar.

209390_1284062.jpg

nnur skuggamynd af Heklu heilmiklum vintraljma var einnig ekkt skuggamyndasningum 19. aldar eins og ur hefur veri greint fr. essi vintramynd er raun miklu betri til a lsa "Heklu" eirri sem Sigurur rarinsson taldi vst a minnst vri ljiBenedeits munks, Navigationes sancti Brendani, sem er fr fyrsta fjrungi 12. aldar. Hekla er hvergi nefnd ljinu. Sigurur taldi einnig a Heklu vri beint lst Liber Miraculorum eftir Herbert af Clairvaux, sem er fr sasta fjrungi 12. aldar, n.t.t. kafla sem kallast "De inferno Hyslandie", ar sem kemur fram a hraun eldfjallsins hafi runni sj fram. Menn voru enn a vitna essi 12. alda rit 19. ld, egar au voru gefin t prenti frilegum tgfum.

S. EYMUNDSON MED EINKARJETTI

Fornleifur keypti ara Heklumynd, sem er r syrpu E.G. Wood fr v um 1890 ea skmmu sar. Hn er llu betri a gum en myndin efst r syrpu Riley Brra, tt s mynd s samt mjg hrifamikil og full af dularfullum drunga.

fornleifur_copyright_hekla_eymundsson_e_g_wood_b.jpg

Myndin syrpu E.G. Wood var tekin af Sigfsi Eymundssyni. Maur er ekki vafa um a, v hann merkir hana sr me essari letrun:

s_eymundsson_me_einkarjetti.jpg

Mynd essi er til jminjasafni slands skyggnu og var hn ar til nlega eignu rna G. Eylands og sg vera fr 1920-30 (sj hr)- sem er vitaskuld strfuruleg egar Sigfs upplsti menn a hann hefi teki hana og var meira a segja fyrstur manna til a sna einkarttsyfirlsingu slandi ljsmynd. Villan hefur n veri leirtt af jminjasafni slands. Myndin var einnig notu til a sna eldgos Heklu ri 1847 pstkorti. Korti varprenta fyrri hluta 20. aldar. essu pstorti er n einum of langt gengi flsun upphafsrtti Sigfsar Eymundarsonar og myndefninu sjlfu. Gosstrkur var tildmis mlaur inn mynd Sigfsar.

ibl255.jpg En hver hefur einkartt Heklu, nema hn sjlf? Hn gs egar hn arf, en vissulega helst egar helvti arf a n sr kalikka og ara djflatrarmenn. Svo af ngu er a taka. a er v ljst a Hekla mun lengi enn hafa ngan brennivi.

lavagif2.gif

10. kafli

fornleifur_copyright_england_to_iceland_38.jpg

Jja gtu gestir, n er komi a sasta hluta skuggamyndasningar Fornleifs. Sasta myndin af eim sem Fornleifur keypti Cornwall fyrr r verur snd og reifu dag.

Vi vitum hvaa dag hn var tekin, hvar hn var tekin og hverjir tku ljsmyndina - og vi vitum smuleiis a eir tku tvr myndir af sama atburinum. ar fyrir utan vitum vi hver framleiddi skuggamyndina.

En a er lka mikinn annan frleik af finna essari mynd. Hn er t.d. merkilegt fyrir mig, sem a hluta til ttir a rekja Kjsina og snir hvernig flk, sem g er ekki kominn af, var sumt vel lnum Kjsinni 19. ldunni, og lk sr ar eins konar jbningatskusningum mean ftklingarnir landinu urftu a flja til Reykjavkur ea Vesturheims. Myndin snir vel eina af dellunum sem slendingar fengu eim ldum sem eir voru mest hrjir. eir fru a hanna sr jbninga. Skrtinn veruleikafltti a. Krlum ykir n alltaf gott a konan s st og g, svo a illa rai. Mn tilgta er s a konur gefist einnig sur upp en menn hrmungum og harri. En venjulega voru a karlar sem stu fyrir hnnun kvenbningnum.

from_f_ponzi_1995.jpg

Reynivellir Kjs, 11.jn 1882

ann 11.jn 1882 var enn Kristni landinu og v fermt kirkjunni a Reynivllum Kjs. Svo vel vildi til a tveir erlendir feralangar voru bonir til kirkju. etta voru eir Maitland James Burnett og Walter H. Trevelyan, efnamenn sem stunduu stangaveiar slandi og ljsmynduu ess milli flk og fyrirbri (sj hr ef i hafi egar gleymt, ea lesi hina gtu bk Ponzis fr 1995 sland fyrir Aldamt).

Skuggamyndin hr a ofan var lklega tekin egar flk kom r kirkju og stillti sr upp vestan og suvestan vi kirkjuna til a lta tlendingana eilfa sig.

Teknar voru tvr myndir

udsnit_fra_slide.jpg

egar skuggamynd nmer 38 syrpu Riley Brra Bradford Jrvkurskri var keypt af forngripasala fyrr essu ri, var fljtlega ljst a hn hafiveri framleidd af fyrirtkinu fljtlega eftir a hn var tekin ri 1882. slulistum Riley Brothers var hn kllu Coming from Church. Lklegast er a Burnett og Trevelyan hafa tvega myndirsnar til essarar framleislu, ea a Sigfs Eymundsson hafi framkalla myndir fyrir flaga, en san sjlfur s um a setja mynd eirra til framleislu skuggamyndarunum sem hann lt tba me orvaldi . Johnson (sj hr). Enn annar mguleiki er vissulega s a Sigfs hafi teki myndirnar fyrir Burnett og Trevelyan a Reynivllum, en um slkt samtarf vitum vi aftur mti ekkert.

udsnit_fra_ponzi.jpg

Vi nnari samanbur mynd Burnetts og Trevelyans fr fermingunni vi mynd 38 syrpu Riley Brra kemur ljs a alls ekki er um smu mynd a ra, hn s tekin af sama ljsmyndara og sama dag.

etta sst msu, en greinilegast egar maur beinir sjnum a konunum fyrir framan kirkjuna vi heystuna fremst myndinni. r eru allar ii. egar myndin, sem birt er bk Frank Ponzis er tekin stendur ung kona dyrgttinni kirkjunni. myndinni sem hefur veri notu skyggnu nmer 38 er hn horfin r gttinni. ess vegna m lykta a teknar hafi veri tvr glerpltur af flkinu sem kom fr kirkju ann 11. jn 1882.

Tskusning eftir messu

skautkonur.jpg

Konurnar myndunum fr Reynivllum eru mesta pri myndanna. Flestir karlanna sjst ekki skuggamyndinni, v eir standa vestar en myndin nr, ar sem hn hefur veri klippt skorin til a passa gleri skuggamyndunum sem var 8,2 x 8,2 sm a str mean a glerplturnar voru ferhyrndar og lengri einn veginn en hinn eins og gjarnt er um ferhyrninga.

konur_me_sjol_from_f_ponzi_1995.jpg frekar svlum jnmnui ri 1881 sveipuu konur sig me innfluttum skoskum teppum ea strum sjlum sem Bretar kalla rugs ea scarves egar au voru minni, en Danir kalla essi teppi plaide eftir mynstrinu sem er ekkt v sem ofi tartan-vaml skotapilsa hefur. Teppi essi voru kllu sjl slandi og seldust miki 9. og 10. ratug 19. aldar.

konur_me_teppi_from_f_ponzi_1995.jpg

spa_afaldur_from_f_ponzi_1995_1284720.jpgMjgathyglisvert er a skoa bninga kvennanna sem hfu veri vi gusjnustuna. r eru flestar klddar skautbninga hannaa af Siguri Gumundssyni mlara runnum 1858-60. Fjrar kvennanna eru hins vegar 19. aldar faldbningi me spaafald og traf. Enn enn arar upphlut ea peysuftum. Ein kvennanna skautbningi og ber skikkju ea sl bryddaa me hvtu skinni. Arar frr bera ofin, kfltt teppi yfir herarnar, lklega innflutt. a var mjg kalt veri ri 1881-1882 samkvmt heimildum, en ljst er a konur sveitum ttu enn ekkialmennilegar kpur essum tma lkt og karlar. Tvr konur eru hins vegar me me heklu sjl. Ein kvennanna ltur t fyrir a vera kyrtli vi skauti. Kyrtilinn hannai Sigurur mlari um 1870. Konan kirtlinum er hugsanlega dttir sra orkels Bjarnsonar Reynivllum. Hn easystir hennar er essum kirtli annarri ljsmynd eirra Burnetts og Trevelyans sem er birt hinni gu bk Frank Ponzis sland fyrir Aldamt (1995).

Engin kvennanna er sjanlega me garahfu/kjlhfu (sj hr). Slk hfa sst mynd 13 myndar Riley Brra fr sland. Hins vegar var einnig til mynd af konu htarbningi, Woman in Holiday Dress, sem lklegast var skautbningur. S mynd var nmer 37 samkvmt auglsingum Riley Brra. Gti hugsast a a hafi veri mynd af af prestsfrnni a Reynivllum, ar sem hn st ein vi bor fyrir utan barhsi a Reynivllum (sj mynd 95 sland fyrir Aldamt).

Prestar og karlar

prestar_from_f_ponzi_1995.jpg

Karlarnir virast miklu frri en kvenpeningurinn kirkju ennan daginn. Kannski hafa eir ekki haft eins mikla rf v a eilfast ljsmynd og konurnar, og eigi eru eirn beint glsilegir, karlarnir Kjsinni

Miki ber a karlarnir su me bowlerhatta sem hafa vntanlega komi kaupsta fr Bretlandseyjum me teppunum sem konurnar keyptu sr sem sjl. Greinilegt var a bresk ea rttara sagt skosk sveitatska var a ryja sr til rms slandi.

Burnett og Trevelyan komu oft vi Reynivllum og voru vel kunnugir endurreisnarprestinum og Alingismanninum orkatli Bjarnasyni (1839-1902) sem ar bj me fjlskyldu sinni. Burnett kom einnig sumari 1886 a Trevelyan ltnum og ljsmyndai fjlskyldu prestsins bak of fyrir. Prestsfrin, Sigrur orkelsdttir (1835-1912), tti essi forlta slgleraugu sem gjrsamlega skka augnbnai Fornleifs.

Ltum etta gta flk setjapunktinn a sinni og ef menn vilja frast meira um Reynivelli 19. ld, er gtt a horfa essa litlu frslumynd og strmerku um Reynivelli i Kjs bygga ljsmynd Sigfsar Eymundssonar af bnum. a er Inga Lra Baldvinsdttir forstumaur myndasafns jminjasafns slands sem segir fr. San ttu menn a lesa bk Frank Ponzis sland fyrir Aldamt (1995). annig geta eir fengi sr ga snisferaftur 19. ld.

_orvaldur_bjarnason_og_fjolskylda_b.jpg

Myndin er r bkinni sland fyrir Aldamt eftir Frank heitin Ponzi. Ljsmynd Maitland James Burnett 1886.

akkir:

akkir fri g vinum mnum sagnfringunum Kristjni Sveinssyni, mag.art. og Einari Jnssyni r Skgum, sem einnig er lglrur. eir eru bir fyrrverandi sveitadrengir me annan ftinn 19. ldinni. g akka eim virur og upplsingar um myndirnar; Sr lagi Einari Jnssyni fyrir a greina mr fr myndum Burnetts og Trevelyans fr Reynivllum Kjs hinni gu bk Frank Ponzis sland fyrir Aldamt. a fair minn hafi tvegaeina mynd bkina entist honum ekki aldur til a sj bkina tgefna, en g ni loks eintak hj gtum fornbkasala Selfossi sem tk sr rflega greislu fyrir hana, enda bkin orin afar sjalds. Vonandi vill einhver standa v a gefa hana aftur t.

Smuleiis bestu akkir til DrRichard Crangle, Developer, Lucerna Magic Lantern Web Resource Exeter, U.K. sem milai af upplsingum af v sem Lucerna hefur safna um slandsmyndum Riley brra og E.G. Woods. Starfsmenn Lucernavefsins hfu aldrei ur en essir kaflar voru birtir snokkrar af myndunum r slandssyrpunum.

thats_all_folks.gif

lucerna_england_to_iceland.jpg

Titlar ljsmynda syrpu Riley Brra fr slandi. Myndir me blum bakgrunni hafa fundist, hinar ekki.


Sgunni gefur enginn gri

alfred_kempner.jpg

a er ekkert ntt a slendingar sendi flttamenn til Noregs, a s dag gert me skrri tilvsun til gildandi laga, slenskra sem aljlegra. slendingar sendu fyrst flttamann, sem yfirvld vildu ekki slandi, til Noregs ri 1938, en var a lgleysa (sj hr).

Myndin efst er fangamynd af manninum sem vsa var r landi ri 1938, fyrst til Noregs og sar til Danmerkur. Myndin var hins vegar tekin sla rs 1940 egar Danir freistuu ess a afhenda hfu flttamannsins og fjlda annarra hans sporum silfurfati til jverja, svo a jverjar hefu alls ekki bei um a f ennan mann ea flesta ara sem Danir kvu upp eigi frumkvi a selja hendur nasista. Danir gerust strax aumjkir jnar erlends afls landi snu. Sumir danskir sagnfringar halda v fram dag, a samvinna danskra yfirvalda vi skaland Hitlers eftir 9. aprl 1940 hafi veri Dnum og gyingum til gs. a er ljst dmi um sambland plitskrar brenglunar og erfileika Dana almennt vi a horfast augu vi ljtari hluta sgu sinnar.

kempner.jpg

Maurinn myndinni, sem var skur gyingur, var sem betur fr ekki sendur til skalands, v jverjar vildu ekki sj hann. Hann bjargai sr ri 1943 til Svjar, en bj sar eftir str Horsens Danmrku (sj meira hr). Hins vegar tkst Dnum eftir mikinn hamagang a senda 21 gying dauann (sj hr).

En hinir fnu, dnsku sagnfringar sem flestir hafa menningarlegar rtur flokknum Radikale Venstre, og sem telja samvinnuna vinasismann heillar, minnast vissulega ekki einu ori hin dnsku rkismor gyingum verkum snum.

Fagur er s vilji margra slendinga a setja til hliar aljlegu samykktir ntmans sem eir hafa undirrita varandi flttaflk. En kirkjugriaviburur prestanna, og a v er sagt fr biskups, Laugarneskirkju var ekki neinum til gagns og sst a llu eim sem vsa var r landi. Persnulega vill s sem etta skrifar a a slendingar hjlpi flki vanda - a v marki sem a er hgt fyrir litla j. En margt ber a hafa huga.

slenska kirkjan gat v miur heldur ekki hjlpa ri 1938 egar gyingnum Alfred Kempner var vsa r landi (sj hr). voru engin gri gefin. ri 1938 voru heldur ekki til au lg sem uru til vegna moranna 6 milljnum ttingja Kempners, sem "strmerkileg" j Evrpu kva a trma og a me dyggri hjlp milljna ba meal flestra ja Evrpu. Reyndar leitai Kempner ekki til slensku kirkjunnar, og mr vitandi var enginn kirkjunnar maur, slenskur, svo raunsr og mikill sr a lta sig ml hans vara. Sigurbjrn Einarsson sagi meiningu sna nasistum mean arir gu. a urfti japanskan prest, fr landi ar sem flttaflk fr heldur ekki nein gri, til a eygja ann mguleika a leita na vi frnar- og fyrirgefningaraltari kirknanna.

kempner_1.jpg

Ekki voru teknar myndir af handtku Alfreds Kempners ri 1938. Menn vera a lta sr ngja hugsn hfundar. En kvikmyndin sem tekin var og utan vi Laugarneskirkju mun hins vegar vallt minna okkur a miskunnarleysi var enn vi vld slandi ri 2016. Framgangur kirkjunnar mlinu var skrtinn. sta ess a beita sr fyrir mtmlum kirkjunnar almennt, leggst biskup kirkjugriaager sem endai mjg sorglega.

Tvmenningarnir, flttamennirnir fr rak, sem starfsmenn kirkjunnar tluu a veita gri, koma fr landi ar sem yfirlstur vilji allra eirra sem berast banaspjt er a a trma gyingum og rki eirra srael, sem stofna var af eim sem lifu af sust morlduna Evrpu. Gyingahatur er v miur a lm sem sameinar mismunandi fylkingar mslma. Flestir mslma er sammla um a kenna gyingum og t.d. Bandarkjamnnum og Bretum um allar snar farir. Margt flk Vesturlndum er einnig sammla essu og kallar lmt eyingu sraelsrkis, og til er flk sem v eli styur fgasamtk og hryjuverk til da - jafnvel flk lknasttt. Er nema von a blessu ntmakirkjan hrpi a sama og verji menn sem ugglaust vilja trmingu eina lrisrkisins Miausturlndum, sraels, tt vandi flttamannanna fr rak og t.d. Srlandi s fyrst og fremst heimatilbinn og til kominn vegna haturs innan trarbraga eirra og fgahugsjna.

Kristin kirkjan, og ar g vi allar deildir hennar, hefur eins og vi vitum ofstt gyinga san Kristnin var til. i sem tknrnan htt hafi ti gyinginn Jess og drukki bl hans hafi vonandi hugsa t a hva s tknrna athfn ykkar ir. En glejist, allt er himnalagi. Ykkur er llum fyrirgefi af trnni. Tknrnt gyingat gefur nefnilega egar upp er stai fyrirgefningu syndanna. Fyrirgefning syndanna var sett inn Kristindm og slam til a rttlta kvin um a fjarlga sem fylgdu tr eirri (Gyingdmi) sem var afritu og skrumskld svo klunnalegan htt. Kristnir menn hmuust v meira en 1800 r gegn gyingum og mslmar eru enn a, v eygja 70 jmfrr parads a launum.

Flttamennirnir tveir fr rak Laugarneskirkju eru vissulega ekki jafnsaklausir og Alfred Kempner var forum. Alfred Kempner kom flsuum skilrkjum til landsins og laug ekki til um aldur sinn.

En ykkur, sem vildu essa menn r landi og tali eins og eir sem vildu fyrir enga mundi gyinga slandi 4. ratug sustu aldar, verur svo sannarlega fyrirgefi. Ef i tri mr ekki og eru ekki bin a henda t biblunni, gluggi guspjllin eirra Mattheusar 26, 26-29, Marksar 14, 22-25, Lkasar 22, 17-20 og ekki sst fyrra brf hins samkynhneiga Pls postula til Korintumanna 11, 23-26. Eins er nr alveg viss um a norska kirkjan, sem ekki kom 765 norskum gyingum til hjlpar sara stri, muni veita tvmenningunum gri kirkju snum fyrst eir fengu ekki a vera slandi kostna Biskupsstofu. Fr biskup gti lklega bara haft samband vi biskupakollega sna Noregi og sagt eim a veita eim gri. Fyrstoluveldin Arabu hjlpa aeins hryjuverkamnnum, er frilegur mguleiki v a eina oluveldi Norurlndum hjlpi flttamnnum.

En ekkert er sem sagt a ttast hinsta degi. Ykkur verur nefnilega llum fyrirgefnar syndir ykkar, gyingamorin, tvskinnungurinn og kalinn gar flttamanna. Mslmar sem brennt hafa kirkjur eru lka allgum mlum. Ef i hmi sfellu ykkur hold og bl Jess meistara yar er ykkur borgi. a er hreinsandi matur og hentugur vi ll tkifri.

Veri ykkur a gu og megi tvskinnungurinn, obltungshtturinn og hinn heilagi vnandi standa ykkur alla lei fr koki niur rassgat. Sgulaus j vart anna skili.


sland tfralampanum: 10. hluti

fornleifur_copyright_england_to_iceland_38.jpg

Jja gtu gestir, n er komi a sasta hluta skuggamyndasningar Fornleifs. Sasta myndin af eim sem Fornleifur keypti Cornwall fyrr r verur snd og reifu dag.

Vi vitum hvaa dag hn var tekin, hvar hn var tekin og hverjir tku ljsmyndina - og vi vitum smuleiis a eir tku tvr myndir af sama atburinum. ar fyrir utan vitum vi hver framleiddi skuggamyndina.

En a er lka mikinn annan frleik af finna essari mynd. Hn er t.d. merkilegt fyrir mig, sem a hluta til ttir a rekja Kjsina og snir hvernig flk, sem g er ekki kominn af, var sumt vel lnum Kjsinni 19. ldunni, og lk sr ar eins konar jbningatskusningum mean ftklingarnir landinu urftu a flja til Reykjavkur ea Vesturheims. Myndin snir vel eina af dellunum sem slendingar fengu eim ldum sem eir voru mest hrjir. eir fru a hanna sr jbninga. Skrtinn veruleikafltti a. Krlum ykir n alltaf gott a konan s st og g, svo a illa rai. Mn tilgta er s a konur gefist einnig sur upp en menn hrmungum og harri. En venjulega voru a karlar sem stu fyrir hnnun kvenbningnum.

from_f_ponzi_1995.jpg

Reynivellir Kjs, 11.jn 1882

ann 11.jn 1882 var enn Kristni landinu og v fermt kirkjunni a Reynivllum Kjs. Svo vel vildi til a tveir erlendir feralangar voru bonir til kirkju. etta voru eir Maitland James Burnett og Walter H. Trevelyan, efnamenn sem stunduu stangaveiar slandi og ljsmynduu ess milli flk og fyrirbri (sj hr ef i hafi egar gleymt, ea lesi hina gtu bk Ponzis fr 1995 sland fyrir Aldamt).

Skuggamyndin hr a ofan var lklega tekin egar flk kom r kirkju og stillti sr upp vestan og suvestan vi kirkjuna til a lta tlendingana eilfa sig.

Teknar voru tvr myndir

udsnit_fra_slide.jpg

egar skuggamynd nmer 38 syrpu Riley Brra Bradford Jrvkurskri var keypt af forngripasala fyrr essu ri, var fljtlega ljst a hn hafiveri framleidd af fyrirtkinu fljtlega eftir a hn var tekin ri 1882. slulistum Riley Brothers var hn kllu Coming from Church. Lklegast er a Burnett og Trevelyan hafa tvega myndirsnar til essarar framleislu, ea a Sigfs Eymundsson hafi framkalla myndir fyrir flaga, en san sjlfur s um a setja mynd eirra til framleislu skuggamyndarunum sem hann lt tba me orvaldi . Johnson (sj hr). Enn annar mguleiki er vissulega s a Sigfs hafi teki myndirnar fyrir Burnett og Trevelyan a Reynivllum, en um slkt samtarf vitum vi aftur mti ekkert.

udsnit_fra_ponzi.jpg

Vi nnari samanbur mynd Burnetts og Trevelyans fr fermingunni vi mynd 38 syrpu Riley Brra kemur ljs a alls ekki er um smu mynd a ra, hn s tekin af sama ljsmyndara og sama dag.

etta sst msu, en greinilegast egar maur beinir sjnum a konunum fyrir framan kirkjuna vi heystuna fremst myndinni. r eru allar ii. egar myndin, sem birt er bk Frank Ponzis er tekin stendur ung kona dyrgttinni kirkjunni. myndinni sem hefur veri notu skyggnu nmer 38 er hn horfin r gttinni. ess vegna m lykta a teknar hafi veri tvr glerpltur af flkinu sem kom fr kirkju ann 11. jn 1882.

Tskusning eftir messu

skautkonur.jpg

Konurnar myndunum fr Reynivllum eru mesta pri myndanna. Flestir karlanna sjst ekki skuggamyndinni, v eir standa vestar en myndin nr, ar sem hn hefur veri klippt skorin til a passa gleri skuggamyndunum sem var 8,2 x 8,2 sm a str mean a glerplturnar voru ferhyrndar og lengri einn veginn en hinn eins og gjarnt er um ferhyrninga.

konur_me_sjol_from_f_ponzi_1995.jpg frekar svlum jnmnui ri 1881 sveipuu konur sig me innfluttum skoskum teppum ea strum sjlum sem Bretar kalla rugs ea scarves egar au voru minni, en Danir kalla essi teppi plaide eftir mynstrinu sem er ekkt v sem ofi tartan-vaml skotapilsa hefur. Teppi essi voru kllu sjl slandi og seldust miki 9. og 10. ratug 19. aldar.

konur_me_teppi_from_f_ponzi_1995.jpg

spa_afaldur_from_f_ponzi_1995_1284720.jpgMjgathyglisvert er a skoa bninga kvennanna sem hfu veri vi gusjnustuna. r eru flestar klddar skautbninga hannaa af Siguri Gumundssyni mlara runnum 1858-60. Fjrar kvennanna eru hins vegar 19. aldar faldbningi me spaafald og traf. Enn enn arar upphlut ea peysuftum. Ein kvennanna skautbningi og ber skikkju ea sl bryddaa me hvtu skinni. Arar frr bera ofin, kfltt teppi yfir herarnar, lklega innflutt. a var mjg kalt veri ri 1881-1882 samkvmt heimildum, en ljst er a konur sveitum ttu enn ekkialmennilegar kpur essum tma lkt og karlar. Tvr konur eru hins vegar me me heklu sjl. Ein kvennanna ltur t fyrir a vera kyrtli vi skauti. Kyrtilinn hannai Sigurur mlari um 1870. Konan kirtlinum er hugsanlega dttir sra orkels Bjarnsonar Reynivllum. Hn easystir hennar er essum kirtli annarri ljsmynd eirra Burnetts og Trevelyans sem er birt hinni gu bk Frank Ponzis sland fyrir Aldamt (1995).

Engin kvennanna er sjanlega me garahfu/kjlhfu (sj hr). Slk hfa sst mynd 13 myndar Riley Brra fr sland. Hins vegar var einnig til mynd af konu htarbningi, Woman in Holiday Dress, sem lklegast var skautbningur. S mynd var nmer 37 samkvmt auglsingum Riley Brra. Gti hugsast a a hafi veri mynd af af prestsfrnni a Reynivllum, ar sem hn st ein vi bor fyrir utan barhsi a Reynivllum (sj mynd 95 sland fyrir Aldamt).

Prestar og karlar

prestar_from_f_ponzi_1995.jpg

Karlarnir virast miklu frri en kvenpeningurinn kirkju ennan daginn. Kannski hafa eir ekki haft eins mikla rf v a eilfast ljsmynd og konurnar, og eigi eru eirn beint glsilegir, karlarnir Kjsinni

Miki ber a karlarnir su me bowlerhatta sem hafa vntanlega komi kaupsta fr Bretlandseyjum me teppunum sem konurnar keyptu sr sem sjl. Greinilegt var a bresk ea rttara sagt skosk sveitatska var a ryja sr til rms slandi.

Burnett og Trevelyan komu oft vi Reynivllum og voru vel kunnugir endurreisnarprestinum og Alingismanninum orkatli Bjarnasyni (1839-1902) sem ar bj me fjlskyldu sinni. Burnett kom einnig sumari 1886 a Trevelyan ltnum og ljsmyndai fjlskyldu prestsins bak of fyrir. Prestsfrin, Sigrur orkelsdttir (1835-1912), tti essi forlta slgleraugu sem gjrsamlega skka augnbnai Fornleifs.

Ltum etta gta flk setjapunktinn a sinni og ef menn vilja frast meira um Reynivelli 19. ld, er gtt a horfa essa litlu frslumynd og strmerku um Reynivelli i Kjs bygga ljsmynd Sigfsar Eymundssonar af bnum. a er Inga Lra Baldvinsdttir forstumaur myndasafns jminjasafns slands sem segir fr. San ttu menn a lesa bk Frank Ponzis sland fyrir Aldamt (1995). annig geta eir fengi sr ga snisferaftur 19. ld.

_orvaldur_bjarnason_og_fjolskylda_b.jpg

Myndin er r bkinni sland fyrir Aldamt eftir Frank heitin Ponzi. Ljsmynd Maitland James Burnett 1886.

akkir:

akkir fri g vinum mnum sagnfringunum Kristjni Sveinssyni, mag.art. og Einari Jnssyni r Skgum, sem einnig er lglrur. eir eru bir fyrrverandi sveitadrengir me annan ftinn 19. ldinni. g akka eim virur og upplsingar um myndirnar; Sr lagi Einari Jnssyni fyrir a greina mr fr myndum Burnetts og Trevelyans fr Reynivllum Kjs hinni gu bk Frank Ponzis sland fyrir Aldamt. a fair minn hafi tvegaeina mynd bkina entist honum ekki aldur til a sj bkina tgefna, en g ni loks eintak hj gtum fornbkasala Selfossi sem tk sr rflega greislu fyrir hana, enda bkin orin afar sjalds. Vonandi vill einhver standa v a gefa hana aftur t.

thats_all_folks.gif

sland tfralampanum 1. hluti

sland tfralampanum 2. hluti

sland tfralampanum 3. hluti

sland tfralampanum 4. hluti

sland tfralampanum 5. hluti

sland tfralampanum 6. hluti

sland tfralampanum 7. hluti

sland tfralampanum 8. hluti

sland tfralampanum 9. hluti

varst a enda vi a lesa sland tfralampanum 10. hluta

lucerna_england_to_iceland.jpg

Titlar ljsmynda syrpu Riley Brra fr slandi. Myndir me blum bakgrunni hafa fundist, hinar ekki.


sland var fyrirmynd Indnesa, en eir voru myrtir

iceland_indonesia_1947_1284105.jpg

Fyrir tveimur rum san rakst g ljsmynd sem sndi svart hvtu, a indnesskir kommnistar Srabaya (hfuborg Austur-Jvu) litu vonaraugum til frisamlegra sambandslita slendinga ri 1944 frelsisbarttu sinni gegn nlendustjrn Hollendinga.

ri 1947 settu eir upp veggspjald borginni, ar sem eir skru einfaldan htt fyrir almenningi, hva hafi gerst slandi og hvernig menn gtu teki sr a til fyrirmyndar. ri 1949, eftir bluga bardaga vi Hollendinga, var lst yfir sjlfsti Indnesu - sem vallt san hefur veri mjg valt og byggir fyrst fremst gnarstjrn hers, heimstrarbraganna slam og ekki sst 200% spillingu og tvskinnungi valdastttarinnar.

a er ekki oft sem menn taka sr sland til fyrirmyndar. Manni hlnar um hjartartur sjlfan 17. jn a frtta slkt, og a kommnistar hafi tala um sland Indnesu sta ess a vitna bluga byltingu eins og bkstafurinn gerir r fyrir.

Kommnistaflokkur Indnesu (PKI) var eitt sinn rijistrsti kommnistaflokkur heimi. Indnesskir slamistar og innfdda valdastttin landinu litu PKI illum augum, v vld eirra voru httu ef PKI fkk meiru a ra. PKI var lengi samstarfi vi jernisflokk Sukarnos. En svo kom a trarofstkisflokkar nu vldum Indnesu me hjlp rotinna afla hernum. ri 1965 hfust trmingar kommnistum ogssalistum Indnesu undir stjrn einrisherrans Suhartos, brjlings herbningi.

A minnsta kosti 500.000 manna voru myrtar trmingunum og a voru ekki bara kommnistar sem uru fyrir barinu herjum fgastjrnarinnar. Fjldi flks, sem ekki hafi tilheyrt kommnistaflokknum, var myrtur. Ng var sums staar fyrir flk a benda ngranna sinni sem eim lkai ekki vi til a f drepna.

Agerirnar gegn kommnistum voru vitaskuld studdar af helsta kommnistabana heimsins, Bandarkjunum. En ri 1995 egar Bandarkjastjrn var loks ljst hva eir hfu stutt, lsti CIA essu yfir skrslu:

"In terms of the numbers killed the anti-PKI massacres in Indonesia rank as one of the worst mass murders of the 20th century...".

Bandarkin geru sr mjg seint grein fyrir v hve httulegt afl slam er hndum valdasttta slmskum lndum. ess vegna er strveldi enn a elta lar vi Rssa, eins og a eir su enn vondir kommnistar kldu str, en hafa vegna vanekkingar ttarbjna og fvita sem vinna State Department (Utanrkisjnustunni) oft tum astoa fgamenn slmskum rkjum sem eru heimsfriinum yngstur fjtur um ft um essar mundir.

Enn er flk ofstt me "kommnistastimplinum" Indnesu, t.d. ef a tekur upp v a gagnrna eitt ea anna. Mean slam er hi spillta afl landsins, sem hefur tglin og hagldirnar herjum essa stra rkis, verur ekki teki heils hugar fjldamorunum 7. ratug 20. aldar. Morin halda fram. Kristnir eru ofsttir, og hafa veri hlshggnir af trylltum l sem rst kirkjur og kristna. slam viurkennir ekki mistk sn, svo a CIA hafi gert a. v miur gera ekki allir Indnesar sr grein fyrir v a slam er vandinn en ekki CIA, sem v geri fgatrarbrg a meginafli essa fjlmenna rkis.

java-muslim.jpg

sanggauledo2_1_1284111.jpgEina samkunduhs gyinga Djakarta sem eftir st var eyilagt ri 2009 og samkunduhsi Surabaya var eyilagt ri 2013. Sustu gyingarnir sem ttair voru fr Baghdad flu daginn eftir og ba n srael. N, lkt og oft ur, eru kristnir ofsttir og eins og kommnistahreinsununum 1965-68 eru a fgamslmar sem ra ferinni. ISIS hefur snum rum lismenn fr Indnesu og frekar stran stuningshp landinu sjlfu. Maurinn me svejuna er Dayaki eim hluta Borne sem tilheyrir Indonesu. Hann heldur a afhggnu hfi barns sem lklega er einnig mslmi, og tilheyri jflokki Madra sem fluttir voru til Bornefr eyjunni Madru. Lkt og mslmar berast banaspjt Miausturlndum ea Reykjavk er heldur ekki friur meal eirra Borne.


sland tfralampanum: 9. hluti

fornleifur_copyright_rb_england_to_iceland_34_hekla_1284058.jpg

Enginn landkynning um sland er fullkomin nema a frgasta fjall landsins, Hekla, s haft me. "Edjafjolladjokel" er kannski ori frgara dag, en Hekla var sgufrgt fjall ti hinum stra heimi egar sari hluta mialda, og var me frgari fjllum hins ekkta heims.

Sumir frimenn, t.d. Sigurur rarinsson, vildu jafnvel halda v fram a Hekla hefi egar veri nefnt kvum fyrsta hluta 12. aldar. Svo var ekki. Sigurur hafi ekki fyrir v sjlfur a finna etta lj, sem hafi nlega gosi hvtri gjsku byrjun 12. aldar (ntt ri 1104). En Hekla er ekki nefnd nafn i essum lji munks sem ht Benedeit. Askan er sg svrt og fjalli er vi strndina. Samt taldi Sigurur a hfundurinn vri a lsa Heklu. Hfundurinn hefur hugsanlega heyrt um eldsumbrot slandi, en a arf alls ekki a vera Hekla sem ar kom vi sgu. Furulegt frimennska, en tmans tkn egar Sigurur var upp sitt besta.

Lklega var a vafasamur heiur fjallsins sar, ar sem fjalli var kynnt til sgunnar sem inngangur a helvti, sem hlt Heklu frgartindinum meal fjalla. Djfullinn var svo mikilvgur fyrir kalikka, lkt og mslma, a stundum var erfitt sj hvort a var Kristur ea Djfullinn sem var drkaur essum fjlmennustu hfutrarbrgum mannkynsins.

Me essa djfullegu tenginu Heklu var ekki komist hj v a hafa Heklu me fyrstu landkynningaskuggamyndunum sem sndu sland jafndjfullegu apparati og Laterna Magica var. Pfastll var svo hrddur vi tframpan 17. ld a til tals kom a banna etta djflatki.

Ljsmyndin efst er me syrpu Riley Brra Bradford sem kom t um mibik 9. ratugar 19. aldar. ar er fjalli nefnt tilsgunnarsem "Mount Heckla", bi auglsingum og mianum sem lmdur hefur veri kant myndarinnar, Myndin er nmer 34 slandssyrpu Riley Brra. Ljsmyndari myndarinnar er ekki ekktur. Myndin sem er heldur dkk og drungaleg er ekki ekkt meal mynda Sigfsar Eymundssonar.

209390_1284062.jpg

nnur skuggamynd af Heklu heilmiklum vintraljma var einnig ekkt skuggamyndasningum 19. aldar eins og ur hefur veri greint fr. essi vintramynd er raun miklu betri til a lsa "Heklu" eirri sem Sigurur rarinsson taldi vst a minnst vri ljiBenedeits munks, Navigationes sancti Brendani, sem er fr fyrsta fjrungi 12. aldar. Hekla er hvergi nefnd ljinu. Sigurur taldi einnig a Heklu vri beint lst Liber Miraculorum eftir Herbert af Clairvaux, sem er fr sasta fjrungi 12. aldar, n.t.t. kafla sem kallast "De inferno Hyslandie", ar sem kemur fram a hraun eldfjallsins hafi runni sj fram. Menn voru enn a vitna essi 12. alda rit 19. ld, egar au voru gefin t prenti frilegum tgfum.

S. EYMUNDSON MED EINKARJETTI

Fornleifur keypti ara Heklumynd, sem er r syrpu E.G. Wood fr v um 1890 ea skmmu sar. Hn er llu betri a gum en myndin efst r syrpu Riley Brra, tt s mynd s samt mjg hrifamikil og full af dularfullum drunga.

fornleifur_copyright_hekla_eymundsson_e_g_wood_b.jpg

Myndin syrpu E.G. Wood var tekin af Sigfsi Eymundssyni. Maur er ekki vafa um a, v hann merkir hana sr me essari letrun:

s_eymundsson_me_einkarjetti.jpg

Mynd essi er til jminjasafni slands skyggnu og var hn ar til nlega eignu rna G. Eylands og sg vera fr 1920-30 (sj hr)- sem er vitaskuld strfuruleg egar Sigfs upplsti menn a hann hefi teki hana og var meira a segja fyrstur manna til a sna einkarttsyfirlsingu slandi ljsmynd. Villan hefur n veri leirtt af jminjasafni slands. Myndin var einnig notu til a sna eldgos Heklu ri 1847 pstkorti. Korti var prent fyrri hluta 20. aldar. essu pstorti er n einum of langt gengi flsun upphafsrtti Sigfsar Eymundarsonar og myndefninu sjlfu. Gosstrkur var tildmis mlaur inn mynd Sigfsar.

ibl255.jpg En hver hefur einkartt Heklu, nema hn sjlf? Hn gs egar hn arf, en vissulega helst egar helvti arf a n sr kalikka og ara djflatrarmenn. Svo af ngu er a taka. a er v ljst a Hekla mun lengi enn hafa ngan brennivi.

lavagif2.gif

sland tfralampanum 1. hluti

sland tfralampanum 2. hluti

sland tfralampanum 3. hluti

sland tfralampanum 4. hluti

sland tfralampanum 5. hluti

sland tfralampanum 6. hluti

sland tfralampanum 7. hluti

sland tfralampanum 8. hluti


N skilti moringjum og slandi til heiurs

Sla veturs 2016 geru Lithar vel vi sinn mann slandi, Jn Baldvin Hannibalsson. eir klndu hann heiursdoktorsnafnbt. Jn er rugglega vel a titlinum kominn og g er egar farinn a kalla hann dr. Jn egar hann er minnst og leirtti alla sem bara kalla hann Jn Baldvin.

Jn fkk hins vegar ekki gtu Vilnus, hfusta Lithens, me nafni snu etta sinn, en a rugglega eftir. Honum hlotnast ugglaust s heiur fyrirdyggan stuning vi stjrnir lands sem hyllir Litha sem jhetjur eir hafi stunda gyingamor, jafnvel ur en jverjar hertku landi.

Jns gata Hannibalssonar gti hglega veri bger vegna mikils stuning Dr. Jns vi ungar menntastlkur "gfumannapbbum" Eystrasaltslandanna (sj meira hr). Fyrir slka runarasto vri ugglaust vi hfi a setja Dr. Jnsgtu vi eitthva strti ar sem stskarballettdansmr meal ungra menntakvenna Lithaugalands sna kunnttu sna og arar kokhraustar mlvsindakonur stunda rannsknir snar rugluum krlum noran r ballarhafi, sem eru svo vanskapair a eir telja sig vera geithafra fyrir nean mitti.

_sland _straeti.jpg

Lengi er reyndar san slandi var veittur s heiur a gata vri kennd vi landi hfuborg Lithens. Heitir hn Islandijos gatve, ea slandsgata. Hugmynd Jns Vals Jenssonar um stuning vi Eystrasaltslnd, sem dr. Jn stal, en fullkomnai Eystrasaltslndunum, er kku me nafnbreytingum gtum hfuborgar Lithen. En vetur vildu Lithir gera betur vi sinn mann. N skyldi sett upp srstakt heiursskilti vi slandsgtu slensku. Var skilti smuleiis skreytt me galdrastaf.

egar upp rann dagurinn ar sem afhjpa tti skilti var dr.Jn mttur me Bryndsi konu sinni gtuhorni Vilnius. En greinilega runnu tvr grmur ndoktorinn slenska egar hann afhjpai skilti me borgarstjra Vilnius. slenskt eignarfall er augljslega ekki ekkt Lithen. Einhver snillingur hefur sett Islanijos gatve Google translate og fengi tkomuna sland strti. Vissulega tti arna a standa slandsgata.

studinan.jpg

tli stdnur dr. Jns menntamannbrum Vilnusar hafi veri vistaddar akkarvottinn sem honum var sndur me skiltinu fyrr r? Kannski ekki, en arna voru strglsilegar menntakonur, nokku austrnar sumar hverjar og drslega klddar, t.d. essi me svartar neglur og kpu r skinnum nfddra lamba. Brynds, skgards og msa dr. Jns, var einnig eins konar gru afunglmbum, en rngunni. Heyrt hefur maur a slk fell si drlegar kenndir manna sem eru girtir a nean eins og f af fjllum. Hr stendur Dsa me eiginmanni snum, borgarstjranum og rismanni slands Vilnus, sem einnig er dyggur stuningsmaur vi kvein fl kranu.

bryndis_i_pels.jpg

Va eru silausir borgastjrar

Endurnjun gtuskilta virist vera vinslt tmstundagaman manna Lithen. N gtunfn og skilti eru einnig g afer vi flsun sgu sinnar.au hjlpa flki a gleyma sannleikanum.

Borgarstjri borgarinnar Vilnius, Remigijus Simasius, sem ur hefur veri dmsmlarherra Lithens, er einn af eim Lithum sem erfitt me a sj sgu jar sinnar rttu ljsi. ri 2009neitai hann v opinberlega a mikill fjldi landsmanna hans hafi teki tt glpum gegn mannkyni sari heimsstyrjld. San 2015, er hann var kosinn borgarstjri, leggur Simasius vinlega blessun sna yfir gtunfn ar sem gtur og strti Vilnius eru endurskr, og er oft tum gefin nfn fjldamoringja sem voru samreiarmenn nasista. telja Lithar einnig jhetjur, v "jhetjurnar" brust einnig gegn Rssum, egar r voru ekki a sltra gyingum. Er nema von a slkur maur geti ekki valdi eignarfallsessi slensku. a myndast stundum "ss" egar or er sett saman vi anna or sem byrjar s, og a skapar hugsanlega vissar minningar hj jum sem llu vilja gleyma og ekki horfast augu vi mistk sn.

Aegishjalmr.svg

Galdrastafennan m sj skiltinu til heiurs slandi Vilnus. Tkn etta kallast gishjlmur. gishjlmurinn er flugur varnarstafur, bi gegn llu illu og einnig rugg vrn gegn reii og yfirgangi hfingja.

Pravda:

Til a frast frekar um drafri dr. Jns, m lta hr og hr upp eigin byrg. Ungar stlkur ttu aeins a opna fylgd foreldra sinna.


Bitlaust sver

Fornleifur brosti illkvittnislega kampinn egar fyrirlestrar heiursmannanna Sverris Jakobssonar og Gunnars Karlssonar, haldnir 15. oktber 2015, voru opinberlega auglstir sem hluti fyrirlestrarraar Mialdastofu Hskla slands.

ti fyrirskp vsum nefjum Sverris og Gunnars sveif sver, ea rttara sagt eineggja sax. En auglsingin var greinilega tveggja sver. etta frtta menn ekki fyrr en n. Melius tarde quam nunquam.

02-sturlunga-sverrir-og-gunnar_006.jpg

sturlungaold.jpg

FyrirlestrarSverris og Gunnars fjlluu umSturlungald (1220-1262). Halda mtti asver a sem auglst var me, sem fannst ri 1863 "slttum mel vavangi" nlgt meintum rstum eyiblis sem kalla var Berglfsstair Eystrihreppi (jrsrdal), hafi tt a lsa sklmld Sturlungaaldar myndrnan htt - v frisemdarsvipurinn Sverri og Gunnari lsa aeins frimennsku, og henni er aldrei tekist .

a eru til afar f vopn fr Sturlungald slandi. au enduu ekki sem kumlf eins og vopn sgualdar. egar menn ltu af vopnaskakiSturlungaaldar, hafa frisamari afkomendur vgahfingja og sksveina eirra ntt mlminn vopnum snum til annarra verkfra. Erlent jrn var gott efni.

jagdschwert.jpg

Sveri auglsingunni fyrir vsum nkum Sverris og Gunnars um Sturlungald (1220-1262), og tv nnur lka sem einnig hafafundist slandi eru ekki fr Sturlungald, heldur fr sari hluta mialda, nnar tilteki fr 15. ld (sbr. t.d. Seitz, Heribert: Blankwaffen I, Geschichte und Typenentwichlung in europischen Kulturbereich. Von der prhistorischen Zeit bis zum Ende des 16. Jahrhunderts. Braunschweig, 1965, bls. 194; mynd 124). jverjar kalla eineggja sver af essari ger veiisver (Jagdschwert), og au voru framleidd fram 16. ld.

ar sem slenskir fornleifafringar vi Hskla slands eru ekki of vel a sr efnislegum menningarheimi mialda (eins ogessi nmsritger vi hsklann snir - og snir enn frem a kennarar fornleifafri vi H hafa alls ekki nga ekkingu mialdafornleifafri til a leibeina nmsmnnum), er n ekki nema von a etta sver hafi veri sett til hfus Sverri og Gunnari. Enginn vissi betur og ekki er hgt a tlast til ess a Sverrir og Gunnar viti neitt, v eir eru "bara" sagnfringar sem lesa margt frlegt um sver Sturlungald en hafa ekki hugmynd um hvernig au litu t. En vopn eru n reyndar me handritalsingum. r hefu geta hjlpa til a finna rtt sver til a kynna fyrirlestrana. jminjasafn slands hefur ekki miki til mlanna a leggja um aldur sversins og tveggja annarra af smu ger, nema giskanir manna 19. ld. ar stendur n hnfurinn knni. Menn vita ekki hva eir eiga.

En tri mr gir hlsar, er g upplsi a sax eins og a sem Sverrir og Gunnar fengu sr til hfus af Mialdastofu Hskla slands, voru eigi notu til a hggva menn herar niur fyrr en 15. ld. Vafalaust hefur reynst erfitt a hggva menn almennilega me essum langhnfum.

Haec est situs universitatis Islandiae

jagdschwert_2_1283771.jpg

Jagdschwert, einnig kallaur Messer (hnfur/sax), fr v um 1500 smu gerar og sveri fr Berglfsstum jrsrdal.


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband