Si fabula vera est

Nazi Boston

Fyrir ekki allmrgum dgum flutti Vera Illugadttirgtan pistil um nasista og nasisma Bandarkjunum. v miur gleymdi Vera umfjllun sinni um hinn skttaa lassarna Fritz Kuhn og fylgismenn hans mjg mikilvgu atrii mlflutningi snum. Hn Vera gleymdi Kalsku Kirkjunni og sannarlegaeinnig arar kirkjudeildir Bandarkjunum. Gyingahatur og nasismi grasserai einnig meal eirra og einna helst hinni merku borg Boston. rsk og skoskttair kalikkar Boston ahylltust margir fgafullan nasisma, sem gekk helst t a ofskja gyinga og berja brn gyinga.

a er sama hva i heyri fgagufringinn Jn Val Jensson halda fram, er kristni (nstum v sama hvaa deild sem vi tlum um) rt gyingahaturs Evrpu - sem a lokum fddi af sr kynttahatur 19. aldar og nasisma og fasisma kalskum lndum (og einnig rum) 20. ld. a ir ekkert a benda ara skudlga, til a mynda mslma ea fljgandi furuhluti. Kirkjan var skudlgur og a var syndga!

Skmmu eftir a Vera flutti langan og gan pistil sinn, ar sem hn gleymdi hatri meintra frnda slendinga, ranna (s ttfrsla er a mnu mati tlfrileg skekkja starfsmanna slenskrar Erfagreiningar), birtist Times of Israel grein um hinn svsna nasisma Boston fyrir og eftir Sari heimsstyrjld. Gyingahatri var miki eirri borg og stu kalskir prestar og leikmenn, sem bru nfn eins og Couchlin, Tobin og Moran gjarnan fremstir flokki.

Lesigreinina Times of Israel sem vibt vi pistil Veru Illuga, og muni a gyingahatur hefur aldrei eingngu veri bundi vi nasisma. Verstu gyingahatarar sem g hef fyrir hitt voru einmitt sannkristnir, kalikkar, mslmar ea vinstrimenn. g hef vitaskuld ekki ekkt svo marga nasista.

Icelandic Nazis marching

Fahnen Hoch in Island. slenzkir nasistar ramma skjli Landakots. Finni frndur ykkar!

En ur en menn fara stfana og brenna presta og nunnur Landakoti bli, n snnunargagna eins og hefur n brunni vi, langar mig a minna a flestir slenskir nasistar voru upphaflega litlir fermingardrengir og lklega flestir KFUM ur en eir fru a ramma fyrir Hitler; T.d. Dav lafsson, uppeldisafi Egils Helgasonar sem laug til um prf hagfri sem hann sagist hafa fengi skalandi nasismans. v er enn haldi fram vef Alingis. Nasistinn Dav lafsson komst einnig hi h ing. t lygar snar um nm hj Hitler fkk hann embtti Selabankastjra.

KFUM var fnahylling a htti nasista stundu um langt skei eftir Sari heimsstyrjld. Hin stjarfa hnd fnastandinu var skr me v a etta vri rmversk kveja. v fer n alls fjarri. etta var aeins nasistakveja og kristi starf slandi var greinilega smita af einstaklingum sem rifust gyingahatri og lka fgum. Kannski er gt sta til rannsaka etta fyrir ungan og efnilega sagnfring.

heil_fani.jpg

Heil ea Saluto Romano, sem er seinni alda tilbningur og ekkert skylt vi Rmverja. Myndin er tekin Kaldrseli og birtist Barnablainu ri 1987. Hver ekkir sjlfan sig?

Einhvers staar hef g heyrt ltinn fugl tsta a Vera Illuga hafi veri nas... kalikki einhverju stigi unga aldri. Si fabula vera est. Kannski ttu menn a lta eigin barm, ur en alhft er RV, sem margir kalla, og a a snnu, Lygaveitu Rkisins. g held a vandaml RV s fyrst og fremst vankunntta starfsmannanna, en stundum spila fgar ntmans verulega inn .


Umslagahirar fortarinnar

Umslag lafs Ragnarssonar

a virist sem mr hafi skjtlast rlega varandi ntni ogendurvinnsluhfileika hj hinu opinbera slandi hr rum ur. g hlt algjru sakleysi mnu a llu hefi veri hent haugana, egar ar var ori nokkurra ra gamalt og sm slit var fari sjst.

Nei, svo var n aldeilis ekki. Hrna ur fyrr endurnttu menn allt runeytum og hj hum embttum og stofnunum sem ekki hfu miki milli handanna. Grisjur af srum holdsveikra, syffilista og berklasjkra voru dauvegnar og endurnotaar; Sr rjmi matstofu tvarpsins Sklagtunni var til a mynda notaur pnnukkur, sem geru pnnsurnar n bara betri fyrir bragi, og Runeyti voru ekkt fyrir a hafa launalista snum menn sem losuu af frmerki sem ekki hfu veri stimplu. Merkin voru svo endurnotu. Mikill sparnaur var vitaskuld af slkri ntni og mttu menn lra sitthva af slku eyslui ntmans, ar sem oft er eytt milljn til a spara hlfa, mean a gtur eru mlaar.

En alltaf finnast veilur svona vel virkandi jflgum, ar sem endurvinnslukerfi smellvirkar. Fjallar essi frsla, sem er ekki snn nema a kvenu marki, um einn slkan brest.

Fiktsjnin frslunni er um umslagahira kjrstjrna sem su um brnu umslgin sem innihldu utankjrstaakjrsela. eir embttismenn ttu a sj um a ltil brn umslg, sem voru utan um utankjrstaakjrsela, vri komi fyrir kattarnef. kvenu stigi 20. ld var fari a leyfa slendingum sem bjuggu erlendis a hafa hrif kosningar eigin landi. eir gtu kosi sendirum lands sns erlendri grundu ea hj kjrrismnnum. tbin voru srstk umslg sem slendingar erlendis gtu lagt kjrseil sinn og sent hann til slands. umslagi essu bar manni a skrifa nafn sitt, heimilisfang slandi ur en maur flutti ea feraist til tlanda, og einnig nafnnmer/kennitlu, egar au voru tekin upp.

etta brna umslag var maur svo a sj um a fara me psths sjlfur og senda heim til Frns - ar sem a var opna, listastafurinn lesinn og skrur og umslaginu hent - ea a hldu menn a minnsta kosti.

En hj kjrstjrninni Reykjavk vann starfsmaur, sem vi getum kalla "Garar". Hann tk endurvinnslu og ntni mjg alvarlega. a hafi hann alist upp vi uppvaxtarrum snum kreppunni Skuggahverfinu. svo a hann fargai kjrselunum strum mistvarofni eftir kveinn tma, .e. egar menn voru ryggir um a enginn rausai um a talning hefi veri rng og lgmt, taldi hann ekki vi hfi a farga gtisumslgum me fallegum frmerkjum fr framandi lndum. Garar hafi lesi a skunni sem ungur, a maur gti ori strrkur, jafnvel milljnamringur, v a safna frmerkjum. essi stafsmaur kjrstjrnarinnar vissi mtavel a essum umslgum voru persnuupplsingar um flk, sem engum kom vi, en samt kva hann a geyma essi umslg til eigin vinnings.

Garar var aldrei rkur maur, enda kennari svona dags daglega. Hann lst nokkrum rum eftir a vera kominn eftirlaun og frmerkja- og umslagasafn hans uppfylltu aldrei drauma essa manns um a vera milljnamringur. ttingjar, tku til b Garars sem var piparsveinn, og fundu 20hillumetra af frmerkjasfnum og umslgum og ar a auki nokkur kassafylli af sorteruu. au komu essu ver einu bretti. Fjlskyldan fkk tluvert fyrir nokkur mjg fgt frmerki sem frndi eirra tti og allir gtu vel vi una. Frmerki mannsins fru svo kaupum og slum og brust til tlanda, ar sem slendingar voru alfari bnir a gefast upp a vera rkir frmerkjum. eir hfu fundi mun betri afer. eir stofnuu banka og tldu flki tr um a eir gtu gefi betri lnakjr og vexti en bankar eyimerkum Arabu.

Umslgin, sem essiuppdiktai starfsmaur Kjrstjrnarinnar Reykjavk hafi stungi tsku sna og fari me heim til sn, seljast n grimmt frmerkjaslum erlendis. Ekki er laust vi a essi umslg su orin lka mikils viri og egar au voru send fyrir rmum 25 rum san og fyrr. N geta menn tndum keypt sr umslg me nfnum slendinga, kennitlum eirra og hvaeina.

li Ragnarssa geri g einmitt, og g hringdi einn af eim sem sent hfu slkt umslag til Borgarfgeta ri 1991. a var hinn gti lafur Ragnarsson strimaur ogskipstjri (f. 1938) sem n er bsettur Vestmannaeyjum, vel ekktur sem bloggari, einnig hr moggablogginu og hann skrifar einnig Heima er best og Sjmannablai. Hann hefur helga sig vinnu vi a skr sgu farskipa og unni metanlegt starf. Hr t.v. fi i mynd af lafi fr sokkabandsrum hans, ea ar um bil, ekki svipaur breskum leikara. En n situr hann Vestmannaeyjum og undrast arfavitleysuna meginlandinu. Svo hann lka afmli dag, eins og menn geta s umslaginu. Til hamingju lafur!

lafur var ri 1991 kominn jnustu dansks skipaflags sem ht H. Folmer og Co, sem enn siglir um hfin sj, og vntanlega oft me eitthva grunsamlegt og vafasamt. lafur var staddur Pirus hafnarborg Aenu, egar hann fr ar fund rismannsins Aenu, sem var fr Emela Kristn Kofoed-Hansen Lyberopoulos, dttirlgreglustjrans sem mennhfu svo miklar mtur Berln tmum Hitlers. Kosningar voru nnd slandi og menn vera a gera skyldu sna, svo a eir su sulgum lndum. lafur tlai n ekki a lta helvtis ... komast til valda.

Aftan umslagi lafs hefur einhver skrifa bkstafinn D me blanti. Hva a ir, vri gaman a f upplsingar um. Kannski ddi a bara a umslaginu hefi legi kosningarseill haldsmanns?? lafur, er etta rtt athuga?

Umslag lafs Ragnarssonar bakhli

lafur var vitaskuld afar undrandi a heyra umslagi utan um kjrseil hans fr 1991 hefi veri til slu, og sagi:

jah maur, er maur n til slu netinu?.

g jnkai v, og sagi honum a g hefi keypt hann og borga 60 krnur danskar (.e. 1015,oo/- frenar skrnur) fyrir umslagi - ognafnnmeri hans kaupbti.

Hver assgotinn, sagi lafur og tti etta nokku fyndin frtt a f og minntist ess um lei a skipverjar rafossi hefu einnig veri Pirus um svipa leyti og hann ri 1991.

Eru til einhver umslg me nfnum eirra?, spuri lafur. Mestar hyggjur hafi hann af v, hvortkjrseill hans hefi lent rttum hndum. ar var mr svara vant, en upp huga mr kom upp annar mguleiki plottinu eftirfarandi frsgn Fornleifs:

Hn er um pststarfsmanninn (pstinn/pstmanninn) sem hirti umslg kjsenda sem hann taldi ruggt a kysu ekki rtt.

Eins og vitum ll voru eintmir kommar og ferjandi jalur nmi erlendis, en essi pstur var eins og allir vita enginn allaballi og tur gestur Valhll. Kannski misminnir mig. Ht hann kannski "orgeir" og var argasti steinsteypustalnisti sem sgur fara af; Fr jlaskemmtanir MR og taldi Alubandalagi vera svikara? a geta allir sem ekktu Geira Pst vitna um. frstundum snum var hann einnig mikill umslagasafnari og smuleiis esperantisti. Hann flautai Nallann falskt egar hann skoai ekki takka frmerkjum snum me stkkunargleri, og slufundum hj Frmerkjasafnaraflaginu tautai hann klmna brandara esperant oghl dtt af v sjlfur. Hann tti eitt besta safn rssneskra frmerkja vestan jrntjalds, jafnvel fyrstadagsumslg sem send hfu veri r Glagi. ... En eins og alla slendinga, dreymdi hann einnig um a vera milljaramringur frmerkja- og umslagasfnun. Hann geri mr kleyft a kaupa persnuggn um slendinga frmerkjaslum tlndum.

kk s orleifi og Garari fyrir sfnunargleina.

Umslag Matthildar Steinsdttur 1991

Hr er umslag utan um kjrseli starfsmanns Eftirlitsstofnunar EFTA Brussell til margra ra. Enginn sem ekki setti kosningarumslagi anna umslag ur en eir sendu a borgar- og bjarftum var hultur fyrir umslagahiri kosningarstjrnarinnar Reykjavk.

Arir mguleikar gtu einnig veri plottum sgu essari:

A) Umslgunum unan af utankjrstaaselum r kosningum 1991 hefur hugsanlega veri hent haugana, ar sem einhver mfur hefur fundi au og san selt, ea til vara...

B) a pststarfsmaur erlendis hafi gerst fingralangur. En a sem mlir gegn sasta "kostinum" er a einnig var nlega selt umslag undan af kjrseli sem einnstarfsmaur Rkistavarpsins hafi tfyllt Kaupmannahfn og sent til Bjarfgetans Kpavogi. a var ma 1970, ea 21 ri ur en a umslag lafs Ragnarssonar fr endurvinnsluferli.

Umslag Gnnvru Braga 1970

Gunnvr Braga, sem g sendist stundum fyrir egar g var sendill hj RV Sklagtunni, sendi kosningarseil sinn ekki bara byrg, heldur einnig EXPRES. Svo sendi hn einn fyrsta ESB rur sem barst a slands strndum frmerkjum. Var essu umslagi stoli af haldspsti?

urfa yfirvld ekki a skra betur t fyrir lesendum Fornleifs og ritstjra bloggsins, hvernig pottinn er bi. Hvernig skpunum var hgt a koma kosningaggnum, umslgum me kennitlu (nafnnmeri) manna ver og a erlendis? Svr skast, og helst ekki essi lonu. Allt bori!

tarefni um frmerki og v sem var hent haugana:

Flogi htt

egar Matthasi var hent haugana; egar jminjasafni kastai safngripum haugana.


Bulli vellur endalaust r Trumpnu

Groucho460x276Harvey Mann: Do not look at me, I am not a Harvard man.

a virast stundum engin takmrk fyrir vlu og ruglingi sumum hsklaumhverfum Vestanhafs. ar g n fyrst og fremst vi Bandarkin.

Fyrr essum mnui var forngripum rnt fornminjasafni hsklans Bergen eins og m.a. hefur veri greint fr hr Fornleifi. FB-su, sem sett hefur veri laggirnar Bergen til a freista ess a finna annig aftur forngripina sem voru um 400 a tlu, ritai einn af gkunningjum jminjasafns slands, sem fengi hefur a valsa slenskum forngripum (sj hr) essa lei: "It seems like a lot of the items taken were Insular from Ireland or the British Isles. Could this shed some light on the thieves and their choices? " g les etta einvrungu ann htt a gefi s skyn a rni Bjrgvin hafi veri frami til a metta marka manna sem hafa huga forngripum fr vkingald sem ttair eru (stolnir voru) fr Bretlandseyjum. Nema a s sem setti athugasemdina telji flk fr Bretlandseyjum vera fingralngu. g hlt n g hefi gert grn a slkum vangaveltum um daginn, egar ghenti gaman a v a n vri bi a rna fi foreldra slenskra landnmsmanna.

Harvard Shit

Grniliturinn sem er skvett sland tknar: Viking settlements in Scandinavia in 7th and 8th c. Rauu lnuna milli skringarinnar og slands hefurritstjrn Fornleifs sett inn til skringar.

"The Digital Atlas of Roman and Medival Civilizations"

morgun s g vef FB hps sem hefur huga Mialdafornleifafri. ar var kynnt til sgunnar n kortagrunnur, The Digital Atlas of Roman and Medieval Civilizations, sem fra um tma Rmverja og mialdir, ar me tali norrnar mialdir. a er hvorki meira n minna en Harvard Hskli sem l hefur essum vef nafn sitt.

g athugai fljtu bragi, hva mtti finna frlegt um sland essum sguatlas Harvards: a var akkrat ekkert a viti og snnuust ar aftur or prfessors Sveinbjarnar Rafnssonar sem eitt sinn sagi a menn sem ekki vru lsir menningu slendinga, ttu ekkert a vera a leika sr a henni. etta vi um fleiri lnd, jir og menningar sem lent hafa essu korti Harvard-hskla.

Til dmis var hgt a sj kortinu, hvar bseta Vkingald hafi veri "7. og 8. ld" slandi. ar a auki er v haldi fram a sland s Skandinavu. Ljminn er vst farinn af essu Harvard-fyrirbri. Vkingald hefur aldrei veri tmasett fyrr en til loka 8. aldar. En menningarsnauir kjnar Harvard, sem setja etta rugl t neti, segja tmasetningu Vkingaaldar vera 7. til 10. ld. BNA er greinilega fullt af illa lsu flki ea jafnvel treggfuu og Trump er aeins einn eirra - og g er ekki kommi.


Pavlova hittir Vilhjlm Grand

Pavlova stolen of course

Pavlova er nafn miklum eftirrtt sem Fornleifur fkk fyrsta sinn vi sinni fyrir um tveimur rum san hj slensku vinaflki sem g heimstti sumarhsi hr Danmrku.

Oft hafi g ur heyrt um ennan desert og s breskum matreisluttum. g taldi vst a etta vri grar gmstur rttur, hlainn umframorku. a reyndist rtt vera. Slkir rttir henta eiginlega ekki ballettdnsurum, miklu frekar sjmnnum. Eftirrtturinn ber reyndar nafn frgra ballettdansmeyjar, nnu Pavlovu (1881-1931), en ef ballettmr bora slkan mat er dansferlinum vntanleg rsta eftir fyrstu skl. essi frgi desert samanstendur mest af sykri, eggjahvtu og rjma. a einasta sem hollusta er eru berin, og helst jaraber, sem str er jafnri og nskri hnd efst pavlvuna.

Margt er huldu um ennan eftirrtt. stralir og Nsjlendingar, sem ur fyrr ttu afar byggilegar heimildir hafa rifist um a ratugi, hver janna hafi fundi ennan rtt upp fyrstar. Bar jir vilja nefnilega eigna sr eftirrtt ennan sem hefur fengi mikla heimstbreislu.

Bum ber saman um a hann hafi veri binn til til heiurs nnu Pavlvu ballettdansmeyju, egar hn heimstti lndin tv ri 1926. Og n er desertinnvntanlega orinn frgari en Pavlova sjlf. En mefrum fornmatginga vandast n mlin, v engar uppskriftir ea heimildir geta sanna tilur essa rttar ri 1926 og dagbkur dansaranssvipta ekki hulunni af neinu, v ar er hann hvergi nefndur. Fyrstuuppskriftirnar a rttinum eru fr 4. ratugnum og voru prentaar bi Nja Sjlandi og stralu.

Chaplin et PavlovaHr verur ekki s hver er eftirrtturinn ea forrtturinn. Bi ekktu hins vegar lti til fur sns.

ri 1926 var reyndar gefin t stralu uppskrift a vaxtahlaupi, fjarri lku eirri Pavlvu sem flestir tengja nafni ballettdansmeyjunnar. Svo halda arir v fram a essi blessai rttur s bara kominn me innflytjendum frskalandi til landanna tveggja nera. Ekki tla g a skera r um upprunann, v laktsaol mitt sem uppgtvaist er g var fimmtugur, sem og menningarvmbin fna, valdar v a g ver a halda mig fr slku lostti nema hfi. En g er hn hn Pavlva.

Jafn dularfullur og uppruni pavlvukkunnar er, var uppruni nnu Pavlovu dansstjrnu a einnig. Hn var dttir ftkrar vottakonu Sankti Ptursborg sem ekki gat ea vildi gefa upp nafn fur barnsins. Dttirin Anna fkk sar nafn manns sem mir hennar giftist og ht Pavlov a eftirnafni. Anna Pavlova andaist r lungablgu den Haag Hollandi ri 1931, aeins fimmtug a aldri (svo dans er kannski ekki eins hollur fyrirlkamann og oft er haldi fram). Minning hennar lifir enn hinni girnilegu kku (sem menn geta brennt sm fitu vi sjlfir a leita uppskriftinni fyrir). er g hrddur um a svitinn leki ekki af ykkur vi leitina. Pavlvurtturinn er nefnilega orinn ekktari en dansmrin. En muni aeins hfi, annars veri i ekki deginum eldri en Anna Pavlova var sjlf.

Anna Pavlov kemur til den Haag Hollandi

ess verur a geta a einn slendingur fkk tkifri til a hitta nnu Pavlvu. a var enginn annar en Vilhjlmur Finsen, einn af ferum Morgunblasins. Eftir Morgunblasrin starfai hann lngum sem blaamaur Noregi, ar sem hann stofnai fjlskyldu. ri 1927 kom Anna Pavlova til Oslar og leyfi g mr hr a birta frsgn Finsens sem t kom fyrri visgu hans Alltaf heimlei (1953).

Anna Pavlova

mamnui 1927 komballettdansmrin Anna Pavlova til Oslar fylgd me 36 konum og krlum, a fll minn hlut a taka mti henni jrnbrautarstinni og eiga tal vi hana fyrir Oslo Aftenavis.

nnu Pavlovu hefur veri lkt vi flaming, sem lur ea svfur fram fremur en gengur, og essi lsing ttir mjg vel vi hana, v a hn var svo ltt og yndisleg hreyfingum, er hn lei fyrir slitinn stvarpallinn, grnn og mjslegin, me dsamleg djp svrt augu flu andliti, a maur var hlfhrddur um a hn mundi fljga burt.

brautarstinni vildu hn ekkert segja vi okkur blaamennina, en hn ba okkur koma me sr upp Grandhteli, og ar tti g vital vi hana, mean teiknarinn teiknai hana.

Hvernig hugsi r til ess a sna list yar hr? Skandnavar erusagir svo kaldlyndir, sagi g.

Flki, sem kemur fram leiksvii, sagi frin, httir til a halda, a a hafi ekki komizt kjsanlegt samband vi horfendur, ef eir lta ekki hrifningu sna spart ljs. g fyrir mitt leyti kann vel vi ess konar horfendur, v a g ekki tt manna vi a ltatilfinningar snar ljs. a eru hinar glu bylgjur fr hjarta til hjarta, sem allt veltur .

Anna Pavlova2b

Teiknari Aftenavisen i Osl ni Pavlovu vel. Hn er me sama hattinn og den Haag. Myndin birtist bk Vilhjlms Finsens Alltaf Heimlei, sem t kom ri 1953.

g spuri hana um lit hennar ntzkudansi.

Mr er rauninni vel vi allt ntt, en vi verum a vira hi gamla, sivenjurnar. En ntzkudansar, black bottom og hinir, eru hrilegir. Flk ltur t ein og a vri vitskert, mean a er a dansa. Dansinn virist heflaur, klunnalegur og trylltur.

Orum Pavlovu fylgdu hrfandi hreyfingar handa og axla, og svipur hinna djpu augna og andlitsdrttirnirvoru sbreytilegir. Hin eldsnggu og leiftrandi hugbrigi hennar og hrfandi framkoma voru gleymanleg. Ofurltil handahreyfing var svo mikilvg og hrifark, a a var eins og hn svifi ein rminu. a var ekki a stulausu, a Pavlova var kllu geekkasta kona heimsins.

Kvldi eftir naut g eirrar ngju a sj hana dansa, og er a eitt fegursta, sem g hef s vinni.

Vihjlmur Finsen, sem brnai eins og klaki Kena undan sjarma nnu Pavlovu, greinir ekki frneinum eftirrtti sem bar nafn hennar, enda hefur hann vart veri binn a n tbreislu alla lei til Noregs ri eftir a hann a hafa ori til. Noregi ntmans er hann hann hins vegar hvegum hafur, lngu eftir a hann naut sem mestra hylli Bretlandseyjum og Danmrku 8. Og 9. ratug 20. aldar.

A minnsta kosti 667 uppskriftir munu vera til af Pavlvu. Prfessor Helen Leach vi hsklann Otago Nja Sjlandi hefur safna eim saman r 300 heimildum, og berbkin heiti The Pavlova Story: A Slice of New Zealands Culinary History. Helen Leach telur ruggt a pavlova eins og hn er best ekkt dag s fyrst lst riti Nja Sjlandi ri 1929, en a stralar hafi ekki skrifa neitt a viti um eftirrttinn fyrr en 1935.

Nvitiia. Ef i fitni geti i dansa black bottom, Svartrass, dansinn sem Pavlovu var hugleikinn Osl ri 1927.


Af Nathan n Olsens

frits_heymann_nathan

Fyrir nokkrum rum san skrifai g stutta grein um mjg svo skemmtilegakattarleit danska gyingsins Fritz Nathans sem ungur hafi fari til slands til a stunda verslun. (Sj kattargreinina dnsku hr)

g lk mr a v hr um ri a skrifa smkafla r sgu gyinga slandi, og geri reyndar enn. ar sem mr ttu sagnfringar sem rituu um gyinga slandi, fyrst og fremst vera a rfast um hver hefi veri andstyggilegri vi gyinga fyrir str, Framsknarmenn ea Sjlfstismenn, ea vildu gera annan hvern Dana slandi a gyingi (sj meira hr), s g annan vinkil sgunni. Hatur Framsknarmanna og Sjlfstismanna skiptir vitaskuld engu mli, v svsna gyingahatara getur maur bent bum herbum en einnig meal slenskra vinstri manna, t.d. krata. En inn milli voru hins vegar gtismenn llum bum.

Sar sneri g mr um alllangt skei frtma mnum a rannsknum mnum brottvsun flttamanna af gyingattum fr Danmrku strsrunum sem g uppgtvai fyrstur manna og ritai um a bk sem olli v a danskur forstisrherra bast afskunar gerum forvera sinna (sj hr). a oldu t.d. ekki vinstri menn Danmrku, v hatur eirra gyingum er miki ogskiljanlegt - en uppgtvar maur a ttum framskinna vinstri manna Danmrku voru oft svsnustu nasistarnir. essi skp virast nefnilega ganga ttir, tt ekki s hgt a tiloka tr og uppeldi.

g hafi hitt Ove Nathan, son Fritz Nathans. Ove var prfessor elisfri vi Niels Bohr stofnunina og um tma rektor Hafnarhskla, og vi a m bta a hann var einnig slandsvinur. ur en hann d fkk g hj honum msar upplsingar um fur hans, sem hann kynntist lti ar sem hann var ungur er fair hans d. g vissi v mislegt um Fritz Nathan ur en g skrifai essa grein mna um kattarleit hans Reykjavk. Barnabarn hans, Daniel Nathan, brursonur Ove Nathans hafi ur (1993) skrifa stutta grein tmariti Rambam sem g ritstri lngu sar. a skrifai g einnig grein mna um Nathan og fressi sem FritzNathan leitai a fyrir konu sna, sem hann kvntist Stokkhlmi.

Murbrir mur minnar, Helgi rarson, hafi eitt sinn sagt mr fr Nathan eins og hann man eftir honum ungur og s hann gtu Reykjavk. Helgi sagi mr a kringum sumari 1976 ea 1977, a Fritz Nathan hefi gelt eins og hundur ogsjlfrtt og tti ungum drengjum Reykjavk a afar fyndi, merkilegt og minnissttt. Mr var um og egar Helgi heitinn lsti essum skpum Nathan fyrir mr nokku myndrnt.

Um daginn var g svo a lesa fyrsta hluta visgu Vilhjlms Finsens sem afi minn hafi tt, egar g rakst lsingu Nathan.Vilhjlmur Finsen taldi a Nathan hafi veri haldinn sjkdminu Vtusardansi (Sct Vitusdans), sem venjulega er talinn sami sjkdmur og dag er kallaur Huntingtons Chorea. Vntanlega hefur Vilhjlmur Finsen haft rangt fyrir sr, v Huntington sjkdmurinn lsir sr ruvsi og alvarlegar en kvilli Nathans. Nathan d heldur ekki r Huntingtons sjkdmi sem er alvarlegur taugasjkdmur sem dregur menn til daua.

Vilhjlmur Finsen ritai svo um Nathan:

...Nathan, sem var rauhrur og freknttur Gyingur, hafi ferast um landi sem farandsali, safna pntunum [fyrir] alls konar erlendar vrur hj smkaupmnnum og gengi gtlega. Svo greinir Finsen fr v hvernig Nathan stofnai heildverslunina Nathan & Olsen me Carl Olsen, sem Finsen hafi hinarmestu mtur .

San skrifar Finsen:

Nathan jist af Vtusardansi (Sankt Veitsdans) svo skaplegum, a stundum var ekkikomandi nrri honum, en a v gat vitanlega ekkert gert. Hfui honum hristist og skkst hrilega, ul lei og hann rak upp mis undarleg hlj, bari hfinu vi bor, stla og veggi og sptti allar ttir.

Mig grunar a Fritz Nathan hafi veri haldinn slmu tilfelli af Tourette heilkenni, sem flk sem ekki ekkir til getur lesi sr til um netinu (t.d. hr).

Ara gamansgu, rlti illkvittna segir Finsens af Nathan:

Nathan var sagur kvensamur i meira lagi, en vegna urnefnds sjkleika tti hann erfitt me a kynnast smilegum stlkum. etta vissu kunningjar hans Reykjavk. eir vissu lka, a Nathan var mjg nrsnn og nttblindur. N hugsuu eir sr eitt sinn, a eir skyldu leika Nathan.

Hann bj Amtmannsstg. eir fengu li me sr danskan mann Henningsen a nafni, en honum hafi skola hr land til Brydesverslunnar, og var hann vefnaarvrusrfringur. Kvld eitt klddu eir Henningsen kvenmannsft, kpu, hatt og slu og ltu hann vera vakki Amtmannstg, egar Nathan kom heim r mat. Nathan kom sptandi og geltandi upp stginn, egar stlkan vindur sr a honum skp hversklega og segir: Gott kvld, herra Nathan. Meira sagi daman ekki. Nathan var ekki lengi a tta sig, fr undir eins a klappa handlegginn stlkunni og leit hana annan htt, en a var ekki vi komandi a stlkan vildi fara mehonum heim. a var fyrst fyrir framan hsi, a Henningsen gaf sig skellihljandi fram, en Nathan fr einn sneyptur upp herbergi sitt. A frtldum nefndum gllum var margt prilegt um Nathan heitinn.

74432069ab9457bdb64ee76e658224fc

Mig grunar a essum Henningsen hafi ttansi notalegt a klast tvrum kvenmannsftum endrum og eins, lkt og oft hendir msa karla. byrjun 20. aldar fru menn ekki rlegar skrgngur til a hylla slkar hetjur og fjlbreytileika kynhneiganna. En ungir menn geta lka oft veri fjri illkvittnislegir upptkjum snum og er essi saga til marks um a annig hafi ungir menn alltaf veri; Helvtis ffl og fbjnar og sumir eru annig vst alla sna t fram ha elli. Er nema von a konur tti sig hvorki upp n niur essum frumstu lfverum og llu htterni eirra. Enn s ma...

Heimildir:

Finsen, Vilhjlmur 1953. Alltaf heimlei. Bkaverzlun Sigfsar Eymunssonar H.F. Reykjavk.

Ok etta.


fi foreldra slenskra landnmsmanna rnt safni Bergen

20819513_10154584367626755_7790838702937153905_o (2)

Kmpeskandale er n uppsiglingu Noregi. Menn spyrja sig af hverju Hsklasafni Bjrgvin var ekki betur vari en a jfar gtu fari inn um glugga 7. h hssins me v a fara upp byggingapalla sem utan hsinu eru vegna vigera v. jfarnir gtu nokku auveldlega komist inn safni inn um glugga stigaturni byggingarinnar sem hsir safni - og t fru eir svo me jargersemar Noregs. jfavarnarkerfi fr reyndar gang tvisvar sinnum, en vaktmenn fyrirtkis ti b, sem sj um vktun og eftirliti su ekkert grunsamlegt og fru jafnum af vettvangi. Greinilega eru ekki mikil not af slkum fyrirtkjum egar virkilega arf eim a halda. Vivrunarkerfin fara svo oft gang vegna mistaka og tknigalla, v annig na fyrirtkin meira en umsami er. En egar virkilega arf eim a halda, halda vaktmennirnir a a a s "sama gamla bilunin" kerfinu.

jfarnir rndu, a v er frttir herma, meira en 245 gripum fr jrnld og vkingald, og ar meal gersemum r sumum af helstu kumlum vkingaaldar Noregi.

Normnnum hefur v greinilega ekki tekist avarveita ann menningararf og fi sem forfeur slendinga stlu Bretlandseyjum um 850 e.Kr. ur en haldi var til slands.

T.d. gersemar Vlaugar Hrappsdttur sem heyg var Gauseli Rogalandi, /sj ljsmynd af litlum hluta haugfjr hennar efst). Grf hennar innihlt trogarfylli af illa fengnu en kristilegu rsku bling er brur hennar og fair hfu rnt rlandi. Gudda er formir flestra bankatrsarjfanna slandi. Sj slendingabk til a sj hugsanlega ttartengsl ykkar vi Vlaugu ea rsku blingprinsessurnar sem brur hennar brnuu Dyflini.

smettiskrudduHsklasafnsins Bjrgvin, m n lesa essa frekar aumu yfirlsingu ensku, v eins og slendingar bast Normenn vi v a tlendingar su bak vi ll misyndisverk :

ENGLISH: Monday morning, 13th of August, employees at the University Museum discovered that there had been a burglary at the Historical Museum. It looks like people have entered the seventh floor from the scaffolding outside the museum tower.

Several important objects from the Norwegian cultural heritage are missing. Irreplaceable pieces of history are gone. For a museum, there is hardly anything worse than have objects stolen.

Now we only have one wish; to get as many as possible of the stolen objects returned to us.
So we need people's help. In this group we will continuously post pictures of objects we miss.

You can post pictures of objects, ask questions, share things and discuss. Of course you can share photos from our album with others.

Do you know someone who may be interested in helping us? Invite them in by pressing "Add Friend".

Contact us here, by PM or email if you think you have found or seen parts of our common heritage.

Hjlpum n frndum okkar ef einhverbur ykkur fi til kaups. Gripina m sjhr a einhverjum hluta til, svo hgt s a velja bestu gripina til a bja . Hr er einnig hugaver frtt um mli.


Sofie me ri

IMG_6429 detail

Lesendur Fornleifs tku ef til vill eftir greinarsem hr birtist um fyrstu slandsmyndirnar sem sndar voru me Laterna Magica ljsksturum. Myndirnar eru dag afar sjaldgfar og sjaldsar. Ef i hafi ekki lesi um essar myndir, hafi i vissulega misst af strviburi. N vill svo vel til a Fornleifur selur ekki drt inn almennings-frsluverkefni sn, enda drifinn fram af eirri hugsjn a ef eitthva er a gefa skal v mila til allra sem vilja heyra og sj.Hr geti i lesi allar greinarnar um slandsseru Riley brra fr ca. 1883.

Menn skyggnumyndainai 19. aldar hfu ekki aeins huga slandi. Grnland og bar ess voru einnig upphaldi egar Englendingar ltu heillast af myndafrslu ur en kvikmyndirnar komu til a vera.

Fyrr r keypti Fornleifur myndir rannarri af skyggnumyndum fr 1889/90, sem eru lka sjaldgfar og myndirnar fr slandi. r eru allar handlitaar. N rita g grein fyrir tmarit Danmrku um essar myndir mnar sem voru llu drari a eignast en myndirnar fr slandi en a sama skapi hugaverari. Myndirnar eru handlitaar eftir leibeiningum fr eim sem tku myndirnar og hafa v veri framleiddar ri 1890 ea skmmu sar.

Hr f lesendur Fornleifs snishorn ur en myndirnar hans eigu birtast erlendis. Myndin efst var tekin Upernavik snemma jnmnui ri 1889. Me hjlp dagbkar leiangursmanna eirra sem tku essa og arar myndir Grnlandi ri 1889 hef g dunda mr vi a komast a v hva flki myndunum heitir og leita annarra upplsinga. a hefur tekist vonum framar, v flestar kirkjubkur Grnlands eru netinu og nnur ekkt ljsmyndasfn fr Grnlandi eru betur agengileg en svipu sfn slandi.

ri augnbrninni gefur vsbendingu

Fjrar frar heimastur stu fyrir Upernavik ri 1889 snu fnasta pssi. Stlkan sem satfremst ht Sofie (f. 1876; Fullt nafn: Olava Sofie Emma Kleemann). Var hn dttir sks manns sem settist a Grnlandi og sem kvntist hlfgrnlenskri konu, Agathe Willumsen. Feralangar eir sem tku myndina vissu ekki

Sofie og arret 2

Sofie Kleemann, sar Karlsen, fr Upernavik byrjun jn 1889. Ljsmynd eigu Fornleifs.

hva stlkan ht. En a get get g n sagt me vissu vegna tveggja annarra mynda sem ekktar eru af henni. Ein var tekin af henni, foreldrum hennar og yngrisystkinum af Dana sem ht Carl Hartvig Ryder ri 1887, en hin var tekin ri 1956 er hn var ldru kona (80 ra) og orin blind. ri hgri augnbrninni hefur Sofie fengi unga aldri. a sst greinilega glerskyggnunni fr 1889, og a er enn yfir auganu myndinni fr 1956. Ljsmyndafornleifafri getur veri skemmtileg grein.

Sofie 3

Sofie Karlsen Upernavik ri 1956. Ljsmynd Jette Bang.

Arktisk Institut, Kaupmannahfn.

Kleemann familie Upernavik

Sofie Kleemann lengst til hgri samt foreldrum snum Heinrich og Agathe og yngri systkinum. Ljsmynd Carl Hartvig Ryder 1887.

akka me handabandi

Leiangursmenn, sem tku myndir Grnlandi ri 1889, hfu veri slandi ri 1887. ar hfu eir einnig teki ljsmyndir, sem enduu hins vegar ekki sem myndir skyggnuserum. Bi var a framleia slka r eins og ofar greinir. Leiangursmenn hfu bna um bor skipum snum til a framkalla og sna flki myndir af v mean a bei. a geru eir einnig Grnlandi og greindu svo fr er eir voru verstinni og verslunarstanum Nugssuak yst samnefndu nesi noran Discoeyju:

I photographed the Governor, his wife, and the chief Esquimaux, a fine looking fellow. I presented each with a copy, and here as in Iceland, I noticed that on receipt of a present the recipient shakes hands with the donor.


sland brtur gegn Krdum nau

Sabre family

g hef sent etta erindi til Sigrar Andersen og afrit til runeytis hennar og tlendingastofnunar. g hvet lesendur Fornleifs a skrifa ea hringja og bijarherrann a sna vi kvrun um a reka r landi krdska fjlskyldu. i geti rita tilessara aila,

tlendingastofnun 4440900 - email utl@utl.is .
Dmsmlaruneyti 5459000 postur@dmr.is.
Sigrur . Andersen dmsmlarherra, saa@althingi.is or

Sj frekar hr:

Sigrur . Andersen

Dmsmlarherra

Erindi varandi fyrirhugaa brottvsun Sabre fjlskyldunnar 17. jl 2017

Virulegi dmsmlarherra

g frtti af v a n hefu slensk yfirvld kvei a vsa r landi fjrum Krdum, Fjlskyldunni Sabre, hjnum komnum yfir mijan aldur og tveimur dtrum eirra sem eru 17 og 20 ra.

Um lei og g minni a Krdar eru ofstt j, m.a. af Tyrklandi, fasistarki undir harri stjrn Receps Erdogans, sem sland er mjg gri samvinnu vi t.d. NATO, langar mig a lta ljs skoun mna ljs a essi brottvsun Sabre hjnanna og dtra eirra er fyrir mig a sj elilega grimm og mannleg ager og minnir brottvsanir gyinga fr slandi lok 4. ratugar 20. aldar. Um r agerir forvera inna Dmsmlaruneytinu hef g m.a. skrifa um bk minni Medaljens Bagside sem olli v ri 2005 a verandi forstisrherra Dana og sar framkvmdastjri NATO, Anders Fogh Rasmussen, bast afskunar agerum fyrri rkistjrna Danmrku gagnvart gyingum og rum sem vsa var fr Danmrku af dnskum yfirvldum tmabilinu 1936-1943.

g vona a hafir a nugt kvld me fjlskyldu inni og verir ekki ein af essum rherrum sem einhver arf a bijast afskunar fyrir eftir nokkra ratugi, egar upp rennur fyrir arftkum num embtti a og runeyti itt komu ekki veg fyrir reginskyssu mefer krdskra flttamanna sem leituu sjr hj slendingum. Krdar eru ofsttir af mrgum fgafullum rkjum og hpum Miausturlndum, sem ekki vira lgmarksmannrttindi. a er v afar sorglegt a sj a og rkisstjrn n veri vld a brottvsun krdskra flttamanna um lei og sland er stjrnmlasambandi vi suma af verstu ofskjendum Krda. a er mlisvert og verur a koma til kasta aljlegra stofnanna, ef slensk yfirvld sj ekki neina galla slkum tvskinnungi.

Bestu kvejur,

Dr. Vilhjlmur rn Vilhjlmsson
----
assadasaassadcanbe
etta a vera ekktasta ager slensks utanrkisrherra? arna varIngibjrg Slrn Gsladttir a reyna a koma slandi ryggisr S til a geta gerst helsti stuningsmaur hryjuverkasamtaka. Til ess taldi hn hentugt a ra vi einn helsta ofskjanda Krda.

Woody og g Amkri

Fornleifur og Woody Allen eru samanlagt langt yfir slenskum fornleifaaldri. Friair og frilstir og nttruminjar a auki. ess vegna tel g mig hafa rna stu til a blogga um Woody. Hr verur ekkert rita um Rosemarys Baby ea anna sem gleur slendinga sem vilja drepa flk sem egar hefur veri dmt ea hefur veri bori er snnuum skunum. Leggist t rennusteininn ea syndi Skituvk Dr. Dags til a leita frtta af slku. i munu rugglega finna blugt bindi ea skiti bla vi ykkar hfi.

IMG_8160 bFoto. Vilhjlmur rn Vilhjlmsson 2017.

g var svo heppinn hr um daginn a hljta bestu afmlisgjf sem g hef fengi langan tma og a fyrirfram. Kona mn bau mr fyrr vikunni tnleika me Woody Allen og Eddy Davis New Orleans Jazz Band. Hn hafi keypt sti besta sta Amager Bio, ar sem Woody og flagar lku Jazzhtinni Kaupmannahfn.

Woody and band

Foto. Vilhjlmur rn Vilhjlmsson.

Tnleikarnir voru frbrir, g var sluvmu a minnsta kosti tvo daga eftir tnleikana, og eins og g skrifai FB mna: What an evening! Finally, I discovered that Woody is taller than I thought. He might not play like Benny Goodman, and even at times he plays like Elmer Fudd on the goose flute. But what a night. The guys in the band gave Jazz relief. They love what they are doing and everyone loves them. This was the best Birthday present (in advance) in ages. Kiss mmmah Irene.

J maur verur svo sentmental egar rin la. i ekki etta. Hr deili g me ykkur snei af afmliskkunni minni, fyrirfram (g er alltaf a heiman deginum) og nokkrar myndir sem g tk tnleikunum.

g gatv miur ekki spurt Woody, hvort hann myndi taka upp nstu mynd sna slandi en g tel a mjg sennilegt. Titillinn verur A Summer in Shitvik.


Dysnes, Dalvk og Dys

DMR-160516 2

Mjg ngjulegt var sl. mnui a fylgjast frttum me rannskn kumlateignum vi Dysnes Eyjafiri. a er enn n nokkurs vafa fundur sumarsins og skkar hanntstinni sem bygg hefur veri fyrir landnm hfi dr. Bjarna F. Einarssonar. Dysnesi voru rannsku btskuml, v ar vilja hugarramenn sem dreymir vota drauma um heimshitnun reisa aljlega hfn ar sem Eyfiringar geta gerst aumjkir jnar eirra sem sigla um sfr norurhf framtarinnar.

DMR-164262 2

tt frttir vru fullar af kjafti, t.d ess hljandi a Dysnes vri eins og allir arir minjastair vi strndina, a fara kaf ea brotna sj fram af ldugangi, er ljst a essi staur var alls ekki neinni httu af nttrunnar vldum.

Eina httan sem stejai a honum, ur en fornleifafringar fundu kumlateiginn, var grgi manna sem sj gull og grna skga hafnarsti sem mun endanlega gera t af vi allt lf Eyjafiri.

Frttinni af kumlunum sem voru httu var svara fjlglega af plitskum amla r vinstrigrnum sem hrpai fjlmilum a fornleifafringa (les: sjlfseignar- og einkafyrirtki Fornleifastofnun slands) vantai 300.000.000 krna til a skr allar strandminjar slandi. Menn komast greinilega einhverja vmu sumrin. Ungstalnistinn r VG, sem hefur lti sig heillast af fornleifabissness, vill lta rki gefa prvatfyrirtki ti b skitnar 300.000.000 til a hgt veri a reisa fullt af hfnum vi heimskautabaug n ess a rekast fornleifar. J, egar RV flytur aeins frttir af Ptn, Trump og rfum gargandi vitlausum mslmum grkutinni, kta fornleifafringar frttastofurblkur me hverri sensasjninni ftur annarri.

Kumblin Dysnesi eru reyndar hinar hugaverustu fornleifar og verurspennandi a ba ess hva fst r frekari rannskn btskumlunum, sem singi leiksins uru a skipakumblum hj blaamannasauunum syra. Kumlin minna mjg kuml fr 9. og 10. ld Norur Noregi, og skosku eyjunum sem og Sebbersund vi Limafjr Danmrku.

DB83vLMXgAEZVVp

g skoai fallegar uppgraftarmyndir frrannskninni Twitter-su Hildar Gestsdttur sem ber sama nafn og vara ein forn sem vsai mnnum lei yfir hlendi fyrir langalngu. Beinakerling heitir sa ntmafornleifafringsins Hildar, og vsar vst til kunnttu hennar sjkleika beina, en forum bar varan Beinakerling anna nafn sem var anus ( kvenkyns beygingu). Mig kljai fingurna egar g s myndirnar anusi Hildar og gladdist yfir v hve miklu betur Hildur grefur en afi hennar hann Gsli fr Hala geri. g minntist einnig Dalvkurkumlanna sem fundust ekki langt fjarri fyrir 108 rum san og voru rannsku af danska lisforingjanum og landknnuinum Daniel Bruun.

DCTNsTcXcAELYwr

Myndin efst essu bloggi snir burstadreng Daniels Bruuns, lklega strk fr Dalvk, sem hefur fengi heiurinn a vinna vi merkan fornleifagrft. Hann komst aldrei blin. N var Bruun ekki fornleifafringur en kunni samt dvel til verka og rangurinn af v ekkjum vi fr frbrum verkum hans um sland og Grnland, hann s kannski n ori ekktastur fyrir rannsknir snar Suur-Tnis.

Svo skemmtilega vildi til a mean Dysnes var rannsaka af kollegum mnum, komst gsjlfur lok jn nvgi vi dysjar nesi litlu um klukkustundarakstur fr Reykjavk. g var fer me gum vini, konu minni og syni. Nesi a arna heitir einfaldlega Dys.

IMG_7806 (2)

Dys

Mr sndist g sj a minnsta kosti fjgur kuml stanum og sex ef g vri haldin temjandi myndunarafli "fstru grnlensku kvennanna Skriu". Er ekki tilvali a byggja hfn arna vi nesi? Jafnvel frhfn ar sem a besta sem slendingar eiga: skkulairsnur, Tommaborgarar og SS-pylsur vera seldar uppsprengdu veri og opnaur verur almennilegur unisex hrukassi, Fjallkonan Fr, svo eir sem sigla um brdda pla geti ltt ungri pyngju sinni, ur en eir eygja uppsveitir Vladivostok, saka ea Shangh, eftir a au bli hafa fari undir myndunarvatn, og halda v fram sem fyrst og fremst hefur drifi farmenn til da aldanna rs.


Fyrri sa | Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband