Skyggnumyndasýning Marks Watsons - nú í bođi Fornleifs

Nýjasti safnauki Fornleifasafns er lítill en all verklegur kassi. 

Kassi ţessi er svo rammgerđur, ađ erfitt er ađ granda honum nema međ einbeittum vilja. Loki kassans er lokađ međ tveimur spöngum og einnig ţykkri leđuról. 

Ég keypti kassann á eBay, en ekki vegna ţess ađ ég safna litlum kössum og öllum eins, eins og segir í kvćđinu. Innihald kassans vakti ţegar forvitni mína og ég keypti hann nánast án upplýsinga um innihaldiđ. Ţó upplýsti seljandinn á Englandi, ađ um vćri ađ rćđa heila röđ mynda og tilheyrandi minnispunkta yfir skyggnuljósmyndir, 8x8 cm. ađ stćrđ. Röđin ber heitiđ A Journey to Iceland.

Í kassanum ramma eru 35 skyggnumyndir, svokallađar laterna magica myndir, frá 4. áratug síđustu aldar, ţegar slíkar myndir voru reyndar ađ syngja sitt síđasta vers.

Ég var sem betur fór einn um hituna á netuppbođinu. Ásćttanlegt verđiđ rauk ţví aldrei upp. Svo kom kassinn seint og síđar međ sćnska póstfyrirtćkinu (sem blóđsýgur Dani) og rannsóknir hófust á innihaldinu viđ fyrsta tćkifćri sem gafst:

IMG_4519 (2) C

IMG_4530 (2) C

Tvćr eđa ţrjár myndanna eru eldri en hinar, og eru teknar úr eldri Íslandsmyndaröđ. Ţćr myndir voru framleiddar af fyrirtćkinu Newton & Co á 37 King Street í Covent Garden. En meginţorri myndanna eru merktar framleiđandanum Church Army á 14 Edgeware Road W.2 í London, sem voru góđgerđar- og trúbođsamtök (sem enn eru til) sem útveguđu fátćklingum Lundúnaborgar alls kyns vinnu, m.a. viđ ađ útbúa glerskyggnur fyrir ríka viđskiptavini, sem margir hverjir studdu starfsemi samtakanna mjög ríkulega fyrir skattaívilnanir. Ţorri myndanna í kassanum er tekinn á síđari hluta 4. áratugarins af breskum ferđalangi sem hafđi veriđ á Íslandi ađ sumarlagi.

Eigandinn

Kassanum fylgdu minnispunktar fyrir fyrirlesarann sem notađi ţessar myndir í fyrirlestrarhaldi á Heimssýningunni í New York (sjá hér).

Fljótlega kom í ljós viđ lesturinn á minnispuntunum, ađ höfundur ţeirra var mikill dýravinur og sömuleiđis mikill Íslandsvinur.

Á međal nýrri myndanna í kassanum voru margar dýramyndir og einnig mynd af húsakynnum Dýraverndunarfélagsins í Reykjavík. Mig grunađi ađ sá sem tekiđ hefđi myndirnar vćri enginn annar en endurreisnarmađur og verndari íslenska hundsins, hinn eini og sanni Mark Watson. Í íslenskum dagblöđum var greint frá ţví ađ Watson hefđi veriđ á Íslandi sumrin 1937 og 1938.

Einhverjar pöddur hafa fariđ á beit í minnispunktum Watsons og ţegar skjaliđ komst í hendur ţess er ţetta ritar var ţađ sett í poka og beint í frystinn í nokkra daga og síđan var allt lauslegt hrist á svarta plötu til ađ athuga hvort einhverjar dýraleifar vćru enn á kreiki eđa á lífi. Svo var ekki, en kannski er ég komin góđ sýnishorn af flösu úr höfđi Watsons. Beđiđ er frekari rannsókna á ţví. 

Ég greindi sérlegum agent Fornleifs á Íslandi frá grun mínum um ađ myndirnar hefđu tilheyrt Mark Watson. Hann sendi mér nokkrum mínútum síđar grein Önnu heitinnar Snorradóttur (1920-2009), sem birtist í Lesbók Morgunblađsins áriđ 1988(sjá hér). Grein Önnu skýrđi mörg vafamál og lausa enda í rannsókn minni. Anna hafđi sem ung stúlka ásamt bróđur sínum, Hauki Snorrasyni (1916-1058), síđar ritstjóra Dags og enn síđar Tímans, veriđ Mark Watson innan handar á ferđalögum hans um landiđ árin 1937 og 1938. Lesiđ vinsamlegast grein Önnu til ađ fá sem mest út úr myndunum. 

Iceland PavillionŢess ber ţó ađ geta, ađ greint var frá ţví í Morgunblađinu 31. mars 1939, ađ til vćri kvikmynd í lit sem Watson á ađ hafa tekiđ á Íslandi. Val stóđ á milli fjögurra Íslandskvikmynda, en eina átti ađ sýna í New York. Litmynd Watsons var ađ lokum ekki ekki sýnd í New York, heldur hélt hann ţar í húsi Íslands fyrirlestra međ skyggnumyndum sínum sem teknar voru á Íslandi 1937-38.  Honum innan handar viđ ţćr sýningar var einnig Haukur Snorrason, sem var Watson mikill harmdauđi er Haukur dó um aldur fram áriđ 1958.Alţýđublađiđ - 277. Tölublađ (01.12.1937)

Watson hélt einnig sýningu á ljósmyndum sínum í Lundúnum (Wertheim Gallery), síđla hausts 1937. Sýninguna heimsótti Krónprins Friđrik og Ingrid spúsa hans. Fćrđi Watson ţeim tvćr ljósmyndir ađ gjöf líkt og Alţýđublađiđ greindi frá ţann 1. desember 1937.

tumblr_pleakuGiIX1warhxxo2_1280Fólk í fréttum: Ekkert launungarmál er ţađ lengur á okkar upplýstu tímum, ađ Watson ţótti, fyrir utan Ísland og smalahundinn okkar, einnig vćnt um unga hali, ţó svo ađ hann hafi mest hrifist af hinum íslenska seppa. Ţess má einnig geta ađ amma David Camerons fyrrum forsćtisráđherra Breta var systir Marks Watsons. Ţá vituđ ţér ţađ.

Ekki ćtla ég heldur ađ útiloka ađ kvikmynd Watsons sé týnd og tröllum gefin. Ef einhver veit meira um hana eđa hvar hún gćti veriđ niđur komin, ţćtti mér fengur í ađ fá vitneskju um hana. Ţangađ til annađ kemur í ljós, geng ég út frá ţví ađ myndirnar í kassanum góđa séu ţćr sem Watson sýndi á heimssýningunni New York áriđ 1939 - ţar sem einnig var til sýnis mynd af Fyrstu hvítu móđurinni í Ameríku eftir Ásmund Sveinsson (sjá skýrslu Fornleifs um styttuna hér).

MARK TIL HESTS JPGFjölskylda Watsons var forrík. Langafi hans, Joseph Watson, hafđi auđgast á ýmis konar efnaframleiđslu og sápugerđ í Leeds og Yorkshire og afi hans, George, byggđi ţann iđnađ frekar upp. Fađir hans, Joseph, sem síđar ţekktur sem the First Baron Manton, grćddi á tá og fingri og framleiddi einnig sprengiefniđ Amatol fyrir breska herinn. Sjálfur átti Mark Watson hús í London, íbúđ í Boston og ađgang ađ ćttarsetri í Austurríki.

  Ţar sem Watson bjó í Nicasio i Kaliforníu, ca. 30 km. norđur af San Francisco, og stundađi ţar hreinrćktun á íslenska hundinum, var ađeins lítillátur bústađur hans sem hann dvaldi í er hann hafđi tíma til ađ sinna hundarćkt sinni í sveitasćlunni. Ţar hélt hann einnig margfrćgar "sígaunaveislur" fyrir sérstakt og listrćnt fólk frá Castro-hverfinu í San Francisco.

Vegna alls ćttarauđsins, ţurfti Watson svo sem ekkert ađ vinna sér til framfćrslu, en hann lćrđi fornleifafrćđi, var í breska hernum, og var síđar diplómat í Washington (1930-32) og einnig forngripasali í New York svo eitthvađ sé nefnt. Rćktin á íslenska hundinum lá nćrri hjarta hans. En alltaf gat hann borgađ ađstođarfólki vel, svo lífsstíllinn vćri á pari viđ ţađ sem jafnan gerđist á međal lágađalsins á Bretlandseyjum. Watson var ţó fyrst og fremst gullaldarrómantíker, sem hafđi minni áhuga á verslun, iđnađi og auđi en menningu og listum. Sumir safna og ađrir eyđa.

Screenshot 2022-06-05 at 11-13-52 Update 2017_pp1-8A - NHS_2017_Summer_Update.pdf

Íbúđarhús eđa búgarđur í augum Íslendinga, en réttara sagt sumarbústađur Watsons í Nicasio í Kaliforníu. Jörđ hans ţar getur ekki flokkast undir "búgarđ" líkt og sumir Íslendingar töldu ađ býli hans ţar vćri.

Ég átti ţeirrar ánćgju ađ njóta, ađ vera kynntur fyrir Watson á barnsaldri. Hann kom eitt sinn heim međ föđur mínum og keypti af föđur mínum gamalt landakort af Íslandi. Watson var bođiđ í kaffi og kökur. Hann var međal hćrri manna og var međ sýnu hćrra höfuđ en fađir minn, og eftir slíkum hausum ţurfti oft ađ leita lengi á Íslandi.

Sjón er sögu ríkari

En höfum ekki fleiri orđ um ţetta. Blogglesendur eru latir og Lesendur Fornleifs geta nú litiđ í kassann og horft á skyggnumyndasýningu Watsons međ ţví ađ klikka á skyggnumyndasýninguna efst, sem Fornleifur hefur sett á YouTube-síđu sína, eđa klikkađ hér.

29 b

Mynd Watsons af einum af samferđarmönnum Watsons međ hund.

33 b

Mynd 33 í myndaröđ Watsons frá Íslandi. Watson kallađi myndina Going Aboard og ţađ sem hann ritađi í sýningartextann sýnir mikinn kćrleika til dýra:

LAST ONE GOING ABOARD

94 ON SHIP

ROUGH PASSAGE BACK; but they had 4 legs

I WENT INTO THE HOLD EVERY DAY

DRY, COZY, HAY, PUZZLED

WOULD SEE SEAMEN TAKE THEIR OWN BREAD

AND BUTTER DOWN TO THEM

Misjafnt er mat manna. Íslenskum hrossapröngurum hefđi ugglaust ţótt ţađ heldur betur út í hött ađ gefa hrossum smjér. En blessađir Íslendingarnir komust fyrst á mann- og dýragćskustig Viktoríutímans eftir aldamótin 2000, ţá er menn fóru fyrst ađ elska hundinn sinn meira en mannskepnuna og eta hráan bauta úr plastumbúđum úti í móa. Ţćr hefđu nú hlegiđ ađ ţví í ţvottalaugunum ţćr Guđný og Jónína sem sjörmuđu Tjallan međ uppistandi sínu. Watson ályktađi: WOMEN WORK HARDER (one of these not keen on me). Hann Mark ţekkti greinilega lítiđ á konur.

19 b fyrir blog


« Síđasta fćrsla | Nćsta fćrsla »

Bćta viđ athugasemd

Ekki er lengur hćgt ađ skrifa athugasemdir viđ fćrsluna, ţar sem tímamörk á athugasemdir eru liđin.

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband