Frsluflokkur: Fornminjar

Elsta hljfri slandi er alls ekkert hljfri

Munnharpa Stra Borg
ri 1982 vann g vi fornleifarannsknina Stru-Borg undir Eyjafjllum. var g nemi ru ri fornleifafri rsum Danmrku.

Stru-Borg fundust bsnin ll af forngripum, sem margir hafa san fari forgrum, ar sem eir fengu ekki tilheyrilega forvrslu.

Vi sem strfuum vi rannsknina, unnum kauplaust fram ntur til a hreinsa gripina, setja kassa og poka og skr. Lfrna hluti, leur, vaml, vi og bein settum vi poka me tego-upplausn, sem var efni sem venjulega var nota vi handhreinsun skurstofum. essi gvkvi tti a halda bakterugrri niri anga til lfrnir gripir voru forverir. En hann reyndist vitanothfur. Margt af vinnu okkar var unnin fyrir gg, ar sem gripirnir fengu ekki nausynlega forvrslu egar eir komu jminjasafni.

Einn hlutur fannst a sumar, r jrni, sem einna helst lktist einhverjum keng ea hluta af beltisgjr. g lt mr detta hug a arna vri komin munnggja, sem sumir kalla gyingahrpu (jafnvel jahrpu ef svo vill vi) vegna hrifa fr ensku, ar sem slkt hljfri nefnist stundum Jews harp, sem mun vera afmyndun af Jaws-harp. Hljfri etta kemur gyingum ekkert vi.

Er g sneri til Danmerkur sla sumars 1982, hljp g strax bkur, greinar og srrit sem til voru um hljfri Afdeling for middelalder-arkologi, ar sem g stundai mitt nm. ar hafi einhver sett ljsritaa grein um Maultrommel, sem etta hljfri heita sku. Mig minnir a greinin hafi veri austurrsk og a einn hfundanna hafi heiti Meyer. Fann g greinina srritakassa hillunum me bkum um hljfri og tnlist mildum.

greininni fann g mynd af munnggju, ea verkfri sem menn tldu a hefi veri munnggja, sem var mjg lk v sem fannst Stru-Borg, en lkt flestum rum munnggjum. g sendi Mjll Snsdttur, yfirmanni rannsknarinnar, essa grein og var heldur upp me mr.

Mr er nst a halda a greinin sem g sendi Mjll s einmitt nefnd essari austurrsku grein netinu, og a myndin hr fyrir nean s nrri ljsmynd af eirri greinilegu teikningu sem g hlt a tti eitthva skylt vi jrnkenginn Stru-Borg.

Svissneskar munnggjur

Ggjur fr Festung Kniepa bei Lofer Austurrki

Maultrommel 2

mis lg munnggjum

Ekki geri g mr grein fyrir v fyrr en nlega, a essari upplsingu minni var hampa sem heilgum sannleika og hefur a sem g tel n alrangt fari va, sj hr, hr, hr, hr, "ritgerinni hennar Gurnar ldu" eins og stendur Sarpi n skringa, og var.

En a hefur sem betur fer gerst n ess a g s nokkurn htt tengdur vitleysunni sem heimildamaur. g akka krlega fyrir a vera snuaur um "heiurinn", v ekki vil g lengur skrifa viljugur undir lit mitt fr 1982.

Eftir 1982 hef g lesi mr til um munnggur og veit n a a er nrri frt a f hlj t r ggju sem er smu r fltu jrni eins og jrnhluturinn fr Stru-Borg. Munnggju er flestar gerar r bronsi og steyptar ea hamraar annig til a versni ggjunnar er tgulaga ea hringlaga. r ggjur sem eru r jrni eru einni formaur annig, og jrni arf a vera miklum gum. Efra myndbandi nest frir menn um a.

Jrngripurinn Stru-Borg, sem mig minnir a g hafi fundi, er ekki me hring- ea tgullaga versni, og er hvorki munngga n elsta hljfri sem ekkt er slandi. a er greinilegt a aldrei hefur veri teinn essu amboi.

A mnu mati ttu munnhrpur a kallast munnhrpur, en a or eins og allir vita uppteki. Munnharpan okkar hefur fengi nafn sitt r ensku ar sem munnharpa eru bi kllu mouth harp ogharmnka . Noregi var og er etta hljfri kalla munnharpe. ess m geta a norskar munnggjur eru ekkert lkar v amboi sem fannst Stru-Borg. Finnlandi er munnggja kllu munnihaarpu.

g mli me eftirfarandi myndbndum til a frast um munnggjur, sem eiginlega ttu a kallast munnhrpur. Einnig er mikinn frleik a skja vefsunnivarganist.ru sem munnggjusnillingurinn Vladimir Markov stendur bak vi. Vargan errssneskt heiti munnggjunnar.


er ekkert anna a gera en a kaupa sr gott hljfri og byrja Gamla Na.


Kartflurnar egar teknar upp lafsdal

lafsdalur 2
N, egar fornleifagrkan virist sprottin r sr ingeyrum, berast gleitindi r lafsdal ( Dlum).

ar er n fari a rannsaka sklarst eina, forna. ar eru a verki fornleifafringar fr Fornleifastofnun slands, sem rtt fyrir hi feikirkisbknslega nafn er bara einkabissness fornleifafringa ti b sem ekki f vinnu jminjasafninu.

a er heldur ekki ntt a fyrrverandi jminjavrur, einn s besti 20. ld, segir okkur frttir af skla essum Morgunblainu sl. helgi (sj hr).

sjlfu sr er ekkert ntt a koma ljs lafsdal, ef svo m a ori komast. arna er greinilega ekki nein fucking "tst" ferinni, ea eskimabli, aeins undirmlsskli af norskri ger - um 20 metrar a lengd, sem virist vera mealstr hsa fr sguld Vestfjrum. Sklinn er me bogamyndaa veggi og vi sklann eru lklega gripahs og hlaa, sem ekki er bi a fletta ofan af. Sklinn hefur a llum lkindum veri lengdur, og m gera sr hugarlund, a a hafi gerst eins og snt er me litum hr a ofan. Bllituu veggirnir er vibtin. Appelsnuguli liturinn snir grunnmynd upphaflega sklans. Sem sagt enn ein snnun ess a hsager slandi kom fr Noregi en ekki fr einhverjum hokinbkum me litningagalla Bretlandseyjum.

Spennandi verur a sj framvindu mla lafsdal sumar. Kartflur uxu eitt sinn vel lafsdal, en ef g ekki flki fr Fornleifastofnun rtt er g ekki viss um a a stundi fornleifagrkurkt miklum mli.

Og g sem hlt a menn tluu a bjarga llum rstunum og kumlunum sem eru a fara sjinn...

Vibt sar sama dag:

Nrri mynd af rstinni snir a einhver minnihttar vibygging hefur veri vi hana. Myndina er hgt a sj FB-sur rannsknarinnar, ar sem einni er kynnt ntt fornleifatvist.

lafsdalur3


See you later alligator...

Alligator 2

fyrra heimstti g land norurljsanna og afturljsanna hraskreium rtum fullum af Knverjum spreng. g kom meira a segja tvisvar sinnum essa framandi eyju v herrans ri 2017.

anna skipti var g ar nokkra daga um hausti. var ferin m.a. ger til a fara frilegan leiangur. g fr samt tveimur gmlum og gum vinum afar merkilega rannsknarfer sem sagt verur fr sar hr Fornleifi. ur en fari var r bnum, hitti g lismenn mna, hvern fyrir sig. Fyrri leiangursmanninn hitt g glnju/gmlu hsi Austurstrti 22 veitingasta sem Caruso heitir.

03 b

Austurstrti 22, byggt 1801 en btt og breytt ri 1843

g kom n fyrsta sinn Austurstrti 22, eftir a hsi var "endurreist" eftir brunann mikla sem t upp gamla hsi ri 2007. g kom arna ur gamla hsi fr 1801/1843 ri 1994 ea 1995 og fylgd arkitekts og verandi starfsmann hsafriunardeildar jminjasafnsins, Gumundar Hafsteinssonar. hfu einhverjir framtaks samir menn gfurlega lngun til ess a rfa niur skorsteininn og eldsti byggingunni. Lngu ur keypti maurgallabuxur essu hsi. Sar voru arna ldurhs og msar vafasamar bllur, ar sem fstir vildu lta sj sig sem gestkomandi.

ess m geta a Austurstrti 22 er enn "frilst hs" (sjhr hj Minjastofnun) - kannski til a sna feramnnum hve vel slendingar passa upp minjarnar snar. Eftir rm 90 r verur lklega hgt a fria hsi og fljtlega a frilsa v bara lka.

Alligator stofunni

ar sem g sat vi gluggann Austurstrti 22, var g fljtlega meira upptekinn af norskum jrnofni sem stofunni var, en gtri pizzunni sem g snddi. g s strax a einhver hafi reynt a "endurgera" norskan jrnofn, svo kallaan vindofn eins og essi tegund eru jafnan kllu Noregi og oftast Danmrku af eim sem ekkja til tegundafri ofna.

S uppsetning sem g s Caruso var n greinilega mest til skrauts, v aeins sust rjr hliar ofnsins, og hafa eir sem gert hafa upp hsi tla sr a ba til eitthva sem lktist bleggjaraofni (bilgger). bleggjurum gengur ein hliin inn aaleldsti, pejsen, og erofninn jafnan handan vi vegginn og smuleiis eldhsi. "Psinn" ea bleggjarinn, sem hugsanlega hefur veri hsinu ri 1843, hafa san sameiginlegan skorstein. Hliarnar ofnpltunum Caruso hafa vorukttaar saman me lituu sillikoni eins og barmur sumra kvenna.

Eins og vindofninn stendur n, virist aldrei hafa veri kynt upp ofni essum, v s hli sem eldsneyti var sett inn um lgu, hefur veri mru fst t vegginn, ef hn hefur yfirleitt fylgt eim ofnleifum sem notarar voru essa skreytingu. Mr var mjg starsnt ofninn og tk nokkrar ljsmyndir af honum og spuri starfsmenn, hvort eir ekktu sgu ofnsins. Einn jnanna taldi vst a ofninn hefi veri keyptur tengslum endurbygginguna eftir 2009, en kunni engin frekari deili sgu hans.


ar sem maur getur ekki alltaf s, hvort slkir ofnar eru eftirlkingar, nema a sj bakhluta steyptra jrnplatnanna ( tta vi um mrg nnur appart), hef g raun ekki hugmynd um hvort ofninn er fr fyrri hluta 18. aldar eins og letrun og stll benda til, ellegar afsteypa fr 19. ea 20. ld. En eftir a hafa tala vi Grtar Marksson hj Argos,arkitektastofu eirrar sem s um endurbyggingu hssins gmlum stl, veit g a plturnar sem voru notaar endurger essa eins konar ofns voru keyptar uppboi Danmrku. Varla er lklegt a hlutar r fullkomnum ofnum hafi veri keyptir og lklegast a hann s ekki eftirlking, a g sli v ekki endanlega fstu. Kunnugir menn sem g hef tala vi, hafa ekki s akkrat essa ger ofna endurgera. Vi fornleifarannsknir grunni hssins eftir brunann, sjhr, kom ekkert ljs sem minnti ofnpltur og slkar s g heldur ekki ri 1994 ea 5 gamla hsinu.

ess m hins vegar geta, a eldsti ea eldstin (psinn) r upphaflega hsinu fr 1801 var eitt af v fa sem ekki brann til kaldra kola Austurstrti 22 og var flutt burtu heilu lagi. Mr skilst vefsu veitingastaarins Caruso, a eldsti hafi veri sett aftur nja hsi.

04
Grtar Marksson arkitekt hj Argos tji mr, a ofninn me alligatormyndinni hefi veri settur arna, ar sem snilegt vri teikningum eftir vigerir hsinu ri 1843, a arna hafi stai ofn. Oft voru essir ofnar (vindofnarnir, sem plturnar Caruso eru r) sari hluta 18. aldar tveggja ha, lkt ogofninn sem sst mlverki Carls Vilhelms Hosl hr near.

Hols

Til a tskra fyrir lesendum Fornleifs, hvernig svona ofn hefur liti t egar hann var nothfur: st hann einn sr me fjrar hliar r jrni sem hengdar voru utan kjarna mraan r tgulsteinum. Allur ofnkassinn hvldi rammgerum ftum, sem stundum voru r tr en oftar jrngrind. Upp af topppltunni gekk san svalt rr sem leitt var inn skorstein hssins. skunni var moka t beint innan r ofninum, og gjarna var jrnplata hf glfi til a varna fr eldsvoum.

yngri ofnHr sst er veri er a mra saman vindofn af aeins yngri ger en eirri sem plturnar Austurstrti 22 eru r. Innst er ofnrm r tgulsteinum og utan eru hengdar og mraar steypujrnspltur.

AabenSkorsten_medBilaeggerovn

Bilgger-ofn (bleggari) skringarmynd. Pejs ea eldsti fr essum tma hefur lklega veri lgri en snt er myndinni. Menn hugsuu ekki um vinnustu kvenna eim tma.



America Afflicta Gemens

Alligator 5
Hliarplturnar tvr alls endis nothfum skrautofninum Caruso eru myndskreyttar. Platan af langhli ofnsins snir fklddaindnakonu sem situr kjkrandi alligator. Fyrir framan hana er brotinn skjldur og laskaur rvamlir. bugttum bora yfir indnakonunni stendur latnu America Afflicta Gemens, sem hgt er a a yfir islensku me orunum Hin bugaa og kjkrandi Amerka. etta myndml er tta fr Spni, en ekktast af koparristum fr Hollandi. Um mija 17 ld voru fjrar myndir ristar kopar af listamanninum Cornelis van Dalen sem sna stand heimslfanna. Sj t.d. hr. Myndin ofninum Caruso er unnin eftir v prenti.

Alligator 3

Framleiddur Noregi af Johan Jrgen Schram

hinni ofnpltunni, sem er nokku minni en s meindnakvinnunni leiu, m sj fangamark Fririks 4. steinnl sem situr krna. skyldi ferningsfleti undir nlinni m lesa R.Arv og rstali 1713. etta segir okkur allt um uppruna pltunnar sem ger var ri 1713 (ef hn er ekki eftirlking) og af llum lkindum af manni sem ht Johan Jrgen Schram, og sem upphaflega var skur. Hann kom til Noregs fr Kaupmannahfn ri 1703 en hafi lrt list sna Hamborg.

Ofnar me letruninni R. Arv. voru framleiddir af Johan Jrgen Schram Noregi einhvern tma tmabilinu 1710-1721. R. Arv. ir. Richelieus Arvinger. Erfingjar essar Richelieu hfu sest a Noregi. Einhvern tmann 16. ld hafi slst til Danaveldis herforingjaefni nokku sem kallai sig Richelieu, sem menn tldu vitaskuld franskan, en sem reyndist sleipari sku en frnsku. Hann sagist vera af frnskum ali kominn. Danir fllu fyrir essum manni, en sumir tldu a arna vari kominn einhver merkilegur skur mlalii. En hann steig til metora eins og of gerist me loddara. tti afkomendum hans miki til sjlfs sns koma og ttin mgist vi msar eldgamlar aalsttir. En enn merkilegra tti mr samt egar g fr a grska meira essari tegund af ofnum fr 18. ld, a ljs kom a Regner Christoffer Ulstrup (1798-1836) landshfingi sem Jnas Hallgrmsson vann sem ritari hj Austurstrti 22 var einmitt af ttinni Richelieu. Hluti Richelieu-ttarinnar Danaveldi fluttust sem embttismenn til Noregs og tti ttin um tma jrnsteypuna Noregi sem bj til essa ger af vindofnum og margar arar. ess vegna stendur R.Arv. (Richelieus Arvinger) gaflpltu ofnsins.

a er hins vegar hrein tilviljun a keyptar voru ofnleifar, sem framleiddar voru 18. ld af smu ttinni, sem sar bj hsinu Reykjavk. En skemmtileg tilviljun er a vissulega. Jnas Hallgrmsson hefur lklega orna sr vi einhvers konar vindofn Austurstrti 22. Maur verur eiginlega a vona a fyrir Jnasar hnd.

Alligator 6

Hliar af vindofnum fr Egelands-vrket ar sem Johan Jrgen Schram starfai fyrir norska grein Richeleieu-fjlskyldunnar. Johan Schram hefur lklega bori nafni fram sem EGGELANDS WERCK. Sj Nygrd Nilssen 1944.

Arir bleggjarar og vindofnar slandi 18. og 19. ld

ar sem ekki er um auugan gar a gresja hva varar steypujrnsofna fr 18. ld slandi, tti mr merkilegt a slkur ofn hafi veri settur hsi eftir upplsingum af teikningu fr 19. ld. Ugglaust voru vindofnar ea bleggjarar sjaldsir slandi 18. og 19. ld, en eir hafa samt veri til vandari heldri manna hsum. Ein hli af ofni me mynd af Fririki 4. og Lovsu hans er a finna jminjasafni. Ofnplatan er ekki norsk eins og starfsmenn jminjasafni lykta, heldur ger Frederiksvrk Danmrku (sj hr).

Skrautplata af rum ofni fr lokum 18. aldar hefur einnig varveist Bessastum. Hn hefur einnig veri greind alrangt ar sem grein var fr henni tengslum vi fornleifarannsknir Bessastum. Platan fr Bessastum, sem er skreyti af gafli ofns, snir mynd Vilhjlm 3 (1652-1702) af ranu, sem var gerur a konungi Englands ri 1889 og sar einnig yfir Skotlandi.

WR 1698

Ef allar hliar vindofnsins hefu veri keyptar nbygginguna Austurstrti 22, hefu ofninn til dmis haft essa hliar: Fyrir utan gaflmyndina me fangamarki Fririks fjra ogallegruna um Amerku, hefi lklega veri hli um allegruna um Afrku og gafl me hlemmi ar sem eldurinn var fraur.

Konan sem hlt ein upp afmli sitt Hrpunni

N, eftir eftirminnilega alligator-mlsverinn Caruso, var mr nokkrum dgum sar boi af hinum leiangursmanni mnum Hollywood-tnleika Hrpunni og flottan mat undan veitingasta ar hsinu.

Vegna tnleikahaldsins hsinu etta kvld tti vel vi a mialdra bandarsk kona sti vi nsta bor. Hn varskrafhreifin mjg eins og margra Kana er httur. Vi voru vart bnir a klra ealkrsir, egar vi vorum komnir hrkusamrur vi essa konu. Hn var greinilega rlti eldri en vi, upphaflega fr New York, einhleyp og af gyingattum. Allt lt hn flakka. Hn sagist vera slandi til a halda upp afmli sitt. Hn hafi fengi sr grarlega hamborgara. Rtt sem snggvast hugsai g svo: "Hn hefur fundi sr rtta stainn til a kla sr eftir upphaldsmatinn". En hn reyndist n lfsglaari en a og fr eftir a hafa spurt okkur spjrunum r um slands, a sna okkur myndir af hsinu snu nrri fenjum Flrda.

Kannski leist henni vel gestgjafa minn - Hann hefur nefnilega etta slenska aalsmannalkk r Hnaingi. Frin fr Flrda vildi lka sna okkur heimilisdrin sn. "Oh" hugsai g, "Einhver helvtis pdelhundur", og spuri snggvast gestgjafa minn hvort tnleikarnir vru ekki a fara a hefjast. Nei hn sleppti ekki haldinu, frin fr Flrda, sem lka vann hj stru bandarsku fyrirtki eins og allir CIA njsnarar. Hn hf n a sna okkur myndband smanum snum sem var teki af ryggismyndavl vi hsi hennar mean hn var slandi. Heimilisdri var risa alligator (Alligator missisippiensis) sem heimstti og kannai hsi hennar nttunni. vaknai g allur og greindi konunni fr v a etta vri anna alligator-ema smu vikunni hj mr og sagi fr ofninum Caruso.

Svo var rtt um alligatora nokkrar mntur og vissi konan allt um au dr. g var eiginlega helst farin a vona a eitt af lgunum Hollywood-tnleikunum yri See you later alligator, after 'while crocodile me Bill Haley. skin rttist v miur ekki. Sinfnuhljmsveit sland getur ekki rokka, er mr sagt. Vi btum r v hr:

tarefni:

Fett, Harry 1905: Gamle norske ovne. Norsk Folekmuseums Srudstilling Nr. 3, Katalog. S.M. Brydes Bogtrykkeri, Kristiania.

Nygrd-Nilssen, Arne 1944: Norsk Jernskulptur I og II (Norske Minnesmerker). J.W. Cappelens Forlag. Oslo.


Woody og g Amkri

Fornleifur og Woody Allen eru samanlagt langt yfir slenskum fornleifaaldri. Friair og frilstir og nttruminjar a auki. ess vegna tel g mig hafa rna stu til a blogga um Woody. Hr verur ekkert rita um Rosemarys Baby ea anna sem gleur slendinga sem vilja drepa flk sem egar hefur veri dmt ea hefur veri bori er snnuum skunum. Leggist t rennusteininn ea syndi Skituvk Dr. Dags til a leita frtta af slku. i munu rugglega finna blugt bindi ea skiti bla vi ykkar hfi.

IMG_8160 bFoto. Vilhjlmur rn Vilhjlmsson 2017.

g var svo heppinn hr um daginn a hljta bestu afmlisgjf sem g hef fengi langan tma og a fyrirfram. Kona mn bau mr fyrr vikunni tnleika me Woody Allen og Eddy Davis New Orleans Jazz Band. Hn hafi keypt sti besta sta Amager Bio, ar sem Woody og flagar lku Jazzhtinni Kaupmannahfn.

Woody and band

Foto. Vilhjlmur rn Vilhjlmsson.

Tnleikarnir voru frbrir, g var sluvmu a minnsta kosti tvo daga eftir tnleikana, og eins og g skrifai FB mna: What an evening! Finally, I discovered that Woody is taller than I thought. He might not play like Benny Goodman, and even at times he plays like Elmer Fudd on the goose flute. But what a night. The guys in the band gave Jazz relief. They love what they are doing and everyone loves them. This was the best Birthday present (in advance) in ages. Kiss mmmah Irene.

J maur verur svo sentmental egar rin la. i ekki etta. Hr deili g me ykkur snei af afmliskkunni minni, fyrirfram (g er alltaf a heiman deginum) og nokkrar myndir sem g tk tnleikunum.

g gatv miur ekki spurt Woody, hvort hann myndi taka upp nstu mynd sna slandi en g tel a mjg sennilegt. Titillinn verur A Summer in Shitvik.


Smi yri af garinum

ar-707089917.jpg

a er engum vafa undirorpi a etta mannverki eru meal heillegustu fornleifa sem varveist hafa Reykjavk. Hann yri mikil bjarpri og ugglaust hugaverur staur a skoa fyrir feramenn sem og bankastjra Selabankans, frekar en hallir r gleri, jrni og steypu.

Mikil skmm og synd vri a varveita garinn aeins a hluta til. essi garur sem forfeur sumra Reykvkinga tku tt a byggja er meal mestu mannvirkja 20.aldarinnar slandi.

hafnarger_i_reykjavik_1913-1917.jpg

Vonandi er, agrgiskallar eyileggi ekki essar minjar me blakjllurum og Babelsturnum.

N verur Minjastofnun lka a standa sig, ekki sst Kristn Sigurardttir, forstumaur. Hn m ekki gefa eftir plitskum vingunum eins og hn hefur gert svo oft ur. Hr um ri egar 1-2 einstaklingar ttu a sj um minjavrslu sem 15-20 sj um n, urfti ssur Skarphinsson ekki anna en a hringja sem rherra settan jminjavr og usa, til a fara kringum jminjalgin. Kristn var fengin til a skrifa anna lit en g hafi skrifa stasetningu sumarbstas aptekara, samflokksmanns ssurar og fuglaskoara. Sumarhsi var reist of nrrifornleifum og jafnvel ofan a eim, sem og trssi vi nttruverndarlg, og einum fegursta sta landsins (sj frekar hr).

a fair Stnu, Siggi Halldrs TVR, og frndur hafi aeins leiki sr a bolta fyrir framan nmuna ar sem muli var grjt hafnargerina, verum vi a vona a hn valdi og afkasti einni almennilegri verndum fornminja stu eirri sem hn gegnir sem forstumaur Minjastofnunar slands.

hafnarstraeti_a_19_old.jpg

Fyrir tma gars. Ljsmynd tekin 19. ld.


mbl.is Hafnargarurinn veri varveittur
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Htel Hrmung Lkjargtu

hotel_hormung.jpg

Kalla hefur vei til samkeppni um htelbyggingu sem a gnfa yfir Lkjargtunni.Vinningshafinn hefur skapa gran og ljtan kassa. etta er me v ljtasta sem maur hefur s mrg r.

blageymslunni ea hrubarnum Lknum kjallaranum verur fornleifadyngja, ar sem haugafullir Japanar og jverjar geta dsama snldusna og rygaan nagla Landnms-Ings kassa r skotheldu gleri ea plasti, og san teki landnmslagi nefi.

Byggingin sem hefur veri valin fyrir Htel Snldu er algjr hrmung og lkist mest skotbyrgi r sari heimsstyrjld. Hin ljsa mynd Lkjargtunnar verur algjrlega eyilg me essu eli, jafnvel tt menn ti glow-knappinn photoshop hugsn arkitektafjandanna sem unnu keppnina.

etta monster, sem tlunin er a reisa Lkjargtu, verur ljtt minnismerki um "minjavernd" slandi. Skmm og hrmung. etta verur a stva ef hgt er. Hvar er Simmi hsaverndari n? Kannski er hann hluthafi?

Sji hr sum vibrgin FB minni vi htelgarminum sem menn dreymir um til a mala evrur me.

hotel_snaelda_3.jpg


Bounarkirkjan Cori

cori_1244517.jpg

Sistnsku kapelluna Vatkaninu Rm ekkja flestir. Ekki tla g a eya tma mnum umfjllun um slka sppsku, enda var nokkurra klmetra bir fyrir framan Vatkani Rm gr. g hef lka s herlegheitin ur og a ngir essu lfi. g setti mr lka anna fyrir en a heimskja Pfagar suurgngunni n. Vi ltum v ngja a aka um opnum Lundnastrt og komum annig tvisvar vi Pfagari. En g tk essa mynd handa Jni Vali Jenssyni af Pfanum Rmi sjoppu nrri aalsamkunduhsi gyinga smu borg.

papa_per_jon_valur_1244570.jpg
Pap 1 dr

Til er nnur kirkja talu me freskum (veggmlverkum) sem er engu sri en s Sistnska. a er bounarkirkjan (Chiesa della Santissima Annunziata) Cori vi rtur bjarharinnar Cori Lepinifjllum Latnu, suaustur af Rm, ar sem g hef asetur samt fjlskyldu minni mean taludvlinni stendur. Konan bau mr etta strfenglega feralag. g er bara blstjri og kokkur.

Vi vorum bin a koma nokkru sinnum vi hj kirkju hinnar allraheilgustu Bounar, en stundum hafi gamla gslukonan veri binn a loka ur en rf var og hafi sestuna fyrr en gefi var til kynna skilti vi trppurnar upp a kirkjunni. Morguninn sem vi loksins komust inn vorum vi einu gestirnir. Gslukonan tji mr, a v miur kmu ekki margir feramenn ennan fallega sta.

Freskurnar Bounarkirkjunni Cori sna helstu biblusgurnar 14. aldar stl. Hr er san hgt a komast inn kirkjuna rvdd n ess a vera Cori og njta lystisemda talskra jminja sem eru engu sri en Sistnska kapellan Vatkaninu - og maur arf ekki a ba fimm klukkustundir me heilagandann hangandi yfir hfinu til a komast inn.

gamli_noi.jpg
Gamli Ni rkinni (sttmlsrkinni)
cori_fra_norbavej2_1244529.jpg
Cori di Latina, gula rin snir stasetningu Fornleifs um essar mundir. Blnum er lagt vi hli Herkleshofsins (2200 ra gamalt) rtt ofan vi hsi. Smelli me msinni til a sj Arnarhreiri.

Stolnir gripir og rangar upplsingar

Stolen from Iceland in NM Copenhagen

framhaldi af frslu minni gr, sem fjallai um algjrt umkomuleysi og aumingjahtt slenskrar minjavrslu og runeyti hennar er Unnur Br Konrsdttir ba menntamlarherra um svar um fornminjar fr slandi erlendum sfnum, langar mig a upplsa, a sumt eirra gripa sem n er a finna jminjasafninu Kaupmannahfn var hreinlega stoli slandi

a til dmis vi um ljsahjlminn (NM D 8073) r Hvammskirkju (sj t.d. hr)sem Daniel Bruun seldi jminjasafninu Kaupmannahfn fyrir 300 krnur ri 1912. a gat hann ekki samkvmt slenskum fornleifalgum fr 1907, sem sgu til um a Forngripasafni Reykjavk hefi forkaupsrtt af llum forngripum. Kapteinn Bruun rndi v forngripum slandi og seldi jminjasafni Dana, sjlfum sr til vinnings.

egar etta kom til umtals milli mn, Olaf Olsens fyrrverandi jminjavarar og rs Magnssonar ingi jminjavara Norurlandanna ri 1995, og g sagi fr formum Gumundar Magnssonar setts jminjavarar a reyna a f ennan og ara gripi til slands, lsti r Magnsson Gumundi sem fgamanni og taldi a af og fr a vi ttum a bija Dani um slenska gripi Kaupmannahfn. Danski jminjavrurinn var mjg undrandi r, en vildi nttrulega ekki missa slensku gripina, tt stolnir vru.

Svr jminjasafns slands eru fyrir nean allar hellur

Ekki er var ng me a egar Unnur Br Konrsdttir ba um upplsingarnar, a hn fengi r ngar og aeins a sem Matthas rarson fyrrv. jminjavrur skri egar byrjun 20. aldar(sj hr). Nokkrir slenskir gripir Kaupmannahfnfru fram hj Matthasi og g hef skrifa um rj eirra rbk hins slenska Fornleifaflagsri 1984. skrnni Sarpi er ess hvergi geti og ar tekur heiurinn skrsetjarinn, Anna orbjrg orgrmsdttir, en Matthas rarson er sagur skr hinagripinafrslandi Sarpi. Matthas d ri 1961, alllngu ur en a Sarpur kom til.

Af hverju var ekki geti essmannssem fann slensku gripi sem Matthas fann ekki70 rum fyrr?

innsigli Steinms bta
g uppgatvai snemma 9. ratugsustu aldar, a jminjasafninu Kaupmannahfn vrutilinnsigli Jns Arasonar prests (sar biskups) og Steinms bta Viey, sem hr sst.

Maurinn, sem ekkim nefna Sarpi,og sem uppgtvaigripi fr slandi Kaupmannahfn sem hfu fari framhj glggu augaMatthasar,arf hins vegara ba marga daga eftir v a f upplsingar um einn einasta grip Sarpi, v starfsmenn jminjasafnsins ltagreinilega Sarp sna einkaeign. En hugsanlega er essi fullkomnaog greinilega mjg svo ranga skr barasasta vgi stofnanakarlakerfisins, sem jminjasafninu verur vst a kalla stofnanakerlingakerfi vegna kynjahlutfallsins ar.

a myndi ltta llum vinnuna, ef Sarpur yri gefinn frjls. essi skr, sama hve fullkomin og full af rangfrslumhn er, er eign jarinnar, en ekki dugandi starfsmanna jminjasafns slands, sem geta ekki veitt r upplsingar sem eim ber a veita, tt a tti ekki a vera miki ml.

ess ber a geta, a Margrt Hallgrmsdttir var ekki a bija um stolna ljsahjlminn ea ara illa fengna gripi Nationalmuseet Kaupmannahfn, egar hn var arum sustu mnaamt.


Menntamlaruneyti gefur rangar upplsingar um fornminjar

Skrn

fyrra lagiUnnur Br Konrsdttir ingmaur Sjlfstisflokksins fram fyrirspurn Alingi til menntamlruneytisins um slenskar fornminjar erlendum sfnum. hugi ingmannsins er ngjulegur. Vi erum mrg sem teljum a fgtir slenskir forngripir, sem erlend rki hafa t.d. lagt eign sna , svo a sland s ekki lengur rkjasambandi vi vikomandi rki, eigi aeins heima slandi.Lkneskjaskrni hr a ofan, sem er fr 13.ld,er t.d. a finna jminjasafni Dana Kaupmannahfn, en var upphaflega eignkirkjunnar Keldum Rangrvllum. Auvita etta skrn a vera slandi og hefur ekkert a gera Kaupmannahfn.

Spurning Unnar hljai annig:

runeyti skr yfir slenskar fornminjar varveittar erlendri grund og ef svo er, hvaa munir og minjar eru eirri skr?

Runeyti svarai:

Samkvmt jminjalgum, nr. 107/2001, sem enn eru gildi, eru fornminjar annars vegar fornleifar og hins vegar forngripir. ar sem fornleifar eru stabundnar minjar eru engar slenskar fornleifar til erlendri grundu.
Mennta- og menningarmlaruneyti sjlft ekki skr yfir forngripi sem varveittir eru erlendum sfnum en slk skr er hins vegar til menningarsgulega gagnagrunninum Sarpi, www.sarpur.is. Langflestir gripir eru varveittir jminjasafni Dana og til frekari upplsingar m sj fylgiskjali lista sem tekinn er r Sarpi yfir forngripi sem ar eru skrir. Eitthva er til af munum rum sfnum, mun minna mli.

Menntamlaruneyti (jminjasafni)gaf ngar og rangar upplsingar

Unnur Brhefur v miur ekki fengi tmandi svr fr Menntamlaruneytinu sem hltur a hafa rfrt sig vi starfsmenn jminjasafn slands.

Listi s sem Unnur Br hefur fengi hendur kjlfar fyrirspunar sinnar er alls ekki tmandi. Fyrir utan fornleifar og forngripi dnskum og snskum sfnum, er a finna annars staar Danmrku, Bretlandseyjum, Hollandi, Frakklandi, Noregi og var. Um marga eirra gripa hefur veri rita rbk hins slenzka Fornleifaflags og annars staar. En greinilega hefur enginn haft fyrir v a setja upplsingarnar um Sarp. g hef t.d. skrifa um einn slenskan grip erlendu safni rbkina (sj hr). a er hyggjuefni a jminjasafni hafi ekki gert ga skr yfir slenska forngripi og muni sem erlendum sfnum.

Drabein voru flutt t af erlendum fornleifafringum strum stl 9. og 10. ratug sustu aldar. Fstum essara beina hefur veri skila. g ekki til ess a stru beinasafni fr Stru-Borg undir Eyjafjllum hafi veri farga skuhaugumNew York, m.a. vegna ess a umhverfisslys var byggingu eirri ar sem stofnunin, sem var me beinin a lni, var. Ef einhver hefur huga a rannsaka niurstur bandarkjamannanna sem tku a sr a rannsaka beinin, og lofuu smuleiis a skila eim, er a ekki hgt llum tilvikum.

hunterc
Hunter College New York fr miki magn drabeina r fornleifarannsknum fr slandi forgrum, ar sem byggingunni var alvalegtmengunarslys. Prfessor Thomas H.McGovern sem var byrgur fyrirrannsknum eim beinumgetur gefi yfirvldumnnari upplsingar um a ea astoarmenn hans slandi, Gumundur lafsson og Mjll Snsdttir sem fjlda ra klluu sig fornleifafringa n ess a vera a.

Menntamlaruneyti segir rttilega svari snu til ingsmannsins, aengar slenskar fornleifar findust erlendri grund.etta er ekki alls kostar rtt. Til eru sfnum Norurlndunum heimildir og frumggn um samnorrnar rannsknir fornleifum sem fru fram slandi. essi ggn eru heldur ekki talin upp Sarpi.

Ekki get g s anna en a drabein au sem fru forgrum Nju Jrvk 9. ratug sustu aldar su forngripir samkvmt jminjalgum (sem n heita Lg um menningarminjar)- og ess vegna tel g vst a ingmanni hafi veri gefin rng svr og gegn betri vitund starfsmanna jminjasafnsins, en ar vinna enn menn sem astouu vi tflutning drabeina til rannskna.

Sarpur tilheyrir jinni en ekki starfsmnnum safnanna

brfi snu til Unnar Brr Konrsdttur nefnir Menntamlarherra Sarp, lkt og a seinhver Mmisbrunnur. En a getur oft reynstrierfitt a f upplsingar r eim brunni.

sustu viku ba g t.d. um upplsingar um einn grip jminjasafni slands. Gripurinn ber nmeri jms. 635. Starfsmenn ar hafa alla mguleika til a svara um hl, v eir geta flett upp Sarpi, gagnasafni sem slendingar hafa borga fyrir me skattpeningum snum. Svar vi fyrirspurn minni um einn grip hefenn ekki borist, svo a starfsmennirnir su me Sarp tlvum snum og gti hglega slegi jms. 635 inn, klippt og lmtuppklsingarnar gagnagrunninumtil mn um hl.

a er lklegast ekki nokkur vafi v, a n er kominn tmi til a allir hafi agang a v sem eir hafa borga fyrir. Sarpur ekki a vera einkaheimild stofnanna sem geta ekki einu sinni veitt rttar upplsingar til ingmanna landsins.

g ekki semfornleifafringur a urfa aba eftir upplsingum r Sarpi upp getta starfsmanna jminjasafnsins sem geta ekki einu sinni gert almennilegagrein fyrir forngripum sem tnst hafa tmans rs jminjasafni,ea snum sem hafa horfi. a er algjrlega viunandi.

KronefraSydisland b
Ljsahjlmur jminjasafni Dana Kaupmannahfn. Hjlmurinn er fr 15. ld og tilheyri eitt sinn slenskri kirkju. N er hann geymslu danska safnsins engum til gagns.

Stradivarius slenskra langspila

Vilhjlmur rn Vilhjlmsson langspil

Drengurinn essari ljsmynd er enginn annar en Fornleifur, ea Vilhjlmur rn Vilhjlmsson, dekraur drengur r velstu rahsahverfi austurhluta Reykjavkur. Myndin var tekin vori 1972. g er a leika langspil sem g smai sklanum me mikilli hjlp smakennara mns, Auuns H. Einarssonar heitins.

essi greiner fyrsti hlutinn safni upplsinga um langspili, sem g mun setja hr suna svo allir hafi agang a eim upplsingum.

Hvers konar brn sma langspil?

Snemma beygist hugur minn til flest ess sem gamalt er. Eftir v var teki og drengurinn talinn frekar undarlegur. Hvaa 8 ra barn fer me eintak af gamalli og slitinni sklatgfu af Hvamlum upp skjuhl nestistsku sinni, og fer a lesa au undir heitavatnstnkunum slinni n ess a skilja aukatekinn staf? a geri g. Kennarinn tk af mr Hvaml og etta einkennilega upptki kom til umru nsta foreldrafundi. g var snemma, allavega 7. ri, heimagangur jminjasafninu. anga fr g tvisvar, stundum risvar viku yfir vetrarmnuina og hkk og skoai allt og las alla mia og alla bklinga og rddi vi gmlu gslukonurnar, sem tti gaman a tala vi ennan frleiksfsa strk, sem hafi Kristjn Eldjrn gua tlu. Gslukonurnar jminjasafninu, sem sumar hverjar voru vafornar, uru verndarenglar Fornleifs.

Auun H. Einarsson

Einn eirra, sem tk eftir v hve undarlegur essi drengur var, var smakennarinn minn barnaskla, s gti maur Auun H. Einarsson (1941-2009) en honum og minningu hans er essi grein tileinku. Auun kenndi mr smi finga- og tilraunadeild Kennaraskla slands, sem dag heitir Hteigsskli. ar kenndi Auunn mr smi fr haustinu 1969 til barnaprfs ri 1973. Auun, sem margir ekkja fyrir smakennarastrf sn og vandaa smavinnu, sem og torfbjabyggingar, var lka hugamaur um allt fornt og sgu slands. ar a auki var hann me hagari mnnum slandi. Betri smakennara og smi gat maur ekki fundi.

Gert upp milli nemenda

tt a Auun vri frbr kennari var honum einu sinni messunni. Hann geri upp milli drengjanna og bau mr einum a sma langspil og ekki rum. Lklega var a vegna ess a hann taldi mig geta valdi verkefninu. Hann ekkti hinn mikla forneskjuhuga og teiknihfileika, og hafi ar fyrir utan heyrt mig tala um langspil af miklum m. Hann reyndi a haga v annig til, a g ynni eitthva a verkefninu sklanum, stundum eftir tmum, en mest heima. g fr lka heim til hans vestur b um helgar, ar sem hann var me ltinn blskr sem var fullur a smaefni. Vitanlega hjlpai Auun mr miki me smina langspilinu. Hann treysti mr samt fyrir hemjumiklu og a geri etta smaverkefni okkar afar ngjulegt. En etta skapai auvita einnig fund hj nokkrum af sklaflgunum.Einn bekkjaflaga minna, sem dag er lgfringur,reyndi meira a segja a koma langspilinu fyrir kattarnef, egar a var a mestu klra.

g fr jminjasafni og fkk ar me leyfi jminjavarar a mla langspilmebogadregnumhljmkassasem ar var varveitt og sem hefur safnnmeri jms. 635. g fr eitt skipti safni me sklaflaga mnu Eggert Plssyni, sem n er pku- og slagverkmeistari Sinfnuhljmsveit slands. a var fyrsta eiginlega rannsknarfer mn frunum. g hafi einnig samband vi nnu rhallsdttur sngkonu sem lengi hafi reynt a efla hugann langspilinu og a gladdi hana, a heyra a strkpjakkur barnaskla vri a sma sr slkt hljfri og tlai a leika eftir henni listina. Sjlf hafi hn lti sma fyrir sig langspil eftir hljfri fr 18. ld sem varveitt er Musikmuseet Kaupmannahfn (sem n er hluti af jminjasafni Dana).Oft var Anna ltin kyrja me sinni hstemmdu rdd ogstrjka strengi langspilsins rtt fyrir hdegisfrttir tvarpinuhr rum ur.g mun brtt gefa lesendum mnumhljdmi afhennar list.

jms 365
Mackenzie Langspil
D130_1 lille
Efst er langspil jminjasafni (jms. 635), en langspil dttur Magnsar Stephensens sem teikna var ri 1810 Viey er fyrir miju. essi hljfri eru mjg svipu og m telja nsta ruggt a sami maur hafi sma au. Hljfri mitt hefur reynst lkast mest v hljfrifr 19. ldsem til er Musikmuseet Kaupmannahfn (nesta myndin) og sem upphaflega kom angari 1915 r bi dansks sklaumsjnarmanns (skolebetjent)sem Hans PeterLyum ht (f. 1859; Ht upphaflega Nielsen)og bj Larslejestrde 9 Kaupmannahfn(allar upplsingar um hann vru vel egnar um ann mann og hvernig a kom til a hann tti langspil).

g mldi lengd og bil milliverbandanna gripbrettinu. Lmingar, sgun, heflun og pssun hlianna hljmkassanum s g alfari um, en Auun hjlpai nttrulega me a lma saman gott tr snigilinn og skera hann t, skeyta saman og lma allt hljfri. Eins og filu og gtar var hornlisti lmdur til styrktar innanverum langspilskassanum. Auuni og a tvega mahn gripbretti. g ni benholt fyrir lyklana (sem sumir kalla skrfur eastillingarpinna)og raspai , jalai og pssai eftir a Auun hafi rennt svalningana sem fara inn snigilinn. g s svo um lkkun og pssun. Eitt af v skemmtilegasta vi etta verkefni, fyrir utan a heyra hljminn egar strengirnir voru komnir , var a beygja eina hliina. a gerum vi heima hj Auuni yfir tvr helgar. Hliin var mkt me gufu og sett koparkldda pressu sem Auun hafi sma. Hliin var svolg pressu til a f lags sitt.

Langspil 1

Eins og mjkt sell

egar langspili mitt var tilbi, fr g me mur minni hljfraverslunina RN og keypti msa strengi til a reyna langspili. g man egar g hrindi Auun til a lta hann heyra gegnum smann hvernig hljfri hljmai. Auun var hinn ngasti og sagi ktur, etta hljmar eins og mjkt sell. Sar fkk hann a heyra betur hljfrinu.

g lk vi tkifri langspili, me fingrum og boga sem g fkk a lni, en mest fyrir sjlfan mig. g spilai jlg og mialdasmelli eftir eyranu en sjaldan fyrir heyrendur. Hljmurinn langspilinu var fallegur og dpri og ari en langspilinu jminjasafninu sem var fyrirmyndin. Mr fannst sjlfum betra a heyra tninn mnulangspili en t.d. v sem Anna heitin rhallsdttir spilai ru hvoru tvarpi. En a hljfri var lka me bogadregnum kassa og var gert eftir hljfri sem var fr 18. ld og sem n er varveitt Musikmuseet Kaupmannahfn.

Svo var maur eldri og a var ekki beint lagia verakvamaur og slisti langspil Menntasklanum Hamrahl, ar sem allir voruanna hvort a dansa takt vi Travoltaea ursaflokkinn. g fr svo ri 1980 erlendis til nms og langspili ga hkk fram veggnum gamla herberginu mnu, ar sem a hangir enn mur minni til augnayndis. Engin tnlist hefur v miur komi r langspilinu langan tma. r essu tla g a bta vi fyrsta tkifri og stend n a semja fornleifafringarmur og McGoverns blk um sklmld slenskri fornleifafri, sem henta rugglega vel i flutningivi undirleik mjks sells.

Langspil 2
Langspil 3
Langspil Vilhjlms Arnar Vilhjlmssonar sma 1971-72. hljfri vantar ntskori lok hljopi, strengina og stla, sem margir voru reyndir til a f sem bestan tn. Ljsm. Sigrur B.Vilhjlmsdttir, sem einnig hefur teki myndina a ofan me blum bakgrunni.

David G. Woods finnur besta hljfri

ri 1981 dvaldist slandi bandarskur srfringur tnmennt, David G. Woods. Fullbright styrk rannsakai hann slenska langspili og slensku filuna, sgu essara hljfra og eiginleika. Hann rannsaki au langspil forn sem hann hafi spurnir af og fkk sr til hjlpar msa menn sem ekktu til hljfrisins og gtu sma a. eirra meal var heiursmaurinn Njll Sigursson sem kennt hafi mr um tma Barnamsksklanum egar hann var nkominn r nmi (og sem lklegast smitai mig upphaflega af langspils-bakterunni), og Auun H. Einarsson sem tk Woods smatma.

Woods, sem sar var m.a. prfessor vi hsklann Connecticut Bandarkjunum lt sma nokkur hljfri, sem g mun sna ykkur sar egar hann er binn a senda mr myndir. au voru smu me gmul hljfri a fyrirmynd. Auun smai eintak af v hljfri sem g mldi upp jminjasafninu (tt a hafi ekki a lokum ori alveg eins).

Meira en ratug eftir dvl Woods slandi kom t frekar stutt grein eftir hann rbk hins islenzka Fornleifaflags ri 1993 sem Njll Sigursson hafi tt. ri 1993 hf g strf jminjasafninu og rddi g einmitt vi Auun um essa grein dr. Woods. Woods greinir fr langspilsger,sem var a sgn Auunssmu eftir mti Auuns ogteikningu minni. S eftirlking hljfrinu (jms. 635) jminjasafnireyndist samkvmt tnmenntafringnum Woods vera a langspil sem hefi fegurstan tninn.

Nlega skrifai g prfessor emertus David G. Woods Connecticuttlvupst og sagi honum frfyrstalangspilinu me bogadreginn kassa sem Auunnog gsmuum eftir jms. 635.essa ga langspils sem honum lkai betur en mrg nnur. etta "Stradivarus slenkra langspila" var ekkert anna en samstarfsverkefni mitt og meistara Auuns H. Einarssonar.

Woods greindi einnig fr v grein sinni rbk Fornleifaflagsins, a gerur hafi veri pakki fyrir kennslu smi langspila. v miur hef g ekki s essi ggn og tti vnt um ef einhver gti tvega mr au.

Auun kenndi fleiri brnum a sma langspil

Ekki get g tiloka a Auun hafi sma langspil me rum nemenda ur en hann leyfi mr a sma mitt hljfri. En ef svo var, var a hljfri ekki me bogadregnum hljmkassa.Tu rum eftir a g smai mitt hljfri me Auuni, kenndi hann 14-15 ra krkkum a sma mis konar hljfri. Kennslan fr fram kvldtmum Tnmenntaskla Reykjavkur Lindargtu.

1982 Tnmenntasklinn vi Lindargtu
Auun og nemendur hans Tnmenntaskla Reykjavkur ri 1982. Greinilegt er a tvr stlknanna hafa sma "Stradivarus Vilhjlms og Auuns". arna m einnig sj stoltan miausturlandasrfring me gtar.

myndinni, sem birtist jviljanum slugavori 1982,m sj flk sem sar hafa ori ekktir tnlistarmenn og svii strfri. essu nmskeii ungra hljfrasmiavar til a myndaJhann Frigeir Valdimarsson, sarsngvari, og Katarna ladttir filuleikari, en essum hpi var einnig mjg svo efnilegt flk sem v miur fll allt of snemma fr af msum stum, lkt og Auun, sem snemma var Alzheimer sjkdmnum a br. Blessu s minning ess vlundarsmis.

arnstu frslu skal sagt fr msumeim

heimildum sem til eru um

langspili fyrir

aldamtin

1900

langspil 4


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband