Bloggfćrslur mánađarins, júní 2021

Fađir minn gefur kanínu mótefni fyrir 75 árum síđan

Pabbi og Kanínan á Fríslandi c

Fađir minn Vilhjálmur Vilhjálmsson - ekki söngvari, hefđi orđiđ 95 ára í dag hefđi hann lifađ. En ţađ er meira en aldarfjórđungur síđan hann dó.

Hér er mynd af honum í lok 5. áratugarins. Hann er í heimsókn hjá  dýralćkni og fjölskyldu hans á Fríslandi. Sú fjölskylda var ein af ţremur fjölskyldum sem skutu skjólshúsi yfir pabba í stríđinu. Fram til 1941 bjó pabbi í den Haag og áđur, fyrir 1936, á tveimur stöđum í Amsterdam.

Hér bregđur fađir minn á leik međ kanínu. Hár pabba var mikiđ og rautt, og ekki er veriđ ađ reyna ađ stćla hinn frćga brúđuleikara, Beaker, ef einhver heldur ţađ.

44168517_10214680746164937_7862014798710439936_n-0


Ísland skuldbatt sig - og Ísland sveik

Simone Veil,

Í lok árs 2002 ritađi ég menntamálráđuneytinu stuttan tölvupóst og spurđist fyrir um stefnu í kennslu um helförina (Holocaust / Shoah) á Íslandi, ţ.e.a.s. um evrópsku morđölduna sem margar Evrópuţjóđir steyptu yfir gyđinga og fólk af gyđingaćttum á 4. og 5. áratug síđustu aldar.

Ísland lofađi hátíđlega á ráđstefnu í Stokkhólmi áriđ 2000 ađ hefja frćđslu/kennslu um helförina og sjá til ţess ađ henni yrđu gerđ skil í sögubókum/námsefni sem kennt er á Íslandi.

Frćđsla er besta ráđiđ gegn fávisku

Starfsmađur í Menntamálráđuneytinu, Sólrún Jensdóttir (skrifstofustjóri), svarađi mér í byrjun 2003;(Sjá hér og neđanmálsgrein 44). Eftir ţađ svar ég nokkuđ vongóđur.

En nokkrum árum síđar, ţegar ég hringdi til ađ fylgja eftir fyrirspurn minni og til ađ heyra hvađ gerst hefđi á vakt ráđherranna Tómasar Inga Olrichs og Ţorgerđar Katrínar Gunnarsdóttur - kom greinilega í ljós ađ akkúrat ekkert hafđi gerst. Ég bađ um ađ fá ađ vita međ hvađa hćtti loforđinu hafđi veriđ framfylgt.

En ljós kom ađ Ísland hafđi enn eina ferđina blekkt ađrar ţjóđir. Ég lét ţá skođun mína í ljós í samtali viđ Sigrúnu Jensdóttur, sem ţá fór algjörlega úr böndunum og hellti yfir mig alls kyns ósmekklegheitum og lét m.a. ţau orđ falla ađ "ekki ţurfti minnast neins međan ađ Ísraelsmenn höguđu sér eins og ţeir gerđu".

Sólrún Jensdóttir upplýsti 7. janúar 2003 ađ Ísland hefđi ákveđiđ ađ halda minningardag um Helförina í skólum frá og međ árinu 2003 í samrćmi viđ ákvörđun sem tekin var á fundi sem fór fram  á vegum Evrópuráđsins í Strasbourg 17-19 október 2002. Fundurinn bar heitiđ “Teaching about the Holocaust and Artistic Creation” (sjá hér; Myndin efst viđ ţessa grein sýnir Simone Veil halda erindi á ráđstefnunni).

Algjörlega óhćfir íslenskir embćttismenn

Jens Benediktsson

Ţó ég undirstriki ađ frćđsla um helförina sé ađalatriđiđ, verđ ég ađ geta ţessa ađ Sólrún Jensdóttir fyrrverandi skrifstofustjóri í Menntamálaráđuneytinu er dóttir Jens Benediktssonar guđfrćđings og nasista (1910-1946).

Sólrún hefur sjálf veriđ viđlođandi flokk sem Viđreisn kallast. Sá stjórnmálaflokkur stjórnast af börnum karla, sem á einn og annan hátt tengdust Ţýskalandi nasismans međ félagsskap í nasistaflokki eđa međ veru sinni í Ţýskalandi á stríđsárunum.

Sem dćmi má taka föđur eins stofnanda flokksins, sem nú hefur veriđ settur út af sakramentinu af félögum hans í flokknum.  Fađir formannsins stundađi nám í Ţýskalandi nasismans og vann á góđum Reichsmarkslaunum  fyrir alrćmda verksmiđju í Ţýskalandi sem notađi ţrćla sem vinnuafl (sjá hér).

Sólrún hefur um langt skeiđ veriđ stjórnarmađur í íslenska Richard Wagner-félaginu. Minningu Wagners hefur Sólrún eflt meira í frístundum sínum en hún efldi minninguna um helförina í opinberu starfi sínu. Eins og flestir vita var Wagner blessađur gerđur ađ undirleikara í helförinni (algjörlega óviljugur), enda Hitler mjög hrifinn af tónlist hans - en kannski ekki á sama hátt og félagsmenn í Richard Wagner félagsskapnum á Íslandi.

Nú, aftur ađ svikum Íslands, lands sem EKKI hefur hafiđ frćđslu um helförina líkt og ríkistjórn landsins lofađi fyrir rúmum tveimur áratugum síđan. Ég tel ađ augljóst samband sé á milli ţeirra svika/gleymsku og ţess ţegar gyđingahatriđ blossar upp á Íslandi í hvert skipti og öfgamenn hefja árásir á Ísraelsríki.

Öfgamennirnir vilja útrýma gyđingum í Ísrael sem og gyđingum annars stađar. En gleymum ekki, ađ ţegar sumir Íslendingar fara algjörlega úr límingunni og tjá sig um ađ "Hitler hefđi átt ađ ljúka ćtlunarverki sínu" og álíka óţverra og styđja viđ samtök sem hafa útrýmingu ţjóđar á stefnuskránni er ţađ kannski vegna ţess ađ frćđslunni í landinu er ábótavant. Fólk er illa upplýst, skólarnir og Menntamálaráđuneytiđ hafa brugđist. Ţví segir fólk óyfirvegađ hrćđilega hluti sem ţađ myndi ekki gera, ef ţađ ţekkti sögu 20. aldar.

Lengi vel var lítiđ minnst á helförina í kennslubókum um sögu Evrópu á 20. öld og hve lítilfjörlegt ţađ efni var má lesa um í stuttri en hnitmiđađri skýrslu frá Háskólanum á Akureyri frá 2004, Report on Holocaust education in Iceland (sjá hér).

Börnin hafa svo sem fyrir ţeim er haft - en ţegar skólakerfiđ bregst og ráđuneytin svíkja alţjóđlega loforđ er ekki nema ađ vona ađ hatur á gyđingum sé enn landlćgt í sumum afkimum valdastéttarinnar á Íslandi, ţar sem pabbastelpur og -strákar, jafnt til hćgri og vinstri, stjórna landinu ađ gamalli venju í gamla ţjóđrembustílnum.

Gaman vćri ađ sjá, hvađ íslensk yfirvöld hafa gert til ađ efla kennslu um helförina í grunnskólum og framhaldsskólum.

Ég veit ađ háskólinn á Akureyri hefur reynt ađ kenna um helförina og áriđ 2006 var haldin ráđstefna um helförina á Akureyri, ţar sem mér var bođiđ ađ taka ţátt. Sérfrćđingur um sögu 20. aldar og helförina, sem er prófessor á Akureyri, Markus Meckl hefur sýnt málinu mikinn áhuga.

Ţađ eru ekki bara börnin sem vita lítiđ um mestu ódćđisverk 20. aldar. Kannski hafa Íslendingar aldrei haft áhuga á sögu annarra en sjálfra sinna. Ţađ grunar mig. 

Ţegar ég hugsa um ţessa hluti, ţakka ég mínu sćla fyrir ađ Íslendingar búa á eyju. Ţađ hefđi orđiđ ljótur vígvöllur ef nasistagerpin á Íslandi hefđu búiđ nćr átrúnađargođinu sínu.

Ég verđ ađ nefna ađ nokkrir alţingismenn hafa reyndar óskađ eftir árlegum minningardegi um helförina. Sjá hér. Ţađ er prýđileg ef úr verđur, en ţegar sömu ţingmenn lýsa yfir stuđningi viđ öfl eins og Hamas, eru slíkar óskir vitanlega alls endis óskiljanlegar og jafnvel afar ósmekklegar.

Samfélag gyđinga á Íslandi, undir vćng Chabad-samtakanna, hefur haldiđ minningardag í janúar sl. 2 ár í samstarfi viđ sendiráđ fjögurra landa á Íslandi. Síđara áriđ (2021) var athöfnin án gesta en henni var streymt. Fyrsta áriđ var ég viđstaddur. Gyđingahatarar misnotuđu ţá athöfnina sem fór fram í pólska sendiráđinu í Reykjavík (sjá hér). Fjölmiđlar á Íslandi ákváđu ađ ţaga um ţann hluta athafnarinnar, alveg eins og fjölmiđlar ţögđu samtaka um stríđsglćpamanninn Evald Miksons (Eđvald Hinriksson),sem stóđ ađ morđum á gyđingum í Eistlandi. Ađeins einn blađamađur hafđi siđferđislegan styrk til ađ segja frá. Ţađ var Ţór Jónsson, en sumir yfirmenn hans höfđu í hótunum viđ hann fyrir ađ gera ţađ. 

Og enn er logiđ...

Hér má lesa hvernig nýir embćttismenn á Íslandi ljúga ađ hluta til ađ Evrópuráđinu í skýrslu áriđ 2019. og hver stefnan er í raun, ţvert á ţađ sem lofađ var áriđ 2003. Kannski er lygin ekki ćtlunarverk og líklegast ţekkja ţeir sem vinna fyrir Ísland í Evrópuráđin ekki sögu sína.

Mađur neyđist ţó til ađ spyrja hvađa embćttismađur hefur framreitt ţessar lygar fyrir Evrópuráđiđ - og ekki síst hvađa ráđherra hefur lagt blessun sína yfir bulliđ (Ţađ var reyndar hún Lilja Alfređs, sem ekki tímdi ađ bjóđa fyrsta gyđingnum sem fćddist á Íslandi á 80 ára afmćli hans. Honum var vísađ úr landi af flokksfélögum hennar). Ég mun hafa samband viđ Evrópuráđiđ og fá nauđsynlegar upplýsingar, ef blókin sem skrifađi ţetta gefur sig ekki fram og skýrir mál sitt.

Helförin er ekki framandi Íslendingum. Gyđingar voru sendir úr landi frá Íslandi međ ţeim skilabođum til danskra yfirvalda, ađ ef ţau vildu ekki vernda gyđinga ţá sem Íslendingar sendu úr landi, vćri Ísland viljugt til ađ borga fyrir ađ senda flóttafólkiđ áfram til Ţýskalands. Íslensk yfirvöld frömdu einfaldlega glćp. Í dag segjast yfirvöldin ekkert vita og ekkert muna, međan flokkur forsćtisráđherrans langar ađ minnast helfararinnar. En sami flokkur lýsir yfir stuđningi viđ öfl sem ćtla sér ađ útrýma gyđingum og ríki ţeirra Ísrael.

Hluti af ţví gyđingahatri sem menn svala sér og öđrum međ í "stuđningi" sínum viđ öfgasamtök Palestínuaraba, er ósköp einfaldlega íslenskum yfirvöldum ađ kenna. Ţau hafa trassađ frćđslu sem ţau höfđu lofađ ađ veita - frćđslu sem hefđi getađ komiđ í veg fyrir öfgar fólks sem styđja útrýmingu eina lýđrćđisríkisins fyrir botni Miđjarđarhafs.

Lágt er flogiđ og mikiđ logiđ.

Mitt framlag:

Höfundur ţessarar greinar hefur aldrei sćtt sig viđ ađferđ íslenskra stjórnvalda ađ ţaga mál í hel. Ađ bestu getu hef ég reynt ađ gera ţví skil, hvernig Ísland tengdist helförinni beint eđa óbeint.

productKafli í bókinni Medaljens Bagside (sem má finna á nokkrum bókasöfnum á Íslandi) er helguđ Íslandi. Hér má einnig lesa grein um sögu gyđinga á Íslandi og í bókinni Antisemitism in the North má lesa grein eftir mig um gyđingahatur á Íslandi. Frćđsla er eina vopniđ gegn gyđingahatri. Ísland hefur hingađ til komiđ í veg fyrir frćđslu um efniđ, ţó landiđ hafiđ hátíđlega lofađ öđru.

 

Vinsamlegast lesiđ einnig ýmsa ţćtti um íslenska nasista sem ekki hafa birst annar stađar áđur, hér á dálkinum til vinstri. Ég gćti kannski veriđ ađ skrifa um pabba ykkar.


Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband