Bloggfćrslur mánađarins, október 2020

Nýju fánar löggunnar

45C727BB394D94AA4F2BD38767ED892615C045F9D61CE0D3D08E388FB0AF6E39_713x0Eins og sjá má á myndinni hér fyrir ofan, eru flestir lögreglumenn ólmir í ađ vernda okkur gegn hćttulegum öflum.

Einhver hefur sagt ţeim í skólanum, ađ fólk á flótta sé allt saman hćttulegt. Ţađ var líka mantran ţegar löggan tók á gyđingum sem flýđu til Íslands. Ég vil meina ađ flestir lögreglumenn séu bara illa launađir Jónar og Jónur sem eru í afar óţakklátu starfi. Landslög sem lögreglumönnum eru sett í starfi eru nauđsynleg fyrirbćri í lýđrćđisţjóđfélagi. En ţegar ţeir sem lögreglustörfum gegna ţekkja ekki lög varđandi starf sitt, annađ en kannski ákvćđi heilagleika búningsins, er okkur vandi á höndum. Ţegar ţeir fara ađ skreyta sig međ sérhönnuđum fánamerkjum sem tengjast öfgaöflum í fjarlćgu ríki verđur vitaskuld ađ blása í stóra viđvörunarlúđra.

Íslenskir lögreglumenn geta vitanlega haft öll heimsins áhugamál fyrir mér. Sumir spila jólalög fyrir gamla fólkiđ međan ađrir fara í golf.

output_RfpE3O

output_QK3Q3a

Screenshot_2020-10-22 FacebookĆi, 0870 á Stöđinni ćfir ekki listskauta, SHIT.

Enn ađrir láta húđflúra sig međ Ţórshömrum og gotnesku letri eins og hann 0780 af stöđinni, sem ćfir barning hjá Mjölni, međan ađ vöđvarýr starfsfélagi hans er ákafur áhugamađur um SS-pylsupartí. Hvorttveggja er óhollt í miklum mćli, svo ekki sé talađ um húđflúriđ á honum 0780.

En ţegar laganna verđir fara ađ punta sig međ furđufánum og setja ţá á plögg sem ţeir fá útdeilt í vinnunni - og ţessi merki eru jafnan annars notuđu af öfgaöflum - er komiđ upp vandamál. Ţađ er líka óeđlilegt í lýđrćđisríki ţegar löggur  gefa út bćkur í útlöndum ţar sem ţeir mćra heri Ţriđja ríkisins, morđingja ţeirra sem íslensk yfirvöld og lögregla sendu úr landi eđa höfnuđu hćlisleit, ţá er vert ađ staldra viđ og líta á máliđ í sögulegu ljósi og grafa ađeins í ţađ, líkt og ávallt gerist hér á Fornleifi.

Sjáiđ ţessa kumpána. Ţeir voru hreinrćktađir nasistar sem stigu til metorđa í lögreglunni og öđrum embćttum í nýja lýđveldinu. Ţessi međ húfuna var í miklu uppáhaldi í Berlín og vildu ţeir gera hann ađ ofursta á Íslandi. Hafa menn ekkert lćrt af bjánahćtti 20. aldar?

output_MtHDhj

Lögreglukonan međ furđufánana á barminum er ekki ein um ţetta sjúklega, afameríska áhugamál sitt; ađ búa til fána í anda öfgasamtaka og skiptast á ţeim viđ samstarfsmenn sína.

CCCAD74D9155691013F1F9306D05F6E9BA392351460A8E8A85ACD48143AE7A94_713x0

En ţetta eru sko ekki nein stimplatyggjómerki eđa leikaramyndir sem hún og félagarnir skiptast á í vinnunni.

Ríkisstjórnin verđur ađ láta fara fram óháđa rannsókn á ţví, hvort öfgahópar hafi gerjađ um sig í lögreglunni. Er t.d. í lagi ađ rannsóknarlögreglumađur gefi út bćkur í útlöndum, ţar sem hann mćrir hernađ 3. ríkisins? Herir 3. ríkisins stunduđu ţjóđarmorđ um alla Evrópu.

Íslenskri lögreglu hefur fyrrum veriđ stjórnađ af tveimur nasistum og margir ţekktir lögreglumenn á 20. öld höfđu veriđ í íslenskum nasistahreyfingum.

Öfgahyggja innan lögreglu í Svíţjóđ og Noregi (ugglaust einnig í Danmörku) er illkynja mein sem Svíar og Norđmenn hafa tekiđ á. Ef slíkt gerjast í lögreglu okkar allra, ţá verđur ađ rífa ćxliđ upp međ rótum.

Óháđa rannsókn takk!


En lille arkćologisk sensation

72604735_2270793306493040_6833519561820602368_n

Foto: Ole Harpřth.

I Danmark er brugen af metaldetektorer tilladt for menigmand og der er skabt et godt samarbejde mellem museerne og dem som gĺr rundt pĺ markerne i al slag vejr - og ofte tilfřjer ny og vigtig viden.

I en FB-gruppe som jeg tilhřrer og som hedder Middelalderarkćologi i Danmark, som er en blandet gruppe af lćge og lćrde, lagde jeg mćrke til en kommentar fra en mand, lidt ćldre end mig, at dřmme ud fra billedet - hvis navn jeg ikke umiddelbar kendte fra det faglige miljř. Hans kommentar interesserede mig, sĺ jeg kiggede lidt ind pĺ hans vćg for at se, hvem han var. Han hedder sĺmćnd Ole Harpřth og er en af mange glade metaldetektor-entusiaster som hjćlper arkćologerne i Danmark. Dem har vi ikke i Island, hvor menigmand ikke mĺ gĺ rundt med detektorer - for vi har ikke sĺ mange plřjemarker som storebrřdrene i Skandinavien, og desuden en meget kortere historie og fćrre fund.

71739410_2268988803340157_6899302474927046656_n Foto:Ole Harpřth.

Denne snagen inde pĺ Ole Harpřths facebook fik min kćbe til at falde mere end sćdvanligt. Řverst pĺ Harpřths side tronede en genstand (se de řverste billeder) som han har fundet og som jeg kan nikke genkendende til.

330px-Norway_Counties_Oppland_Position.svgJeg ringede kort til Ole, for jeg havde ćrlig talt ikke forventet at finde denne genstand i Danmark. Men alt var i fineste orden; Han havde fundet genstanden i Norge, nbt i Ringsaker Kommune i Hedmark, som nu er slĺet sammen med Opplands fylke og betegnes som et nyt fylke, Innlandet fylke; Der havde nogle fĺ danske metaldetektor-eksperter i 2019 fĺet lov til at sřge pĺ plřjemarker ved en gĺrd.

Det drejer sig om et hćngesmykke a la korset fra Foss i Island (se her samt billedet herunder), som jeg for mange ĺr siden lokaliserede en ćldre parallel til fra Huse i Romedal - som ogsĺ er i Hedmarken i Norge. Det norske kors var dog uden dragehovedet som korset fra Foss har.

Jeg skrev om korset fra Foss og det lignede Kors fra Norge i  vikingekatalogerne for de store Vikingeudstillinger i 1992-93 i Paris, Berlin og Křbenhavn. Ole Harpřth mente, at der tidligere var fundet to lignende kors i Oppland som en gang hed Christians Amt. Men det er lćnge siden. Den ene har jeg fĺet oplyst er fra Huse i Romedal i Stange Kommune, Hedmark og den anden, som jeg endnu ikke har set, er fundet i samme kommune (Stange i Hedmark). Sĺ nu er korsene af Foss-typen fire, dog kun ét med et dyrehoved.

 

kross_foss_1110065Kors fra Foss í Hrunamannaafréttur, S-Island. Foto: V.Ö.Vilhjálmsson.

rygh_2Kors fra Huse i Romedal, Hedmarken, Norge. Foto: Oldsaksamlingen i Oslo.

Med tilladelse fra Ole Harpřth har jeg fĺet lov til at bringe to af hans hans fine fotos af hans enestĺende detektorfund i Hedemarken i Norge. Fundet har han indleveret til Fylkesmuseet i Oppland.

Nu kan vi vel tale om en genstandstype, nĺr vi refererer til korset fra Foss. Jeg mener der er tale om et kors, (muligvis en form for Sct. Peterskors foreslĺr en af lćserne). Andre, som ikke har noget at have det i, pĺstĺr stadig at det er en slags overgangs-Thorshammer. Men periodemćssigt ligger vi sikkert i anden halvdel af 1000-ĺrene, som er lidt sent for Thorshamre.


Goblet revival

IMG_1138 c

Photo: Vilhjálmur Örn Vilhjálmsson

Couple of days ago, when I was wandering around the the island of Amager, which used to be quite Dutch-influenced in the 16-19th centuries, I found this beaker in glass-blower Rikke Bruzelius´ workshop, Glasseriet, in Dragřr. It was sold as second choice good and thus cheaper than a 1st class product. Honestly I couldn´t see anything wrong with it, so I bought it and shot this photograph.

Glös af sömu gerđ og Reykholgsbikar

What has caused a modern glass-artist to blow this type of glass is really amazing. The form is very much like 14th century glass goblets, which the artist to her knowledge has never seen. The exquisite goblets on the b/w photo are quite rare in archaeological finds. They have been found in few examples in the Netherlands, Britain and one in Reykholt, Iceland (See here in an earlier article). The medieval goblets might be of French origin.

There are only 650 years between the goblet at the workshop in Dragřr and the medieval ones. That shows us that form changes slowly.

IMG_1149b


Viđburđur eđa fyrirskipun?

friđlýsing Ţjórsárdals_dagskrá

Viđburđur: Menningarlandslag hinnar ímyndunarveiku íslensku ţjóđhverfu verđur undirritađ í dag - án vitsmunalegrar umrćđu. Svo virđist sem fariđ sé ađ virđa lýđrćđi og eđlilega akademíska umrćđu ađ vettugi í skugga COVID-19 á Íslandi.

Í dag, 14. október 2020, verđur undirrituđ hvorki meira né minna en Friđlýsing Menningarlandslagsins Ţjórsárdals. Í gćr fékk ég "bođ á viđburđ" eins og ţađ er kallađ. Mér var fyrst tilkynntur ţessi "viđburđur" í gćr, ţó ég hafi manna mest rannsakađ menningu Ţjórsárdals fyrr á öldum.

Menningarlandslag fornra tíma er vandséđ í Ţjórsárdal. Byggđ var ţar mikil á mismunandi tímum en stađfrćđi rústa ţar er ađ mestu komin til vegna tilgátusmíđa eins ágćts fornaldarhyggjumanns á 19. öld sem var mađur síns tíma. Greinilega á hann skođanabrćđur á okkar tímum. En eins og menn vita margir vel, ţá eiga tilgátur mjög auđvelt međ ađ verđa ađ heilögum sannleika á Íslandi. Ţess vegna eru menn t.d. í sjórćningjaleik ađ leita ađ gersemum í skipi frá 17. öld sem er löngu fariđ í spađ í Svörtum söndum landsins.

Hin hátíđlega undirritun í dag (viđburđurinn) kemur mér fyrir sjónir sem eitt af mörgum póstmódernístísku draumaverkefnum sem nú eru í tísku međal margra frćđimanna á Íslandi. Ţađ eru fleiri í sjórćningjaleik en fullorđnir ćvintýramenn  međ lausa skrúfu.

Undirritunarathöfnin í dag er víst ekkert annađ en ađför ađ veruleika og sannleika. Ţađ fer ţó vissulega allt eftir ţví hvađa menningarlandslag á ađ samţykkja fyrir Ţjórsárdal. Dalurinn, endilangur, hefur árlega og í mörg ár veriđ teppabombađur af sáningar- og áburđarflugvélum Landgrćđslu Ríkisins.  Ţví er mikiđ af ţeim gróđri sem í dalnum hefur dafnađ á síđustu 30-50 árum nútímamenningarlandslag og óskhyggja um útlit á landi, sem í aldarađir var örfoka vegna ofbeitar og uppblásturs, en einkum ţó vegna virkni Heklu gömlu, eins virkasta eldfjalls í Evrópu.

_aki_a_jo_veldisbaenum.jpgKristján Eldjárn ţakkar gömlum manni sem kunni hiđ forna menningarverk ađ ţekja söguna sneypudúk úr plasti. Myndin er tekin viđ byggingu Ţjóđveldisbćjarins svokallađa í Ţjórsárdal. Sagt er ađ Ţjóđveldisbćrinn falli vel ađ menningarlandslagi í Ţjórsárdal, sem er mestmegnis steypa, gler og plast.

Undirritunin sem festir hátíđlega "menningarlandslag Ţjórsárdals" var tilkynnt af Kristínu Sigurđardóttur undir mynd af svćđinu viđ Stöng í Ţjórsárdal, ţar sem uppgrćđsluátak síđustu áratuga sést á rústasvćđi Stangar. Síđan rannsóknir fóru fram ţar fyrst fram áriđ 1939, en sér í lagi á síđustu 30 árum, hafa heimamenn međ dyggum stuđningi frá  Landsvirkjun stađiđ í stórvirkri trjárćkt viđ Stöng og annars stađar í Ţjórsárdal. Sú rćkt hefur ekkert tillit tekiđ til menningarminja eđa menningarlandlags, nema ţess sem menn sjá fyrir sér í einhverri ţjóđhverfri draumsýn ţjóđernishyggju eyjarţjóđar međ minnimáttarkennd.

Plöntun trjáa viđ og í rústir á Stöng er brot á lögum og embćtti Kristínar Sigurđardóttur hefur ekkert ađhafst til ađ koma ţeim í burtu. Ég leyfi mér ađ halda ţví fram ađ forstöđukonan viti einfaldlega ekki hvađ menningarlandslag er.

Tökum sem dćmi. Lítill Túngarđur/gerđi neđan viđ Stöng, sem enn sást, en ađ litlu leyti, á 9. áratug 20. aldar, ţegar ég hóf rannsóknir á Stöng, er nú á kafi í gróđursettum trjám. Í gegnum tíđina hafa ferđamenn ekiđ yfir túngarđinn beint upp í hlađ viđ yfirbyggđu rústina.

Ţađ menningarlandslag sem einhvern tíma í fyrndinni hefur myndast viđ 2-300 ára byggđ í dalnum, er lítt sjáanleg í dag.  Ţess vegna er hálfhjákátlegt ađ sjá "undirritun á friđlýsingu á Menningarlandslagi" sem ekki er lengur til og sem menn hafa lagt sig í líma viđ ađ eyđileggja.

Nú er yfirlýsingagleđi Kristínar Sigurdóttur varđandi Ţjórsárdal ekki ný á nálinni. Eins og má lesa hér ćtlađi hún sér ađ gera viđ rústir fyrir 700.000.000 króna. Sjá hér og hér. Fyrirhrunagóđćriđ ćrđi ţennan embćttismann eins og sjá má á ţeirri lítillátu tölu sem varđ til í heila hennar - sem lýsir Framsóknarmennsku hennar best. Síđar vildi hún láta reisa heila villu ofan á rústum (sjá hér), sem ekki hafa veriđ fyllilega rannsakađar.

Međan Sigmundur Davíđ var eins konar fornminjaráđherra í hjáverkum, og enn kammerat í gamla ţjóđernissinnaflokkunum Framsókn, var honum mikiđ hugađ um menningarlandslag, og gerđi sér ađ ţví er ég held fulla grein fyrir ţví hvađ ţađ er -  fyrir utan draumsýn um endurbyggđ fornrar frćgđar í endurgerđum húsa í ţjóđerniskenndarhverfi í stóru ţorpi á Suđurlandi, ţar sem hann vildi reisa forna frćgđ í blöndu af Dresden og Disneylandi. En ef núverandi ráđherra Framsóknar leggur sama skilning í orđiđ og fyrrverandi flokksfélagi hennar gerđi áđur hann féll á svellinu á Tortólu, ţá verđur ađ rífa mest allan trjágróđu viđ Stöng í Ţjórsárdal upp međ rótum, ţví hann hefur komiđ til af manna völdu síđan 1939. 

En ef ţađ er hins vegar menningarlandslag eftir 1939 ţađ sem friđlýsa á, ţá er auđvitađ líka hćgt ađ friđlýsa spor eftir bifreiđar utan vegslóđa og önnur glćsileg stórverk mannanna á 20 og 21 öld í Ţjórsárdal.

Stöng 1939 enginn gróđur

horft_til_nor_ursEfri myndin var tekin á Stöng sumariđ 1939 er fornleifarannsóknir voru nýhafnar. Ekki ber mikiđ á birkinu áriđ 1939, en lođvíđir óx á Stöng eins og í dag. Neđri myndin var framleidd ţegar forstöđumađur Minjastofnunar vildi reisa ţar villu ţegar hún var búin ađ gera sér ljóst ađ 700.000.000 áćtlunin sem gerjađi í höfđi hennar vćri út í hött. Ţá skein sól úr norđri. Nú er ţví allt kaflođiđ af manna völdum. Ţađ er auđvitađ menningarlandslag ef eitthvađ er ţađ - menningarlandslag ţjóđhverfu og eyjaţjóđa-minnimáttarkenndar. Hvítţvo átti ofbeitarsyndir aldanna og eyđileggingu máttarvaldanna - og nú á ađ selja ferđamönnum hiđ "nýja Ísland" í rómantísku ljósi.

 Dónakirkja í Ţjórsárdal

Međ árlegum teppasprengingum međ áburđi úr flugvélum hefur  tekist ađ skapa ađra mynd af Ţjórsárdal, sem sögulaust fólk ímyndar sér ađ sé menningarlandslag. Allt grćr vel, eins og sést á ţessari mynd sem tekin var nýlega úr dóna-rellu yfir Ţjóđveldisbćnum viđ Búrfell, sem er draumsýn óeđlilegrar ţjóđhverfu (etnócentrisma), reist inn í  menningarlandslag 20. aldar međ steinsteypu og plastmottum (sjá í greininni Plastöldin í Ţjórsárdal). Síđar var reist var kirkja viđ Ţjóđhverfubćinn, og er ţar dyggilega logiđ ađ ferđamönnum ađ sú bygging byggi á niđurstöđum fornleifarannsókna. Ţćr voru reyndar virtar ađ vettugi og hringlaga kirkjugarđur settur ţarna líka, ţó svo ađ enginn slíkur hafi fundist viđ fornleifarannsóknir á Stöng, sem endurgerđin er sögđ byggja á. Meira um kirkjuna viđ Ţjóđveldisbćinn hér.

Lilja Dögg Alfređsdóttir undirritar í dag og innsiglar algjörlegt tilgangsleysi embćttis Kristínar Sigurđardóttur sem líklega/vonandi er komiđ á lokapunkt vegna aldurs hennar. Hún er orđin álíka gömul og elsta menningarlandslag í Ţjórsárdal.

Er ekki hćgt ađ finna sér eitthvađ hentugra og viturlegra fyrir ráđherra til ađ fegra sig međ fyrir komandi kosningar, en friđun á ómenningarlandslagi, sem er rutt í gegn međ pennastriki á hćnupriki án vitrćnnar umrćđu og sérfrćđiţekkingar?  Cóviđ, veirusýkingin sem nú herjar á öll byggđ ból, er greinilega notađ á Íslandi, líkt og í sumum öđrum "lýđrćđisríkjum", til ryđja málum í framkvćmd án umsagnar og hugsunar í skugga sjúkdómshamfara. Ljótt er ţađ, en satt.

Viđburđurinn í dag fćr ađeins brot úr grímu Forngríms; ţann hluta sem sýnir fyrirlitningalegt glott Gríms ins forna. Brosiđ er heldur stíft Framsóknarbros en hefur veriđ litađ til vara í tilefni dagsins, ţegar hópur kvenna stundar ólýđrćđislega hyllingu á sjálfum sér í starfslok og fyrir kosningar.

Varalitađ vandlćtingarbros

 


Sur une croisičre

Lafayette 1930 c

Ritstjóri Fornríms ţjónađi sem ungur piltur farţegum af ferđamannaskipum sem vörpuđu akkerum á ytri höfninni sunnan Engeyjar.

Eftir ađ hafa veriđ sendill nokkur sumur hjá Ríkisútvarpinu viđ Skúlagötu, útvegađi afi minn mér nýja vinnu. Hann var besti atvinnumiđlari sem ég hef ţekkt.

Nýja sumarstarfiđ var líkamlega meira krefjandi vinna hjá Reykjavíkurhöfn (sem í dag heitir Faxaflóahafnir). Vinnan var afar fjölbreytileg: Skurđagröftur, málningarvinna, vegagerđ, sandblástur, hreinsun á baujum, hreingerningar í Hafnarhúsinu, rif á gömlum bryggjum, steypuvinna alls konar, holrćsagerđ, ađstođ viđ trésmiđi og bryggjusmiđi og bíltúrar međ Reyni heitnum Kristinssyni um Reykjavík til ađ kaupa langloku, kók og horfa á stelpur. Annar bílstjóri vann ţarna en hann var mest fyrir stráka. Sem sagt afar fjölbreyttur og nútímalegur vinnustađur. Ég glápti ţó ekki á ókunnar stúlkur á ferđ í appelsínugulum Kassabenz Reynis, enda fyrir löngu búinn ađ setja radarinn á eina útvalda, sem ég ţó missti ugglaust af vegna algjörrar draumvćru. Og "sú útvalda" náđi líklega aldrei radarsendingum úr höfđi fábjánans - c´est la vie.

Hjá Reykjavíkurhöfn var mađur kominn út í hiđ óvćgna líf fullorđinsáranna. Fólk var jafnvel rekiđ fyrir ađ neita ađ vinna viđ gerđ eldhúsinnréttingar heima hjá Hafnarstjóranum í Reykjavík. Stjórinn, sem aldrei lét sjá sig, lét bćjarstarfsmenn einnig ţvo bílinn sinn, enda kominn af velmegandi og siđlausu fólki. Viđ vorum ţó heppnir unglingarnir sem ţarna höfđum góđa vinnu og ágćt laun upp úr krafsinu og vorum tilbúnir ađ líta til hliđar ţegar sjálftaka yfirmanna var annars vega.  Margir gamlir og sumir skemmtilegir karlar unnu ţarna međ okkur, ţar á međal gamlir sjóarar, einstaka fyllibytta og uppgjafabćndur og viđ lćrđum ýmislegt um sögu ţessara manna og hvađ varast ćtti í lífinu. T.d. kenndi Árni gamli, mađur um áttrćtt, sem var ćttađur úr Flóanum, hávaxinn og dökkur eins og Berbi, okkur hvernig viđ ćttum ađ sýnast vera ađ vinna, ţó viđ vćrum ekkert ađ ţví - ţegar verkstjórann bar ađ. Ţetta trikk Árna gamla reyndist mér ţó aldrei gott, enda var eg lengi vel ákafamađur til allrar vinnu, ef ég má sjálfur segja frá.

Stefán Sigmundsson (1912-2006) hét yfirverkstjórinn í bćkistöđvum vinnandi manna viđ Reykjavíkurhöfn. Stebbi var hinn vćnsti karl, ćttađur frá Neskaupstađ ef ég man rétt, en frekar uppstökkur eins og ţeir geta veriđ fyrir austan. Líklegast eru ţađ frönsku genin. Hann var líka stríđinn á sinn undarlega máta. Stefán verkstjóri taldi mig vera vel lesinn og prúđan menntskćling, svo hann setti mig oft í starf sem ég hafđi dálítiđ lúmskt gaman ađ. Ég var af og til útnefndur gćslumađur án kaskeitis viđ eystri Verbúđarbryggjuna skáhöllu viđ Suđurbugt, sem ţar voru áđur en flotbryggjurnar voru byggđar ţar. Enn austar hafđi stađiđ sams konar hallabryggja, hin margfrćga Loftsbryggja sem var rifin 1973 og ađrar enn austar (t.d. Grófarbryggja). Upp Loftsbryggju gengu ýmsir frćgir menn sem sigldu til Íslands á 20 öld. Hinir hvítu léttabátar sem sigldu fram og til baka međ ferđamenn úr ferđamannaskipum sem ekki gátu lagst ađ í Sundahöfn, lögđust eftir 1973 ađ viđ eystri Verbúđarbryggjuna, en lóđsbátar lágu ţar viđ megniđ úr árinu ţegar engin ferđamannaskip voru á höfninni. Nokkrum árum áđur hafđi mađur stundum fariđ međ vinum í strćtó niđur í bć til ađ dorga viđ bryggjurnar viđ Suđurbugt.

Screenshot_2020-10-08 Sarpur is - Bátur, Bíll, Bryggja, Búningur, Karlmađ

Sćnskum farţegum hjálpađ í land áriđ 1960 viđ eystri bryggjuna viđ Suđurbugt, ţar sem ég stráđi sandi forđum mestmegnis undir ţýsk gamalmenni. Mér sýnist ađ sandari án kaskeitis hafi starfađ hjá Reykjavíkurhöfn á undan mér, ţví ţađ er greinilega sandur á bryggjunni. En hann er ţó ekki hvítur. Ćgisgarđur til vinstri. Ljósmynd Ingimundar Magnússonar sem er varđveitt á Ţjóđminjsafni Íslands.

Fyrir neđan eru listagóđ mynd sem Vilborg Harđardóttir tók og ţar sem sést í sporđinn á bryggjunni sem ég sandađi á sínum tíma. Sú ljósmynd er í vörslu Ţjóđminjasafns, sem líkt og Borgarminjasafn hefur ekki sett sig nćgilega vel inn í innviđi hafnarinnar, nöfn og ţess háttar. Eins mikiđ og ég elskađi ţetta svćđi á yngri árum, hata ég ţađ álíka mikiđ í dag, ţegar ţađ er orđiđ ađ stórri okursölubúllubyggđ sem sendir menn slippa og snauđa heim eftir heimsókn. Ađeins ein af sölubúllunum ţarna og nú viđ Ćgisgarđ og vestur úr út á Granda er í sérflokki. Ţađ er bíll, sem úr er seldur Fish and Chips. Afgreiđslumađurinn ţar ber orđiđ remúlađi fram međ einstaklega smekklegum pólskum hreim - og fiskurinn er líka 100%. Ţađ er langt á milli góđra búlla í gömlu Reykjavík.

Screenshot_2020-10-09 Sarpur is - Bátur, Bryggja, Hús, Höfn, Karlmađur, S

Ţar sem eystri Verbúđarbryggjan gat veriđ mjög hál ţegar fjarađi út, varđ mađur ađ skafa hana alla og strá á hana hvítum skeljasandi sem var tiltćkur í tunnu inni í skúr efst á bryggjunni. Ţetta stráaldur var bráđnauđsynlegt svo ađ gamlingjarnir sem komu í land međ hvítu léttabátunum dyttu ekki og slösuđu sig. Ţarna í gráum skúr gat mađur svo ađ loknum skylduverkum setiđ og lesiđ og virt fyrir sér og jafnvel talađ viđ sjóarana af Ferđamannaskipunum sem oft voru Ítalir, Portúgalar og stundum frá Norđur-Afríku, Túnis eđa Egyptalandi.

Ţar sem flestir farţegar sem komu međ bátunum í land voru Ţjóđverjar og Austurríkismenn, vissi mađur ađ einhver hluti ţeirra hafđi ugglaust hrifist af Hitler og jafnvel barist og myrt fyrir foringjann. Ţegar ég var búinn ađ strá undir ţetta liđ hvítum Saga-sandi, sat ég makindalega og starđi á ţýsku kallana ţegar ţeir gengu í land á Saga-Insel; Sumir ţeirra illa lemstrađir úr stríđinu og margir enn í gamla stílnum í grćnum Lodenfrökkum og međ svarta Brimarhatta á kollinum.

Fyrsti eyjaskegginn sem ţeir sáu svo leit ekki beint út eins og arísku illmennin sem ţeir sjálfir voru á yngri árum, og hann hafđi fyrir siđ ađ hlaupa fyrir ţá og strá sandi undir ţá og hrópa ađ ţeim Achtung, Rutschgefähr!

Lafayette á Ytri höfninni

Lafayette á Ytri höfninni. Ljósmynd úr safni French Line. Fyrirtćkiđ upplýsir hins vegar ranglega, ađ myndin sé tekin í Noregi.

Lafayette

Lafayette 1930 b

Steríoskyggnumynd (gler) úr ferđ Lafayette á til Norđurhafa áriđ 1930.

Ţađ getur veriđ ansi hált á ţiljum minninganna, og nú er ég án ţess ađ vita hvađ tímanum leiđ kominn aftur á 8. áratug síđustu aldar í lystiskipaminningunum. Eiginlega ćtlađi ég bara ađ hafa örlítinn kafla um franska farţegaskipiđ Lafayette, sem kom nokkru sinnum til Reykjavíkur á 4. áratug síđustu aldar. Í fyrsta sinn  áriđ 1930, en ţađ ár var skipinu hleypt af stokkunum.

FL006054_web1Steríó (Stereo)-skyggnumyndin efst(sem er hćgt ađ skođa betur hér fyrir ofan) er tekin í ţeirri ferđ. Ég keypti hana í Ţessaloniki í Grikklandi. Skipafélagiđ franska C.G.T - Compagnie Générale Transatlantique (einnig kallađ French Line) sem gerđi út Lafayette sendi ávallt ljósmyndara međ skipum sínum í ferđirnar (sjá mynd af einum ţeirra hér til vinstri) og ljósmyndastúdíó var um borđ á skipunum. Farţegar gátu keypt myndir af sjálfum sér og myndir voru teknar fyrir auglýsingavinnu.

Lafayette03

Í ferđinni til Íslands 1930 voru teknar steríóskyggnur og ţćr skođađar í ţar til gerđu tćki um borđ á Lafayette, ţar sem menn fengu einhvers konar ţrívíddartilfinningu. Nokkrar myndanna hafa fyrir einhverjar sakir lent á Grikklandi. Enginn veit af hverju; Kannski var hćgt ađ kaupa slíkar myndir.

Á myndinni efst sem tekin var úr turni Landakotskirkju, má sjá ýmislegt áhugavert. Ţarna sér mađur út yfir Hólavallakirkjugarđ, Melavöllinn, Loftskeytastöđina, Grímsstađaholtiđ og Skerjafjörđinn. Allt er á sínum stađ en Háskólinn var bara kálgarđur, eins og hann er víst enn. Nćr má sjá Sólvalla-, Ásvalla- og Brávallagötur og hluta af elliheimilinu Grund. Hávallagata virđist ekki vera til ţegar myndin var tekin enda nafn hennar ekki samţykkt fyrr en 1934.

FL008225_web Mr Henri yfirbryti á Lafayette

Monsieur Henri var bryti um borđ á Lafayette. Međ nefiđ

niđur í hvers manns koppi.

FL016433_web

Hárgreiđslustofa Monsieurs Fleury um borđ á Lafayatte.

FL016447_web

Skurđstofan á Lafayette.

Lafayette, sem var langt frá ţví ađ vera glćsilegasta fley C.G.T. skipafélagsins, varđ ekki langlíft skip. Ţađ brann og bókstaflega í brotajárn í höfninni í Le Havre áriđ 1938.

Notiđ svo fyrir mig grímuna eins og Kári leggur til. Ţađ er einfaldlega ekki of mikiđ til af Íslendingum í heiminum.

Kveđja Forngrímur.


Hrekkjavöku 2020 ţjófstartađ á Kveik

Screenshot_2020-10-09 Menningar­verđ­mćti og íslenskir vegir

Nokkrir "vinir" Fornleifs/Forngríms sendu honum hlekk í ţátt á RÚV, sem KVEIKUR er kallađur. Ritstjórinn hefur sárasjaldan haft tíma til ađ horfa á ţessa Sjónvarpsţćtti. Sjá hér og hér .

Mig grunađi fyrst ađ ţeir sem sendu mér hlekkinn hafi viljađ drepa karlinn. Ţví svona hryllingsmynd, sem tekin er upp í dimmum og djúpum geymslum ţjóđararfssafnara, getur valdiđ skynditappa og skjótum dauđa hjá elstu mönnum hér á ritstjórn Fornleifs. Bara nafn ţáttarins, Kveikur, getur sett ótta ađ heiđvirtustu safnamönnum.

Ţessi ţáttur Kveiks var ađ mati Fornleifs ein besta hryllingsmynd sem framleidd hefur veriđ á Íslandi og fćr hún ţví sex skínandi Forngrímur, sjá neđst.

Fyrst í ţćttinum var talađ um vegakerfiđ á Íslandi sem er sígilt vandamál og hryllingur á stórum köflum, en ţó hálfgert kraftaverk miđađ viđ stćrđ ţjóđar og lengd vega. Geri ađrir betur ţótt slćmt sé - og svo er alltaf hćgt ađ aka hćgar. Ţiđ eruđ ekki međ í lélegri hrađaksturskvikmynd líkt og stundum mćtti halda. Njótiđ útsýnisins og akiđ hćgar! Ţađ er álíka öryggi og ađ setja á sig sóttvarnagrímu.

Hins vegar var síđari hluti Kveiks enn hryllilegri en vandi veganna. Ţjóđararfurinn er á heljarţröm. Ţađ er vitaskuld sígild saga. Hvađ á Fornleifur gamli ađ skrifa um, ef hann fuđrar upp eđa flýtur út, og blekiđ rennur í stríđum straumi af skjölum sem mađkur kemst annars ađ?

Viđ ađ horfa á ţáttinn og tilheyrandi frétt á RÚV, fékk mađur á tilfinninguna ađ brennuvargurinn úr Klúbbnum vćri á bak viđ nćsta horn og ađ allir myndu núna ţvo hendur sínar af mögulegum slysum viđ varđveislu ţjóđararfsins í réttarhöldum eftir menningarlegt slys, ţegar skjöl Tryggingarstofnunar fuđra upp í framtíđinni.

Ábyrgđin öll er vitaskuld hjá stjórnmálamönnunum, en ekki nema ađ litlu leyti starfsmönnum safna. En starfsmennirnir ţora ekki ađ hrópa upp um vandann, ţví vinnan er í húfi.

Stjórnmálamenn eru margir brennuvargar međ skemmdarfíkn sem búa til hćttulega vegi. Stór hluti íslensku ţjóđarinnar velur fólkiđ og hefur ţví ekki hinn minnsta áhuga á skjalaverki og skúfum safnanna, rokkum né kistlum Ţjóđminjasafns. Málverk eru fyrir ađra -  eitthvađ sem ţeir kaupa í fermetratali til ađ betrekkja veggina heima hjá sér í kúlulánahöllunum viđ Svikaveg. Ţađ pakk kaupir bara Kjarval og Erró eins og ađrir kaupa sér ost í matinn. Eitt sinn sá ég nýdćmdan Núpshlunkinn kaupa Kjarval fyrir slikk á uppbođi í Kaupmannahöfn. Gaman vćri ađ vita hvar sá arfur er nú niđur kominn.

Upptökur međ Stuđmönnum eru flestum mun verđmćtari en eitt forpoka kuml úr Skagafirđi. Ţjóđin er ţví illa međsek. Vill hún eiga betri söfn, ţarf hún ađ borga hćrri skatta eđa fá minna í laun. Mađur er eftir ađ sjá hvađ gerist. Ţangađ til eiga Klúbbsbrennuvargar og hans líkir og afkomendur í ţriđja liđ náđuga daga á friđarstóli. - Kannski var ţetta ekki góđ samlíking, enda Klúbburinn lítill menningarstađur.

Ef "drasliđ" brennur, hvađ á ţá ađ sýna ferđamönnunum sem rísa upp úr Cóvinu. Halda menn ađ túristarnir, nútímasauđir Íslands, álpist til Íslands eingöngu til ađ skođa fjöll í rigningu, eđa til ađ láta féfletta sig svo mjög ađ síđustu 5 dagarnir fari í ađ éta SS-pylsur?

Byggđarsafniđ í Skógum hefur líka lengi veriđ ofarlega á lista flestra sem til Íslands koma. Söfn eru ávallt best í rigningu og af henni er og verđur nóg á Íslandi. Hvar á ađ féflétta ferđamenn, íslenska sem og ađra?

Kveikur fćr sem sagt Sexgrímu fyrir bestu hrekkjavökumynd ársins. Ţađ er unađslegt ađ sjá, hvernig nýjar hefđir ryđja sér til rúms á Fróni, ţegar hinar eldri hverfa í brennum og vatnselg.

En hvernig ţađ getur veriđ ađ kvikmynd frá Sovexportfilm (sjá efst) sé talin til ţjóđarverđmćta Íslendinga? Ţađ er mér algjörlegur óskiljanlegur hryllingur. Ţađ er samt rosaflott auka-konfekt hjá Kveiksmönnum. Ţađ verđur víst ađ fínstilla áherslurnar hjá starfsmönnum safna sem draga fram sovétskt rauđkál á besta sendingatíma ţegar rćđa á um íslenska menningararf sem allar heimsins hćttur steđja ađ.

Sexgrímur

 


Grímuleikur

Mask lille

Fornleifur breytir nafni sínu hér á forsíđunni. Fornleifur verđur í einhvern tíma Forngrímur. Ţetta er ţó ađeins tímabundin útlitsbreyting međan pestin er í hámarki. Skráningarnafn bloggsins verđur sem fyrr Fornleifur, enda er ţađ gegnumveirvariđ nafn.

Forngrímur 8

Ţetta er stálbundin járngríma sem Leifur hefur fengiđ sér til ađ koma á móts viđ óskir sóttvarnarlćknis. Ţessi vörn kom ţví miđur ađeins of seint, ţví doktor Ţorgrímur Smit ţurfti ađ sjá hvort ástandiđ á lesendum Fornleifs hefđi batnađ. Svo var heldur betur ekki. Fleiri og fleiri smitast af Fornleifi. Helsti áhćttuhópurinn eru fróđleiksfíklar og ţeir vilja einatt fróđleikinn beint í ćđ, óţynntan.

Gríman forna er mun öruggari veiruvörn en ţćr sem almennt eru í bođi. Menn mega ekki halda ađ linkind leggist í Fornleif viđ breytinguna. Ţetta er engin múlbinding, Leifur verđur jafn beittur sem áđur. Hér er nefnilega engin tilslökun gagnvart sýktu fólki. Gríman er međ ábyggđ og gagnrýn gleraugu og innbyggđar eyrnasíur. Fornleifur sér ţví allt, nú sem fyrr, og heyrir ţađ sem hann vill.

Hornin á hjálminum eru bráđnauđsynleg fyrir blogg međ allt á hornum sér. Fornleifur  var jafnvel ađ hugsa um ađ fara í bíltúr og veifa til smitađra áhangenda sinna međ grímuna á hausnum. Ritstjórinn tók sem betur fór af honum lyklavöldin. Ţađ er alveg óţarfi ađ snýta ţessari öruggu grímu framan í ţá sem mađur hefur um langt skeiđ haft hređjatak á.

Skemmtun fyrir ţá útvöldu sem náđu ađ lesa hingađ er getraun dagsins: Hvađa gríma er ţetta í raun og veru? Verđlaun fyrir rétt svör: Einangrun í 7 daga og skemmtiferđ fyrir tvo í hreinsunareldinn í neđra.


Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband