Bloggfrslur mnaarins, oktber 2017

Wiener Blut

Grnzweig front b Fornleifur

Imagine finding the last signs of life from a person at an Internet stamp auction.

I didnt believe my own eyes when I by pure chance came across a letter-card that was sent from Kielce in Poland to Brooklyn NY in November 1941. Earlier this year the card was on sale at a Danish internet stamp auction. I havent collected stamps since I was 12 years old, and had only done business with the Danish stamp-dealer when buying matters of historical interest, e.g. a postcard of a remote village in Greenland, which I have done research on, as well as few Icelandic ex-pat election envelopes, which according to Icelandic law should have been deleted after parliament elections in the 1970s and 1990s.

The card was posted in Kielce in Poland, a city, which is maybe best known for the massacres committed by the locals on Jews who returned to the city after WWII a fact which seemingly is very difficult for some Poles to acknowledge.

The card was sent by Marie Grnzweig (b. 1874), who wrote to emigrant relatives or acquaintances, Dr. Eduard Kahn and his wife Sofie in Brooklyn.

Mrs. Grnzweig was Jewish and was deported by the Nazis on a transport to the East from Vienna on 14 February 1941. The destination of the transport was the ghetto of Kielce.

The address for Mrs. Grnzweig, on her card dated on 14 November 1941, was Altersheim at Forsthaus No 1., The old peoples home at Forrest house No 1.

For some years now I have been working on a book on the short life of Polish historian Dr. Stefan Glcksman, who travelled to Denmark in 1939 to study. In January 1941 he was deported by the Danish authorities from Denmark and killed in the Gross Rosen SS-camp in November 1941. Some of his close relatives, who were not living in Warsaw, were originally from Kielce. In my research on Dr. Glckmans relatives, who still lived in Kielce after 1939, I had never seen any mention of an old peoples home nor Forsthaus No 1. Honestly, the address didnt sound very much like it was in the ghetto of Kielce, but rather on the outskirts of the town or on the border of the ghetto which lay near to a forest or some trees.

A little research revealed that the address in Kielce was registered by theDW (Documentation Centre of Austrian Resistance) in Vienna. In their database, which is accessible to the public on the Internet, one can find letters from Mrs. Berta Brandweiner, who in 1943 was admitted to the Altersheimin Kielce after being a patient at the hospital or sick bay in the Kielce-ghetto. In May 1941 the address for the Altersheim is not mentioned as Forsthaus 1, like it is in the letter of Mr. Grnzweig. I can, however, see that in October 1941 Mr. Brandweiners address was Forsthaus 1.

Marie GrnzweigMarie Grnzweig

Further research led to more information about the identity of Mrs. Marie Grnzweig, who as a widowed Jewess, was forced by the Nazi madness out of her well to do surroundings in Vienna and deported to a ghetto in a small city in Poland totally unknown to her.

Marie Grnzweig had in her younger days been a well known musician and a music pedagogue. She had been married to a man by the name of Schneider and belonged to the upper spheres of Vienna-society, occasionally calling herself Maria Juliana Regina Schneider von Grnzweig von Eichensieg.

Marie Schneider-Grnzweig was a pianist until an arm accident prevented her from pursuing a professional career on that instrument. From 1893 to 1928, she was president and single-handed organizer of the professional body, the Verein der Musiklehrerinnen (The Association of female Music Teachers) in Vienna. In 1896 she started the Associations pension fund, but this was lost in the currency devaluation after 1918. When the sterreichischer Musikpdagogenverband (The Austrian Music Teachers Association) was founded in 1911, she was the sole female member of its founding committee. Mrs. Grnzweig was thus quite a remarkable woman and a pioneer in her days. Anti-Semitism smashed all that like it devastated the lives of six million other Jews.

How Mrs. Grnzweigs postcard from the Kielce Ghetto, sent to New York, ended up in Denmark is still a mystery. Are people so cynical to sell the last remains of people at a stamp auction? I myself had to carefully consider why I bought this card. I bought it to donate it to the Yad Veshem, The World Holocaust Remembrance Center in Jerusalem - so they have more information on Marie Grnzweig but a name, birthday and a deportation date. [On 19 February 2018 I personally handed it to the corators at the collections "Gathering the pieces"] Mrs. Grnzweigs life was one of millions destroyed by Nazi terror. Everything we can add of information about the lives of the victims is important.

Mrs. Grnzweig might not have lived long after she wrote her card to the Kahn-family in New York. In the summer of 1942 the Jews in the ghetto of Kielce were transported to Treblinka where they were killed. The card to Mr. and Mrs. Kahn of Crown Highs, Brooklyn might have been sold off to a rag picker when their house was cleared after their death, and wandered from dealer to dealer for years, until it was bought by someone in Denmark.

Now the last words of Mrs. Grnzweig will end up in Israel. Her wanderings have ended.

Grnzweig card backt b Fornleifur

The Nazi censorship removed a sentence out of Mrs. Grnzweigs card. Modern methods might possibly let us know what she wrote and the Nazis didnt want us to see.

The author:

Dr. Vilhjlmur rn Vilhjlmsson is a Denmark-based, Icelandic national, archaeologist and historian. Formerly senior researcher of the Danish Center for Holocaust and Genocide Studies in Copenhagen and editor in chief of Rambam, the annual of the Danish Jewish Historical Association; Occasionally a researcher for the Simon Wiesenthal Center branch in Jerusalem. Dr. Vilhjlmsson is the sole editor of the blog-site you are reading.


Vitfirringin rur ekki vi einteyming slandi

4a76c37e9295fcd0212afbe4fd5299b5--asatru-anglo-saxon

Birtingarmynd tristahyggjunnar slandi og hrilegs smekks sumra slendinga birtist n enn og aftur. N er a semeinhverjir sauir eru me prjnunum tvkkumynd Fjrukrarinnar hj Gflurum. Draumfarirnar kallast"vkingaverld" og hafa yfir 200 blasti.

Furar a fa a ali s eim plnum Mosfellsb (sj hr), enda virist heimska og grgi hrj a bjarflag alveg srstaklega. minni s n ansi brtt slandi sari rum og helmingur jarinnar s haldinn einhvers konar Alzheimer-light og meintum brotavilja, getur a veri a menn su bnir a gleyma hjartasptalavintrinu Mosfellsb? v ltu yfirvld Mosfellsb, og eir allra grugustu lknasttt, lokka sig draumaheim skapaan af hollenskum loddara sem svamlai upp r einhverju versta fladki Niurlndum (sj hr). eir draumar fru t um holt og fur og vinir hollenska loddarans afneita honum birum.

N slr hjarta Mosfellsbjar aftur me gervigangri sem virast lka kitla genin sem stjrna grgi og heimsku. einum melnum ea moldarldunni Mosfellsb vilja smekklausir peningadrkendur reisa Viking World til a sna tgeldingum ann gerviheim sem grugir Mosfellsbjarlerar hrrast . ar a sna saklausu flki utan r lndum hvernig allt var egar hetjur riu um hru. Bsi Hildibrandsson

Haraldur Mosfellsffl, orpari og athafnavkingur.

"Hetjur riu um hru"

En hetjur hafa sem kunnugt er aldrei rii um hru slandi. Hinar snnu hetjur lifu af n hesta kotum sem eir ttu ekki og lptu dauan r skel. Er ekki ng a hafa skrmsli jrsrdal, sem menn kalla jveldisb, en sem tti frekar a heita gmm-Stng. ar er daglega logi a feramnnum um eyingu jrsrdals ri 1104 en menn halda algjrlega kjafti um a veggjum bjarins s steinsteypa og akinu nlonmottur (sj hr). Eiga prett, svindl og phony baloney um slenska menningu a vera a sem feramenn hafa me sr farteskinu til sns heimalands?

Nr vri a byggja hrunasafn Mosfellsb og gefa v nafni Iceland Exctreme. ar vri hgt a setja hausmyndir af helstu svindlurunum stjaka "hetju"sklanum: The Hall of Infame, til a sna gestum slandi hva vitleysan nr stundum hum hum slandi. sta 100 metra langs furuskla fantasustl slenskra auraapa (sem telja sig hetjur) vri tilvali a selja viskiptavinum hrunasafnsins 50 sm langa sperla 5000-kall stykki me grnumnorurljsadrykk; Og ljga a eim a etta sugrjpn jveldisaldar sem "hetjurnar" hafi kokrennt og sem svikahrappar hafi sar ldum stt yrlum snum sjoppur - einhvers konar vkingabir. Nokkrir grugir Knverjar munu vafalaust kaupa slk skp nr alveg hr - ea anga til a ftum troi undirslaflk Kna rs upp aftur og gerir byltingu og drepur alla feitu feramennina sem koma til slands. losnum vi r nauinni.

Smekkleysa feramannainaarins slandi er a n njum hum og n er Harpan, etta litrka grurhs snobbs og menningarhkla ori a keypis klsetti. N geta allir skiti ar n ess a borga.

Hr sturta g t. slandi er ekki vi bjargandi. Allt er srum undan grillutrhestastinu.

g var gamla landinu nlega, nlaus vi krabbafjanda sem fannst mr fyrr rinu. a er enn margt yndislegt flk inn milli og furugir veitingastair. Konurnar er enn fallegar en r ori g ekki a snerta g s ekki me neina kvikmynd prjnunum. Alveg sama hvaa grey f rkisstjrnarvldin eftir nstu kosningar, jin mun fram urfa a la undir v a myndunarveikar hetjur ri um hru og eya llu sem verur vegi eirra.0783387490d7cc54bb127e0edadb32e3--viking-facts-viking-s"Vkingar" slands eru annlair hiringjar.


mbl.is Vkingaverld Mosfellsdal
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Bank, bank - er einhver heima?

Hurin

Steinunn Kristjnsdttir hefur vst afar frjtt myndunarafl. Enginn vafi leikur v eftir "ralanga" leit hennar a klaustrum og smuleiis ef teki er mi af hennar fyrri strfum sem oft hafa verigagnrnd hr Fornleifi og lttvg fundin (sast fyrir tveimurdgum san). Prfessorinn er v miur grillufangari og hlustar lti gangrni. Eitt sinn egar g gangrndi hana fyrir vanekkingu pening sem fannst Skriuklaustri (sj hr), svarai hn essu til og viurkenndi a a sem hn setti fram riti vri kanna og a hn hn vri haldin "hugaleysi myntum yfirhfu":

"g ver a viurkenna a g hef lti skoa essa mynt og ti upp allt a sem um hana hefur veri sagt, n ess a kanna a sjlf. Sennilega er a af hugaleysi myntum yfirhfu. g skrifai heldur ekki ennan texta sem birtur heimasunni og vsar til. Hins vegar ber g alla byrg v sem stendur rannsknarskrslum uppgraftarins. a er hrrtt hj r.

g mun a sjlfsgu breyta umfjlluninni um myntina bkarhandritinu, en tti gott ef gtir bent mr heimildir til ess a vsa til v sambandi? vsar til nokkurra undir frslunni en r eru v miur ekki fanlegar hr landi. g hef hinga til stust vi grein Antons Holts rbk 1986. g s a vel nna a krossinn er alls ekki Mltukross, a hefi g alveg tt a ekkja. g er aftur mti ekki vel ls mialdatexta yfirhfu.

Er a rtt skili hj mr a vilt meina a etta s ekki reiknimynt heldur gjaldmiill? En hn er alla vega frnsk og slegin 15. ld (ea fyrr?)? Mr finnst gati henni grunsamlegt - eins og a hn hafi frekar notu sem hlsmen, kannski eftir a notkun hennar sem gjaldmiils var htt. Kannast vi slkt?

Tilgta Steinunnar Kristjnsdttur um Valjfstaarhurina n flokkast fyrst og fremst undir vangaveltur og ekkert anna. Vandamli er hins vegar a hn talar lkt og hn hafi fundi hinn heilaga sannleika, eitt skipti fyrir ll. Eintmar spurningar og vitengingarhttur vera aldrei ein og sr a undirstum undir ga tilgtu. Ekkert tilgtusm Steinunnar er fornleifafri og ar a auki sjum vi hr dmi um afar furulega sagnfri sem vantar heilu kaflana. Danir eiga sr vsu um flk, en aallega brn, sem setja fram algjrlegatilhfulausar spurningar og sannanlegar.

Hvis og hvis min rv er spids og fyldt med marmelade og stundum heyrist essi ger: Hvis og hvis, min rv var spids og flydt med limonade, s ville alle suge den og nej, hvor blev de glade! Oft uppgtvar maur a Danir eiga erfitt me a skilja ennan ga vsdm og lt g v flakka ga skringu ensku: If there are too many unknowns in a hypothetical, the chance of it being true is zero, just like the hypothetical situation of "an ass being pointy and filled with marmalade."

Hefi g geta bjarga Steinunni?

g hefi hins vegar geta nota drmtan tma minn, til a leirtta rugli Steinunni. Hn bau mr einu sinni a lesa bk sna um Skriuklaustur. a geri hn allra vinsamlegast ri ri 2012 n ess a bja borgun fyrir og ritai eftirfarandi.

Ef hefur huga og tma, tti mr gott ef gtir lesi yfir allt bkarhandriti og bent mr a sem betur m fara. Lttu mig endilega vita ef a er mgulegt".


g afakkai vitanlega boi. g treysti v a flk me prfessorstitil vi H sem stundar rannsknir klaustrum mildum geti lesi mialdatexta, latnu og anna sem hjlpa getur upp skilninginn. En egar prfessorar eru ekki vel lsir mialdatexta yfirhfu er vst lti hgt a gera fyrir nema a eya miklum tma og kostnai. ess vegna hugnaist mr ekki a koma a yfirlestri bk Steinunnar um Skriuklaustur, og ekki hefur hn bei mig um a lesa nja bk sna.

g hef hins vegar bent henni greinar mnar Fornleifi. En Steinunn virist ekki hafa teki tillit til eirra ngreinar Gurnar su Grmsdttur rbk Fornleifaflagsins.

H er mrgu btavant og er arfi a koma inn a hr. En g er n alvarlega vafa um hfni sumra eirra sem kenna vi ennan hskla. fornleifafri

g er hrddur um a prfessor Steinunn hafi lklega reist sr veglegan Valjfsstaarhurars um xl, og muni ur finnast steinninn Steinunni heldur en ruggur uppruni Valjfsstaarhurar. Hef g sannspurt a n vafri kollegar okkar beggja um landi me forn dyragt a bera vi Valjfsstaarhurarfjalir. Mun drekinn hurinni hafa ori fr vi og biti nokkra, engan til lfis. Femnistar telja vst a drekinn hurinni s kvenkyns og samkynhneig. g tri v auvita mtulega eins llu ru sem femnistar og genderfringar segja. g tel hins vegar nsta vst a ljni hurinni s gay (hommaljn). Tri mr, etta er algjrlega undirbygg tilgta. Henni mun ugglaust vaxa fiskur um hrygg. Hins vegar tel g alveg tiloka a kona hafi skori lgmyndir Valjfstaarhurarinnar t. Tryllist n fjldinn...

ar a auki m a lokum nefna, a hur eins og s sem varveittist Valjfsta er skreytt veraldlegu myndefni sem klausturreglur vldu nr aldrei fyrir klaustur sn og kirkjuhurir ea dyraumbna. En myndmli er n raun mun meiri vsun Bibluna en Steinunn telur. var heilagur Georg helsti drekabaninn egar a var ekki Jess sjlfur. Drekabanar eru algengtmyndefni dyraumbnai, hurum og hurahringum og snirbarttu hins ga vi hi illa (Sj t.d. hr). Einnig verur a benda sjandi mnnum a enn glsilegri tskur (en ann sem vi sjum Valjfstaarhur) er a finna stafkirkjum Noregi fr sama tma og Valjfstaarhurin, og voru r kirkjur ekki klausturkirkjur.

ar sem ekki er hgt a sj ljn skildi riddarans, er mgulegt a komast a eirri niurstu a myndmli dyrunum s vsun meintan afa Jns Loftssonar, Magns Noregskonung. Hans skjldur mun hafa bori ljnsmynd, en a gera skildirnir Valjfstaarhurinni ekki. Steinunn les einfaldlega of miki t r textum enda ekki vel ls mialdatexta yfirhfu.

Pax vobiscum

Hurin hj Stephens

Lok lok og ls


mbl.is Er hurin a klaustrinu fundin?
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

RV - MENNING og svo kallaar Fornmynjar?

Steinka

RV hefur nlega teki upp eim menningarauka a lita "menningarfrttir" me fjlublum lit og prenta menninguna gular sur. A minnsta kosti netinu.

dag er vef Rkistvarpsinsfrtt me fyrirsgnina Segir sibtina hafa veri afturfr. Greint er fr nrri bk Steinunnar Kristjnsdttur um klaustur slandi, ar sem hn eignar sr og fornleifafrinni niurstur sem lngu hafa veri ekktar. Greinin byggir vntanlega vitali vi Egils Helgasonar Kiljunni ann 18.10. 2017.

n ess a hafa lesi bk Steinunnar, hefur mr snst innlegg hennar klausturfrin afar unn, og hef g ekki skafiutan af skoun minni v.Steinunn hefur enga menntun, nema sjlfsmenntun, fornleifafri mialda, og kemur a greinilega niur rannsknarstrfum hennar.

Hr, hr, hr, hr,hr, hr,hr og hr m lesa gagnrnar greinar frimennsku Steinunnar, sem oft tum er vgast sagt furuleg. Ekki bst g vi v a hn svari gagnrninni nrri bk sinni. Hn hefur ekki s sr a frt hinga til. gn fviskunnar er stundum eina vopni.

g er enginn verndarisibtar ogLtersku fram yfir kalsku. g hef hins vegar numi kirkju- og klaustur(fornleifa)fri og veit hva g tala um.

FORNMYNJAR??

Fjlubli litur RV menningarfrtt hefur lti btt, ea tti g a skrifa "lti". Undir mynd af einum af uppgrftum Steinunnar stendur: Bk Steinunnar er afrakstur marga ra rannsknarvinnu "fornmynjum."

FORNMyNJAR nttOri "fornmynjar" er vafalaust tta fr menningarblaamanni RV. Hafa slenskir fornleifafringar ekki enn lrt a krefjast ess a lesa a yfir sem slenskir blaamenn blara um.

Ekki einu sinni ori fornminjar er rtt me fari egar kemur a frsgn af fornleifafrum Steinunnar Kristjnsdttur.

lok frttarinnar sem ekki boar gott fyrir lestur bkar Steinunnar kemur etta rugl fram:

Klaustrin sfnuu vissulega a sr au og eitthva var um spillingu innan eirra, en Steinunn telur a vegna mikilvgs hlutverks eirra s ekki rtt a tala um siaskiptin sem umbtur. a sem gerist san er a Danakonungur tekur yfir eignir klaustranna og umbosmenn hans setjast staina. jkirkjan dag er nttrulegarekin fyrir essar jarir, sem voru teknar yfir vi siaskiptin."

Ef Steinunn hefi lesi sr eitthva smri til, hefi hn komist aannarri niurstu. frsgn af Fundi nefnda rkis og kirkju um kirkjujarir dms- og kirkjumlaruneytinu 10. janar 1997, sem m.a. byggi lru liti Kirkjujaranefndar 1984, kemur greinilega fram, a Steinunn veur villu. Kirkja og rki komust a niurstu, sem sagnfringar og arir frir einstaklingar hafa veitt eim. ri 1997 kom eftirfarandi fram Frsgn af fundi nefnda rkis og kirkju um kirkjujarir dms- og kirkjumlaruneytinu 10. janar 1997, ar sem slenska rki og jkirkjan geru me sr samkomulag um kirkjujarir og launagreislur presta og starfsmanna jkirkjunnar. 4. grein a essu samkomulagi stendur orrtt:

Klausturjarir: Fram kemur litsger kirkjueignanefndar fr 1984 a ekki veri s a slenska kirkjan eigi n neina lagalega krfu til klausturjaranna. Engar jarir umsj rkisins falla n undir hugtaki klausturjarir.

En Steinunn Kristjnsdttir veit auvita betur. Hn lifir jflagi ar sem skoanir sumra kvenna teljast orin eins konar lg - jafnvel r su dmadags rugl og jafnvel lygar. a kemst hn ekki lengur upp me og verur v a skra fyrir okkur hva hn vi egar hn heldur v fram a jkirkjan s dag nttrulega rekin fyrir essar jarir. a eru lngu linir tmar a laun presta voru greidd fyrir afrakstur af klausturjrum. Hvernig er hgt a vera svona unnur og yfirborskenndur frunum, Steinunn?

Mtuger Steinunnar Kristjnsdttur

Steinunn Kristjnsdttir heldur v fram a kalskakirkjan, ea tti g ekki heldur a skrifa "kyrkjan", hafi ekki haldi uppi lkamlegum refsingum. etta er ekki rtt. Ekkert getur veri fjarri sannleikanum. Hva hefur Steinunn fyrir sr essari vanekkingu? g a sna henni ll morin sem kirkja framdi mildum - allar aftkurnar - alla illskuna gar kvenna, gyinga etc.?

Steinunn virist gleyma v hvernig klaustur og biskupsstlar slandi hstu rumpul af erlendum skipum, sem fru ruplandi og naugandi um landi og voru ess milli undir verndarvng kalsku kirkjunnar.

Hn hlt v fram Kiljunni gr a Skriuklaustur hafi veri stofna ri 1449. Hlusti! a er einnig alrangt. Klaustri var stofna ri 1493. Hva er a gerast. Svo mrg mismli geta vitaskuld bent til alvarlegra minnisglapa.

Fyrir utan gangrnar greina mnar um "fri" Steinunnar, sem m lesa hr, hr, hr, hr, hr,hr og hr, hvet menn til a lesa grein Gurnar su Grmsdttur um Skriuklaustur rbk hins slenska fornleifaflags. Greinin er v miur ekki enn komin Timarit.is. En Fornleifur karlinn deyr sjaldan ralaus og marga astoarmenn og nttrulega skanna. Hr er v hgt a lesa grein su.

Greinar mnar Mrg ljn vera vegi slensks prfessors og Dellufornleifafri tmaritinu Sgu m lesahr og hr. Bar greinarnar fjalla frilegan htt um fjarstukennda aferafri Steinunnar Kristjnsdttur.

Steinunn Kristjnsdttir verur a bera meiri viringu fyrir sagnfri. En v miur hefur hn me endalausum kerlingabkum snum, sem spanna fr rugli um ntasjklinga Skriuklaustri til vttings um kirkjuklukku Helgafelli, einnig fari skp illa me fornleifafrina. Grein Steinunnar um klukkuna kom t Sgu LV-1 2017.

Hvenr losnum vi vi furufornleifafrina slandi? ar sem menn halda einhverju fram og byrja svo a tra v og einhver hpur autra manna me eim. Vonandi gerist a egar Sguflagi httir a gefa t bkur og rsrit sem ekki standast sagnfrilegar lgmarkskrfur. Flaginu hefur fari mjg aftur sari rum.

Rugl og undirbyggar hugdettur eru ekki sagnfri, og aan af sur fornleifafri.


Rugl, bull og vitleysa - einnig dag

Siglt

dag fylgir Morgunblainu blaauki, slensku og ensku, sem ber heiti Siglt inn framtina. Fjallar hann a mestu um Grnland. Hann kemur hugsanlega a einhverju leyti t tengslum vi Fimmtu Arctic Circle rstefnuna Hrpu, sem er hin furulegasta blanda af rstefnu um n-trarbrg eins og orkuml, heimshitnunari, umhverfisml, fgatrisma og kristilegt starf norurslum - ekki meira n minna.

Blaaukann, sem er einnig auglsingabla fyrir kolevetnislosunarfyrirtki eins og Eimskip og Icelandair, mtti skilgreina sem eins konar ferakynningu fyrir Grnlandsfara.

En maur fr fljtt dlti brag munninn, v slenskur imperalismi skn a hluta til t r greinum, vitlum og efnisvali. Grtbrosleg er einnig vital vi ungt grnlenskt flk sem n nokkurs vafa tilheyrir grnlensku eltunni, sem er meira dnsk en grnlensk. au segja fr imperalisma Dana Grnlandi sem ku hafa saka Grnlendinga um kynttafordma egar eir tluu einvrungu grnlensku og vildu ekki tala dnsku mannamtum. Slkt hrsri, sem maur heyrir ba bga, er varla hollt veganesti eirri sjlfstisbarttu sem Grnlendingar standa frammi fyrir og sem vi slendingar eigum vitanlega a styja verki, sta ess a velta fyrir okkur hvernig vi getum grtt sem allra mest Grnlandi.

Disk-draumads Moggans

Svo eru hjktlegar og menningasnauar vitleysur essu uppskrfaa auglsingablai. blasu 10 m lesa essa dmadags fvisku:

" segir sagan a eyjan hafi upprunalega heiti Discovery Island en einhvern tma hafi brfsnifsi legi yfir "very" vi kortager og upp fr v hafi eyjan veri kennd vi Disk. a er ekki verri skring en hver nnur. Hvort kempur bor vi Donnu Summer, Dnu Ross og John Travolta hafi einhvern tman stt eyjuna heim fst ekki stafest".

etta er einfaldlega skammarlegt fyrir Morgunblai og blaamanninn sem ritar etta rugl. Disko er misritun og misskilningur. Upphaflega sr maur nafni Dusko ea Dicko fla Spitzbergen hollensku kortum fr 1663 og skmmu sar. Frir menn telja a nafni s afmyndun af nafni ensks hvalfangara sem fr til Spitzbergen byrjun 17. aldar. Hann ht Marmaduke og enskum kortum er staurinn sem hollensku kortin kalla Dusko ea Dicko kllu Dukes Coe ea Dukes vk. ess m geta, a fyrstu kortagerum af Spitzbergen er Spitzbergen kllu Grnland vegna misskilnings kortageramannanna sem stu Amsterdam og Leiden en fengu upplsingar fr mismunandi skipstjrum, en komu sjaldnast sjlfir r slir sem eir geru kort af. Hollenskir skipstjrnarmenn gfu hins vegar oftast nr gar upplsingar. Sar egar fari er a gefa t nokku nkvm kort af Vestur-Grnlandi, ttuu menn sig v a eir hafa vai villu. eir brugu a r a flytja nfn sem eir hfu gefi stum Spitzbergen yfir hi rtta Grnland. Hef var fyrir v a gefa stum nuppgtvuum lendum heiti sem ur voru ekkt. annig fkk Disko eyja sem grnlensku heitir Qeqertarsuaq, nafni Het Eyland[t] van Disco (eyjan Disco). Flinn sem hn er fkk sar nafni Baffin fli. San hefur Disko nafni haldist Grnlandi og horfi Spitzbergen.

Disco

Disko-eyja efst hollensku korti fr byrjun 18. aldar.

Hefi a veri miki ml fyrir blaamann Mogganas a ganga r skugga um etta, sta ess a fara a dansa eftir ruglinu hfinu sjlfum sr og skrifa um Travolta, Tnu Turner og diskljs ? Fyrr m n fyrr vera. vlk menningarleysi og vanekking sgu nsts ngrannalands okkar. a fer norurslahrollur um mann landi, ar sem upplsingamilun a vera svo framarlega merinni. Yfirborsmennskan er greinilega enn drku slandi, enda blaaukinn augsjanlega fyrst og fremst til ess gerur a reyna a selja efnaflki ferir til Grnlands til a sj og upplifa heimshitnunina eigin lkama.

llygiAuglsingarnar blaauka Morgunblasins dag eru flestar fyrir slensk fyrirtki, t.d. Alcoa bls. 51. S auglsing er gott dmi um gamalgrna lygarmantk slenskri auglsingager, sem maur hlt a vri orin dlti slitinn klisja. En egar Fjararl er a auglsa sig umhverfismlarstefnu er vitanlega best a hafa ekki mynd af lveri auglsingu fyrir lver. Jafnvel kaffibrsinn myndinni er r stli (og er danskur). Best a gefa ekki ranga mynd eim nttruverndarstrmennum sem skja Arctic Circle rstefnuna heim og bsna sig um gti landa sinna norurslum og um a a eir eigi hlutverki a gegna meal janna. Klisjurnar lifa htt en eru samt flestar strmengaar og hlf kjnalegar.


Framlengda grkan

Langa fornleifagrkan

Fornleifagrkan hefur n fengi veglega framlengingu og a langt fram haust. A venju er grkan t, og full af rugli og vitleysu. er ekki veri a rugla um strsta klaustur heimi n, stu fyrir landnm Stvarfiri, eskimakonur klaustri, ea lgulegan stein r setlgum sem einhver hefur fengi a vita r vintraheimi a s forn kross.

Nei, n rur grkunni inn meinti kumlverji Vkurgari, sem fornleifafringar bera byrg , en hafa enn ekki svipt hulunni af. Kumlverjinn er greinilega orinn a leynigesti sumarsins og Svavar Gestsson stjrnar ekki einu sinni gamninu.

N eru andans menn einnig farnir a leika fornleifafringa ellinni, v ekki nst Vlu Flintstone Gararsdttur sem fann haugverjann.

Frttablainu dag fer Sra rir Stephensen andaglas og er greinilega beinu sambandi vi Inglf Arnarson. Lesi bls. 8 Frttablainu. rir hefur ar eftir aflga jminjaveri a "kuml" Vkurgari geti ekki tilheyrt bjarrstum sem fundist ur vi Aalstrti og Inglfstorg. Ef rtt er haft eftir r Magnssyni, er fjarlgin fr sklanum sem fannst fyrra vi Lkjargtu heppilegri fyrir kumlbann Vkurgari. En san hvenr var r Magnsson srfringur kumlum? Engin lg, og sjanleg regla er til ea ekkt fyrir fjarlg kumla fr b. maur sem ekki gat stjrna fjrmlum jminjasafns n a vera dmari um slkt?

Hvernig vri n a dmbrir fornleifafringar, sem unni hafa vi rannsknir haugf ea endurtgfu Kuml og Haugf Eldjrns, en ekki prestar og lgleg gamalmenni, fi a sj hvers kyns var kumlinu. Kuml eru oftast miklu lengra fr bjum en meint kuml Vkurgari er fr sklunum sem fundist hafa Vkinni

Seikarl

Sra rir srir upp Inglf Vking barttu sinni vi htelin. Rkleysa hans gti versta falli ori vatn myllu lgfringa htelspeklantanna. a eru svo sem fordmi fyrir v a dmstlar hafi gerst srfringar fornleifamlum. Ljsmynd r Frttablainu 11.10.2017. bls. 8.

Ef gripir hafa fundist grf Vkurgari, arf a ekki nausynlega a a a s sem greftraur hefur veri kristinn maur. Gripir, hnfar, skartgripir, talnabnd, krossar ea myntir hafa hafa fundist kristnum grfum vi fornar kirkjur Norlndum og rum svum. Stundum gleymdist a taka veraldlegar eigur af flki egar a var lagst til eilfrar hvlu fram a dmsdegi.

Smuleiis er hugsanlegt a menn hafi haldi lengur hefir og vilja hafa eitthva af hinum gamla si me og ekki fylgt boum kirkjunnar um greftrun a einu og llu. a snir aeins vanekkingu fornleifafringa, ef eir lta a persnulegir gripir flks geti ekki stundum enda me v kristnum grfum egar kristinn siur hefur nlega veri tekinn upp. Hafi hins vegar fundist fallegur rshamar sem rugglega er hgt a segja a hafi veri lagur grf en ekki enda ar r rum lgum, stndum vi frammi fyrir kumli og einstaklingi sem var "heiinn". En httum vangaveltunum.

Fornleifafringarnir Vkurgari vera a lta rk fylgja orum snum svo mark s takandi. Annars er ali vitleysum fjlmilum hj autra og veikgeja flki.

Greinilegt er a gosgnin um Inglf er fjri seig, en megum vi essi heinu vera laus vi vangaveltur kristmanns ea krossmanns essum efnum.

Vandamlin me hflausar htelbyggingar og sileysi aumanna slandi er eitt. Landnmi Reykjavk er allt anna. essi vandaml eru algjrlega skyld, svo a Sigmundur Dav hafi flutt jmenninguna me sr forstisruneyti og tla a gera jminjavr a prfessor.

Bendi g svo grein mna um Vkurgar hr blogginu gr.


Kirkjugarspistill

Dmkirkjan Mackenzie

Svo allur dagurinn dag fari ekki ftboltamikilmennskukjafti og kosningageklofa langar mig a benda mnnum a lesa ga frttaskringu eftir Gumund Magnsson fyrrv. settan jminjavr Morgunblainu (bls. 15). ar greinir Gumundur fr eim athugasemdum sem brust vi deiliskipulag vegna fyrirhugarar htelbyggingar Vkurgari hinum forna.

Besta rksemdin fyrir v, a ekki s mgulegt a byggja htel v svi sem hinn forni kirkjugarur var , er bann rkistjrnar slands ri 1966 vi a stkka hs og raska garinum. a bann var sett ri 1966. a fylgir ekki sgunni, hvort rkisstjrnin hafi vita hve str reiturinn var. En a skiptir sennilega engu mli. a bann er enn gildi nema a finnist skjal sem sni a kvrunin hafi veri dregin til baka.

Allir heilvita menn urfa ekki a heyra frekari rk. Ekkert htel getur risi essum sta, ef fari er a landsins lgum. En a er n fari a vera sjaldgfara - lkt og egar siareglur slandi virast ekki gilda fyrir sem r ba til.

frttadlk vi hliina skringu Gumundar Magnssonar er haft eftir sra ri Stephensen, a "kirkjugarar su bnastair" og a "helgi grafreita s alekkt flestum trarbrgum og llum tmum." Vafalust er a rtt, nema a sem menn bera lk t stikur og ba ess a illfygli kroppi sig leifarnar sem ekki fara til gus/-a. Hrgammarnir sj vst lka um a fljga me slina til guanna. a er v ekki bara slandi a hrgammar eru taldir gera gagn.

IMG_8433

nkvm rista af fyrstu dmkirkjunni Reykjavk. Kirkjan var vg var ri 1796. Teikningin birtist hugsanlega fyrst dagblainu Daily Mirror Lundnum, en essi rista er ger eftir henni og birtist hollenskri bk sem kom t ri 1848 og sem langalangafi minn tti. Kirkja essi, sem var mjg illa bygg, var rifin egar nverandi dmkirkja var bygg ri 1848. ur en essi kirkja var reist var ltil kirkja mijum Vkurkirkjugari. Hn var rifin ri 1789. essi mynd er lklega ger me hlisjn af eldri ristu, lklega eirri sem fremst er essari grein. Hn birtist bk Georges Steuarts Mckenzies, Travels in the Island of Iceland, in the Year of 1810, sem t kom ri 1814.

Lti fer n fyrir eirri helgi n ori t.d. ltherskum lndum, t.d. Norurlndunum, ar sem heilu kirkjugararnir eru ruddir burtu og leii afhelgu og ntt fyrir nja "knna" egar eir deyja Drottni snum.

"Character indelebilis" sem slensku ir "afmanlegt kennileiti" er n fyrst og frem kalska, sem meira segja kalikkar fylgja ekki a fullu. v meal kalikka rkir tvskinnungurinn um grafarhelgi einnig. Meal eingyismanna framfylgja gyingar einir helgi grafreita 100% me rfum undantekningum. eir lta grafreiti sna sem Beit Chaim, hs lfsins, a eilfu. Flk sem tilheyrir rum trarbrgum Evrpu hefur hins vegar veri ii vi a eyileggja grafreiti gyinga. Liten vilja yfirvld byggja mikla Evrpu-rstefnuhll ofan helsta grafreit gyinga Vilnus og brjta annig helgan grafarrtt gyinga. En eir keyptu sr afnot af grafreitnum til eilfarnns. Litar, sem margir eru kalikkar, vita greinilega ekki hva character indelebilis er.

Reykjavk 1801Reykjavk snd korti Ohlsens og Aanums. Dmkirkjan fyrri er litu rau efst myndinni og merkt me sem nmer 1. Vkurgar sj menn sinni str ri 1801 ljsgrna reitnum sem ber nmeri 26. hann virist ekki str arna mia vi str frekar ltillar 1. dmkirkju er ekki tiloka a hann hafi veri strri fyrra stigi.

Character indelebilis var Mildum fyrst og fremst kalska reynd, og getur v vissulega tt vi marga einstaklinga sem grafnir eru Vkurgari sem greftrair voru fyrir sibt. Samt finnst mr a slenska jkirkjan ea prestar hennar ttu n sst a vera a gera sig a siapostulum hva varar kirkjugara og grafarhelgi, mean eir hafa til fjlda ra stai v a sltta kirkjugara, annig a slenskir gara minna einna mest kirkjgara vi bnahs ofsatrarmanna slttum Bandarkjanna. Me eirri slttunarherfer sem fari hefur fram me blessun fjlda biskupa og annarra innvgra klkukalla og kvenna sland er raun veri a trufla hinn heilaga grafarfri. Character indelebilis er v ekki vi li slandi eins og sr. rir Stephensen ltur.

tt fornleifafringar hafi grafi kirkjugarinn og fjarlgt aan bein, er ekkert v til fyrirstu a au veri grafin ar aftur a lokinni tarlegri rannskn beinunum , sem yfirvld vera a framfylgja hi fyrsta me tilheyrandi kostnai. ess var t.d. krafist York Englandi ar sem fannst grafreitur gyinga fr mildum. Gyingar mtmltu strax rannskninnir og truflun grafarfriarins. v var ekki sinnt og olli a miklu fjarafoki. A lokum var beinunum komi aftur fyrir grfunum, en au voru rannsku mjg tarlega en ekki tkst a f leyfi fyrir DNA-rannsknum. A kvldi ess dags sem beinin voru aftur lg til hinstu legu, undir blastahsi sem ar tti a rsa, var eldsvoi Dmkirkjunni Jrvk sem olli nokkrum skemmdum. Hafi breski fornleifafringur Philip Ratz a ori a "ar hefu sumir tali a hefnd gyinganna garinu vegnar rskunar frii eirra hafi brotist t ljsum logum ".

Smuleiis er frekar fyndi a sj a meal andmlanda htelbyggingarinnar er einn af helstu framleiendum gervihsa "gmlum stl", Hjrleifur Stefnsson. tristaklondk miborgar Reykjavkur, ar sem anna hvert hs er htel, eru til mrg slys eftir hann. a eru hsaskrpi sem minna endurgerir hsa DDR eftri Sara str. jverjar endurreistu gjarna mjg groddalega a sem eir ttu fyrir str. slendingar hafa n byggt svo mrg gervifortarhs a halda mtti a hr hefi nlega geisa borgarstyrjld.

Sama hva rlgum Reykjavkur lur og naugun mibjarins. er ekki hgt a fara fram hj kvrun Rkisstjrnarinnar fr 1966 sem bannar frekari byggingar Vkurgarsreit.

ar fyrir utan verur a teljast elilegt a slenskir arkitektar fari a n a lra listrna sn, stetik, og f auga fyrir sjnskum sem margar byggingar eirra valda. essi htelfjandi sem sumir vilja troa niur vi Austurvll eins og of strum Leg-kubbi sem ekki kemst fyrir, svo og arir htelkassar sem er veri a reisa t um allan b, eru r ALGJRU samhengi vi a sem fyrir er. Gervihs endurreisnar-Hjrleifs falla a minnsta kosti oft a heildarmynd bjarins, en glerhallirnar eru askotahlutir, sem er mjg srt a sj eyileggja sl hins litla mibjar Reykjavkur og jafnvel skyggja tsni til Esju.

Svo er a Grgs

A lokum langar ritstjrn Fornleifs a benda mnnum sem takast um Vkurgar, stareynd a Grgsarkvi um flutning beina eiga vst einnig enn vi a vissu marki smalar su n rhsi Reykjavkur en ekki a grafa upp mannabein til flutnings, enda voru ekki til htel ea japanskir feramenn egar Kristinna Laga ttur Grgsar var tekinn saman:

ar er maur vill bein fra, og skal landeigandi kveja til ba nu og hskarla eirra, svo sem til skipsdrttar, a fra bein. eir skulu hafa me sr pla og rekur. Hann skal sjlfur f hir til a bera bein , og eyki til a fra. ba skal kveja er nstir eru eim sta er bein skal upp grafa, og hafa kvatt sj nttum fyrr enn til arf a koma, ea meira mli. eir skulu koma til mijan morgun. Bandi a fara og hskarlar hans eir er heilindi hafa til, allir nema smalamaur. eir skulu hefja grft upp kirkjugari utanverum, og leita svo beina sem eir mundu fjr ef von vri garinum. Prestur er skyldur a fara til a vgja vatn og syngja yfir beinum, s er bndur er til.Til eirrar kirkju skal bein fra sem biskup lofar grft a. a er rtt hvort vill a gera eina grf a beinum ea fleiri...(Byggt Grgsartgfu Vilhjlms Finsens 1852). (sj meira hr).

Deginum ljsara er, a gleymst hefur a stenkja vgu vatni beinin sem flutt voru r Vkurgari af fornleifafringum. - Hver skrambinn? Vonandi verur s tknilegi galli ekki til ess a htelspeklantar misnoti Grgs rksemdafrslum snum vi borgaryfirvld.

Nei, tli a?? Peningarnir hafa egar tala og Dagur Draumur er lngu orinn a ntttrlli peningaaflanna eins og arir slenskir vinstrismenn? g hugsa oft til grginnar eim arkitektum sem teikna hs gmlum stl remur hum me tvfldu gleri. hfi eirra er listin a gra hrri llum knstum. st eirra eim dauu er athyglisver egar haft er huga a flestir eru essir ptenttar algjrlega gvlausir svona dags daglega.


Fornleifur og frgasta flki gisu 96

Frga flki

Kona ein Reykjavk fr fyrr r til tannlknis. bistofunni reif hn essa frtt hr a ofan t r kjaftablelinum Heyrt og S ea S og Heyrt - ea hva sem a n heitir. Konan vissi nefnilega a essu frga hsi gisu 96 hefi bi anna flk og miklu betra en a sem er nefnt til sgunnar litrka slurblainu sem kom t einhvern tma fyrr r (2017).

Enn frgara flk og andrkara bj arna hsinu rum ur. Meal annarra ritstjri Fornleifs, sem l manninn arna fyrstu r vi sinnar. a var kjallarabinni og hanni horfi oft suur Bessastai r eldhsinu. Foreldrar Fornleifs keyptu bina af Sigurri Jnssyni rsmii ( Aalstrti 9) sem lt byggja hsi. tti etta fr upphafi mjg veglegt hs.

Mean a foreldrar mnir ttu b hsinu, og ur en vi fluttum austar binn ri 1963, bjuggu essu hsi venjulegt flk og sumt nokku frgt. fyrstu h bj leigublstjri sem ht Jn Vilhjlmsson. annari h bj Magns Kristinsson sem tti fatahreinsunina Bjrg, sem fyrst var til hsa Slvallagtu og sar Hlunum, en Bjrg er betur ekkt dag vi Haleitisbraut og Mjdd. Hver hefur ekki fengi gilega bletti fjarlga hj Bjrg? egar g var var eins rs kynntist g Magnsi Bjrg og tti miki til hans koma enda var Magns alltaf me hatt og vitanlega mjg hreinlegur. Kallai g hann Mass. Eldra flk sem man fyrir Fornleif telur a Mass hafi veri eitt af fyrstu orunum sem g sagi. Enda var Mass frgur og frg hans tandurhrein og ekki str blettum eins og hj eim sem bjuggu arna lngu sar.

risinu gisu bj einnig 6. ratugnum einhleyp kona sem vann einhverju runeyti. Kann g engin deili henni. Sar frtti g a slenskur maur giftur franskri konu, sem tti a v mig minnir tvr dtur, hefi bi hinu frgu kjallarab gisu 96.

Greinilega var etta allt merkara, rkara og frgara flk essu hsi en a li sem skammtmaekking blaasnpanna slaurblainu rekur minni til. Enda eru eir allir fddir gr og hver rum vitlausari eins og kunnugt er. a sst bezt vi lestur essara blela.

Fiskabur 1957b

Fjarskyldar frnkur a dst af fiskabrinu ri 1957

Frgustu bar gisu 96 voru 100 gullfiskar

kjallarabinni gisu 96 var um tma strsta gullfiskabr landsins einkaeigu. a lt fair minn sma og kom fyrir vi innskot vegg stofunni. Gengt var aftan vi gullfiskaaltari fur mns og bambusveggur ea rammi utan um a og tvarpsvitki fyrir nean. Bak vi Bambusvegginn gat fair minn svo hreinsa bri sem st jrngrind mikilli.

Margir komu til a sj etta merka fiskeldi. Meal annars kettir ngrannanna, einhverra Thorsara, sem bjuggu arna nrri. Ktturinn fkk nafni lafur Thors. Hann horfi hugfanginn gullfiskana og lt sr dreyma Kveldlfsdrauma. Hr er mynd af brinu og lafi Thors. rlg fiksabrsins, sem var sma fyrir fur minn Landssmijunni, uru svo au a a flutti me fur mnum ntt hs foreldra minna og var pabbi sast me tv pr af bardagafiskum v. Bl og gr hjn mjg skapstygg, sem settu sr snileg landamri, sem au fru ekki yfir nema a hin hjnin rust au. San gaf pabbi sktaflagi Hafnarfiri bri og var g me fr egar a var flutt anga. ar vann maur sem sar var me Sdrasafni sluga, og s fair minn sast bri sitt ar, lngu ur en a ur shimphansi reif ar fingur af dreng og sporrenndi eins og frgt er ori.

Fiskabri gisu skkar llum hvsandi og kynsandi kaffivlunum hans Sveins Andra svo ekki s minnst nuddrm Hnnu Birnu Kristjnsdttur risinu. Kettirnir vi gisuna mjlma enn um hina 100 girnilegu gullfiska kjallaranum gisu 96. eir halda sumir a a s blva breimavl, en gullfiskarnir voru n arna og horfu frgu kettina um ratug.

Olafur Thors gisu 96 b

lafur Thors situr Arne Jacobsens-kolli (mublurnar hafa n aldrei veri dnalegar gisu 96) a hlusta frttir og hugsa um tger lauginni bak vi bambussefi.

Frgt er n ori a gisu 96 bj ritstjri Fornleifs, og me honum miklu "rkara" og hamingjusamara flk heldur en fyrrverandi innanrkisrherra ea netpimparinn Steini Frikk hj Vanilla Plain, ellegar hinn hraskreii lgfringur, sem n teljast vera "rka og frga flki" slandi. Frgt af endemum og "rkt". a getur ekki einu sinni fundi sr maka nema gegnum tlvu. tli Icehot1 s orinn knni hj Vanillu-Steina?

g lk essari frsgu um frga flki nmer 96 vi gisuna me ambgu sem brir mmu minnar, Helgi slgi rarsson ritai gestabk foreldra minna gisunni er hann kom ar heimskn janarbyrjun ri 1952. rtt fyrir essa vsu verur a geta ess a Helgi var gtt skld egar vel virai, tt lesblindur vri. Vona g a einhver ttingja hans hafi erft vsurnar hans, sem hann krotai stundum litar vasabkur en tlai sr ekki til tgfu:

Aegisida 96

Brkaupsdagsins rull rs

meigi blessast ykkar t

96 gis

Ljsmyndirnar rjr sem fylgja blogginu voru teknar af Erlu Vilhelmsdttur.


Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband