Mjlk er g

IMG_1441 b

Fornleifurarf ekki a minna slenska skyrgma a hvti sveitadreitillinn er brhollur fyrir slendinga. Undantekningar eru kamjlkuroli landsmanna. Ritstjri Fornleifs er til dmis svo mikill tgeldingur a genin honum ola ekki smskammt af laktsa og a v leyti er hann eiginlega hlfgerur Knverji. Hins vegar eru genin ritstjranum svo fjlbreytt a hann ku aftur mti hafa mikinn blendingsrtt. a getur hann heldur ekki ntt sr, enda algjr bindindismaur alls kyns lar, svo kynbtahrtspunginn hefur ekki lti reyna nema til ess allra nausynlegasta og lgbundna me Drottins blessan.

jminjasafni auglsti sig dlti eins og kynbtarolla fr SS 10. ratug sustu aldar, ur en safninu var loka vegna vigera og framfarar. Gumundur Magnsson settur jminjavrur var mikill hvatamaur fyrir auglsingar enda r tmans tkn hans starfsrum. Bi var til ntt merki safnsins, ntt brfsefni og starfsmenn fengu stakkavs af vsitkortum og handfylli nlum me nja merkinu og jafnvel fna ef eir vildu slkt pjtur. Ekki tti mr merki etta besta hnnun sem g hafi s - og svo fr merki fyrir brjsti enn rum, sem tldu sig geta lesi upphafsstafina mna VV, er merkinu er sni 90 grur (sj hr).

Eitt sinn er g kom heim Frn lok sustu aldar, voru allir farnir a syngja einhverja mlverndarjernissngva me mjlkurvafi. Brnin mbuu sar mjlk me jlegum upplsingum um jminjasafni. Henni var hellt bunum t "sersi" morgnanna mean a brnin dreymdi um a vera fornleifafringar eftir lestur stuttri en frlegri mlsgrein aftan fernunni.

Ein fernukynningin var um Stng jrsrdal og jveldisbinn. ar komu loks rttar upplsingar um endalok bsetu dalnum.

IMG_1429 b

egar Gumundur Magnsson htti sem jminjavrur gleymdist essi upplsing, og rugl og kjafti er a sem flk fr a vita um minjar jrsrdal dag jminjasafni einhverjum tortrklefa fvisku - og a a arir fornleifafringar og jarfringar hafi n fyllilega viurkennt enduraldursgreiningu mna eyingu byggar jrsrdal - en n ess a vitna mig. Sjn er sgu rkari a fyrirbri, en sjnin verur a vera g, v vart sst nokku sningarbsnum blrauri skmunni. Bregi ykkur safni (ef a er opi/egar a opnar) og skoi jrsrdalsklefann vandlega (hafi me ykkur vasaljs).

jminjasafni er eins og allir vita mjg nokku flkin stofnun me enn flknari sgu. standi ar batnai mjg um tma egar Gumundur Magnsson var settur jminjavrur. Svo komu forn fl Sjlfstisflokknum "snum fornmanni", r Magnssyni, aftur jtuna. Hann brillerai lokin og strandai sktunni me stl eins og siur er meal margra flokknum bak vi hann. San kom einhver rauhr kona me pungaprf fornleifafri og geri safni a varveislueiningu gamlar kreddur, endurtekinn sannleika og jafnvel sgulegan skjannahvtavott. v miur notai hn mestan tma sinn a reka flk stofnuninni me eldheitu skapi snu og til a vinna me hinum rlkynsandi stofnanda Miflokksins srverkefnum ti b. a tti henni tti a launa me prfessorstitli r Hskla slands, sem hn fr ugglaust egar verlaunahrturMiflokksins kemst til valda. S rauhra tti reyndar svo g brottrekstri a hn var fengin a reka flk fr rum stofnunum sem veri var a reyna a kla. a var vitaskuld ekki mjlkinni a kenna - og n er hgt a kaupa laktsafrtt lka ef menn eru enn spenanum.

Mjlk btir stundum allt, og slekkur bruna. Kannski vri ekki svo vitlaust a klna frslu mjlkurhyrnur a nju, t.d. um stvar fyrir landnm og njustu aldursgreininguna landnmslaginu, tuttugustuogfimmtu. Til a halda jafnvgi vri lka hgt a sna nokkur handrit (. ekki leyniskjl menntamlarherra um fyrirtlaa handritakrfu hendur Dnum, v a er harbanna).

Brnin urfa a lesa eitthva bitasttt me sersinu.

Auglsingin frga fr MS, ar sem brnin dst a jmenningu og syngja tandurhreina slennnnnnzku eins og hrein meyja r Hrgrdal.


Vel kemur oss n refillinn inn gi

Screenshot_2021-02-21 Explore the Bayeux Tapestry online - Bayeux Museum

N komu svo sannarlega gleitindi fyrir okkur sem saumum miki og a.

Me einuklikki er hgt a fara suur Normand til a f refill frin me v a skoa Bayeaux-refilinn smstu smatrium.

g man t er g keypti refilinn 10 cm. hrri bk, sem var hins vegar 30 sm. brei, ar sem refillinn var allur samanbrotinn. a tti framfr um 1980. Refillinn er raun um 70 metrar a lengd, en bkinni var hann nokkrir metrar.

Skoi n refilinnhr.

i sji svo efst a r skemmtu sr stlkurnar sem saumuu refilinn, hvort sem a var n Englandi ea klaustrinu Saint Florent de Saumur Leirudal. Vi skulum ekki spinna meira um a hr - en er etta ekki Sir Roy af Chippendale eigin persnu? Er nokku essu lkt Njlureflinum Hvolsvelli?

Vihjalmur fer til Bjar

Vilhjlmur fer til Bgisr/Bjar (fr. Bayeaux/lat. Bagias)?


slenski nasistinn sem feraist gegnum Sberu - huganum

IMGP8662 b

Hr um daginn, 11. febrar 2021, birtist hugaver grein, en heldur stutt, Morgunblainu. ar var endursagt vital vi Jns Frmann Sigvaldason fyrrv. blasmi Garab.

ri 1979 hitti Jn, sem fddur er 1929, af algjrri tilviljun, slenska nasistann og Knakaupmanninn Gunnar Gumundsson (1917-2010) hteli Guangzhou (Kanton).

Morgunblasgreininni, sem Stefn Gunnar Sveinsson blaamaur ritar, segir Jn fr minningu sinni af fundi sem hann tti me Gunnari htelherbergi Kanton, ar sem Gunnar vildi lmur segja Jni sgu sna.

Saga Gunnars er mjg flkin, og ekki allt a sem rita hefur veri um Gunnar Gumundsson alveg ngu nkvmt. Hr skal btt r skk, svo grein Mogga veri ekki me tmanum a sannleiksheimild um slenska nasistann Gunnar Gumundsson.

a var frvkjanlegur siur Gunnars Gumundssonar a segja satt til um nr allt fort sinni skri jnustu. ess vegna er lti hgt a fara saumana eirri sgu sem hann sagi Jni, v a sem sagt hefur veri um Gunnar bkum er lka meira ea minna rangt ea logi.

S bk sem blaamaur Morgunblasins vitnar , Berlnarbls, er v marki brennd a hfundurinn hefur haft takmarkaan agang a heimildum. v sem skrifa hefur veri um slenska nasista vantar miki af upplsingum um Gunnar Gumundsson Danmrku. Rkisskjalasafninu (Rigsarkivet) Kaumpannahfn skoai sgeir Gumundsson sagnfringur, hfundur Berlnarbls, aeins skrslu danska Dmsmlaruneytisins nr. 1111 um slendinga sem unnu jnustu jverja strinu, skrslu sem mun einnig hafa veri send til slands.

Ljst er smuleiis, a Gunnar Gumundsson laug grimmt a flki. a var nnast alltaf siur manna sem tilneyddir gengu til lis vi gnarrki Hitlers og frmdu ar jafnvel glpi. Gunnar Gumundsson var ekki einn um a ljga.

Oft voru eir sem gengu Waffen-SS ekki bestu brn heimsins, jfar og loddarar, og a er engin sta til a fegra ea mra minningu eirra, en essir hamingjumenn, og ekki sst a jflags sem l , eiga a skili a rtt s sagt fr, og a geri hinn vel minnugi Jn Kr. Sigvaldason er hann tk nlega mti blaamanni Morgunblasins heimili snu og sagi fr v er hann hitti Gunnar Gumundsson Kna fyrir tilviljun.

g talai einnig vi Gunnar Gumundsson

IMGP8662 cSjlfur hringdi g Gunnar Gumundsson ri 2001, egar g vann Dansk Center for Holocaust og Folkedrabsstudier.

Me hsri en jafnframt djpri rdd reykingamannsins lt gamli nasistinn man msa, en mest af v sem hann sagi mr var helber lygi. Mean a g talai vi hann, sat g me ggn um hann fyrir framan mig, m.a. dma fr Danmrku og skjl fr Englandi, ar sem breska leynijnustan tk saman a sem eir fengu af upplsingum um Gunnar, fr slenskum njsnurum sem fangair hfu veri slandi. g vissi v a vart eitt aukateki or af v sem Gunnar Gumundsson sagi mr var sannleikanum samkvmt.

Ltilfjrleg ggn um Gunnar Gumundsson hj Bresku leynijnustum MI5 og MI6 hef g lengi haft undir hndum og virist blaamaur Morgunblasins hafa komist yfir au skjl, enda au n agengileg llum. au eru frekar ltils viri og eru fyrst og fremst, hva Gunnar varar - samantekt annarra og riju handa upplsinga um Gunnar sem fengnar voru hj slendingum sem handteknir voru fyrir njsnir strsrunum. Ekki virast Bretar hafa n a yfirheyra Gumund er hann var handsamaur Kaupmannahfn ri 1945.

*Ljsmyndin ofar er r vegabrfi Gunnars (sj efsts) sem gefi var t slenska sendirinu Kaupmannahfn arann 9. jn 1944. var Gunnar ngenginn SS.

egar Gunnar Gumundsson gerist geveikur

Nei, a er engin sta a fetta fingur t minni Jns Fr. Sigvaldasonar, sem blaamaur Morgunblasins heimstti. En Kanton sagi Gunnar honum auvita ekki allan sannleikann um sig, frekar en mr 20 rum sar Kaupmannahfn.

Gunnar Gumundsson sagi ekki Jni Fr. Sigvaldasyni fr v a hann gerist skyndilega geveikur Kaupmannahfn ri 1944. Mjg umdeildur danskur gelknir, sem taldi hann fyrstu sna einkenni gesjkdms, komst sar a eirri niurstu a allur krankleikinn vri leikur, uppger og uppspuni.

Frttir af geveiki Gunnars kom meira a segja t lglega pressu Dana. fjlrituu, leynilegu dreifibrfi kommnista, sem var forveri danska dagblasins Information mtti svo lesa etta :

/4.Novmeber1944.INFORMATION Nr.325.I.NORDISK NYHEDSTJENESTE Nr.29

Fredag Eftermiddag blev SS-Mand Gunnar Gudmundson, der gjorde Tjeneste i Vestre Fngsel, pludselig sindssyg, mens han opholdt sig paa Domhuset. Han blev indlagt paa Kommunehospitalets 6. Afdeling. Om det drejer sig om en organisk Sindssygdom eller om det er hans Oplevelser i Vestre Fngsel, der har delagt hans Nerver, vides selvflgelig ikke, men det sidste maa anses for sandsynligt.

etta var reyndar ekki alveg rtt hj leynijnustu andspyrnudeildar vinstrimanna Danmrku. Gunnar hafi teki iskast li og var handsamaur Huspetakler. Hann var tekinn fastur v hann var talinn httulegur og hafi skotvopn undir hndum. Hann var fangelsaur Vestre Fngsel en var aldrei fangavrur ar. Sar var hann fluttur sptala. Rtt er hins vegar a hann var orinn melimur SS essu stigi.

ur en Gunnar Gumundsson gekk til lis vi Waffen-SS ann 6. jni 1944, hafi hann veri lismaur Wehrmacht (ska hersins) Danmrku og unni um tma hj Das Wachtkorps, Station I (Hfubyggingu dnsku lgreglunnar Kaupmanna. SS ni hann aldrei nema lgstu "tign", Schtze.

Einnig var haldi a hann hefi starfa hluta r runum 1942 og 1943 Stelle Boysen sem stundai viskiptanjsnir und stjrn Bruno Boysen. Boysen var jverji sem alist hafi upp Vojens Danmrku. Wehrmachtstelle Boysen var Fririksbergi og dulbi sem inn- og tflutningsfyrirtki. Aldrei var hgt a sanna a Gunnar Gunnarsson vri s "Gudmundsson" sem var a finna lista yfir starfsmenn Stelle Boysen

Gunnar sem njsnari jverja

Njsnastarfsemi Gunnars fyrir ferina Esju fr Petsam Finnlandi til slands fr Finnlandi 1940 er heldur ekki hgt a stafesta.

Gunnar hlt utan ri 1937, var munstraur skip, en gekk land Kaupmannahfn byrjun 1938.

PELVINGUpplsingar um meintar njsnir Gunnars eftir a hann sneriaftur til slands koma fr slenskum njsnurum sem komust kynni Max Andreas Pelving (1895-1999), fyrrverandi danskan lgreglumann. Pelving hafi hrj gyinga og ara flttamenn, egar hann starfai vi tlendingalgreglu (Fremmedpolitiet/Tilsynet med Uldndinge) undir Dnsku Rkislgreglunni (Statspolitiet - sar Rigspolitiet). Pelving essi var ri 1939 samt rum dmdur fangelsi fyrir njsnir jnustu erlends rkis, nnar tilteki fyrir Gestapo, sem og fyrir a hafa tvega jverjum upplsingar um flttamenn undan nasismanum sem hfu fengi dvalarleyfi Danmrku.

Pelving var sar strax leystur r haldi aprl 1940, egar jverjar rust inn Danmrku. Ljst er a Gunnar ekkti ekkert til Pelvings tmabilin 1937 ar til jverjar rust Danmrku 9. aprl 1940, enda Pelving lengst af fangelsi.

slenskir njsnarar nasista, sem gengu til lis vi njsnaapparat jverja Danmrku, tengdu Gunnar vi Pelving. Pelving hafi samskipti vi Gunnar eftir a hann kom aftur til Kaupmannahafnar ri 1941 og astoai Pelving og ska njsnatsendara Kaupmannahfn vi a leita uppislendinga sem tlun jverja var a senda til slands til a njsna. Pelving tti gur slendingana v hann var drykkjuhrtur og a voru margir slendinganna sem hann fkk njsnatjansinn. Arir, skur hfusmaur, s um a heimskja slenska stdenta, sem einnig fengust sumir til a njsna, jafnvel sumir hlflmir, og einn maur vegna rstings ar sem kynhneig hans var notu gegn honum.

FHM-269918 Samstarfsmaur Gunnars Gumundssonar nasista, Max Pelving. Hann srist illa egar danska andspyrnuhreyfingin sat fyrir honum Kaupmannahfn ri 1943. Hann var san falinn Jtlandi, ar sem hann var um tma illrmdur fangavrur bum nasista ar.

Ekkert dnskum skjlum bendir til ess a Pelving hafi starfa me Gunnari ri 1940-1941,eftir a jverjar leystu hann r fangelsinu ar sem hann sat inni fyrir a njsna fyrir - ea fram fram til ess tma a Gunnar var meal 258 farega Esjunni Petsamfrinni til slands oktber 1940.

Hins vegar sagi einn slensku njsnaranna sem handteknir voru af Bretum slandi a Gunnar hefi veri handgenginn dnskum njsnara sem ht "PELVIN". Engin vissa er fyrir v a Gunnar Gumundsson hafi veri s njsnari sem haldi hefur veri fram a Bretar hafi fengu pata af a vri me Esjunni sem fr fr fr Petsamo 5. oktber 1940. a er aeins undirbygg lyktun slensk sagnfrings, sem er snnu.

Gunnar Gumundsson var ekki skrur fyrir upplsingum um slensk mlefni njsnakerfi jverja fyrr en hannkemur til Kaupmannahafnar 23. aprl 1941 eftir sna margslungnu fer fr slandi, yfir hlfan heiminn a v er hann stundum reyndi a telja flkitr um. fr hann um Hamborg, ar sem hann upplsti leynijnustu ska hersins um fjlda hermanna slandi.

Hins vegar kom slendingur, annar en Gunnar, sem tla var a njsna, til slands me Esjunni fr Petsam.

Gunnar var lst semreglumanni og hann dmdur fyrir fjrdrtt

Eitt av sem Gunnar sagi ekki eim sem hann vildu heyra, var a hann tti alla t vandamlum me Bakkus. Bi slfringaskjl fr 1944 og 1945 sem og vinir hans slenskir sem Bretar yfirheyru slandi lstu honum sem drykkfelldum mjg. Einn flaga hans Kaupmannahfn, sem sendur var til slands til a njsna, lsti honum 1941 sem mjslegnum manni, gulleitum h. essa lsingu gaf njsnarinn Hjalti Bjrnsson sem var fangi Breta:

BJORNSSON described GUDMUNDSSON as a noted sponger, often drunk and borrowing money whenever he can.

Bretar tku svo saman eftirfarandi lsingu Gunnari eftir yfirheyrslur vini hans sem handsamaur var fyrir njsnir.

Lsing  Gunnari GumundssyniGunnar komst einnig kast vi lgin eftir a hann sneri aftur til Kaupmannahafnar. ann 8. desember 1942 var hann var dmdur skilorsbundnum fjgurra mnaa dmi fyrir fjrdrtt (og tta mnui ef skilor var broti). Gunnar hafi sviki slending, sem vann dnsku runeyti, viskiptum me frmerki sem hann tk umbosslu. Gunnar stakk undan gra (400 kr.) tt sami hafi veri um 100 kr. greislu til Gunnar fyrir a mila slunni.

N eru kannski farnar a renna tvr grmur sem hlusta hafa sgur Gunnars ea tra jlabkum sem segja lausaralega og illa fr vintrum hans.

Ferin mikla fr slandi ri 1941

minningu Jns Fr. Sigvaldasonar er a finna eina af mrgum vintralegum gerum frsagna Gunnars Gumundssonar um fer Gunnars fr slandi til Danmerkur ri 1941, hlfu ri eftir a Gunnar kom til slands me Esjunni fr Petsam. Hann sagi Jni a hann hefi fari me skipi fr slandi til New York og aan til Sikileyjar, san upp gegnum Evrpu og til Kaupmannahafnar.

nnur ger, sem Gunnar grobbai sig af, var a hann hefi fari fr New York til San Francisco og me skipi til Japans, san gegnum gjrvll Sovtrkin og aan komist til Kaupmannahafnar. anga kom hann, eins og fyrr segir aprl 1941. Danmrku var Gunnar einnig tvsaga vi yfirvld er hann var yfirheyrur eftir str. Sagi annars vegar fr ferinni sland - New York, San Francisco, Japan - Spnn - og Danmrk, og hins vegar fer sem hljai upp sland - New York - Spnn - Danmrk. Hva er rttast af essu munum vi seint vita, v vegabrf Gunnars fr essum tma glataist. egar g hlustai Gunnar fkk g Sovtrkja-gerina hausinn, sem mr ykir allralklegust. g reyndi a bora hvaa borgir hann hafi fari um Sovtrkjunum, en kom ar a algjrlega tmum kofanum hj karli. Honum var hins vegar mjg umhuga a segja mr hversu miklar hrmungar og illmennsku hann hefi s Sovtinu og a "Rssarnir hefi ekkert veri betri en nasistar".

Atvinnuveitandi Gunnars stafesti ann 30. nvember 1942, at Gunnar hafi sagt sr a hann hafi fari fr Bandarkjunum beint til Hamborgar og unni ar 5 mnui, ur en hann birtist Kaupmannahfn.

Meint fer Gunnars fr slandi yfir Sovtrkin til Danmrku ri 1942, sem lst er bkinni Berlnarbls, var vafalaust algjr tilbningur. bkinni er s feratilhgun m.a. runnin undan rifjum Bjrns Sv. Bjrnssonar (forsetasonar). Gunnar hafi einnig sagt sguna mnnum Kaupmannahfn, sem sar komust einn og annan htt til slands til a njsna fyrir jverja, v s ger sgunnar kemur fram yfirheyrslulsingum yfir slendinga sem teknir voru fyrir njsnir af Bretum. Bjrn Sv. Bjrnsson gti einnig hglega hafa heyrt af eim upplsingum sar.

Lklegasta ferin er a Gunnar hafi fari til Bandarkjanna og a aan hafi hann komist til Evrpu, nnar tilteki Spnar og Hamborgar. S ger er einnig hf eftir einum af vinum hans sem Bretar yfirheyru. Sberufrin var a mnu mati tilbningur, sem Danir su gegnum; og a reiknai Jn Fr. Sigvaldason, sem hafi heyrt ger, einnig hrrtt t. Upplsist a hr me blaamanni Morgunblasins, sem vafalaust er eins og margir Sjlfstismenn alinn upp eirri leiu mntru a Rssar hafi engu veri betri en jverjar. Hverjir frelsuu Auschwitz?

Hjlparhella Gunnars var SS-Untersturmfhrer Bjrn Sv. Bjrnsson, sonur fyrsta forseta lveldisins slands

nazi-bjorn.jpg

Mrg andlit "sonar forsetans". Hann laug lka grimmt.

Af lsingum gelknis rttarhldum gegn Gunnari, kemur greinilega ljs, a menn tldu mgulegt a hann hafi af einhverjum stum veri a gera sr upp geveikina hausti 1944. Gunnar upplsti, meal annars vi yfirheyrslur a honum lkai hvorki dvlin Waffen-SS n jverjar. Hann gerist hrddur vi a vera sendur vgstvarnar.

En "sonur forsetans, sem einnig var pris lygari, "reddai svo mlum, enda maur sem dmdi flk til daua hjverkum og lagist ungar konar, sem hann hafi skaffa b - J ggn eru lka til um a (sj hr til vinstri spssunni hj Fornleifi).

Bjrn Sveinsson Bjrnsson, sem vann rurs- og njsnamistinni SS Standarte "Kurt Eggers" (Kurt-Eggers Stelle) i Kaupmannahfn kom Gunnari riggja mnaa rursfrttaritaranmskei hj SS. a var sumari og hausti 1944. En lti var um frttamannastrf frontinum,ar sem hann veiktist Berln.

a var leyfi hausti 1943, a Gunnar Gumundsson gerist hlfsturlaur. Hann var eftir fangelsis og sptalavist sendur til Mnchen, en ar gerist sjkdmurinn og hann var v sendur aftur til Danmerkur mars 1945 og rinn SS-bningi snum vi komuna til Kaupmannahafnar. Hannupplsti sjlfur a hann hefi fengi a halda skammbyssu sr til varnar, v jverjar su hvert strslukkan stefndi. a leyfi kom fram herbk hans (Soldbuch)sem dnsk lgregla s ri 1945.

Gunnar fr v aldrei neinar vgstvar og var aldrei haldi Rssa, eins og hann laug a Jni Fr. Sigvaldasyni samt fleirum.

Gunnar kvntist heldur aldrei Kna, lkt og hann laug a Jni Kr. Sigvaldasyni og mrgum rum. Gunnar tti tvo syni me danskri konu Gerdu Marie Nielsen, (f. 1927) sem starfai lengi sem lknaritari. Synir eirra fddust 1956 og 1963. eir hldu lengi uppi uppi fyrirtki sem bar nafn Gunnars Gumundssonar, og er a enn skr fyrirtkjaskr 10 rum eftir daua Gunnars, engin s starfsemin. Einn son tti Gunnar Gumundsson fr fyrra hjnabandi me slenskri konu (Jhnnu Lauru Hafstein, sem fddist ri 1906), sem var 10 rum eldri en Gunnar. S sonur fddist ri 1948 og var lknir Reykjavk. En egar hann tk upp v a vera geveikur (a mati gelknis) ri 1944, upplsti hann danska lkna a hann hefi eignast barn ri 1938 utan hjnabands slandi, hann gaf hvorki upplsingar um mur barnsins n nafn ess. strrunum var hann tygjum vi slenska konu Kaupmannahfn nnu Norfjr, sem var nokkrum rum eldri en hann.

Nei, Jn Fr. Sigvaldason misminnti ekkert. Gunnar Gumundsson ralaug a Jni. Nasistar lugu alltaf a flki. egar menn skrifa um slenska nasista ber margs a varast, v vefur lyganna getur veri fjri flkinn hj eim sem jnuu Hitler einn ea annan htt.

Gunnar fkk upphaflega 12 ra fangelsisdm Danmrku

a vekur mesta undran mna, af hverju einhver slandi st v a reyna a bjarga Gunnari Gumundssyni r 12 ra fangelsi sem hann var dmdur af borgarrtti hr Kaupmannahfn ri 1945. Reyndar var dmurinn undirrtti hrri endanum, samanburi vi dma sem arir hlutu fyrir sams konar brot. Dminum var san breytt eins rs dm jn 1946 og Gunnari sleppt. Gunnar fr til slands en mtti ekki sna aftur til Danmerkur 5 r.

Danski lgfringurinn, er var me ml Gunnars, vann starf sitt mjg vel. egar undirdmi hafi einn dmaranna andmlt dmnum og taldi s dmari, a tveggja og hlfs ra fangelsi vri betur vi hfi mia vi upplsingar sem rtturinn hefi undir hndum. menntair dmsmenn voru hins vegar v a 12 ra hentai Gunnari. Sendir slands hjlpai Gunnari lti me yfirlsingu sem eir sendu ur en hann hann var dmdur 12 ra fangelsi, nema sur s. 19. jn 1945 spuri slenskasendiri hverjir mguleikarnir voru v a hgt vri a f hann leystan r haldi. Ggn sem endurspegla fyrirspurn hljta a vera til jskjalasafni Reykjavk. En 1946 lgu dmarar herslu a sem sendiri skrifai ann 12.desember 1945 til dmsstlsins ri 1945:

"... En anden Sag er, at den Kendsgerning, at Tiltalte som Statsborger i andet Land i hvert Fald kun har stet i et meget lsere og mere midlertidigt Tilhrsforhold til Danmark end danske Statsborgere",

A lokum var dmurinn lttur um 11 r - vegna ess a lg varhersla a Gunnar hefi veri slendingur - erlendur borgari Danmrku. Hvort a var eina stan til ess a Danir sndu vg, verur ekki dmt um a sinni. Veri er a rannsaka a. slensk yfirvld hfu mis tk Dnum, sem notu voru. Mr hefur veri sagt a lklega hafi slenska rki borga mlskostna ri 1946, en g hef enn engar afgerandi sannanir fyrir v. Lklega eru upplsingar a finna um slkt jskalasafninu Reykjavk.

Gunnar Gumundsson framdi, a v er vi vitum, enga stralvarlega glpi fyrir utan hjlp vi a finna menn til njsnaleiangra til slands. Ekki er hgt a tiloka a upphaflega harkan fyrsta dmnum hafi endurspegla persnulegt lit dmsmanna vegna endanlegra sambandsslita slands og Danmrku ri 1944, en a verur ekki lesi t r skjlum.

Lokaor til varnaar

g fura mig alltaf eirri mannger, sem kynsl eftir kynsl, hefur huga ogjafnvel adun hernai 3. Rkisins, en sem hins vegar virist ekki geta fengi sjlfa sig til a lesa bkur um ll frnarlmb nasista og helstefnu eirra og mannfyrirlitningu. Sumir rembast via a lkja nasisma vi kommnisma. Hinn furulegi hugi 3. rkinu, SS-mnnum, moringjum, vitorsmnnum og mereiarsveinum eirra um alla Evrpu og enn fjr, er sjklegt fyrirbri.

egar menn svo bjarga strsglpamanni fr sakskn og fangelsisvist ea dmdum nasistum fr fangelsisvist, lkt og slensk yfirvld hafa gert, er a og VERUR svartur blettur sgu slendinga. Hann verur aldrei farlgur, ekki einu sinni me besta tjrueyi.

g hef haft fyrir si, jafnhlia rannsknum mnum frnarlmbum nasista, sem g vinn enn a, a kynna mr niur kjlinn hvers konar flk nasistar voru, sr lagi eir sem sland l. Lesi hr vinstri spssu Fornleifs sumt af v sem g hef safna sarpinn um slenska nasista. etta er aeins lti brot af v sem ghefi undir hndum. Upplsingum um slenska nasista hef g fyrst og fremst safna til a leirtta msar villur sem um hefur veri rita sari rum. Af ngu er a taka, n ess a g lsi frati bkur sem gefnar hafa veri t og sem fjalla um essa gfulegu slendinga. eim bkum er um margt btavant. g geri engan mannamun eins og r. Mr er sama, hvort nasistinn var ltill karl og ftkur, ellegar strlax sem sar gekk Sjlfstisflokkinn.

Arir nasistar, lkt og t.d. rithfundarnir Gunnar Gunnarsson og Gumundur Kamban voru ekkert betri en saklausir sveitastrkar sem heilluust af SS. annig er a n. Vi skulum ekki gera mannamun. a er lleg sagnfri.

Hva lengi eigum vi t.d. a stta okkur a httvirt Alingi hafi rangfrslur um melimi ingsins viskrm eirra heimasu ingsins. ar g vikaflann sem Alingi hefur um Dav lafsson. Mia vi hva ar vantar m rugglega bast vi v a Klausturbarsmli veri fali af afrekaskr brotamannanna kynningu eim Alingismnnum sem hlut ttu a mli framtinni.

Nlega greindi g t.d. fr v hr Fornleifi (sjhr), a sonur Sveins Bjrnssonar, sar forseta sland, sem var trnaarvinur Gunnars Gumundssonar Kaupmannahfn, hefi dmt flk til daua vi strf sn Kaupmannahfn. a hefur aldrei komi fram neinum eim tgefnu verkum sem hinga til hafa veri um slenska nasista. En slensk yfirvld ekktu sguna, en vldu a halda henni leyndri. smu grein sagi g fr kynnum mnum af syni forsetans.

g vona a mr endist aldur til a segja nnar fr msu v sem g hef sanka a mr af upplsingum um slenska nasista. A minnsta kosti hr Fornleifi, g hafi sannast sagna almennt ekki mikinn huga SS-sjlfboalium,mereiarsveinum, rammandi jverjum ea fylgismnnum og langtmaadendum eirra slenskum. g er ekki nasistaveiari, g hafi ru hvoru starfa fyrir Simon Wiesenthal stofnunina (Simon Wiesenthal Center), aallega deildina Jersalem. Ef maur kann ekki sgu frnarlamba nasista skilur maur ekki eli sem m.a. fkk nokkra slendinga til a jna Hitler ogptinttum hans, sem eyilgu Evrpu og lf svo margra ba lfunnar.

Svo vi snum aftur af Gunnari Gumundssyni. Hann var aeins lti pe eimhildarleik og lei kannski meira fyrir mistk fyrr vi sinni en menn annars staar jflagsstiganum sem fengu jafnvel hstu stur slensku jflagi.


Draumarningar slenskri minjavernd

Vluspa

Ritstjrn Fornleifs, alveg eins og hn lagi sig sfann, horfi ttinn Fyrir alla muni Sjnvarpinu 31. janar 2021 og hlt sig vera a dreyma (sji ttinn heild sinni hr mean a a er hgt).

tturinn fjallai um silfur Egils Skallagrmssonar og leitina a v meal annars eftir draumsn konu Mosfellsb. En rauninni sndi tturinn best getuleysi Minjastofnunar og hybris sumra fornleifafringa sem vita minna en eir halda sjlfir a eir geri.

g rauk strax til eftir a hafa s ttinn sjnvarpinu og fann hr hugavera klausu r einni af dagsskrslum Minjaverndar Rkisins 2019, v g taldi mig ur hafa lesi um slkar draumarannsknir:

Berdreymin stlka Hafnarfiri hafi samband vi Minjavernd Rkisins og sagist vita, hvar Gunnar hafi hoppa upp nef sr llum herklum snum. Stna sagi OK og v! vi frum austur og grfum prufuholu (1x1 metra). Kiddi hoppai ofan holuna, en s svo sem ekkert nema gjskulag afar greinilegt, en egar g kom upp r holunni dr sl fyrir sk og Stna s a tv ftarfr voru botni holunnar sem var svona 1.20 metrar a dpt og mjkka nest. Vi fundum arna greinileg ftspor manns sem hafi tvstigi og jafnvel valhoppa. Hann var einhverskona fornskm me mynstri austrnu, str 41. Nsta dag, er vi komu aftur Hlina, hafi rignt um nttina svo sporin sust ekki lengur. Vi flettum upp Kuml og Haugf en fundum ekkert um ftspor; Kiddi taldi sig hafa sletrun ftsporinu, NOKI ea eitthva sem gti lkst v".

Til a eya llum misskilningi, er frslan hr a ofan skoplsing - en etta gti vitaskuld vel hafa tt sr sta, v Minjastofnun slands, undir stjrn Kristnar Sigurardttur, rkur t og grefur holur kostna skattborgaranna ef kerlingu Mosfellsb dreymir silfur. a er n fest filmu og vri vi hfi a stofnunin sendi ritstjrn Fornleifs skrsluna yfir draumarannsknina, v Egill er forfair okkar allra.

g held a a s ekki aeins okkur sem leikur forvitni v hvernig draumafornleifafri slensk fer nkvmlega fram.

Er ekkert stofnanaeftirlit slandi hltur a vera spurningin sem vaknar?

Stofnun sem veitir ttargerarmnnum, sem eru a ba til allegan skemmtitt, leyfi til a leita a silfursjum me mlmleitartki, fer ekki a lgum. a er svo ekki fyrsta sinn a lg eru brotin af Minjastofnun slands. Stjrnsslan minjamlum er orin einhvers konar gettafyrirgreisla eins og svo margt anna slensku jflagi: Lg eru sett slandi til a brjta au ea beygja a vild.

N eru slenskir fornleifafringar farnir a tra, en augsjanlega mest sjlfa sig.

Vala Gararsdttir fornleifafringur ( efstu mynd efst me Ray-Ban slgleraugu), sem hinn smilega vantrai ttastjrnendi (Viktora Hermanns) tk vital vi til a nlgast einhverja srfriekkingu, trir a eigin sgn Egils-sgu sem reianlegri heimild. Vi v er lti a gera, egar a fyrir lngu san er komi tsku meal margra fornleifafringa slandi a tra ruglinu sjlfum sr t.d. eskimakonum sptala slandi og Allah-perlum strstvum austur landi svo eitthva s nefnt.

Blind tr rugli sjlfum manni og stundun frakukls eru vst orin grundvallarttindi okkar tmum. Vsindi og fri, ar sem tilgtur krefjast snnunar, ur en menn fara a tala um "kenningar snar" me stahfingum og n ekkingar v sem ur hefur veri rannsaka, hafa frst vxt slandi. Og a ekki aeins fornleifafri. Hvaa vsindi fr t.d. slenska lkna til a setja rannsakaa plastbarka helsjkt flk samvinnu vi einhvers konar pylsugerarmeistara fr talu?

Vi sjum essa miklu tr "sjlfi" er Vala Gararsdttir, sem g hefi annars ekki tra slkri tr upp , frir eftirfarandi rk fyrir alj sjnvarpstti:

"Af hverju tti hann [Jn Grunnvkingur] a vita a Anslaf [sic] vri konunganafn lafs Kvaran. a vissi enginn 18. ldinni."

En hvernig veit Vala Gararsdttir a me vissu a enginn 18. ldinni hefi ekki settsamasemmerki milli "Anslafs" og lafs Kvaran? A heyra svona stahfingu er eins og rmm klpa gamlan frilegan afturenda minn, svo gileg a stahfingunni verur egar a andmla - v ekki er ng me a einhverjir 18. ld hafi vita hver ANLAV var. Arir vissu a lka eirri 17. Svo situr slenskur fornleifafringur fyrir utan jminjasafni sjnvarpstti og snir alj a hann veit ekkert.

Hitt er svo anna ml a a voru Erlendur ea Jn sem tengja ANLAV-myntir vi frsguna Eglu silfurkistum Egils.

N er svo komi a a liggur vi a maur ni gan miil til a komast beint samband vi Jn lafsson Grunnvking. Draugur hans mun vst enn halda sig nmunda vi Svalaturn Kaupmannahfn. g lofa samt engu, en lt ykkur vita ef g rekst Grunnavichensis afturgenginn. g mun svo sannarlega reka r honum garnirnar um essa Anslafs-mynt sem Erlendur brir hans s ri 1725 og Jn ritai um ri 1753.

En ur en g kemst beint samband vi Jn handan vi muna miklu, leyfi g mr a benda a Jn lafsson og brir hans Erlendur, sem um tma var me honum Kaupmannahfn, gtu bir hafa s me eigin augum, ellegar lesi um myntir r slttu lafs Kvarans me letruninni ANLAV. Einkamyntsfn voru til 18. ld Danmrku og enduu flesteirra Det Kongelige Mntkabinet sem var stofna ri 1782.

Kristjn Eldjrn, okkar mikli mentor, skrifar einnig eftirminnilega neanmlsgrein doktorsritger sinni slenskum frum vi Hskla slands, Kuml og Haugf, um meintan fund mynt Mosfellsdal sem Erlendur lafsson fr Grunnavk var heimildamaur fyrir:

Jni lafssyni ea heimildamanni hans, sem var Erlendur brir hans, gat veri kunnugt um frsgn [Thomas] Bartholins [hins yngra] af rskum peningum me letruninni ANLAF CVNUNG (Antiqvitatum Danicarum libri tres. Hafni MDCLXXXIX, P. 464) 1689 annahvort beint ea af tilvitnum Pls Vdalns til hennar (Skringar yfir fornyri lgbkar, Reykjavk 1849, bls. 132); [Fornleifur skring: Pll Vdaln (1667-1727) var hfundur] g akka Jakob Benediktssyni fyrir a hafa bent mr essi rit.

sta ess a tra Egils-sgu, leyfi g mr a benda autra slenskum fornleifafringum, sem stundari sjnvarpstti telja sig hafa hndla sannleikann, a lesa Kuml og Haugf (sem margan htt stendur fyrir snu).

Screenshot_2021-02-01 Thomas Bartholin, Antiquitatum Danicarum de Causis Contempt a Danis Adhuc Gentilibus Mortis Libri Tr[...]

Hr er ljsmynd af bls. 464 2. bk Antiqvitatum eftir Thomas Bartholin hinn yngri (ess er tti Mruvallabkarhandrit um tma og gaf rna Magnssyni a). essari blasu greinir fr mynt me letruninni ANLAF CVNVNC. etta er auvita allt latnu og kemur v ekki a miklum notum meal slenskra fornleifafringa, sem fstir hafa lrt latnu sr til gagns. Svo engum vafa s undirorpi og flk haldi ekki a kerlingarbkur 21.ld su tranlegri en Pll Vdaln 18. ld eru hr opna r bk sem hann ritai handrit a, en a var ekki gefi t fyrr en 1849. Stkki me v a lta msina snerta myndina og lesi um vitneskju Vdalns, 18. ld, nest bls. 132 og efst 133.

Screenshot_2021-02-02 Skrngar yfir fornyri lgbkar eirrar Pll Vdaln, 1667-1727 Free Download, Borrow, and Streaming[...]

ar sem mr heyrist ttinum Fyrir alla muni, a ekki vru menn alveg me a hreinu hver ANLAF, ea Anslafr eins og Jn Grunnvkingur kallar nafni mynt sem fundist mun hafa ri 1725 og hann skrifar um ri 1753 vri, er hr smvegis frleikur: Anlaf var einnigekktur sem Amlab mac Sitric og var uppi um 927– 980. Hann var a hluta til af norskum ttum og ht upp norrnu lfr Sigtryggsson (hinn raui), en hann var einnig ekktur gelsku sem Amlab Cuarn, ea lfr Kvaran. Hann var konungur Norimbrulandi og Dyflinni, tt Egils saga telji hann konung Skota.

v veru einnig fyrir alla muni a bta vi a annar konungar en lafur Kvaran notuu fornensku myndina af nafninu lafur, ANLAF, myntum snum, t.d. s konungur sem norrnu kallast lfr Gursson, og sem einnig hefur veri kallaur Olav Gudfrithson af enskum - og upp rsku Amlab mac Gofraid. Hann var hertogi/konungur Dyflinni 924-939.

Myntin sem Jn Grunnvkingur segir brur sinn hafa s ri 1825 og sem hann skrifar umeftir minni ri 1853 gti einnig hafa tilheyrt allt rum ANLAF (Anslafri) en lafiKvaran hinum raua.

Anlaf

Anlaf 2aaaa

r slttu lafs Kvarans (sem lka var ANLAF) og hr fyrir nean sltta lafs Gurarsonar.

Anlaf Gurod

Frum mnnum Kaupmannahfn 18. ld, t.d. Jni Grunnvkingi og Pli Vdaln uppi slandi, treysti g vel til ess a hafa gert sr fulla grein fyrir v a mynt sem ber letrunina ANLAF CVNVNG, sem Jn gti vel hafa lesi um hj Thomas Bartholin jr. ea jafnvel sjlfur s, vri r slttu lafs konungs Kvarans.

Bartholin hafi 17. ldinni egar tengt nafni ANLAF Dyflinnarkonungum eins og i og Vala Gararsdttir geti lesi hr a ofan. Ef menn hafa geta greint Dyflinnarkonunginn ANLAF 17. ld hefur Jn, sem umleikis hafihandritaarf slendinga, vita a ar var aeins um tvo konunga a ra.

Vala Gararstttir gerir a mnu mati lti r vitneskju fyrri tma manna, og a vegna eiginvankunnttu - en hn trir greinilega frekar ruglinu sjlfri sr? ess konar tr er orin reginvandaml slenskri fornleifafri.

g er a vera of seinn andaglas

i krakkar, n er klukkan a vera margt. g arfa a fara a hlaupa. Mr var nefnilega boi samt remur gmlum kollegum mat og andaglas til a finna eitthva anna gamalt og sem glittir , t.d. hi heilaga Gral, sem einnig hefur veri leita a slandi, en n rangurs.

Mig langar glasinu kvld a spyrja Njl Bergrshvoli um nokkur smatrii Njls Sgu um hann og Gunnar. g mun lesa bolla vina minna a slenskum si og segi smuleiis fr v var a slensk minjayfirvld geri berdreymnum stlkum ltt fyrir a f leyfi til a leita a fllnu silfri sem r f pata af heiftarlegum svefnleikjum snum me strum Vkingum a handan.

mean eiga ekta fornleifafringar me prf upp skei, skfu og skflu mestu erfileikum me a f leyfi til a stinga niur reku. Lti ykkur dreyma elskurnar mnar. Sweet dreams!

Oghr eru a lokum hugaverar upplsingar um draumarningar skyldi slenska fornleifafringa fara a dreyma fallna silfursji. Muni svo gamalt hsr Framsknarflokksins og fallna ttingja Framsknarmanna rum flokkum: Ef falli er silfri, er a ekki slenskt. haldi tti heldur ekkert a segja neitt.


Nordens ldste Pepsi-flaske

pepsi_43_iceland 2

Jeg er en af de mange stakler som bller X dl. brunt sodavand om dagen. Det brune sukkervand pepper nemli mine hjerneceller op. Faktisk er alle mine indvolde ogs lysebrune p grund af mit ekstremt loyale forhold til det brune vand. Jeg kan, uden at reklamere for noget, afslre at det brune vand jeg helst drikker hedder Zero. Jeg har vret afhngig af den farligere version af drikken fra begyndelsen af 1960erne, eller siden mine forldre syntes det var sikkert nok til mig, sdan ca. ved 3-rs alderen. Ved en helseindsats i 1990erne begyndte jeg at drikke Zero efter flere rs afholdenhed fra Coca-Cola.

Jeg har aldrig vret stor tilhnger af konkurrenten til Coca-Cola eller Coke Zero. Pepsi, som blev solgt i Island, lnge, lnge fr drikken kom til Danmark i 1973, havde altid en afsmag, som gjorde at jeg ikke kunne drikke flasken op, eller jeg flte kvalme ved at drikke den. Det blev ikke bedre med Pepsi Max, som kom til Danmark i 1994. Jeg rrer sandt at sige ikke Pepsi, med mindre Coca Cola Zero er udsolgt. Pepsi kber jeg kun i krisesituationer. Jeg ville ikke engang bruge drikken for at slukke en tilfldig brand i mit hr.

Selvom jeg ikke drikker Pepsi ejer jeg derimod den ldste Pepsi-flaske i Kongeriget Danmark. Den er fra 1943. Hvordan kan det stemme, sprg nogle af Coca-Cola vragene, hvis Pepsi frst kom til Danmark i 1973 (og 1967 i Sverige, jaja j), da alle sagde Jolly til sin Cola??

Jo, det skal jeg fortlle jer. Da Island stadig var en del af det danske rigsfllesskab, fik islndingene Pepsi Cola udenom moderriget. Coca-Cola havde Saga-en allerede fet inden da, og endda Skyr. Danmark var besat af Tysken, mens vi i Island var s heldige at blive "besatte" af briterne. Da amerikanerne aflste briterne i 1941-42 begyndte amerikanske kulturprodukter s stille og roligt at flyde ind i landet. Alle lyksalighederne som Danmark i den tyske kultur-sfre fik langt senere, kom i 1940erne til den frie mod nord.

Hot-dogen, helt uden den senere danske afarts tunge overbygning, kom til Island og blev skyllet ned med "Kk" (Coke) og Pepsi. Islandske kommunister var ogs helt med p noderene. Pendanten til Land og Folk, jviljinn (Folkets Vilje) skrev en review af drikken, da man opdagede at der var kommet en kmpe reklame for den p en af Reykjavks torve - og det lige under republik-festen i Island i juni 1944.

28. juni 1944, jviljinn

Pepsi-Cola

Byens beboere har lagt mrke til et moderne fnomen p Lkjartorg. I klokketrnet er der kommet en kolonormt stort billede af en flaske, s stor at en mand med et rimeligt syn kan se den hele vejen fra Arnarhll (en hj 200 m fra torvet). Dette er en reklame for Pepsi-Cola, som er en udmrket lskedrik, amerikansk, ikke s forskellig fra Coca-Cola... men kan dog ikke pst at denne store reklame er nogen forsknnelse af byen - og desuden unational, til trods for at den blev hngt op p republikkens fest (Island blev erklret republik 17. juni 1944.

..

Screenshot_2021-01-27 Morgunblai - 262 tlubla (21 12 1944) - Tmarit is

Reklame for helsedrikken Pepsi i Morgunblai 1944

Det kan oplyses at rygtet hvder at det var gennem nrlsning af jviljinn, at Kreml frste gang hrte om Pepsis lyksaligheder. Drikken blev derfor efter Josef Stalins nske serveret p Jalta-konferencen i februar 1945.

Da det frste halve ton af Pepsi-masse kom til Island havde man et problem. Man havde hverken Pepsi-flasker eller en flaskefabrik for at producere dem. Det frste halvandet r med Pepsi mtte man njes med genbrug af brune, grnne og blgrn lflasker fra Danmark.

Tak: Vladimir P., Moskva, fr de varmeste tak for detaljerede oplysninger om Pepsi i Jalta 1945, samt senere.

End of Communism

Kommunismens begyndende fald i Soviet, men i 1942, da Coca-Cola kom til Island, havde drikken en indflydelse p hvorledes mnd mdes.

Untitled-Duplicated-12 b


Kttur ti mri setti upp sr stri ti er vintri

Miskipshjli 1936

ann 17 janar sl. horfi g tt rinni Fyrir alla muni,sem var sndur Sjnvarpi. tti essari r hef g horft ur og sannleika sagt tt frekar unnur rettndi. En tturinn sem hr um er fjalla (sj hann hr mean a hgt verur) var reyndar aeins betri en fyrri ttir essari r hafa veri.

etta sinn var fjalla var um strishjl r skipi eigu manns Reykjavk. Eigandi strisins (rattsins), Ingi Ingason, er barnabarn Alberts Gumundssonar knattspyrnumanns, rherra, sendiherra i Frakklandi m.m. Ingi hafi fengi sgu me sr r furhsum, er hann erfi hjli, a a vri lklega r Pourquoi Pas? sem frst ri 1936 vi lftanes Mrum (en ekki lftanesi og Mrum lkt og stendur frsgn RV um ttinn (sjhr og skjmyndina hr near).

Docteur_Charcot_[15_aot_1908]_[...]Agence_Rol_btv1b6910841t_1Skilti Pourquoi Pas? (hinu fjra) me letrunni Fyrir Heiurinn og Frulandi fannst reki lftanesi Mrum ri 1936 og sst a illa fari ljsmyndinni efst.

Margir slendingar kunna mjg vel sgu skipsins og strandsins ri 1936. tturinn um meint stri r Pourquoi Pas? btti ar litlu vi. etta var mestmegnis vaur um "stri" sem Albert Gumundsson hafi keypt sem "stri r skipi" sem strishjli tilheyri reyndar aldrei.

Screenshot_2021-01-24 Er etta stri r Pourquoi-Pas

RUGLI RV gerir a ekki endasleppt. Skjmynd af frtt RV um ttinn. Er etta hgt efni sem er unni til sninga hj RV? - .e. a "stranda skerinuHnokka t af lftanesi og Mrum uppi Borgarfiri" ?? Einnig er gegnum nr allan ttinn tala um stri skipinu, sem er allt annar hlutur en strishjli (ea ratti eins og sumir klluu a) Menntun slandi stendur greinilega lgra stigi en hr ur fyrr. Til a skra t fyrir landkrbbum, er stri a sem Englendingar kalla Rudder, Danir og normenn kalla Ror og Hollendingar kalla Roer. frnsku er ori fyrir stri Gouvernail (sem er komi r latnu Gubernacula). Strishjl er hins vegar allt annar handleggur. Frakkar tala t.d um Barre de gouvernail ea bara Bateau. ess m einnig geta a Frakkar, sem skrifa af vanefnum um skipsskaann ri 1936, rugla lftanesi Mrum vi lftanes nverandi bjarflaginu Garab.

essi fornleifafringur, sem a mestu heldur sig ofansjvar og fjarri fsturlandinu, horfi ttinn 17. janar, og a rtt fyrir vgan dm minn fyrri ttum, sem sumir hverjir voru hrein hrmung. En tt tturinn n hafi veri nokku hugaverur, voru efnistkin ekki ngu frileg. a eina sem gnfi yfir hlfgera sifrttamennsku ttastjrnandanna voru vs or Ragnars Edvardssonar fornleifafrings, sem benti a ef hlutur s horfinn fr/r upphaflegu samhengi snu, vri oftast nokku erfitt a segja til um samhengi. Mr tti samt nokku skondi a Ragnar var samt nokku heitur fyrir v a stri vri jafnvel r Pourquoi-Pas?

Vitali vi konu um vel ekktan mf um bor Pourquoi Pas? hefi n eiginlega veri hgt a sleppa, ef ttastjrnendur hefu haft fyrir v a lesa t.d. bk Illuga Jkulssonar um skipi og endalok ess - kannski bara Laxness, svo hann hafi ekki veri lyginn - ea leita Timarit.is eftir upplsingum. a er ekki ng a senda brf til Frakklands. Flks sem fst vi a ba til skemmtiefni me frilegu vafi, vera lka a eya rlitlum tma lestur og sm grsk.

Me mikilli fyrirhfn (brfaskriftum til Frakklands) var haft upp tveimur ljsmyndum sem sndu strishjli strishsinu miskips Pourguoi Pas?, en r voru teknar lngu fyrir 1936. San brust ttarstjrnendum upplsingar fr Frakklandi um a skip sem bar nafn Jean-Baptiste Charcot hefi veri byggt ri 1908. a skip var sar leigt t til Noregs og sar framleigt til slands. slandi fr etta skip slipp, ar sem fru fram v miklar endurbtur. Lklegast m v telja a stri sem tturinn var spunninn utan um hafi komi r Jean-Baptiste Charcot, en ekki Pourguoi Pas?.

1_CHAR1P45

Charcot vi stjrnvlin Pourquoi Pas? ri 1910 vi strendur Chile.

En ef haft hefi veri samband vi ofansjvar-fornleifafringinn sem etta ritar, hefi hann geta bent leitandi slum ljsmynd af aftara strishjlinu (sem var beint yfir aftara strinu og beintengt a) Pourquoi Pas?.

ur en g s ttinn um strishjli ann 17.janar 2021 var g binn a finna mynd af Jean-Baptiste Charcot vi aftara stri um bor Pourquoi Pas ri 1910 ti fyrir strndum Chile. Myndin var tekin rum leiangriJean-Baptiste Charcot til Suurskautslandsins Pourquoi Pas? (4. skipinu me v nafni), en smum v var loki ri 1908. a var einmitt sama skipi og frst ri 1936 vi slandsstrendur. myndin s ekki skr, er ljst a ri 1910 hafi aftara strishjli Pouguois Pas? heldur ekki veri a sama og a sem er eigu Inga Ingasonar.

Af hverju fann ttagerarflki ekki essa mynd? Hana er auveldlega hgt a finna me hjlp Google og lgmarks frnskukunnttu? Ef menn gera heimildatti, er Google hentugt hjlpartki. Kannski treystuttastjrnendur ekki upplsingum r leitarvlinni margfrgu? Mig grunar a au hafa breytt ttinum tluvert og klippt til, egar au fengu brf fr frum mnnum Frakklandi.

a er auvita mest gaman a gera sjnvarpstti og vera ekkert a eya spennunni og skemmtun egar fyrsta hlutanum me sannindum. Sjnvarp og uppspuni eiga best saman. Spenna og skemmtun er a sem flk vill f - frekar en blkaldar og leiinlegar stareyndir. kveinn fjldi flks jflgum vill lka alltaf lta ljga a sr. Kannski veiti g einhverjum litlum hpi grskkarla me sannleikann sem rhyggju skemmtun og fullngingu me v a benda a einnig s til mynd af aftara strishjlinu Pourquoi Pas? og ekki bara ljsmyndir af fremra hjlinu, sem sndar voru ttinum af strinu miskips. Svo getur restin lti ljga a sr hverju sem vera vill.

Magni seldi

Strishjl hafa oft gengi kaupum og slum. 2. febrar ri 1978 var hinn vel ekkti kaupahinn Magni R. Magnsson Frmerkjaslunni a reyna a losa sig vi strishjl me smauglsingu Dagblainu. Um tma voru seld slandi "puntuhjl fyrir gervisjara" sem aldrei hfu migi saltan sj migi. tli Magni hafi selt einhverjum slkt hjl a skipti, ea var hann me hjli ga r Slippnum?

g tk svo eftir v, a a var ekki bara g sem hnaut um msar vitleysur ttinum um Pourquoi Pas. FB heiursmannsins Jns Viars Jnssona voru hugaverar athugasemdir varandi ttinn. g vona a flki bak vi Fyrir alla muni, lri fyrir alla muni af essari gagnrni minnig og rausi og geri betur nst.

egar g var Pars febrar pestarri 2020, vissi g ekki enn a J. B. Charcot var borinn til hinstu hvlu kirkjugari nest vi Montmartre noranvert, aeins smspl fr binni sem g var efst fjallinu. Nst geri g kannski sjmannaonnr kirkjugarinum, en ekki fyrir alla muni.

Charkot

Myndirnar hr nest, sem eru fr tfr hafnar Pourquoi Pas? (utan eins manns sem bjargaist) og heiursveri vi skipshli Reykjavk, hafa ekki birst ur. r eru r dagbk dansks diplmats sem var nkomin til starfa slandi, er Pourquoi Pas? frst.

IMG_0004 b lille

IMG_0004 c lille

IMG_0005 b lille

IMG_0005 c lille

IMG_0006 b lille

IMG_0006 c lille


Spurning varandi Ruth Rubin

Endurteki efni: Hr er gamalt efni. ennan greinarstf birti g ri 2008 postdoc.blog.is

d_billeder_ruth_rubin

Nlega [essi grein varupphaflega birt ri 2008], egar frttir brust af hryllilegu mori 10 ra barni Svj, uru menn forvia og harmi slegnir. Allir, og srstaklega allir foreldrar, fyllastharmi og hryllingi vi slkar frttir fr ngrannalandi okkar, ar sem str hluti jarinnar hefur ali manninn og hloti menntun sna og gildismat. Ekki vantai heldur dm slenskra bloggverja yfir manninum sem framdi di. Hann verur rugglega dmdur eftir eim lgum sem gilda Svj.

Anna var upp teningnum fyrir fyrir u..b. 16 rum, egar fari var fram rannskn mli meints strsglpamanns slandi sem hafi gerst slenskur rkisborgari eftir a hann strandai hr lei til Venezuela. Gmlum vitnisburi og skrslum var til a byrja me hafna sem KGB rri, t.d. af Morgunblainu, sem dldi t rgi um Simon Wiesenthal stofnunina. Lgfrir menn, sem leita var til, tluu gegn betri vitund og rannskn mlsins var dregin langinn. Maurinn, Evald Hinriksson,var t.d.sakaur um aild a mori ungri stlku, Ruth Rubin, sem var haldi lgreglusveitar ess sem hann var melimur.Evald Mikson ht hann, egar sveit s sem hann var hf gyingamor.Sveitin byrjai morunum ur en jverjar voru almennilega bnir a n yfirrum Eistlandi.

Mikson ddrottni snum rtt eftir a slensk yfirvld tku vi sr og kvu a lta sakanirnar hendur honum.rtt fyrir a honum hafi veri hlft vi rannsknum og rttarhldum, skilgreina eistnesk stjrnvld hann n sem strsglpamann.

Forseti vor og utanrkisrherra hfu, egar ml hins meinta strsglpamanns var gangi, mislegt til mlanna a leggja. Hrog hrgeti i lesi hvernig mli leit t fr eirra sjnarhorni. Leitogar Hizbollah ttu allasam lafs, eins og akmi eitthva mlieistnesks strsglpamanns vi,og Ingibjrg vfrla var v a gyingar ttu engan einkartt helfrinni ea jningu. Mun hn endurtaka a ryggisri S?

Algjr gn virist n vera um ml strsglpamannsins slandi. Blaamaur fremstu r, "sem ori mean arir gu" var nstum v binn a missa vinnunna vegna ess a hann skrifai um mli. Hann tlai a skrifa bk um efni, en stendur n stainn v a skra gjrir yfirvalda Kpavogi. g b eftir bkinni.

Af hverju fyllist slenska jin af hryllingi yfir barnamori Svj, egar str hluti hennar vill verja mann sem sakaur var fyrira hafa nauga stlku og myrt?

g geri mr grein fyrir v a fjarlgin tma og rmigetur gert menn miskunnsamari gagnvart voaverkum og sekt? a, a hinn meinti strsglpamaur var orinn slendingur og tti syni sem voru duglegir rttamenn heimsmlikvara, hafi lka miki a segja sambandi vi lit slendinga. Hann var "einn af okkur". Svo ekkist vikvi: "Arir skulu ekki koma hr og segja okkur fyrir verkum". a heyristnlegaegar slendingurfkk sj r steininum Freyjum fyrir aild a kkansmygli. Hann hefi, samkvmt lgfrumslendingum eins og Brynjari Nelssyni og Siguri Lndal, aeins fengi innan vi r slandi.

a lista mr s grunur a hugi slendinga, og margra annarra, frnarlmbum og rtti strist t.d. af v hvaa jflokkur hefur ori fyrir rtti. Margir slendingar grta frekar snska stlku en gyingastlku Tallinn. Getur etta veri rtt athuga hj mr?

1929_Rubin_family
Ruth Rubin og fjlskylda hennar. Maurinn lengst til hgri er Haim Arlosoroff, sonistaleitoginn sem myrtur var hrottalegan htt Tel Avivri 1933. Kona hans, Sima,var fursystir Ruth Rubin. Arlosoroff hafi 2. ratug aldarinnar stunda nm Berln, ar sem hann var unnusti Mgdu Behrend, sem sar fkk eftirnafni Gbbels - j maurinn hennarvar einmitt s Gbbels. ri 2016 kom a fram a lffrilegur fair Mgdu Behrends hefi veri gyingur, Richard Friedlnder (sj hr).
Mikilvg vibt:
egar essi grein birtist fyrst ri 2008, geri r Jnsson fyrrv. frttamaur St 2 eftirfarandi athugasemd:

Komdu sll, Vilhjlmur rn, og gleilegt sumar. Raunar sagi g upp vinnu minni St 2 snum tma vegna ess a verandi frttastjri [innskot Fornleifs: etta var Ingvi Hrafn Jnsson] vildi a g steinhtti llum frttaflutningi um Mikson-mli. Hann hafi ur lti klippa r frttum sem g sendi a utan og klt arar ofan skffu ar til arir fjlmilar hr landi uru undan a flytja r. - a var forvitnilegt a sj ljsmynd af Ruth litlu. g gleymi ekki egar g skoai frumggnin um handtku hennar og yfirheyrslu jskjalasafninu Tallinn og barnslega undirskrift hennar skjlunum sem ttu a gefa glpsamlegu athfi einhvers konar lgformlegan bl. Hn var auvita drepin. Mig minnir a hn hafi veri 14 ra.

r Jnsson (IP-tala skr) 26.4.2008 kl. 21:26


Var Smundur Fri gyingaskla skalandi?

Smundur  Selnum2

Grein essi, sem rugglega er eftir a standa hlsinum frimannaumhverfinu vi Hskla slands, eru vibrg, athugasemdir og vibtur vi merkilega og hugavera grein eftir prfessor vi University College i London, Richard North. Greinin sem ber heiti Resident stranger: Smundr in the Ashkenaz, mun brtt birtast Strangers at the Gate: the (Un)welcome Movement of People and Ideas in the Medieval World, ed. by Simon C. Thomson, Leiden: Brill.

Mynd: Kisinn steininum er Smundur Sn, heimilisfress Odda Rangrvllum.

Hfundur texta: Vilhjlmur rn Vilhjlmsson, Ph.D.

Smundur Sigfsson selnum (ca. 1056-1133) tlar vst a gerast ri vfrull ur en menn sttast hvar hann lagi stund frin sem geru hann svo fdma fran.

Smundur var aldregi Svartaskla Pars eins og lengi var tla, v Sorbonne-hskli var ekki enn til er Smundur var uppi. Eftir a mnnum var a ljst a hann var ekki Pars, eins og jsgur segja, eru tilgtusmar um stasetningu lrdmssetursins ar sem Smundur stti nm sitt ornar nokku margar og sumar ri vintralegar - jafnvelhlgilegar stundum.

Erlendir menn, bkmennta og sagnfringar sem ora a skkva sr niur fornbkmenntaarf okkar slendinga (sem fyrir lngu eru orinn aljlegt allramannagagn), eru oft miklu frjrri hugsun en margir slendingar sem leggja stund smu hugaml/fri (nema kannski helst rmann Jakobsson). Bi er etta vegna ess a menn erlendis geta jafnvel veri frari slendingum og haft langtum vari sjndeildarhring en landinn. Einnig hanga erlendir frimenn ekki alltaf sama farinu, lkt og sumir slendingar eiga til egar eir sna v meiri huga hver ritai sguna en hvort sagan geymdi arar nothfar upplsingar, sem mialdaheimurinn var fullur af. Hins vegar er einnig hgt a leita of langt yfir skammt tilgtusmamennskunni - og svo fara sumir menn a tra tilgtur snar. eir hafa sumir tiltkan lofsngskr af lrisveinum sem taka trna boskapinn, sama hva vitlaus hann er.

Leitin a skla .eim sem Smundar gekk er eitt af essum srslensku tistahugamlum. N eru tlenskir fraulir farnir a leyfa sr a ora a vera me - hugsanlega vegna ess a kynjafrin getur ekki umbreytt Smundi kenjtta prestsmaddmu ea eitthvert lka absrdtet egar menn stunda fornu list a mjlka heimildir sem v miur eru ekki fyrir hendi og vera a aldrei.

Ritstjri Fornleifs telur a vera fjandanum hugaverara a leita daualeit eftir njum upplsingum en a kta um hver stru karlanna hafi skrifa bkmenntirnar. Tilgtur geta leitt af sr arar tilgtur og upplsingar og annig geta menn stundum fundi "njan" og betri "sannleika". Menn vera bara a varast a tra v ekki blint sem eir sjlfir leggja til og blanda ekki saman hptesu og teru og syntesu.

g hef Fornleifi rtt um frj skrif ungs bkmenntafrings sem heitir Richard Cole, sem n kennir vi hsklann rsum. Mr finnst gaman a lesa bkmenntafri hans, enda maurinn fjlfrur um anna en slenska menningu. Hann hefur skoa hugsanleg, og lka hugsanleg, hrif gyinglegra fra og rita slenskar bkmenntir til forna. Mr hefur ori um og vegna greinar hans um andgyingleg minni sem hann telur a s a finna skrifum Snorra Sturlusonar. Einnig telur hann a Mkkurklfi Snorra s gyingleg minni sem Snorri hefur teki lni. g er hvorugu sammla, enda enginn a tlast til ess, og fri fyrir v rk v tveimur greinum hr Fornleifi. Lesi r svo g urfi ekki a vfilengja hr (sj hr og hr).

N, maur getur auvita lti gert vi v a erlendir frimenn sji ljs og fi hugljmun vi a grska slenskum fornbkmenntir. sa-r er n t.d. orinn gay, eftir a kynjafrihugaflk kastai sr yfir hann. g er ekki enn binn a skilja af hverju r tti a hafa vera hr og kann ekki formluna a slkri rksemdafrslu.

Njasta brumi hugleiingum um dvl Smundar erlendis slr llu vi. r hafa veri settar fram grein sem ekki er formlega komin t, en von er henni. Greinin hefur, eins og ur segir, egar veri sett t Academia.edu sem s um a g fkk hana me bjllukalli um mija afararntt annars jlum.

Eins og flestir sem fylgst hafa me Smundi ur en hann og jsguselurinn strnduu mrinni tnfti Hskla slands er tilgtuflran um lrdmsetur a sem heimildir greina fr Frakklandi, i blmleg. Fyrrum og me Oddaverja annl vinstri og jsgur hinni, tldu menn vst a hann hefi veri Frakklandi og nnar tilteki hsklanum Sorbonne. etta var fyrir ann tma a heimildarni fr a tkast slandi. Sorbonne-hskli eins og ur greinir ekki til tmum Smundar og engir arar har menntastofnanir Parsarborg. Sar bentu menn , a me Frakklandi meintu menn ekki Frakkland ntmans, heldur Franknu ea Franken sem er landsvi vestur af Tkklandi skalandi ntmans. Arir hafa, og mig grunar vegna llegrar landafriekkingar, frt a svi aeins r bndunum.

Nltinn kalskur prestur og frimaur Stykkishlmi, Edward Booth nafni, vildi stasetja Smund skla borginni Fulda Franken, en hans frilega afer var miklu frekar "bkstafstr" tilgtuna um Franken sta Frakklands, en "haldg" rk.

N hallast lklegast flest "tortet" um Smund klskaknapa a me Frakklandi 11. ld hafi menn tt vi r borgir sem lgu flestar vi Vesturbakka Rnar, sj stasetningu kortinu:

SpeyerWormsMainz

Smundur meal gyinga Ashkenaz?

Hr kem g mr svo loks a nju greininni um Smund. Hana las hana fyrst fyrir nokkrum nttum, egar fjrleg heilastarfssemi mn stundum yfirbugai ntursvefn og g var a fara framr til a grska ea skrifa. Kerfi Academia.edu,(ar sem einstaklega frir menn setja inn eftir sig boskap og afurir), er svo bandsett a a ltur mann vita srstaklega ef maur er nefndur tilvsun nrri grein. g er hafur fyrir v fyrstu neanmlsgrein hj North, a gyingar hafi ekki komi til slands fyrr en seint og sar meir, en svo svissar hfundurinn t eftirfarandi htt:

While there is no evidence that the Jews reached Iceland until the seventeenth century, it may be suggested that Smundr inn fri (the learned) Sigfsson (1056-1133), priest of Oddi and Iceland’s first book-learned historian, lived as a stranger among them in Germany in the 1070s.

Hrgeti i svo lesi grein Norths ef i vilji frast.

Greinin ber titilinn Resident stranger: Smundr in the Ashkenaz. stuttu mli telur Richard North prfessor vi University College London sig leia g rk a v a Smundur hafi ekki veri neinum venjulegum klausturskla. Hann telur lklegra a hann hafi veri gyinglegu frasetri borg vi na Rn ar sem hn rennur gegnum skaland dag. Sklar vi samkunduhs gyinga voru kallaar jeshivur (yeshiva ir seta slensku; staur a sem maur situr vi lrdm). North telur, t fr v f sem vi vitum um Smund r sari heimildum en lngu tnd rit hans, aeins til tv atrii sem gti bent til ess a Smundur hafi veri nemandi gyings sem var meistara vi gyinglega skla. Annars vega er a fjldi beina lkamanum, sem kemur fram heimildum sem vitna rit Smundar sem ekki eru til. Richard North lyktar a ar sem fjldi beina mannslkamanas essum slensku heimildu kemst nst fjlda beina trarritum gyinga, a s lklegt a hann hafi lrt gyinglegu umhverfi. Reyndar bendir hann a sami fjldi beina sem menn hafa eftir Smundi s einnig ekktur r sari tma heimildum sem vel gtu hafa veri ekktar slandi.

Hitt atrii sem Richard North telur benda til ess a Smundur hafi stdera meal gyinga, erfrsgnin Jns sgu Hlabyskups ens helga um a Smundur hafi eftir ca. 10 ra dvl sna erlendis fyrir 1078-79 misst niur murmli og ekki lengur muna hva skrnarnafn sitt, slenskt, var. Smundur sagi Jni gmundssyni (sar Jni biskup helgi) er Jn heimstti Smund, a hann hti Kollur.

lok greinar Richard North, sem rfrt hefur sig vi srfringa gyinglegum frum, sem er alltnt betra en a a nota aeins argumenta e silentio sem margir slendingar eru reyndar heimsmeistarar , veltir hann t eirri tilgtu a Kollur s slensk "afmyndun" hebreska orinu kol (sem ir allt). North telur ungan mann, sem a sgn hafi misst niur murml sitt, hafi veri kallaur "kol" af sklaflgum og snum og lrimeistara snum; og a hann hafi kalla sig Koll (kollur nefnifalli) er Jn gmundsson spuri hann til nafns. J, etta gerist oft egar hfundur eru ornir blskotnir tilgtu sinni. Af hverju? North skrir:

KolCould Kollr, Smundr’s new name which is open to so many interpretations, be derived from Hebrew kol [all], for the student of the bible who wanted to know everything? The rest is universal history.

Me lrdmi snum um stjrnur og galdra braut Smundur samning sinn vi meistara sinn (sem v miur er ekki nefndur nafn), og eir Jn komust til slands.

Ekki er hr tlunin a afskrifa tilgtu Richards North, hn fri okkur vart meira en fyrri tilgtur um Smund Fra. kol hebresku i allt, er kol ekki ekkt sem glunafn fyrir flk sem var slgi fri og grsk. Lexikonheilar og grskarar af gus n eru ekki "kol" ea "kollar" tt kunningjar Richards North vi Kings College Lundnum teljir a kollur hljmi eins og kol (allt) hebresku. En maur sem misst hafi murmli hefur vafalaust tt erfitt me v a ra vi Jn gmundsson og tskra fyrir honum ntt nafn sitt, nema a hann hafi gert a Latnu. En m me rttu spyrja: Var latna kennd mrgum sklum gyinga? A illir nausyn hafa vel menntair gyingar rugglega lrt, ea rttara sagt urft a lesa latnu. Latnu urftu gyingar sem arir a kunna til a standa samskiptum vi lra sem leika, og ar sem afskipti yfirvalda voru alltaf mikil af gyingum, hljta eir a hafa mtteki feiknin ll af opinberum brfum latnu, egar eim voru veitt leyfi til dvalar ea egar eir voru hraktir braut eftir duttlungum latnulrra.

Athugasemdir og vibtur

Hr leyfi g mr a benda Richard North, hfundi greinarinnar sem vitnar mig fyrstu tilvitnum, frekari vsdm. Vona g a hann deili essum frleiksmolum me prfessor Sacha Stern og jdaistanum Israel Stern University College, sem og handritafringnum Stewart Brookes Kings College, sem hjlpuu honum me gyinglegar skringar hluta greinarinnar.

Ori kol hebresku (sem = allt slensku) er ekki a eina sem hgt er a tengja Kollsnafni Smundar.

I) KOLONYMOS: Margar kynslir rabbna sem strfuu borgunum Mainz (sem slenskum heimildum var kllu Meginsoborg (Lat. Mogontiagum), Worms og sar Speyer ( Speyer var reyndar var ekki komin nein snagga mean a Smundur var ar hugsanlega vi nm) bru hi grska nafn Kolonymos (sem slensku ir hi Shem tovsanna nafn - og sem er grsk ing shem tov hebresku). tt essi me hihellenska nafn kom a v a best er vita fr Lucca talu og sumir upphaflega fr v svi sem n heitir Gaza. Lngum voru nemendur (sem kallair voru bochurs/Buchers jiddsku sem raist essum slum skalandi) vi trarlega skla gyinga, jeshivur (Flt. Heb.: Jeshivot) kenndir vi lrimeistara sna ea ttir eirra sem stofnuu skla eirra sem oft bru nfn ttarinnar. Hallast maur frekar a bjum vi Rn frekar en kalska strangtrarskla Fulda er nafn Smundar nminu, Kollur, gti alveg eins veri leitt af fyrst linum nafni Kolonymos ttarinnar (sem einnig m bera fram sem kal) og veri bein vsun til a Kollur gengi jeshivu einhvers Kolonymos/Kolonomus prestanna. etta er vitaskuld bara tilgta mn, en engu frleitari en a kol Kollur s allt hebresku.

Kalonymus_house_pillar

Afsteypa af skreyti sem tali er hafa veri hsi Kolonymos ttarinnar Mainz.

II) KOLLEL: Hugsanlega hafa fullveja menn, sem Smundur var lklegast orinn, egar hann hverfur fr nmi og skilgreinir sig sem Koll er Jn gmundsson vitjar hans, vart lengur ver ungnemandi jeshivu. hefur hann veri orinn hluti af KollelKollel(sl: samkunda) sem var jeshiva fyrir fullorna frauli ea kvnta menn. ar lru (lernuu svo notu s s-jddska) menn dagana langa og unnu ltt anna ar fyrir utan. eir voru fullu frastarfi. g veit sannast sagna ekki hvort Kollel voru til tmum Smundar en tel a lklegt. Koller er ekkt eftirnafn meal gyinga og er vart dregi af Kohler, kolanmu ea kolageramanninum sku, heldur af Kollel hebresku. Koller var maur sem stundai trfri hu stigi Kollel. Kannski leysir etta kollgtuna?

III STJRNUSPEKI: Anna sem Richard North list a minnast rannskn sinni v hrafli sem rtt fyrir allt er til um Smund sari heimildum og jsgum, er ekking Smundar stjrnum og stjrnufri. Stjrnufri voru stundu af sefardskum rabbnum (fr Spni og Norur-Afrku) sem farnir voru a kenna frasetrum Vestur-Ashkenaz essa tma sem Smundur var uppi , .e.a.s. skalandi og austasta hluta Ntma-Frakklands, t.d. Strasbourg ar sem gyingleg bseta mun hafa hafist um 1000. Astrolabium (pl. Astrolabia; Isl. Stjrnudiskar/Stjrnuskfur) sem margir gyingar Spni og Portgal voru meistarar a sma brust til Frakklands og Rnardals og elstu bygga gyinga ar. Kennsla stjrnufri var hins vegar harla lkleg austur Fuldu ar sem sra Edward Booth vildi stasetja Smund nminu. Heimildir fr Fuldu geyma hins vegar ekkert bitasttt um kennslu stjrnuspeki.

Psalterium-Ibn-Ezra

Hr sji i su r saltara Blnku ea Mjallar (Sp. Blanca) af Castilu og Lovks IX. Handriti er fr v um 1220. lsingunni saltaranum m sj fjlfringinn Abraham ben Ezra (1092-1167), tba samning me hjlp stjrnuskfu (Astrolabium) vi tvo munka sem hafa raka koll sinn (krnu, Lat. Tonsura) mean gyingurinn ben Ezra ber kollhfu. Abraham Ben Ezra var flmdur fr Spni ri 1140 og lifi alla vi flkkulfi Norur-Afrku, Palestnu, Srlandi, talu og Englandi. Fr Englandi fr hann til Ruborgar Normand, ur en en hann settist a ellinni Suur-Frakklandi. Meal margra rita hans um hin lklegustu mlefni var handrit sem sar hefur veri nefnt Keli ha-Nechoshet (bkstaflega sl: ritger um koparinn) og ger stjrnuskfunnar. Riti var snemma tt yfir latnu. Ekki er lklegt a menn sem lru stjrnur skla lkt og Smundur mun hafa gert samkvmt varveittum upplsingum, hafi lrt sta ar sem kennd var notkun stjrnuskfunnar. a gerist helst hj gyingum bsettum vi Rn og miklu frekar ar en hj eim sem bjuggu noran og austan vi Rn ea austar Evrpu, sem fyrst og fremst voru uppteknir a trarlegum vangaveltum, en sur stjrnuspeki.

1200px-Synagoge_Worms-4125

Mikveh i Worms (efst) og nest Speyer

speyer-mikwe-treppe-innenportal-ca-1920er

Lokaor

Me essum vibtum mnum finnst mr grein Richards North um Smund Ashkenaz ekkert vitlausari en svo margt anna sem rita hefur veri um Smund Fra. a er a minnsta kosti gaman a greininni og hver veit, kannski var Smi ungur frimaur (koller) kollel (hskla) Mainz? a er svo gaman a lta sig dreyma. En varast ber a tra v llu.

Vi endum gamansmum tn, v fyrrnefndur frleikur er allt flasta alvara; N bst maur vi v a Steinunn Kristjnsdttir ea einhver annar fornleifafringur sem grefur prufuholur t um allt, fari nsta sumar a Odda og finni ar algjrlega falli astrolabium, tefillin Smundar og jafnvel bt af lgmlsrllu hans.

Lklegt m einnig teljast a hellirinn sem byrja var a rannsaka Odda ri 2018 geymi mikveh (trarlegt ba, laug) Smundar. Smundur hefur ekki lagt a grafa sig lengra niur a grunnvatni eins og menn geru vi bin (hreinsunarlaugarnar) Speyer, Worms, Kln og Friedberg (fr 13. ld; Friedberg liggur noraustur af Frankfurt am Main). Um bin skrifai g m.a. um ritger um gushs gyinga mildum (1986) sem var sasta ritgerin mn sem g skrifai um lei og g vann me kanddatsritgerina. En eim tma datt manni sannast sagna ekki hug a velta fyrir sr Smundi Fra vesturbakka Rnar. En eitt sinn fr hann yfir Rn og alla lei heim til sn.

Koller

Marx Brider: Oy vey, Koller der shlemyel iz antlafn.

Vau?

Tsu Iseland, aoyf di tsurik fun a groys treife fish.


Fundur rsins 2020 Svj

hunnestad_sten-upp-2048x1536

gr, er veri var a grafa fyrir klakleislum Ystad Svj, fundu fornleifafringar sem ar fylgdust me framkvmdum af gefnu tilefni, fornan stein me ristu af dri. Fljtlega var mnnum ljst a arna var kominn einn svo kallara Hunnestadssteina sem eru fr byrjun 11. aldar. Vi ekkjum , ar sem eir voru teiknair harla nkvmlega fyrir verk Ole Worms, Monumenta Danica, sem prenta var ri 1643.

Hunnestadsmonumentet_skne_ole_worm

Fornleifafringarnir sem gr voru vaktinni Ystad voru n ekki betur a sr en svo a eir telja sig hafa fundi mynd af lfi, og er Fenrislfur nefndur frttaflutningi hr morgunsri. Myndin snir greinilega hjrt sem frur hefur veri stlinn. etta er greinilega kristi tkn, enda arir steinar Hunnestad me kristnum tknum.

Hvernig m vera a steinar sem stu enn um mija 17. ld tndust og eru a finnast aftur n nrri fjrum ldum sar. 18. ld tti mnnum etta forna og heina ekki eins merkilegt og la Worm Kaupmannahfn, sem taldi nokkra slendinga til gra vina. Steinarnir voru notair brarsmi og sem betur fer hafa eir veri settir svo til heilir brna. rr steinanna fundust aftur 19. ld og eru eir til snis forngripasafninu gamla, Kulturen, i Lundi.

essi forna danska arfleif nverandi Svj er einstakur fundur og eru steinarnir fr Hunnestad syst Svj sambrilegir vi Jalangurssteinana (svo notuu s Eldjrnska), eir segi kannski ekki eins mikla sgu og strsti steinninn Jelling.

Better detail

BW filtered

koparristu einu af meginverkum prfessors Ole Wors vi Hafnarhskla, Monumenta Danica sex bindum, sr maur a a er vafalti steinn sem hann tlusetti me 6, sem n, 16.12.2020 er fundinn klakskuri Ystad.

Ef ekki herjai COVID-19 faraldurinn, vri essi fornleifafringur lklega a hella upp brsann og smyrja sr samloku tilbinn a leggja hann til Svjar a skoa steininn klakrennunni ferjubnum Ystad.

Steinninn gi sameinast vafalaust frndum snum Kulturen i Lundi og anga mun g fara egar Svar eru bnir a n einhverjum tkum austrnu grgispestinni.

Svo er aldrei a vita; Kannski eru rnir steininum sem ekki voru skjalfestar ri 1643 af Worm og astoarmanni hans.

Eins og lesendur Fornleifs vita, tti lknirinn og prfessorinn Worm marga slenska vini og nemendur, sem hann hlt alla t gu sambandi vi, sjhr og hr og fleiri greinum sem i finni vi leit.

Untitled-Grayscale-01

Steinninn grafinn betur fram en efstu myndinni. Mynd Axel Krogh Hansen fornleifafringur, Arkeologerna.


Thor did not use a dysfunctional hammer

kross_foss_1110065_1371364

I saw it coming: Me teaching the Norwegians some fundamental facts about the difference between a hammer and a cross.

In 1992 I wrote about the Icelandic artifacts for the catalogues of the Viking exhibitions in Paris, Berlin and Copenhagen in 1992 to 1993. The English version was entitled From Vikings to Crusaders. Among the artefacts from Iceland that I wrote about was as silver cross-shaped pendant from Foss in Iceland (see illustration at top of the article). RYGH 2

The Huse-cross

To my best of knowledge, I was the first archaeologist to point out the obvious relationship between the cross from Foss (Hrunamannaafrttur, S-Iceland; jms 6077) and a silver cross from Huse (Romedal, Hedmark/Innlandet fylke, Norway, C13216) Recently I became aware of a new find of a similar cross found at Nes in Ringsaker Kommune i Hedmark by a Danish metal detectorist, Ole Harpth, (see article in Danish here) .

71739410_2268988803340157_6899302474927046656_n

The Nes cross found by Ole Harpth

Soon after the Kulturhistorisk Museum of the The University of Oslo informed me about still another cross found by a detectorist at Ven i Stange Kommune (C59393) of the same type as Mr. Harpths metal-detector find and the cross from Huse.

4 Ven i Stange Innlandet

The Ven-cross

Shortly thereafter learned that the Norwegian press has taken an interest in the hammer found by Ole Harpth. But why calls something a hammer, when it looks like a cross?

I refuse to believe this growing group of now 4 cross-shaped artefacts are symbols for the Hammer of Thor. This is an obvious cross, with a cross-shaped opening in the middle (a diamond-shaped on the cross from Ven).

A hammer, where the handle protrudes over the socked hole (the eye) on top of the head of the hammer cannot be wedged (fixed). Such a cross-shaped hammer would plane and simple be dangerous to use. Every carpenter or smith knows that as a fact.

A Norse pre-Christian god like Thor (r), best for his deeds from 13th century records, would certainly not have flown around in his goat-cart battering giants with a dysfunctional cross-shaped hammer, even if r was gay like genderism has recently revealed. An expert hammer-hitter, gay, bisexual or straight, doesnt use a hammer like that.

In any case other verified Thors hammer pendants (rshamrar), which in the medieval Icelandic literature was called Mjlnir, have no similarities with the three cross-pendants found in Norway and the cross from Foss. However, the confusion is great and the assumption that hammer pendants found in Scandinavia symbolize Mjlnir has been a subject to great scholarly dispute. Some scholars did not fancy the idea that the hammer-shaped pendants symbolized the Hammer of Thor. However, in 2014 after the discovery of the the runic-Thors Hammer found in Kbelev on the Danish island of Lolland, there can hardly be more non-believers. It is so far the only pendant hammer-pendant bearing an inscription, which reads hmar x es = This is a hammer. Danish archaeologist Peter Pentz, of the National Museum in Copenhagen, in his well-known witty style, commented:

Now we have it in writing, that what we believed were hammers in fact are hammers.

Right on Peter!

hammermedrunerbeskaaret Mjlnir from Kbelev is a HAMMER.

Unfortunately non of the four cross pendants of the Foss/Innlandets fylkeskommune type (from Foss / Huse, Ven and Nes) have a runic inscription which states they are crosses. But come-on! A cross shaped object with a cross-shaped opening through the crossing of the arms. Can it be less clear? Not even the carpenters son, Jesus, most often connected to a cross, would hardly have approved of a tool like the alleged cross shaped hammers of 19th Century Norwegian art-historians. Dear Norwegians you cannot turn a cross into a hammer like you made Leifur Eirksson (Leif the lucky Ericson) and Snorri Sturluson into Norwegians. Or like the Danes put it so nicely: Lad os lige sl det fast n gang for alle, with a proper hammer.

Screenshot_2020-10-21 Sarpur is - Kross(3) b

The crucifix of Saint Peter from Raunefsstair.The Crucifix was found by Icelandic poet and natural scientist, Jnas Hallgrmsson, in 1843. He donated it to the National Museum in Copenhagen, which turned it back to Iceland in 1930.

The archaeologists at the Cultural Section of Innlannet Fylke municipality (Kulturarvseksjonen ved Innlandet fylkeskommune) have as a preliminary assumption/suggestion pointed out that a simple lead cross pendant, found at Raunefsstair in Rangrvallarssla, S-Iceland, is of the same type as the Foss/Innlandet cross-pendant type. This is incorrect. The crucifis (not a cross) from Raunefsstair (wich by the way translates Rednose Farmstead) is a small, flat cross cast of lead and doesnt have a cross-opening through the centre of the cross. Similar crosses have been found in Britain. However the crucifix-pendant from Raunefsstair is cast showing a man hanging upside down, which allegedly was the horrible fate of Saint Peter when he was crucified in Rome. It is a Saint Peters Crucifix. Quite possibly the four crosses of the Foss/Innlandet type can also be a St. Peters Cross (in theory). They might possibly have been some kind of a Saint Peters Key, in fact the Keys to Heaven, in an early Scandinavian version.

Vilhjlmur rn Vilhjalmsson Ph.D. is the author of all but one article on the blog Fornleifur.

02A16WM2-660x350


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband