Grafin upp pest og ppa

smell.jpg

Konu einni Blndusi var um og a heyra a fornleifafringar vru n a grafa sig niur Svartadaua ingeyrum. Hn las a Morgunblainu (sj hr og sr lagi hr Fornleifi gr. En sar grdeginum var RVi komi me fleiri frttir af leit fornleifafringanna a Svartadaua (hr).

Svartidaui tti samkvmt Mogga a vera nnast undir nstu hellu, og stutt var niur munka sem lii hfu hrilegan daudaga Svartadaua. En egar RV bar a gari efldist yfirlsingarglein og fornleifafringarnir komust myndamguleika og fundu vi tkifri krtarppuhaus fr 17. ld og munduu honum myndavlarnar.

ingeyrappan
Vandast n mlin. Munkarnir ingeyrum du Drottni snum ea einhverju ru ri 1402 Svartadaua, en veri var a reykja rtt yfir hausamtunum eim.

slendingar hafa vallt veri framarlega merinni, fremstir meal ja, me hlutverk fyrir mannkyni o.s.f. .... M bast vi v a slensk ruglufornleifafri fari brtt a dylgja a v a slendingar hafi endurfundi Amerku og hafi stai tbaksflutningum og ppuger stuttu eftir 1402?

Ef mannkynssagan skal breytast, er auvita jrifar a gera a Hnavatnssslu, en hafa ber huga a fornleifafringurinn sem grefur n upp Svartadaua anno 1402 og ppu fr 17. ld smu andrnni langan feril a baki vintralegum tilgtum sem ekki stust. Hn hefur "fundi" fullt af snsasjnum, t.d. eskima, flamann og msa furugripi sem gleymdust fljtlega eftir a eim var hampa.

Konan Blndusi sem hrist enduruppvakningu Svartadaua getur anda rlega. En eir sem tra heppnina, allt s egar rennt er og sna tarot kortum morgnanna til a stra degi snum og gjrum, segja vitaskuld a n hljti fornleifaspin loks a rtast og a trming slensku jarinnar s nsta yfirvofandi. Vali er ykkar.

g spi v hins vegar a stutt s niur ppukarla og kerlingar semdrukku of miki tbak 17. ld. Lengra er niur munkana og svartadaua eirra. Grafa dpra!

joos_van_craesbeeck.jpg

Vi bum me eftirvntingu


ska eim Svartadaua sem fyrst

Langa fornleifagrkan

N er fornleifagrkan 2018 bin a taka grarkipp grurhsum vitleysunnar. Gerur A. Grkan garyrkjubndi Grund (sj mynd) hefur ekki s annan eins vxt grkum snum mrg r.

Steinunn abbads ingeyrum sr lka mikinn ofvxt grkunni og er n egar farin a nlgast "jarlg sem geyma Svartadaua". Svo segir a minnsta kosti Mogginn og hann lgur aldrei. Vonandi finnur hn klausturkirkjuna ingeyrum og nokkra munka me svartadauabakteruna glerungi tanna sna lkt og sumir vsindamenn halda a eir hafi fundi.

Frttastofa Fornleifs vonar a besta og helst a pestin s arna af hreinni og mengari, slenskri ger undir nstu hellu - og a a finnist til vara eins og einn eskimi ea fjallamaur einn kveifarlegur fullum drag fyrir 17. jn. Flamenn voru aldrei til Hnaingi, svo eir finnast ekki ingeyrum. DNA saua og hrossajfa er heldur til gruggugt, svo tt eir finnist garinum ingeyrum er ekkert v a gra. a voru rugglega kynir Skagfiringar sem myrtir voru Hnaingi.

Hafa verur huga, a Svartidaui slandi var ekki nausynlega a sama og s Svartidaui sem geisai 14 ld Evrpu ea sari pestin Evrpu (t.d. Great Plague London) um mibik 17. aldar. einhverjir hallist a v a cokkobacillan sem veldur Yersinia pestis, hafi veri vld a Svartadaua mialda Evrpu, eru enn vert a gta a v sem breski DNA-srfringurinn Thomas Gilbert vi hsklann Kaupmannahfn hefur sagt og skrifa um aferir til a leita uppi DNA r bakteru Svartadaua og annarra tbrota af Yersinia pestis. Hgt er a lesa sr til.

Eins ber fornleifafringi, sem er a grafa niur "jarlg sem geyma Svartadaua", a vera kunnugt um a yfirlsingar um a pestir hafigeisa Englandi ri 1401 sem borist hafi til slands og ori a Svartadaua slands, eigi ekki vi rk a styjast. Yfirlsingin er vitaskuld alveg t htt og m skrifa reikning llegs norsk sagnfrings. Annar norskur sagnfringur, Ole Jrgen Benedictow, hefur snt fram a a var ekki pest Englandi ri 1401, n heldur Norurlndum, sem valdi gat Svartadaua slandi ri 1402. Vandast v mlin. Hvaa sjkdmur geisai slandi og ingeyrum? Bendi g mnnum a lesa bk hans The Black Death and Later Plague Epidemics in the Scandinavian Countries sem t kom ri 2016.
Blackdeath2

Fyrst Svartidaui ni til Englands og Noregs, v kom hann ekki til slands? Vildi hann ekki me? Var fari allt ftt r honum ea allir dauir sem tluu til slands me hann? Gti hugsast a heimildir hafi ekki varveist um vikomu hans slandi?

Pestin slandi gti hafa veri allt annars elis. slendingar voru heldur einangrair essum tma og smuleiis var oft langt milli komu erlendra manna og slendingar byggu v ekki upp mtefni vi tilfallandi sjkdmum sem brust a utan, flensu og ru sem gat hglega ori mnnum a bana slandi, tt slkar farsttir vru vgari vi flk annars staar.

Ef Ole Jrgen Benedictow hefur rttu a standa er ltil sta til a halda a merki um Svartadaua finnist glerungi tanna munkanna ingeyrum og a Steinunn Kristjnsdttir s a alveg a komast niur jarlg me Svartadaua.

Getur n ekki einhver ghjartaur maur sveitinni, sem les etta, gefi Steinunni og starfslii hennar flsku af Svarta Daua. Bokkuna tti grafararnir ingeyrum a drekka sem meal. egar a er fari a virka, hefst kvldlestur upp r bk Ole Jrgen Benedictows. Eitthva sterkt arf vst til svo a sumir kollegar mnir slandi fari a vera lsir ritheimildir og fi lgmarksekkingu eim. S sem skrifa hefur slensku um Svartadaua Wikipedia tti lklega a f sr eitthva gn sterkara, jafnvel unglingabluefni, v unggingshtti snum er hann um a bil hlfri ld eftir v sem er a gerast frunum.

Gerur A. Grkan er fyrsti intersexbndinn slandi, ef einhver furar sig myndinni efst. Enga fordma hr.


mbl.is Nlgast jarlg svartadaua
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Gi hiririnn Fellsmla og llegi hiririnn vi Suurgtuna

1051644

Frttir (sjhr og hr) herma a jminjasafni hafi fengi plastkassa fr Ga Hirinum/Sorpuversluninni Fellsmla fullan af forngripum r bronsi, jrni og gleri, sem einhver skilai af sr Sorpu nytjagm. Gi hiririnn hirti gssi en glggir srfringar eirra su a jminjasafni tti lklega frekar a f gripina sem lent hfu nytjagm Sorpu Kpavogi.

Einn gtur starfsmaur jminjasafns slands hefur n snt essa gripi Morgunblainu og Rkissjnvarpinu en virist greinilega ekki vita rass bala um a sem hann hefur milli handanna.

oexi goda hirdisins

Hann talar um a sumir gripanna geti veri fr mildum, t.d. xin. A tala um spjt r bronsi fr mildum lkt og hann gerir er lka og egar bandarski fornleifafringurinn sem er giftur runingsboltafrttamanninum BNA taldi sig hafa fundi danska koparmynd fr lok Vkingatma Skagafiri (koparmynt var aldrei slegin Danmrku eim tma). Hann hafi reyndar fengi sm "hjlp" hj myntsrfringi Sealbanka slands, sem er eins og allir vita stofnunsem ekki ekkir aura sinna r.

s-l1600

essi xi var til slu eBay. Kemur fr kranu.

a virist n greinilegt a starfsmenn jminjasafns slands hafa aldrei lrt neitt um gripafri rmverskar ea keltneskar jrnaldar (keltneska jrnld kalla Danir stundum ldre romersk jernalder). Spjtsoddar eir sem kassanum fundust eru fr v um Krists bur ea skmmu sar og xin er af ger sem notuu var va, en mest Mi-Evrpu. Slkar fornar axir er dag reyndar hgt a kaupa eBay fyrir 100 bandarkjadali. egar bronsld ttundu ld f.Kr. var essi ger af flatxumnotu Evrpu, en sar var fari a framleia r r jrni. S ger sem hent var haugana slandi ver notkun frekar lngu tmabili, ea fr ca. tveimur ldum fyrir Krists bur fram 1. ld eftir Krists bur.

56842971_2_x

essi xi kom r safni bresks safnara og var nlega seld uppboi.

A mnu mati m telja lklegt a essir gripir hafi komi fr Mievrpu hugsanlega Pllandi ea Lithen.

Gi Hiririnn og Sorpa sinntu skyldum snum og sndu frbra rvekni, en jminjasafni snir enn og aftur allt anna en afburahfileika. Safni verur aldrei betra en starfsflki. Safni tlar a ba anga til einhver gefur sig fram sem eiganda essara gripa;

"Vi frum n ekki rannsknir essu a svo stddu"

eins og starfsmaur jminjasafnsins orai a sjnvarpsfrttum 9. jn 2018. J hvers vegna a afhjpa vanekkingu sna einni svipan? etta er uppgjf beinni.

En a er tvmlalaust hlutverk jminjasafnsins a svara spurningum um essa forngripi og n egar. Ef eir eru ekki fr slandi, sem er afar lklegt - en er auveldlega hgt a komast r skugga um - ber safninu skylda a ganga r skugga um hvaan eir eru ttair, svo ekki komist kreik grusgur um a etta su fornleifar fr "landnminu fyrir landnm", sem mrgum manninum er svo hjartnmt. N egar eru fjlmilar farnir a tala um a gripirnir gtu "sumir hverjir veri fr fyrstu ldum slandssgunnar" og hafa a eftir fornleifafringi jminjasafni slands.

En ef essi "fundur" r Sorpu, lkt og g held, hafi veri eign eins margra eirra gtuAusturevrpuba sem sest hefur a slandi, sem hugsanlega er ltinn ea fluttur brott, geta menn ori a ba heldur lengi eftir dma m t fr eirri afer sem starfsmaur jminjasafnsins tlar sr a nota: A fara ekki rannsknir essu a svo stddu.

Kejan sem fannst er alls ekki nokkurra ratuga gmul eins og haldi var fram RV, og er hvorki r Bauhaus ea Hsasmijunni. Gleri sem var plastkassanum arf ekki a vera r lyfjaglasi. a gti allt eins veri r rmversku glasi, til a mynda glasi fyrir ilmvtn.

Mr ykir lklegt a gripirnir su ekki allir fr sama sta ea nkvmlega sama tma. g tiloka a ekki.


ur en menn haldnir keltafri og ranghugmyndum um elstu sgu slands fara a mynda sr a hr s komi leitirnar haugf fyrir einn af leiangursmnnum Peasar fr Massalu sem borinn var til grafar Kpavogi, a etta su leifar eftir Rmverja ea jafnvel eftir Krsa, gkunningja slendinga r bjnasagnfri sjlfstisbarttunnar - svo ekki s tala um lyklana askrlfsbeltum Papanna og vopn eirra, leikur enginn vafi v skv. lgum, a a er algjr skylda jminjasafns slands a rannsaka essa gripi og mila frilegri ekkingu um . Safninu ber a hira um fljtt og samviskusamlega lkt og starfsmenn Ga hirisins/Sorpu geru, er eir komu gripunum strax til jminjasafnsins, sem eir hldu a hefi srfriekkingu til a upplsa hva eir hefu milli handanna. En kannski er bara ori betra a fara me fornleifar beint Ga hirinn egar ekkingin og huginn eru algjru lgmarki eins og raun ber vitni ?

Plastkassinn, sem gripirnir fundust , gti einnig veitt svari vi spurningunni um uppruna eiganda gripanna. Ekki snist mr hann vera r Ikea, Bauhaus, Hagkaup, ea Hsasmijunni. Reyndar snist mr a kassanum standi Plast Team, en a eru danskir kassar, sem seldir hafa veri slandi. En eir eru helst framleiddir Slupsk Pllandi. N vera menn v a vinna fyrir laununum snum jminjasafninu. Miinn kassanum gti veri hjlplegur.

Kassinn


Tmavl slenskrar Erfagreiningar er minnislaus

Uppruni 2

g tel persnulega a jeindaskanninn s merkilegri maskna en n tmavel deCode. nrri grein fr deCode (slenskri Erfagreiningu / han fr skammstafa .E.), sem grbirtist tmaritinu Science (1. jn 2018; Vol. 360, Issue 6392, pp. 1028-1032; sj hr) er kynnt til sgunnar "algjr bylting". a er svo sem ekkert ntt, v allt sem kemur fr .E. er iulega kynnt sem algjrar byltingar - ea anga til anna sannast og ykir rttara - og a gerist n ri oft.

22 ra saga .E. eru reyndar heil r eintmra byltinga, sem vi nnari athugun reyndust ekki vera a. Byltingar essar virast einna helst hafa veri framdar til ess a styrkja verlausari brf fyrirtkisins verbrfamrkuum og til a ganga augun furstum alheimslyfjafyrirtkjanna.

byrjun aldarinnar var heiminum kynnt s niurstaa t fr ragreiningu .E. erfamengi nlifandi slendinga, a landnmsmenn hefu veri karlar fr Noregi og Skandnavu, en a konurnar hefu veri rlar fr Bretlandseyjum. S "bylting" kom sr vel vi a selja fyrirmennum autra lyfjafyrirtkja kreddu a slendingar vru srstaklega einsleitur hpur sem hentai einstaklega vel til alls kyns erfarannskna, og ar a auki til ess a rannsaka erfir missa sjkdma sem lyfjafyrirtkjaheimurinn telur sig best og fljtast geta grtt .

nju greininni Science, sem ber heiti Ancient genomes from Iceland reveal the making of a human population, er komist a nokku annarri niurstu um uppruna Landnmsmanna, eftir a erfaefni r tnnum 27 einstaklinga, beinagrinda sem bsettar eru jminjasafni slands, hafi veri greint.

svo a aal erfefnismannfringur .E. hafi me vissu heyrt um niurstur danska lkamsmannfringsins Hans Christian Petersens eru r virtar a vettugi svo a r geti stafest "byltingu" .E. Rannsknir Hans Christian Petersen sem voru unnar jminjasafni samstarfi vi mig sem styrkumskjanda, fru fram me leyfi (1991) jminjavarar jminjasafninu sumari 1993.

ll mlanleg mannabein r kumlum slandi voru mld. Ekki aeins bein 27 einstaklinga, eins og tennurnar 27 semerfaefni var ragreint r fyrir rannsknina sem gr birtist Science. 27 einstaklingar eru tlfrilega algjrlega haldbrt ttak. ri 1993 voru mld voru bein 150 einstaklinga (landnmsmanna) fundin kumlum, sem og bein 60 einstaklinga fundin kirkjugarinum a Skeljastum jrsrdal. .

Helstu niurstur Petersens voru r a um 70 % elstu slendinganna hefu veri af "norrnum" uppruna; ttair fr Noregi/Skandinavu.Hr m lesa stutta greinager H.C. Petersens.

g veit mtavel, a DNA-vsindamenn gefa afar lti fyrir samanburarmlingar hlutfllum lengd tlimabeina. DNA eru nefnilega vsindi dagsins, alveg sama hve niursturnar eru oft mistlkaar og misskildar og hafa jafnvel sent saklausa menn rafmangsstlinn.

Tmavlin er komin

Agnar Helgason, frilegurgr ess fjlbreytta hps sem framreitt hefur umrdda vsindagrein .E., ltur hafa etta eftir sr vefsu deCode:

N urfum vi ekki lengur a tla grundvelli arfgera r nlifandi flki. etta er nnast eins og a hafa agang a tmavl. Nna getum vi rannsaka flki sjlft sem tk tt landnmi slands. (Sj hr).

kynningargrein Science um greinina er essu rugli fleygt lesandann:

"Medieval histories suggest Iceland was first settled between 870 C.E. and 930 C.E. by seafaring Vikings and the people they enslaved, who possessed a mlange of genes from what is now Norway and the British Isles." (Sj hr)

"Medieval histories" var a heillin. annig er slensk rithef mildum afgreidd Science ann 29 ma 2018. Lgkran hefur vst n lgstu lgum.

Genaflkt var miki og margs konar

Fyrir utan a nja tmavlin hans Agnars gengur DNAi r aeins 27 einstaklingum, sem er tlfrilega algjrlega sttanlegt rtak, virist mr innri tmavl og minni Agnars sjlfs vera lamasessi.

lok sustu aldar (1998) kynnti g niurstur mnar og Hans Christian Petersens mannfrirstefnu hsklanum Kaupmannahfn. rstefnu sat Agnar Helgason einnig og g fann titil hennar CV Agnars (1998 Nordic Meeting of Biological Anthropologists; Clara Lachmann Symposium. Copenhagen, Denmark, 29th 31st January 1998). ar hafi maur hafi ekki meira en 10 mntur til a segja fr niurstum snum. g ntti r til hinstrasta og geri merkilegum niurstum H.C. Petersens g skil, en btti vi upplsingum um fjlbreytileika eirra hpa sem til slands hafa komi eftir landnm. a geri g til a minna menn , a DNA-rannsknir, sem voru a hasla sr vll til rannskna uppruna ja, tti mr oft settar fram of gagnrni og n ekkingar sgu eirri sem r gtu hugsanlega breytt. g minnti heyrendur a genamengi slendinga vri flknara en sem svo - og taldi upp r tegundir af karlpungum sem mest sst til slandi - og sem rugglega skildu eftir sig breytingar genasamsetningu slendinga.

etta var lngu fyrir tma yfirhfafyrirlestra, svo g sndi essa fornu glru (efst) sem g hafi tbi og teikna. Um kvldi i hinn ungi og efnilegi mannfringur Agnar Helgason bo mitt og konu minnar a koma kaffi heimili mnu Vandkunsten 6 hjarta Kaupmannahafnar, ar sem g bj . ar var lengi kvlds tala um uppruna slendinga.

var Agnar ekki kominn jtu hj Kra Stefnssyni hj .E. og var reyndar (og elilega) afar gagnrninn fyrirtki sem hann fann allt til lasts. Nokkru sar var Agnar svo komminn spenann hj .E. og rannsakai fyrir miljnirnar fr nafngreindu lyfjafyrirtki sem tri frekar blint mntru og auglsingar Kra Stefnssonar um einsleitni slendinga gegnum aldirnar.

N 20 rum sar er Agnar lklegast binn a gleyma llu um fyrirlestur minn og niurstur Hans Christians Petersens, egar hann setur fram niurstur rannsknum tnnum 27 einstaklinga r slenskum kumlum. a er n frekar tannlaus niurstaa. Agnar fkk snum tma niurstu Hans Christians hendur en allt virist etta hafa gleymst. DNA-gleymni - ea selektf hugsun vri lkast til verugt rannsknarefni fyrir .E.

rstefnunni Kaupmannahfn forum benti g mnnum a DNArannsknir nlifandi slendingum myndi vera vandmefari efni ljsi ess hve margir Danir og Normenn hefu haft vikomu slandi. Hans Christian Petersen sndi me hjlp beina fyrstu slendinganna, fram a uppruni slendinga var allt annar en s sem Agnar hlt sar fram fyrri greinum snum um norska karla og "keltneskar" grikonur eirra. Upplsingar um niurstur Hans Christian Petersens hafa veri agengilegar hr Fornleifi langan tma og Agnar hlustai r ri 1998. En DNA srfringar leggjast auvita ekki svo lgt a lesa etta blogg og tra gamaldags beinarannsknir.

Fyrirlestur Agnars ri 1998 Kaupmannahfn ht reyndar: Drift and origins: Reconstructing the genetic and demographic history of the Icelanders. Sar, ea egar hann var farinn a vinna fyrir .E., virist svo sem a hann hafi gleymt v sem hann sagi ri 1998 um genaflkt, er hann setti fram greinar snar um slenska landnmsmenn sem norska karla og "keltneskar" konur. N, egar bora hefur veri tennur 27 einstaklinga, eru genaflkt og nnur hrif aftur komin vinsldalista Agnars.

dr. Agnari Helgasyni og teymi hans yki lklega ekki miki til hefbundinna hlutfallamlinga mannabeinum fr landnmi koma, verur a minna hann a bein meirihluta fundinna landnmsmanna hafa veri rannsku af einum fremsta mannabeinalffringi og mannfritlfringi Norurlanda. Rannsknir hans sndu alls ekki yfirgnfandi fjlda kvenna fr Bretlandseyjum, en voru landnmsmenn ekki allir Normenn. Samkvmt mlingum mlanlegum beinum r kumlum voru um a bil 30% eirra annars staar fr; Fr Bretlandseyjum og r Norur-Noregi, blandair flki sem eru forfeur Samanna dag.

a var einfaldlega meiri munur hlutfllum milli tlimabeina Skandnava og flks Bretlandseyjum, en munurinn erfaefniessara hpa. Mlingar hlutfalli milli lengd framhandleggs og upphandleggs annars vegar, og skflungs og lris hins vegar, er v langtum gfulegri afer til a sna fram uppruna en DNA rannsknir frekar erfafrilega lkum hpum.

essi litla athugasemd mn verur send Agnari Helgasyni og rum byrgarmnnum greinarinnar Science til minnis og ensk ger hennar verur fljtlega send tmaritinu Science til upplsingar um hve lti .E. ekkir til rannskna annarra frigreina sama vifangsefni og eir birtu 1. jn 2018.

MaggieWalserandAggieFr kynningu .E. niurstu snum 31. ma 2018. jminjavrur, Joe W. Walser III og Agnar Helgason. Ljsmynd deCode/.E.

Ny-syn-a-uppruna-islendinga-012

Eins og sj m gerir Agnar Helgason ekki r fyrir uppruna Noregi noran lasunds. Ljsm deCode/.E. 2018


Burts fr allri gagnrninni

Til ess a etta veri ekki allt eintm gagnrni fornar syndir helstu ntmafrinnar, sem menn telja a leyst geti allar gtur, hefi veri gaman ef niurstur r DNA rannsknunum 27 einstaklingunum hefi veri bornar saman vi mlingar Hans Christian Petersens tlimabeinum eirra sem DNA-rannsknin n hefur ragreint . er hugsanlega hgt a sj, hvort mlingar Petersen sndu "kelta-einkenni" einstaklingum sem hafa "kelta-DNA" tnnunum.

Vatnsdalur

Vi mlingar H.C. Petersens ri 1993 sndu allar konurnar kumlunum Hafurbjarnarstum Rosmhvalsnesi greinilega a r voru ttaar fr Bretlandseyjum. Greiningar .E. tnnum kumlverja Hafurbjarnarstum var v miur ekki hgt a nota. Erfaefni hafi ekki varveist sem skyldi ea rannsknin mistekist.

Kumlin Vatnsdal Patreksfiri sndu aftur mti vi hlutfallamlingar tlimabnum, a flki ar hefi komi r noranverum Noregi. Voru einstaklingarnir kumlateigunum me einkenni sem benti til blndunar Sama vi Normenn. Eins og g hef oft bent voru fornleifarnar og greftrunin ll mjg lk v sem vi ekkjum nyrstu hruum Noregs.

Rannsknir erfamengi tnnum r kumlinu Vatnsdal (VDPA) reyndist vel hentugt til ragreininga og samkvmt niurstum sem birtar eru greininni Science, er greinilegt a kumlverjar Vatndal eru hvorki augljsir "Gael", n heldur hreinir Normenn. g merki me appelsnugulum stjrnum grafi sem fengi er r greininni Science.

Erfaefni r tnnum r kristinni grf jrsrdal (SK-A26) er tlfrilega mitt milli kelta og norrnna manna. a kemur einnig heim og saman vi niurstur Hans Christians Petersens mlingum hans tlimabeinum jrsdlinga sem einnig sna a einhver hluti jrsdlinga hafi tt ttir a rekja til Norur-Noregs.ngjulegt er einnig a sj C-14 aldursgreininguna 1120 sem .E. hefur fengi (tt hn s alls ekki birt rttan htt). Hn snir einnig, eins og g hlt fyrstur fram, og arir hafa sar teki undir, a bygg jrsrdal hafi ekki lagst af eldgosi ri 1104. g akka fyrir stafestinguna.

etta er kannski algjr tilviljun. g einnig eftir a skoa niursturnar greiningu .E. tnnum r rum haugverjum/kristnum grfum og bera r saman vi niurstur H.C. Petersens, eim tilfellum sem a er hgt og beinineru ekki fundin eftir 1993.

.E. lti ekki niurstur annarra manna vilits, gtu r hugsanlega veri stafesting gtum ess sem .E. hefur n loks framleitt, ar sem ekki gleymdist a huga a genaflktinu sem Agnar Helgason var svo upptekinn af egar hann var ungur maur, en gleymdi san um langa hr egar varbrf .E. seldust sem best.

En miki hefi n veri gott og blessa ef DNA-srfringar slandi hefu snt aeins meiri aumkt en eir gera oft. eir eru nefnilega ekki alltaf a uppgtva heiminn undan rum. Ritarar Landnmu og slendingabkar, sem n eru kallaar medieval histories af miur frum mnnum ti heimi sem eru lsir slenska menningarsgu, voru greinilega me upplsingar undir hndum, sem ekki voru langt fjarri niurstum danska mannfringsins Hans Christian Petersens.


A Holy Man for Shabbat

Rabbi Slideower 3
Recently I bought this fantastic face on eBay. I like to look at the faces of holy men and sages of considerable age and of all religions. Call it a perversion if you wish. Old people simply look wiser than young people. In the modern society disrespect for our elders is growing. I know they said the same 100 years ago, but now it is really bad. Young people think they know everything and old people, often defenceless as they are with their illnesses and ailments, have never had as little acknowledgement by younger people as they do today. Ageing hits us all and also the youth-fascist that think they know everything at the age of 25. So it has been - and thats how its always going to be. But they are so wrong.

Faces showing scars of a long life and history are specially intriguing and aesthetically superior to all the radiant beauty of youth - in my opinion. I also find it interesting to see that goodness and kindness can often be seen in a face. Evil, envy and other unpleasant human traits are easier to hide behind a mask, a wig, some make-up, a series of transplants and several injections of Botox.

The above face, which I bought on eBay, belongs to a Magic Lantern Slide series from around 1900-1910. One month ago, I introduced another slide from a Jerusalem series in my collection (see here).

The Ashkenazi Rabbi on the above slide, whose name I do not know, was living in Jerusalem around year 1900. He was photographed by one of the fantastic photographers of the American Colony in Jerusalem*. His face to me radiates kindness and wisdom, and at the same time pain and sadness. You can read his entire life of this man in his wrinkles, his eyes and hair.

In Europe and North-America, children in Sunday schools or Jewish schools were seeing the Holy land in the fantastic photographs of the photographic department of the American Colony commune. The photographers of the American Colony like Elijah Meyers, Hol Lars Larssonand G. Eric Matson mediated the now long gone Middle East to the world. Now many of these images of the past are immensely important to historians and archaeologist. The photograph above is likely to be that of Elijah Meyers. Below is the print verion sold by the American Colony in its two shops in Jerusalem and around the world. The Edith and G. Eric Matsons photo collection from the American Colony, donated to the Library of Congress, can be studied here.Jew Jerusalem 1900

Jew Jerusalem 1900 2

*The American Colony in Jerusalem was a religious society of Christian utopians from Chicago headed by Horatio and Anna Spafford, who in 1881 settled in Jerusalem (north of the Old City) and established a community. Later their community also counted members of Swedes from Chicago and Sweden. The society engaged in philanthropic work amongst the people of Jerusalem regardless of religious affiliation, gaining the trust of the local Muslim, Jewish and Christian communities. One of the activities they have become best known for was their photography of Jerusalem, The Holy Land and the surrounding Bible lands. The aim was to sell these photographs to introduce the Holy land to the rest of the world. Series with photographs from the Holy land spread around the world. The American Colony was also engaged in helping Yemeni Jews move to Jerusalem and aiding the poorest of the Eastern European Jews who had made the journey back and who often lived in great poverty compared to their Arab neighbours. The utopians of the American Colony were not engaged in the annoying and respectless missionary activity among the Jews and the Muslims, like many later groups of Christian have practised in the region. See the photographs of the American Colony here.


Sonur rhildar gerist gamall

Relateret billede

Fririk Danaprins verur 100 ra eftir 50 r. Hann hlt upp a um daginn me v a hlaupa dgar vegalengdir eins og bandur maur nokkrum a helstu bjum Danmerkur. a er rugglega viturlegt ur en lagst verur lagkkut. Blessaur prinsinn reytti afmlishlaup sitt annan Hvtasunnu, rtt fyrir a verasrjur maur me ursabit og gigt.

Pingo den 1 2
Blaamaur Fornleifs, sem er snobb og laumu-konungssinni, fr stfana til a kanna lkamlegt stand essa hlfgera forngrips, sem verur a ba konungstignar anga til mamma hans, sem er hlfgerur fornleifafringur, er orin langreytt. Ekki held g a Frederik urfi a ba eins lengi og frndi hans Charles Englandi, sem vel gti teki upp v a hrkkva upp af ur en mir hans gerir a. Vonum a svo veri ekki. Hann yri lka dgur kngur.

Danskir egnar sttu mjg a hlaupa me prinsi snum tilefni fimmtugsafmlisins. Svo mikill fjldi hljp gtum hfuborgarinnar, a ljsmyndari Fornleifs htti a skima eftir erfingjanum og tk bara myndir belg og vi Norvesturhorni Konunglega leikhsinu. Heppnin var me honum, v a tkst a n mynd af prinsinum, ar sem hann nlgaist leikhsi me tvo fleflda lfveri sr vi hli.

arna vi horni, ar sem g hafi komi mr fyrir, tti hlaupaprinsinn a stva og skokka stanum mean a hann hlustai fjlda kra syngja sem saminn hefur veri srstaklega honum til heiurs. S gamli gleymdi v alveg og hljp rakleiis fram, n ess a hlusta afrakstur margra vikna finga fjlda gra kra. Krstjrinn og hfundur sngsins sem pantaur var af hirinni, lt au or falla, eftir a Fririk Prince Light hafi hoppa framhj, a n vri hann orinn repblikani.

g skil n prinsinn eiginlega vel. Hvaa tilgangur er me v a taka tt hlaupi sjlfum sr til heiurs, svo farlama flk og hkjuli fari fram r manni vegna ess a maur arf a hlusta lofsng einhversppuls rtt ur en komi er mark. Hins vegar ykir mr vitaskuld mjg leitt a fr Fornleifs, sem sng fyrir hans konunglegu htign, samt fjlda annarra gra sngvara, hafi ekki fengi fulla athygli essa gamla sklaflaga sinn r stjrnmlafrinni rsi.

Lfi er hrahlaup, en sngurinn lengir a.Hr er hgt a hlusta snginn eftir krstjrann Peter Spies, egar fyrstu fingar hluta krsins fr fram. rhildur gamla er rugglega bin a f snginn diski og flautar hann dagana langa, alein og yfirgefin hllinni.


Flugvlafornleifafri: SLFAXI TF-FIP

Icelandair Heathrow 1965
Slfaxi TF-FIP var frg flugvl sem frri muna eftir. Vlin var vitaskuld ein af hinum endingargu Douglas Cloudmaster DC-6B vlum. r voru bi sterkar og fagrar a lta, lkt og konur.

Vlin er smu jl 1952 hj Douglas Aircraft Company Santa Monica Kalifornu. Ranmer hennar var 43549.

slandi var vlin skr 3. janar 1964 sem eign Flugflags slands hf. Flugvlina keypti flugflagi af SAS, en hn hafi ur tt heimavll Noregi og svarai nafninu Heming Viking LN-LML .

Heming Viking Skotlandi

Heming Viking Skotlandi

ur en vlin kom til slands hafi SAS selt hana til Talands. ar flaug hn skr sem HS-TGB, en SAS keypti hana aftur og var vlin um tma skr sem SE-XBO.

Slfaxi flaug miki millilandaleium Flugflags slands. En eftir a Gullfaxi, Boeing 727, fyrsta ota slendinga kom ri 1967, hafi Sfaxi frekar fr verkefni fyrir Icelandair eftir a. Vori 1972 var vlin seld Delta Air Transport Belgu. Hn var tekin af skr slandi 18. aprl 1972. Belgu var vlin ekki notu lengi og seld september 1972. Hr fyrir nean er mynd af henni einhverjum erindagjrum Napl.

Efst er mynd sem nlega komst einkaeigu Fornleifs (varist myndajfna). Myndin var tekin af vlinni Heathrow-flugvelli ri 1965. Hr fyrir nean er hn komin bning Delta Air Transport (me skrningarnmeri OO-RVG). Vlin var stolt slands, ar sem hn st slinni Heathrow. voru hlutirnir lka betur gerir. g er t.d. fddur ri 1960 og miklu betur byggur og betri en margar sari rgerir. g veit a v er erfitt a kyngja, en annig eru stareyndir lfsins.

Douglas DC-6B - Delta Air Transport - in Napoli1972

Slfaxi var a Delta Air Transport-vl og sst hr ri 1973 flugvellinum Napl.

ri 1974 var vlin hins vegar komin til Bandarkjanna og var eigu flutningafyrirtkisins Zantop International Airlines Detroit Bandarkjunum. Fyrir Zantop flaug vlin me einkennisstfunum NR549H. Sar keypti CONIFAIR Kanada vlina og skrningarnmeri var n C-GBYH. Sast var hn jnustu Northern Air Cargo Kanada og flaug me einkennisstafina N6204U.

Slfaxi  Alaska 2004

Myndin hr fyrir ofan er af vlinni Alaska ri 2004. Vlin virist hafa veri tekin af skrm ri 2005. var essi fagra vl orin lffragjafi fyrir arar Douglas DC-6 B vlar. Leifar hennar tti v helst a vera hgt a leita uppi Alaska. Reyndar upplsiressi danska vefsa, a tlunin hafi veri a setja flugvlina stand ri 2011, en Fornleifi hefur ekki tekist a finna upplsingar um a v verki hafi veri loki. Ef essi upplsing er rtt, flgur Slfaxi ef til vill enn um loftin bl, 65 rum eftir a flugvlin flaug fr Santa Monica fyrsta skipti.

etta var fgur vl ri 1964, egar Icelandair keypti gamlar vlar me eldgamlar innrttingar sem allir geru sr a gu. var heldur ekki til akkltur yfirstttarskrll slandi eins og s sem n hefur myndast, sem berst lkt og pakki tilheyri einhverjum forgmlum erfaali. Fyrir nokkrum rum heimtai nrkur lgfringur nja innrttingu flugvl sem hn flaug me, v hn var me mia Saga-Class. Hn hafi augast a skipta fjrmunum Landbankans (almennings landinu) beint niur budduna sna - sj frsluna hr undan.


Fjrbndur beita jlendur jrsrdal

Draumsn grginnar r lofti

tt ll merki su lofti um a vindurinn s a mestu farinn r ferainaarloftbelgnum sem sveimai til skamms tma yfir slandi, eru greinilega til slendingar sem eru vissir um a allt sem eir taka sr fyrir hendur veri a skragulli.

N vilja menn byggja fleiri "Kurstelle", sem eir kalla Fjallab. ar verur hgt a bra gull og ealsteina r mergfitu milljnamringa ar sem eir liggja heitu pottunum og mynda sr a eir su einhverjum fjllum, ar sem eir sitja nuddpotti aeins 200 m. h yfir sjvarmli.

Jafnvel a sku tannlknarnir su a mestu httir a koma til slands, enda bnir a f ng af klondike-stemningunni slandi, er enn veri a jnka undir rassinn indverskum aumnnum. Indverjarnir hfurku eya illa fengnu rnsf snu slenskar lystisemdir sem einhverjirgrgispeklantar slandi framreia.

Ekki fara fallegar sgur af Indverjunum, sem munu vera langtum heimtufrekari en sku tannlknarnir. Nrkir Rssar eru vst eins ogdrlingar samanburi vi indverska mgla og gandreiarmenn, sem fara me flk slenskum ferainai lkt og a vri ri verur sem deyja r hor rsum Momb. Htt er vi v a indverski aallinn gefi brtt sland upp btinn, ef ekki verur innifali verinu a hann megi f a sparka hi slenska neanmlsli lkt og venjan er a gera vi alinu heima Dehli.

N hefur hluti sjlftkuaals slands, a sem kemur nst illgjrnum Indverjum slandi, komist feitt, til a vaxta f sitt. form eru n um sannkalla aluhtel jrsrdal, svokllu Fjallab sem stendur til a byggja fremst vi Reykholt jrsrdal. ar dreymir menn um htelbygg sem grafin verur inn Reykholti, sem er rfoka hraun og vikurfell a frtldum fornum rstum, sem vera kynni a yrfti a rannsaka ur en framkvmdir geti hafist.

Sveitarflagi, Skeia- og Gnpverjahreppur, sem bur sjlftkuflkinu hluta af jlendu slendinga, er strhrifi, v menn eru greinilega bnir a f ng af venjulegum feramnnum. eir eru ekki lengur velkomnir jrsrdal.

Skeggjaa konan og vandlta Dsa eru bak vi vintri

Einn af forklfum hteldraumsins jrsrdal er Magns Orri Schram. Einhver ykkar muni lklega drenginn sem taldi flki hr um ri tr um a hann vri Krati. Hann er vst enn bitlingum r plitkinni og gengur undir viurnefninu skeggjaa konan. Magns er stjrnarmaur UN Women, sem er vel af sr viki ljsi ess a hann er karl. (Takk ISG). Konan hans er heldur ekkert slor frekar en Schrami. Hn heitir Herds Hallmarsdttir og er lgmaur og hundarktunarkona. Hn mjlkai vel skjlur snar aufengnum milljnum er hn var slitastjri Landsbankans. Hn sleit og ttti vel sig.

Slkt flk berst sta ess a sna aumkt yfir lttunnum aui snum. Magns Orri var best klddi kratinn slandi fr upphafi og Slitin-Dsa geri grfur um a flugvlar sem flaug vru gallalausar. Viskipablai meira a segja kvi vi allegheitunum konu essari, vegar ri 2012 var hn farin a haga sr eins og indversku gestirnir hellaunum sem grafa inn vikursallann Reykholti: "Vi innritun spuri hn afgreislukonuna me hvaa vl hn fri. Hvort a vri ekki rugglega bi a taka hana gegn a innan. Hn nennti nefnilega ekki a sitja gamla settinu. etta er kona sem er vandlt flugvlar." Sjhr . Viskiptablai gaf henni nafni Herds hin vandlta.

N tla essi gervilegu hjn, gervikratinn og s vandlta, a byggja sr htel jrsrdal, ar sem a jna eim er enn skyldu hafa huga gullgrafarainu grugum slendingum.

etta verur a teljast tluver htta. En skeggjaa konan erme MBA og s vel slitna er jristi, svo einhver pln hafa au gert nju eldhsinnrttingunni nja hsinu vi Elliavatn, sem sett var um daginn, v a kom fitublettur upphaflegu innrttinguna.

Hvernig a hefur gengi fyrir sig a f leyfi til ess rstafjgurra milljara krna feramannadmi inn jlendur slendinga, verur maur n a spyrja yfirvld. jin etta svi og allur arur af v a renna til hennar. Samkvmt lgum um jlendur tti a elilegu jflagi a vera tluvert ferli ur en veitt er leyfi til reksturs og rasks jlendu, en svo virist sem Bjarni Ben hafi redda llum leyfum og undantekningum.

N er sland, lkt og flestir vita, kannski ekki alveg elilegt jflag. Sperkaptalistar kalla sig krata og flk sem heimtar njarinnrttingar flugvlarnar eru vitaskuld flokksmenn Vireisnarsvnarinu. Frtt Viskiptablasins er v miur ekki ngilega upplsandi um hvernig menn fara a v f leyfi til a byggja htel jlendum eins og ekkert s.

Hva finnst ykkur, lesendur gir? Verur Forstisrherra ekki a tskra mli og einnig heimamenn, sveitaaallinn jrsrdal, sem ekki vill lengur venjulega feramenn dalinn, og allra sst slendinga me nestismal sinn. Slkur skrll skal n gerur tlgur r dalnum.

Mig langar a lokum a benda glerinnflytjendum , a eir geta komist feitt jrsrdal ef vintri skeggjuu konunnar og vandltu Dsu verur a veruleika. Eftir 1-2 r vera allir gluggar neanjararvirkinu, sem menn dreymir um a byggja jrsrdal, mattir af Hekluvikri sem lemur gluggum sunnan- og vestanttum. Allt er thugsa.


mbl.is Fjallab jrsrdal
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Myndarlegir menn - tffarar fyrir sinn tma

orvaldur og Vilhelm Copyright Kaldal--Fornleifur

Um essa menn hef g skrifa ur hr blogginu og bendi flki a lesa a (sj hr). Afi minn, Vilhelm [rni Ingimar] Kristinsson, er arna myndinni. Hann er ungi maurinn til hgri. Hvaxnari vinur hans og flagi til sjs ht orvaldur gmundsson. Hann tk t af skipi vi austurstrnd Bandarkjanna ogdrukknai feinum rum eftir a myndin var tekin.

rtt fyrir a g hafi skrifa um myndina semjminjasafni og sent safninu upplsingar um hana ri 2016, hafa menn a enn ekki frt upplsingar mnar inn skrningarkerfi sarpur.is. ar er enn lti a finna um upplsingar um myndina.

g fkk eiginlega helst tilfinninguna a safni tryi ekki upplsingum mnum um a afi minn vri myndinni; vegna ess a hn var tekin Flensborgarskla, ar sem afi minn stundai ekki nm eins og g upplsti safni skilmerkileg um. Hins vegar var sklameistarinn Flensborg fair orvalds vinar afa. orvaldurtrassai skir fur sns, gmundar Sigurssonar, um a hann fri menntaveginn. orvaldur fr stainn sjinn, sem var s vegur sem hlt lfi slensku jinni, sem ekki voru alsbndur.

Hann ntti sr ann mguleika a f teknar myndir af sr samt vini snum egar Kaldal kom og tk ljsmyndir af nemendum Flensborgarskla, ar sem hvorugur eirra stundai nm. Vonandi skilur jminjasafni etta. Afi var eins og svo margir arir einfaldlega of ftkur til a geta lagt stund nm, hann hefi gjarnan vilja a. Slkt skilur sjlftkuflki ekki dag.

orvaldur og Vilhelm 2 Copyright Kaldal--Fornleifur

Sastlii haust, egar g leit eina kvldstund fjlmrg myndaalbm mur minnar rakst g tvr arar myndir fr smu upptkunni af Vilhelm afa og orvaldi Flensborgarskla, ar sem afi minn stundai reyndar ekki nm, en ar sem myndin var n samt tekin. g ljsmyndai myndirnar sem mir mn varveitir. Myndir jminjasafnsins geti i shr og hr.

jminjasafninu er v n ori alveg htt a bta vi og vitna upplsingar Fornleifi Sarpi og nefna afa minn, en ekki aeins skrifa um sklastjrasoninn Flensborgarskla sem Jn Kaldal tk mynd af - me afa mnum. Afi minn var sonur verkamanns sem bar kolasekki vi Reykjavkurhfn og var loks undir einum slkum sem fll niur hann r miklum stakki sem hrundi. Hann hlsbrotnai. Enn er ekki finna nafn afa mns Sarpi vi essa mynd, tveimur rum eftir a jminjasafni fkk r upplsingar a hann vri henni. Kannski hafa menn ar b ekki huga rum en heldri manna piltum.

g geri mr vitaskuld grein fyrir v a a vinnu ori svo ftt, srmennta starfsflk jminjasafninu. ar vinna flestir n ori vi einhvern krambarkassa, vi gslu, fatahengi og kaffistofu (sj hr), mean a yfirmaurinn gerir sr enn drauma um a vera prfessor n ess a hafa nokku fyrir v, anna en a vinna fyrir hi plitska viundur Sigmund Dav sem og gripavinnu vi a reka flk rum stofnunum. Myndir segja svo margt (sj hr), en egar ljsmyndadeild jminjasafns slands er fyrirmuna a skr upplsingar um myndir snar, egar enn er til flk sem getur sagt sguna, er illt efni. Reyndar etta lka vi um ara muni en ljsmyndir.jminjasafni er sannast sagna ekki ori anna en frekar reyttar sningar sem engum breytingum taka og sem veitirfjldann allan af rngum upplsingum.

Mig langar til gamans a upplsa, a afi minn var me orvaldi nokkru vertum btum og togurum fr Siglufiri. Afi tti listakokkur og sinnti v starfi lengst af egar hann var sjnum.


Swiss Misses

Kerlingar vi kirkju small FORNLEIFUR copyright
Fornleifur horfir heldur til miki konur netinu. etta tmstundagaman hans hefur frst aukana frekar en hitt. Hans yfirsjn og perversjn eru gamlar boldangskonur, helst kappklddar og hann kaupir r ef r eru falar.slenskar kerlingar eru miklu upphaldi hj honum. tlvu hans finnst tluvert magn af alls kyns myndum af peysufatakerlingum, upphluts-Unum, faldbninga-Siggum svo eitthva s tali. Slkum myndum hefur hann sanka a sr, keypt netinu og fundi hj skranslum remur heimslfum. Hann hefur mikla unum af v a skoa essar konur og sna rum hva margar konur eru haremsfjsi hans. Hann telur a a slenskar konur su allar fdd mdel; vallt til tuski og hafi viljugastar hoppa fnu ftin hvert skipti sem tlendingur birtist me myndavl ea bara blant og blokk.

Stundum finnur hann fegurardsir snar og mdel furulegustu stum. N sast festi hann kaup tveimur boldangskonum sunnudagsftunum, ar sem r stilla sr upp vi kirkju undir fjallshl. Myndin er a llum lkindum fr 3. ea fjra ratug sust aldar, og er glerskyggna fyrir tfralampa (magica laterna). Myndin er lklega tekin af ensku feralangi, ekki s hgt a tiloka ara, en myndin var til fals Englandi.

Hvort essar konur reyndu a villa sr heimildir skal sagt lti, en r voru seldar sem konur fr Swiss eBay. r bjuggu hj skransala Beccles Suffolk og fengust fyrir slikk, v a skransalinn hlt a r vru jlandi alparsir, sem auvita er ng til af og r v ekki hum krs kjtmarkai fortarinnar.

Fornleifur vill komast nnari kynni vi essar konur og er lmur eftir v a vita hvar r bjuggu, hva r htu og hverra manna r voru. Kirkjan eirra er undir hl, krinn er str, fjallshlin er steind. Svona konur hljta a hafa veri vel giftar og tt marga afkomendur sem muna r og hafa margar upplsingar takteinum um r.

Fornleifur bur spenntur eftir v a f upplsingar um essi roskuu mdel.

Fyrir hnd Fornleifs, sem er of upptekinn yfir maddmunum til a geta skrifa nokkur a viti.

Vilhjlmur ritstjri


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband