minningu Janusz Korczaks og tilefni af heimskn nnu Zalewsku

Im Janusza Korczaka

N egar Anna Zalewska (f. 1965) menntamlarherraPllands hefur stt sland heim, m.a. tilefni af 10 ra afmli Plska sklans Reykjavk, er kannski ekki alvitlaust a minnast ess a aeins eru tv r liin fr v a essi kona neitai v a Plverjar hefu tt nokkurn hlut a mli vi fjldamor gyingum orpinu Jedwabne Pllandi ri 1941. Hn hefur einnig neita v a plskir borgarar bnum Kielce hafi eftir stri rist gyinga sem lifa hfu af verstu hugsanlegu ofsknir. Plverjar myrt gyinga gtum ti Kielce. Maur getur lesi um mli hr plsku, en a er reyndar heimsekkt.

essi afneitun er v miur hluti af nrri sjlfsmynd og ofstkisfyllri jerniskennd margra Plverja og sr lagi eirra sem tilheyra rkistjrnarflokknum PIS (Prawo i Sprawiedliwosc) lkt og Anna Zalewska gerir.

Vitaskuld geta Plverjar slandi ekki gert a v a mennta- og menningarmlarherra lands eirra s eins og hn er. g er ekki vafa um a flestir Plverjar slandi su fyrirmyndarflk sem fli hefur atvinnuleysi og efnahagslega eymd heimalands sns.Va Pllandi er standi ekki beint glsilegt og ekkert lkingu vi ann furuheim sem Anna Zaleweska sr fyrir sr hyllingum.

Svo m vitanlega nefna a plski laugardagssklinn Reykjavk er rekinn minningu Janusz Korczaks. Korczak sem var lknir, gyingur, en reyndar trleysingi sari hluta vi sinnar. Rtt nafn hans var Henryk Goldzmit. Skli, sem starfar minningu essa mikla barnavinar, ekki a geta kennt uppbelgda jernisrembingssgu eins og heimur nnu Zalewsku krefst, v fyrsta frnarlamb murlegra Plverja Kielce ri 1945 sem rust gegn gyingum sem heim voru komnir fangabum, var vitaskuld barn.


JKorczak
Mig langar a benda Plska sklanum Reykjavk a myndin sem sklinn notar af Karczak FB-su sinni er raun ekki af honum. essi mynd hr fyrir ofan er ljsmynd og sgulega rttari en s furulega, teiknaa mynd sem miki er notu Pllandi og sem sklinn hefur vali a nota.

N egar Anna Zalewska hefur noti gestrisni slendinga og hitti tvo rherra r rkisstjrn slands, Katrnu Jakobsdttur og Lilju Alfresdttur, er ekki r vegi a minnast ess a san a kona essi afneitai stareyndum ri 2016, hefur plska stjrnin breytt lgum hins nja lveldisins Pllands annig a hgt er a dma menn 10 ra fangelsi m.a. fyrir v a halda v fram a Plverjar hafi myrt gyinga Jedwabne og Kielce, ea vera a a tala um plskar trmingarbir fyrir slysni ea vegna vanekkingar.

Lilja og Anna

Anna og Lilja ra saman. Flokkur Lilju hefur stundum minnt ltillega PIS-flokkinn Pllandi, t.d. umru um flttaflk og tlendinga. ri 2018 leitai g til utanrkisruneytisins til a freista ess a a gti borga fyrir bo fyrsta gyingsins sem fddist slandi tilefni af ttrisafmlis hans. Engir peningar voru vst til slkt a sgn Lilju sem var utanrkisrherra. En greinilega eru til fjrmunir til a bja rherra sem afneitar ttum af helfrinni sem koma vi kaunin Plverjum.

essi plski rherra segir sagnfringum a egja og htar eim fangelsisvist ef eir leyfa sr a skrifa annan sannleika en ann sem rkisstjrninog PIS-flokkurinn vill heyra.

ri finnst manni oft lri ntmans Pllandi bera keim af alri Sovttmans. Margt af v flki sem n er vi vld lst reyndar upp eim tma, sem skrir kannski astur og hugarfari hj sumum Plverjum. En ekki er n lri hvegum haft hj PIS-flokknum.

ska g plska sklanum Reykjavk til hamingju me a hafa veri til 10 r og a hann s rekinn minningu Janusz Korczaks! Haldi merki Janusz Korczaks lofti sklanum, en ekki v sem Anna Zalewska stendur fyrir.


Herfingin jrsrdal: Operation "Cuckoo on the Pole"

Kaptein Kata
inn tmi er vst binn, Katrn Jakobsdttir. ert algjrlega rin llum trverugleika. N sast boar til herleikja jrsrdal me vinum okkar varnarsambandinu NAT. RV sagi fr v gr og n er etta heimsfrttum.

au samtk eru vitaskuld n ori algjrar fornleifar og stunda alls kyns forneskjuhtt og fornaldarr me stri og tilheyrandi hrmungum.Nlega borgai NATO t.d. fyrir kvikmynd Lithen, ar sem gyingamoringjar Lithaugalandi eru hylltir sem heiursmenn og furlandshetjur sem brust frkilega vi Rssa eftir a gyingamorunum var loki. NAT eru sem sagt samtk sem borga fyrir rursmyndir ar sem gyingamoringjar eru mrir. a var gert til a sna hve httulegur Ptn er.

NAT, sem n a hleypa jrsrdalinn eins og brjluum bitrollum eftir heyleysi a vori, er lka kafi samvinnu vi heri kranu og senda sfellt li til a astoa vi uppbyggingu herafla ess lands, sem fyrr rum stu sig einna best asto vi herji Hitlers, t.d. gyingamorunum. Lti hefur augljslega breyst.

KatrnJakobsdttir veit greinilega a strkar herleik hafa gaman af vkingum og rnum. a hefur t.d. Azov-sveitin kranu, sem reynir allan htt a lkjast fyrirmyndinni, Waffen-SS skalandi. etta er hluti af her kranu. essum sveitum berjast nnasistar fr Svj, Finnlandi og mjg lklega lka fr Danmrku. Noregur skipai hins vegarkranu a senda sinn skthl heim. Hann er eftirlstur og unni ur fyrr Breivik hugstum, lkt og nokkrir slendingar geru vst lka. Meira um a sar. ar fyrir utan eru venjulegir hermenn fr Norurlndunum a vasast kranu.

Eins i sji eru kranskir vinir NATO me skildi sem eir bta og skjaldarblur a htti myndara forfera sinna og merki Sveitanna minnir neitanlega fornt, norrnt bmark.

photo_2018-09-22_23-54-06

Hva me tindtaleik Dagsbragga?

i essa sprenga Kata tti n frekar a lta dtana ljka sr af me tindta bragganum hans Dags. a er sp vondu veri um nstu helgi egar herfingin a fara fram. Dagur getur rugglega lna eim tlvuspil og jminjasafni rugglega ng af rnakeflum sem eir geta ft sig , litlu vkingarnir. Gulaugur r slandskadett, maurinn bak vi rugli, getur svo veri me utanrkisbing, ar sem skilti af ska sendirinu 1940 er verlaun og ein flkaora me tilheyrandi eimskipamerki fr Guna bnda Bess (hann alveg gls af flkum poka). Srverlaun fyrir heiarlega framkomu bragganum verur morbningur sonar fyrsta forseta slenska Lveldisins. Pnnukkur eftir boi Ingibjargar Slrnar.

Til vara, ef engin rkoma verur, er hgt a lta helvtis hermennina gera gagn og slta upp helvti puntbirki sem bi er a planta lglega ara hverja rst jrsrdal skjn vi ll mguleg lg. a er versti skruhernaur sem fari hefur fram dalnum, fyrir utan beit hrossa.

On the double, Kaptein Katrn!! Annars koma bara Ptn og Fornleifur boi Soros. Hinn alrmdi skrulii Stefn Plsson kemur einnig me rtufylli af grimmum VG-sveitum grum fyrir pottum (Sj hr), sem er afar nast li egar a nrhernai kemur. Vari ykkur.

Ea var etta rta af fullum VG-mnnum, Fornleifur?


Sambandinu endanlega sliti Kaupmannahfn gr

Gudni

hfn Fornleifs eins og hn leggur sig, bi ms og menn, mtti gr rstefnu um slenska Fullveldi, sem haldin var nbyggingu lagadeildar Hafnarhskla eyjunni Amkri.

Veri var eins og a er alltaf Danmrku, 20 stiga hiti og slskin, og su slenskir gestir rstefnu essari, hvers eir fru mis vi me v a kveja kng sinn a mestu ri 1918.

Fyrirlestrarnir voru misjafnir og mislegt meira hefi mtt segja. En egar menn hafa ekki nema 20 mntur hver, er erfitt a segja allt sem manni langar og llum lkar. eir sem ekki eru srfringar, fengu hins vegar ga innsn adraganda sambandsslitanna ri 1918.

Lkt og g greindi fr essu bloggi mnu fyrradag fannst mr vanta danska hli mlsins sagnfrilega s, en eir tveir dnsku sagnfringar sem tluu og einn eirra af hlfgerum vanefnum, snertu ekki v. Fyrirlestur sagnfrilektors fr Hafnarhskla sem g nefndi hr um daginn var me gtum.

Lagalegu hliunum (r eru alltaf margar) voru hins vegar ger g skil af afar nkvmum, samviskusmum og einstaklega hfum konum fr tveimur hsklum slandi og eirri riju fr Hafnarhskla sem var hreint t sagt sn ensku. Rektor Kaupmannahafnarhskla sem var karlpungur mnum aldri talai um Surtsey, Heimaey og Eyjafjallajkul me snu nefi, en virtist mest hrifinn af slenskri Erfagreiningu, sem l ef til vill nst hans ekkingu, sem er matvlaryggi.

Kaffihl og snittur

Guni forseti heilsai mig kaffihli. Framsaga hans var v til sma, persnuleg og fyndin a auki. Eins rddi g vi Gunnar r Bjarnason sagnfring, egar komi var a snitterinu ogRnarvnum boi slenska lveldisins eftir rstefnuna. Gunnar r sagi mr og rum fr bk um sambandsslitin sem brtt kemur t eftir hann. henni mun hann kannski fyrstur sagnfringa framreia eitthva um danska ttinn ferlinu fyrir sambandsslitin, sem g hef lka skoa ltillega og undrast mjg a engin hafi birteitthva r eim skjlum sem g hef lesi. N rur Gunnar r bt v me jlabkinni r, hann hefur fari Rkisskjalasafni Kaupmannahfn. Danir undirbjuggu mislegt ri 1918, enda voru eir hluti af essu mli.

Kben gr var lka mtt fr Vigds fyrrv. forseti, Steingrmur forseti Alingis (og enginn gekk dyr tt hann sist svinu). Utanrkisrherrann okkar var arna lka, enn og aftur of rngum jakkaftum (a verur einhver a fara a segja honum a au passi honum ekki lengur). Honum hefur greinilega ekki tekist a n af sr bumbunni sem hann reyndi a sltta egar g og hann hmuumst glfinu hj Hrafni og gstu gamla daga. arna var meira a segja rismaur slands Freyjum, Ptur jr. Thorsteinsson, en samkoma essi verur a hluta til endurtekin rshfn dag.

a var einstaklega vel a essu stai. ingi var slenska sendirinu og Hafnarhskla til mikils sma.
Vjer Christian hinn TiundiFullvalda Fornleifi ekki boi

Ritstjra Fornleifs var hins vegar ekki boi gala-viburinn dnsku drottningalegu perunni grkvld, g hafi bi undir oki dnsku krnunnar lengur en flestir slendinga - og ykir boleysan fura ar sem g er eini maurinn essu landi, og lengi vri leita, sem hefur tekist a n t r danskri rkisstjrn afskunarbeini fyrir lngu lina atburi, a hafi aldrei nokkurn tma veri tlun mn. a ml varai ekki sland og venjulega gefa Danir engar afsakanir fyrir mistk sn. Og essi var snu hugaverari, ar sem g hafi ekkert fari fram slkt. g hjlai bara me eintak bk eftir mig danska forstisruneyti v verandi rherra, Anders Fogh Rasmussen, hafi heyrt af henni og lti rgjafa sna segja sr a Smon Wiesenthalstofnunin vri farin a lta illa t af niurstum henni. Nverandi forstisrherra hefur hins vegar greinilega aldrei lesi bk mna, og er hn v komin r flestra bka sem hann hefur tt vi. Nlega er hann minntist bjrgunar flks undan nasistum og elskulegri samvinnu Dana vi setulii ska, nefndi hann ekki aukateki or um a danskir stjrnmla- og embttismenn 5. ratug 20. aldar vsuu flttaflki r landi og oftast beint dauann - sem forveri hans starfi hafi beist afskunar ri 2005.


Forstisruneyti danska og ingi bau 900 gestum essa skemmtum og slenska sendiri fkk a afhenda lista yfir 500 slendingum ea flki i dansk-slensku samstarfi, og ar a auki 80 srvldum samt maka.

g kemst lklegast aldrei svo fna samkomu og a gerir svo sem ekkert til v jakkaftin mn standa mr meira beini en James Bond dress Gunnlaugs rs rarsonar.

Casino Royal mit Black Jack und Rasy Pia

Forstisrherrann danski kom ekki rstefnuna Hafnarhskla gr. Hann valdi a fara tknihsklann, ar sem kona mn vinnur, og ar sem miklu jhagslegri atrii en lngu liin sambandsslit vi vitamgulega j voru dlu.

En hann var gestgjafi perunni grkvld. ar var lka mtt Pia Kjrsgaard sem fkk a heyra a slandi sumar vegna ess a hn vill losna vi flttamenn dag. Margrt drottning og sonur hennar og tengdadttir ltu sig heldur ekki vanta. Svo flttamnnum s enn einu sinni blandai mli lkt og gerist sumar slandi, hjlpai afi Margrtar drottningar aldrei flttamnnum, v embttismenn hans komu veg fyrir slkt og tndu viljandi brfum fr flki vanda til hans. Fr v er m.a. greint me nokkrum dmum bk minni Medaljens Bagside (2005). ll fgnuu au gr a losna frisamlega vi slendinga fyrir 100 rum san, jafnvel eir vru ekki helvtis flttamenn.

Mig grunar eftir ennan frandi grdag, a Danir hafi fyrst og fremst reikna t, hvort a vri hagkvmt fyrir Danmrku a veita sambandsslitin. Danir gera, eins og kunnugt er ekkert nema a eir gri v ea a dmi fari a minnsta kosti ekki mnus. Danir viurkenna etta sjlfir. g held a menn hafi reikna a t ri 1918, a sland yri Danaveldi aeins til vansa og endalaus dragbtur alla run. Kannski var a ess vegna a menn voru svo glair a losna vi sland a mestu leyti ri 1918.a var a sem menn kalla win-win situation bnkunum dag, ur en allt fer hausinn.


Fullveldisldin stendur hlsinum RV og frimnnum

Veit ekkiFullveldisldin heitir ttar tu hlutum sem n er snd Rkissjnvarpinu. Mr var heldur brugi eftir rj fyrstu ttina. Fyrsta ttinum var hleypt af stokkunum me mynd af Kristjni IX, sem ulan kallai Kristjn X. Vinur minn einn sagi mr fr essu og tti ekki miki til koma. Ekki uppgtvaist essi vitleysa fyrir sningu ttanna.

Varla Fullveldi

Mynd fr 1908 sem notu er fyrst tti "Fullveldisaldar" vi frsgn af hrslu slendinga vi a skipakomur yru far sem engar vegna strstaka ri 1917.

Fyrst hlt g, lkt og vinur minn sem sagi mr fr ruglinu Kristjnunum, a a vri lklega einsdmi og ergileg byrjunarmistk. En egar g hlustai og horfi fyrstu rj ttina fannst mr slysin harla mrg.

Myndir pssuu t.d. ekki allar vi tmann sem tala var um. frsgn um herna Evrpu og tta slendinga vi a eir fengu ekkingilegar nausynjar til landsins ri 1917 vegna kafbtahernaar, er birt mynd (3 mntur og 7 sekndur inni fyrsta ttinum). Myndin er hins vegar ekki fr 1917, heldur er hn tekin af mannfjlda fundi um sambandslg vi Mibjarsklann 2. jn ri 1908. Myndin snir undrandi og jafnvel hyggjufullan mann. En maurinn myndinni var vitaskuld ekkert a hugsa um str ea skipakomur ri 1908. Slk handvmm mefer heimilda er kannski heldur ekki neitt strml, en a versta er a alls kyns meinloka og kredda list inn annan hvern kaptula, egar menn reyna a lkja fullveldisferlinu vi ntmann frekar billegan htt sta ess a lsa honum t fr eim tma sem samningurinn var til . Ef a hefi veri gert hefi kannski ekki urft nema rj ea fjra tti til a gera "Fullveldisldinni" skil.

Gumundur Hlfdnarson sagnfringur tekur fram rija tti, a slendingar hafi lengi liti sgu sna sem umstur erlendra manna. etta er vitaskuld rtt lyktun, en ekki er alveg sama hvernig maur notar a mat. Hann hafi vart sleppt orinu fyrr en ttagerarmenn geru etta a samlkingu vi nokku margt, enginn skyldleiki vri. Sar ttinum var hoppa fram ntmann og v haldi fram a slk hrsla, nnar tilteki tlendingahrsla og jerniskennd vri skoun sem rkti meal eirra sem andsnnir eru ESB. essir ttir eru eins og gott sklabkadmi um a sem ensku er kalla "the blaming game", sem er olandi fyrirbri a Vestan (en jafnvel einnig alslenskt). a trllrur mrgum frigreinum ntmanum en ekki bara brjlaa forsetanum BNA.

g man n ekki betur en a tilraunir til a lta alla slendinga borga fyrir afhro einstaklinga, glpamanna bankaleik, hafi sr lagi ori til ess a slendingar uru frhverfir ESB. ESB-sinnar slandi var a finna mrgum flokkum, en huginn meal flestra flokka nema Samfylkingarinnar minnkai egar slendingum var ljst me hvaa htti ESB tlai sr a ra okkur til bls. Ef sland hefi egar veri komi essi samtk fyrir hrun, hefu landi ekki fari eins vel t r hruninu og a geri raun, t.d. me hjlp Aljarbankans og sumra ngrannaja okkar, sem sumum slendingum tti algjrlega andsnir okkar j - v er haldi fram ttinum a svo hafi veri. Atburarrsin var vitaskuld ekki svo svart-hvt. 10 rum tkst mnnum a mistlka hruni. v er kannski ekki mjg einkennilegt a Fullveldi standi mnnum. En urftu urftu starfsmenn RV a blanda hruninu ri 2008 vi Fullveldi ri 1918?

Leitt er a sj slk vinnubrg, og sagnfringar su innan handa fyrir sem ba essa ttar til, er greinilegt a eim hefur ekki tekist a bjarga ttarhfundum fr httuna af a nota kjnalegar samlkingar (anolgur) milli alls og jafnvel einskis, v flestum tilfellum eiga r samlkingar sem g hef s ttunum engan rtt sr. r eru rugl vegna ess a menn eru me of ykk samtmagleraugu nefinu.

Vitaskuld hafa margar httur gna slendingum sustu 100 rum fullveldisins, en flestar hafa r n veri a vldum slendinga sjlfra. Hruni var algjrlega slenskt, mennirnir sem ollu v vkingar, konurnar eirra star og vatni trt. essum "fra hpi" hafi tekist a fullvissa sig um a hann hefi hlutverk meal janna og vri fremstu r. Menn keppast enn vi a setja hruni samhengi vi erlenda atburi og einstaka menn, jafnvel gyinga sr lagi, ef einhverjum skal kennt um.

Blessu nttran og nttran

egar er bi a gera miki r gn nttrunnar ttarinni, en hn hefur n sannast sagna veri minnsta vandaml slendinga sl. 100 r. Ltilfjrleikiaulindanna og ltill stugleiki eirra vegna missa tta hafa veri helstu rlagavaldar slendinga,

slendingar hafa alla t veri kanti uppgjafar. v kemur ESB-lngun eftir sjlfskaparvti byrjun nverandi aldar ekkert vart. Peningaviti, hin nja atvinnugrein sumra slendinga, reyndist algjrlega hf aulind og ljs kom a eir sem unnu vi hana voru alls ekki eir snillingar sem flestir virtust halda og eir hlutu a lokum jafnmrg r steininum, og fullveldi sem eir settu nstum sjlfheldu, hefur vara.

eim harindum sem "hruni" var, var gmlu flki ekki skipa a ganga fyrir bjrg (en nstum) eins og fyrr ldum, heldur l lausnin einhverri myndari tpusn sem sumir hafa ESB, n ess a nokku s hft draumnum. Enn sr maur essa skhyggju hj flki sem sjlft segist verafrhverft kaptalisma og jerniskennd. En hvar eru nasistaflokkarnir sem vi sjum alls staar ESB-Evrpu og jernisflokkarnir - slandi? eirra er ekki rf. Smvsir a eim hefur reyndar myndast kjlfar hrunsins me herslu tlendingahrslu, sem er raun ekkert minni meal eirra sem vilja lmir ganga ESB um lei og eir thrpa annan hvern mann sem rasista ef eir eru ekki sammla.

Fullveldi og innilokunarstefna

icelandic_stone_age_1248936.jpg
j sem sem fkk fullveldi eftir stuttan krfukafla sem var hafna ri 1908, lt utanrkisml sn a mestu liggja hndum Dana ar til 1940. a var fyrst og fremst mlamilun.

steytingarsteina eins og fnann og hlutleysi slendinga stri fengu slendingar 1918 me v a fallast a a Danir fru me utanrkismlin umboi slendinga. En smu menn, msum flokkum , sem lentu samningnum, settu samt fram tillgur um a Danir skyldu ekki hafa smu rttindi landinu og slendingar, t.d. til veia, nema ef eir hefu fasta bsetu landinu. Smuleiis settu smu stjrnmlamennirnir sem fengu fullveldi innflutningsbann til a styrkja krnuna ri 1924. Gengi krnunnar var lka hkka. etta var ri 1924. Umheimurinn stari hi fullvalda land sem furufyrirbri og tldu a slendingar skuu sr a fara aftur steinaldarstig me einangrunartilburum snum. Betri kunntta heimsins andarpollinum slandi, hefi leitt hins vegar leitt alheim skilning um, a me tollalgum og verslunarhindrunum voru "sannir slendingar" a reyna a gera t af vi tlendinga sem stunduu verslun og viskipti slandi. eim var a mestu bola r landi me steinaldaraferum.

San hafa slkar hundaknstir slenskri plitk oft veri stundaar me msum tilbrigum. En vallt egar mnnum ykir allt fara rskeiis er a allt saman rum a kenna, meira segja eim sem tldu s manns i a vaa inn hi helsjka ESB til a bta fyrir afleiingar hrunsins, sem a hluta til var tta aan samkvmt sama flki sem svo fjlglega vildi ganga sambandi. J, a hefur margt furulegt gerst slandi sl. 100 r. Mtsagnirnar voru margar.

sannleika sagt, hafa slendingar aldrei haft srlega mikinn ea djpan huga v sem gerist ri 1918 og ess vegna er a kannski svo erfitt fyrir sagnfringa ntmans a gera sig skiljanlega ttar RV og sr lagi egar ttageramennirnir eru uppteknir af ruglingslegum og tilgangslausum samlkingum milli byrjunar 20. aldar og eirrar 21.

1. desember hvarf fljtlega skuggann 17. jn eftir lveldisstofnun, enda kalt og leiinlegt a fara skrgngur um mijan vetur. Krakkar fengu fr sklum, og maur gat Mogganum lesi sama vitali vi smu konurnar me 5 ra millibili, ar sem r voru spurar um hvernig eim tti a vera fddar 1.desember ri 1918. a var n ll minningin. Upp r 1980 fru reyndar a birtast betri greinar um sambandsslitin fyrir almenning.

Hva hugaleysi sambandsslitasamningnum og fullveldinu varar, var svo komi 9. ratug sustu aldar, a samningurinn gi fr 1918 hafi tnst Dmsmlaruneytinu. Daualeit var sett a sta og fannst samningurinn loks frumritinu. A v tilefni sagi Jn Helgason, dmsmlarherra vi htlega athfn ri 1984: a ykir ekki hla a skjl essi sem svo mikla sgulega ingu hafa fyrir slensku jina su geymd me rum almennum skjlum, og geti annig horfi og gleymst skjalamerg ratuga skjalavrslu. En aldrei birtist v skring af hverju samningurinn fr vergang. a heyrist s Grusaga a embttismaur runeytinu hefi lti setja samninginn gullramma og hafi fari me hann heim til sn. Ef rtt er, er a ekki sland hnotskurn?

Af hverju var Scavenius ekki nefndur?

Kannski er a eftir a koma fram ttarinni a Erik Scavenius var utanrkisrherra Danmrku ri 1918. Scavenius, melimur stjrnmlaflokksins Radikale Venstre, var mun um a ljka samningum vi slendinga ri 1918 einfaldlega vegna ess a hann ttaist a landi fri undir yfirr Breta fyrri heimsstyrjld, en einnig er mgulegt a hann hafi haft hlisjn af framt Slesvkur/Suur-Jtlands Danska konungsrkinu. Um a var fyrst kosi ri 1920, svo maur getur veri vafa um hvort Scavenius hafi nokku veri a velta Wilsonianisma (sj hr) og Suur-Jtlandi fyrir sr sambandi vi sland.

Scavenius-Best-300x296

J, sama ltilfjrlega kenndin sem fr menn til setja samlkingar milli hrunsins ri 2008 og sambandslaganna var einnig til staar hj Dnum. Scavenius var sar mest ekktur fyrir samvinnuplitk (sem sumir kalla svo fnt "forhandlingspolitik" , kollaboration s efa eina, rtta ori) sna vi nasista sara stri.

Viti menn: Til eru sagnfringar Danmrku dag, sem telja samvinnu vi nasista a besta sem komi gat fyrir Dani sara stri. Vegna ess a Danir grddu og jverjar voru blari vi . neitanlega var Scavenius hrifnari af jverjum en Bretum, bum strum. Smu dnsku sagnfringar nefna hins vegar ekki bkum snum a essi samvinnuplitk Scaveniusar leiddi til ess a Danir vsuu gyingum og ru flttaflki r landi runum 1940-43, ska setulii fru flestum tilvikum ekki fram slkt. ar a auki veita eir essum manni ogplitk hans heiurinn af v a a tkst a bjarga flestum dnskum gyinga til Svjar. En a er reyndar ekkert anna en tlsn sem bin hefur veri til sari rum.

7557545-saxo-photo

Var essi maur, Erik Skavenius, sem hr sst ra vinarlega vi Hitler, rlagavaldur sambandsslitinna, ea var almenn tortryggni hans gar Breta strsta hyggjuefni hans ri 1918?

tilefni 100 ra afmlis Fullveldisins verur haldin riggja tma rstefna morgun lagadeild Hafnarhskla. ar vera msir merkismenn fr slandi me allt of stuttan tma fyrir framsgn ensku en einnig kemur einnessara dnsku sagnfringa, Jes Fabricius Mller, sem heira mun Scavenius og flokkinn Radikale Venstre. N tengslum vi Sambandsslitin. Fabricius Mller er einn eirra dnsku sagnfringa sem gjarnan thrpar ara sagnfringa sem leyfa sr a minnast gyinga sem frna var altari hinnar frbrlega gu dansk-sku samvinnu eim rum a Danmrk var hersetin. Hann kallar "mralista" (vandltara) n ess a undirbyggja a.

Hann byrjai v jn 2005, egar sagfringur sem skrifai ritdma fyrir Politiken hrkk upp af ann 19. aprl 2005 er hann las njar uppgtvanir sem sndu a dnsk yfirvld hfuvsa saklausu flki r landi hendur nasista. Fabricius Mller var fenginn til a taka vi keflinu og eftir a allir fjlmilar hfu keppst vi a lofa verki sem sndi fram essa slagsu danskrar sgu, hljp Fabricius Mller fram og skeit bkina t n nokkurra raka og hlt v fram a bkin vri skrifu af manni sem vri a leita a skudlgum og sekt. a fjallai bkin sem hann hataist t alls ekki um, heldur um lf einstakra frnarlambaessara algjrlega tilhfulausu brottvsanna sem er lst smatrium. Fabricius Mller hafi greinilega alls ekki lesi bkina ur en hann dmdi hana. Hann er einn af essum Dnum sem kippir sr ekki upp vi gyingar hafi veri sendir fr Danmrku dauann. a veldur engum rispum vellakkari sgu dansk-skra samskipta sari heimsstyrjld. En brottvsun gyinga og annarra til skalands nasismans var frn sem algjrlega var byrg danskra stjrnvalda sjlfra. sgu vilja Danir helst ekki heyra og gleyma henni sfellt.

Stundum vri skandi a menn eins og Jes Fabricius Mller, en srstaklega essu tilfelli slenskir sagnfringar, sem rita bkur um Fullveldi, sambandsslit og fnamli, noti meiri tma dnskum skjalasfnum en a ta dogmur og kreddur upp eftir hvorum rum.

Mr snist a a s frekar sjaldgft a slenskir sagnfringar sem vinni me 20. ldina geri sr fer til Danmerkur. Gaman vri a menn kynntu sr hva menn Utanrkisruneytinu danska voru a hugsa Danmrku egar eir skutluust til slands jl 1918; Ea hva Scavenius hugsai, ef hann hugsai yfirleitt nokku anna en a blka jverja sem hann, lkt og str elta Danmrku, hafi trllatr . N er hgt a komast mikinn hluta nefndarskjala Utanrkisnefndar danska ingsins sem stofna var ri 1923. Sjaldan sr maur slenska sagnfringa nta sr upplsingar um "murlandi" sem a lt stjrna utanrkismlum snum fram til 1940. Menn virast halda a allan sannleikann um framhald Fullveldisaldarinnar fram til 1944, s a finna Reykjavk ea jafnvel Bandarkjunum. eir gleyma v a Danir voru aal mtleikarinn.

Rkisskjalasafni danska er opi alla daga nema sunnudaga og mnudaga, en reyndar er loka laugardgum yfir sumartmann. Sjn er stundum sgu rkari.


Next stop, Hawaii Club

Hawaii Club Minesi

Fornleifur hefur sustu frslum snum veri a sna verk nafngreinds hollensks meistara sem kom vi slandi ri 1957. Bi g flk um upplsingar ef a ekkir einhvern myndunum. Hermaurinn myndinni hr fyrir ofan heitir Chuck og kom fr Maine, en var v miur ekki af slenskum ttum. Hefi a n ekki veri gaman? En framsknarmnnum og krtum sem enn lesa Fornleif skal upplst, a Chuck var hvorki, svartur, gyingur n slavneskur.

Meistarinn hollenski hafi greinilega mikinn huga braggamenningu slandi ogannarri byggingalist sem slendingar fluttu til sn. t.d. smaklefa fr Svj og bragga fr Engilsxum. Hann fll alls ekki fyrir torfhsum v au voru n einu sinni lka til Hollandi (sj hr).

egar hann tk essa mynd, komst hann feitt. Margir klbbar voru Vellinum og ekki veit g hvar essi var ea hva hann ht. Hr fr hann vinnuheiti Hawaii Club, og hann kostai rugglega ekki 750 milljnir Dagsviri.

etta var miki menningarbli, ar sem offiserar og gentlemenni komu viringarlega fram vi konur r slenskum plssum sem vildu dansa og dufla vi dta. Hawaii var greinilega vinslt ema vellinum og dreymdi menn um a Smurfrndi sendi anga sta veurblunnar Rosmhvalsnesi.Hr m lesa um rosa Hawaiipart vellinu ri 1967. a var lngu ur en Trbrot spilai grahestarokk og slenskar gg pkur dnsuu Midnight Sun klbbi verndaranna. Sjn er sgu rkari.

a er lklega til of mikils mlst a bija um minningar manna fr essum sta innan varnargiringarinnar. Konurnar segja barasta ekkert, og muna enn minna. slensk brn sem uru undir nnd flugvalla vita a flest ekki. Menn fru dlti mannavillt vi ferunina eim.


Dj vu

1957 lkjatorg 2

Eftirfarandi myndatexta mtti lesa baksuAlublasins sluga sunnudaginn 13. jn 1965.

Gamli smklefinn torginu horfinn

UM er miborgin a breyta um svip, gmul og viruleg verzlunarhs r timbri eru rifin og eirra sta rsa himinhir bankar og skrifstofubyggingar r stli og gleri. Og n er gamli smaklefinn Lkjartorgi horfinn, hann hefur stai arna nokkra ratugi, en til hvers vita lklega frri, v sminn arna hefur yfirleitt ekki veri sambandi, en a er sama,turninn setti sinn svip binn og er ekki laust vi a Lkjartorg s heldur sviplausara eftir a hann hvarf.

Ritstjri Fornleifs var tpra 5 vetra egar essi hrilegi atburur tti sr sta. Hann man v lti eftir essum merka smklefa og urfti sjaldan a hringja. Er ekki eins smur og margir landar hans.

hitnai honum um hjartartur egar hann uppgtvai a Hollendingurinn fljgandi, sem kom til slands ri 1957, og sem greint var fr frslunni gr og fyrr, hafi teki mynd af essum merka klefa. Fornleifur, sem er eldri sl en ritstjrinn, telur vst a klefinn s ttaur fr Svj. Hann hefur s slka klefa ar og hlt a eir vru hernaarmannvirki, til taks ef Rssarnir kmu einn daginn.

1957 lkjatorg

1957 lkjatorg 3Sminn Lkjartorgi virtist ekki vera bilaur ri 1957 og stelpurnar klefanum snast mr vera a hringja, ea voru r bara flissandi ykjustunnileik fyrir Hollendinginn, sem eim tti greinilega stur.

rtt fyrir sprAlublasins gti essi frtt hafabirtist nlega, v enn er veri a reisa himinha banka, skrifstofubyggingar og htel r stli og gleri. Og samt erLkjartorg enn lkt Lkjartorgi, og ungt flk sem ar bur verur enn stfangi, anga til a hverfur hverfin sn me strtisvgnumReykjavkur sem n heita bara v merkilega nafni Strt.

Reykjavk var arna vordegi, eins og undarleg blanda af Mrmansk og New York. Blanda af draumum, hryllingi og norantt. Taki eftir sveitamanninum sem situr bekknum til hgri. a er eins og hann hafibrugi bi gr, ea s a ba eftir vagninum a Kleppi. S hann hvert stefndi?

Ljshri strkurinn glpir undarlega tlendingin og grettir sig. a gerir Fornleifur lka. Reykjavk er sem betur fer enn ltil, rtt fyrir gler og stl. Glejumst yfir v, sta ess a farast grgiskasti tengdu hinni eilfu, slensku minnimttarkennd.

Reykjavker bara helvti fn, gott flk og spilltir stjrnmlamenn, eins og alltaf. Reyndar er bi a gera bankann bakgrunninum a dmshsi. anga mtti hfa borgarstjra inn vi tkifri til a staga gtin vsum eirra. v fylgir byrg a stjrna borg, ar sem enginn smklefi er. En ef tri og haldi tekst a, tti mrauum borgarstjra melvukrullur a takast a lka. a er nefnilega aldrei neitt eftirlit. Enn virkar sminn ekki og borgastjrinn verur upptekinn t kjrtmabili. Hringi bara, ekkert svar...


Braggadrengirnir og Halli-stl

Insklinn Braggar 2

ri 1957 kom nafngreindur Hollendingur, fljgandi alla lei til slands. Hann var litkur ljsmyndari, lklega fagmaur. Blvanlegt a vita engin deili honum. Hr er mynd sem hann tk Sklavruholtinu. Insklinn hafi veri reistur, en braggar voru enn holtinu. eim bj ftkt flk, og n voru tlendingar meira a segja farnir a hafa huga eim.

Tveir strkanna myndinni eru enn ftbolta, strigaskm og gallabuxum, alveg eins og vru eir klipptir t r mynd fr yfirgefnum kolab Bandarkjunum. Hinir eru psu a skoa leikara,a tyggja tyggj og stla um hvort eir suindnar ea kbojar. Kannski bjuggu eir brggunum, ea ngrenninu?

jviljinn kallai flk sem arna bj "etta flk" ri 1946, egar fyrst kom til tals a flytja bana ara bragga Fossvogi til a reisa minningarkirkjuna um Hallgrm gyingahatara.Samkvmt lingnum "Bjargesti", sem skrifai Bjarpsti jviljans lnu, v merka aluvinablai, "forpestai" flki brggunum andrmslofti Reykjavk me tikmrum. ri 1957 var "etta flk" greinilega enn arna, gvinum reiganna jviljanum til ltillar glei.

Jnasistar Framsknarflokknum voru hins vegar fremri jviljamnnum hatri snu brggum og flkinu sem eim urfti a hka. Forfeur ftklinganna hafi veri barir sveitum landsins og n tti "etta flk" ekki a vera fyrir kirkju heilags Hallgrms gyingahatara. Braggar fru alla t mjg taugarnar eim sem voru svo vel lnum a eir urftuekki a ba eim sjlfir.

Halli StyleAllt einu stekkur einhver spjtrungur njustu, ammrsku rokktskunni inn myndina. Vi skulum kalla hann Halla. Hann hafi greinilega stdera myndir me James Dean og Elvis. Hann er hvtum sokkum, mokkasnum, velstraujuum sjnbuxum og college-jakka, lkt og hann hafi labba inn setti vi sklavruna, beint fr Sunset Blevard me smstoppi Vinnufatabinni.

sland var gri lei me a vera 51. rki Bandarkjanna. Halli hafi greinilega uppgtva a tlendingur var a taka af honum myndir ar sem hann var a leika sr vi yngri drengi. a mtti Halli ekki.

Ef einhver kannast vi sfnuinn arna vi klappirnar efst holtinu, tti ritstjrn Fornleifs krt a f upplsingar. Ef Halli er lfi, er hann kominn vel yfir ttrtt. etta eru nstum v fornleifar.

Eitthva held g essi braggar myndu kosta endurger dag, en arna hefi ef til vill veri tilvali a hafa Hallgrmsbar. 700 milljnir, n samninga Dags gengi.


himinsng klaustri

Himinsng2

Fornleifur er enn einu ferina genginn klaustur Jtlandi. N hkir hann hvtkalkari sellu abbadsarinnar, sem er um 7x10 metrar a flatarmli og nrri 6 metrar a lofth. Ekki abbadsin, heldur sellan. Sannast sagna bj engin abbads svo vel, v essu klaustri var breytt danskan herragar 16 ld og san bj hr alltaf rassbreitt flk, anga til sasta ttin d t me hugaverri, lesbskri komtessu, sem hafi vit v a nafna stanum enkjandi flki me ltil aurar.

g sef hr dimmum nttum svartasta Jtlandi 130 ra gamalli himinsng, sem sem g leyfi ykkur a sj, eins og etta s eitthva andskotans lfsstlsblogg skrifa af draumlyndri baunaprinsessu Garab.

Ein spran rmgaflinum er reyndar fallin og tjaldi ea mflugnaneti vantar. a kemur ekki a sk. a stendur til bta sagi einn btinn hr, sem unni hefur slandi sem fornleifafrinemi. Brtt verur fari vigerir essu frbra rmi. Mig grunar a listrn kona hafi veri hr undan mr og ft sig sludansi egar hn var komin me ritkrampa ea andlega urr. hamagangi snum hefur hn fellt sluna.

Rmi ga er tta er r eigu danskra barna, sem hr hfu b eftir klausturtma en grddu ar fyrir utan t fingri sykri og rlavinnu Vestur-Indum. aan er rmi komi fr einhverjum bgarinum. Black Betty, sem oft er sungi um, hefur ekki enn rii mr eins og Mara rmi essu, fyrir syndir grugra Dana, en rmi sr rugglega gar minningar og heitari en fleti flra nunnanna sem hr hktu sm sellum klaustri vi Limafjrinn. Dnan er n og rlg, a er plss fyrir a minnsta kost rjr. J dream on eins og Kaninn segir. Slkar fingar stunda g ekki lengur. g sef eins og Egill forfair minn Mrum, me hita mr, sem kemur r forlta rafmagnshitapa, skum.

g tek a fram a raui knppe-sfinn fyrir framan rmi verur ekki notaur mean g er hr. Maur veit ekki hva hefur gerst honum.

Hr er dltill Laxnessflingur egar andinn kemur yfir mann. Hr er um 6 arir andans menn (konur metaldar, sem eru lka menn nema hj snskmenntuum slendingum), minni "sellum", sem er tdeilt eirri r sem menn koma. annig er vistin sng sykurbarnanna alls endis laus vi klkuskap og mtur. Allt flki er a leita a einhverju lka og g, ea um a bil a ljka vi handrit, rrit ea afrit. annig er n a. Amen a sinni.


Hudson fljti, ea ...

Untitled-TrueColor-05

Ljsmynd essi virist fljtu bragi sna verksmijur forljtu inaarhverfi vi Hudson fljti New York fallegum sumardegi. Flotaforingi bandarsku strandgslunni siglir framhj me httsettum borgarstarfsmanni Manhattan, ea kannski mafuforingja. Leyfisveiting fyrir neansjvarkirkjugari er kannski bger.

En skoi myndina betur. Hsin eru vi enda eyju, ar sem forfair minn einn bj, og sklinn til vinstri er lngu horfinn, og ar var nnur bygging tttinni til skamms tma, sem var einnig algjrlega horfin sast egar g sigldi arna hj. hsinu til hgri myndinni er enn veitt Marshall-hjlp. Reyndar fljtandi formi.

Myndin var tekin ri 1957 af hollenskum ljsmyndara, lklega Hollendingnum fljgandi.

g held a a s fokinn einhver Jnas-K mig; Textinn er orinn svo stuttur, hlfgert rapp.

Manhattan 2


Eldjrn Hllinni

Untitled-TrueColor-14
ri 1967 gekk Haraldur 5. Noregskonungur a eiga Sonju Haraldsen. var vitaskuld ktt hllinni og anga var lka boi dr. Kristjni Eldjrn forseta slands og fr Halldru.

Mr sjlfum var 1996 boi Gyllta salinn Drottningholm Slott, heim til snska konungsins sem tk hndina mr og um 20 rum norrnum gestum. Kngur var nkominn r sundi og hafi smeygt sr gul Armani-ft og var raubrnum mokkasnum me tveimur skfum . var g vinnunni, nnar tilteki norrnni samstarfsvinnu um heimsminjar UNESCO. Hluti af hll konungs, ea s sem hann br jafnan ekki , var settur heimsminjaskr. a er ekki bara HHG sem hefur teki hndina frga flkinu og ekki vegi srlkuna san.

San g var bnuu glfum Carls 16. Gstafs, hefur lti veri um a slenskir fornleifafringar hafi umgengist konungali, en nverandi jminjavrur sem ekki er fornleifafringur orsins fyllstu merkingu, hefur fengi a sitja sama sal og Margrt rhildur Danadrottning.a er vst fyrsta sinn sem dttir manns sem m.a. var frgur af v a aka afturbak kringum landi, fkk a sitja me ali.

Kekko Eldjarn og Prinsessan
Jamm, a var ktt hllinni. Og eins og i sji, leit ein af hinumkonungsbornu hru auga til forseta vors ri 1967. Kristjn mun hafa tt frilegur maur. Hann var mr afar vnn, enda mikill heiursmaur sem g er upp me mr af a hafa haft langar virur vi um frin, og var g enn bara fyrri hluta nms mns. tvgang bau hann mr heim til sn sunnudagsmorgni kaffi og melti, en var Vigga orin forseti.

etta er auvita blva snobb hj ritstjra Fornleifs, manni sem ekki einu sinni kominn af slenskum sveitaali.


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband