Olaf Olsen - In Memoriam

olaf_1273064.jpg

Lßtinn er Ý sŠmilega hßrri elli prˇfessor einn Ý Danm÷rku, Olaf Heymann Olsen a­ nafni, sem einnig var fyrrverandi njˇsnari fyrir R˙ssa, sagnfrŠ­ingur, fornleifafrŠ­ingur og ■jˇ­minjav÷r­ur Dana svo fßeitt sÚ nefnt. Olsen var 87 ßra a­ aldri er hann lÚst.

Hvorki myndi Úg n˙ syrgja hann, nÚ skrifa minningaror­ Ý anda Ýslenskrar hef­a, ef ■essi merki ma­ur hef­i ekki veri­ prˇfessor minn fyrsta ßri­ sem Úg stunda­i nßm Ý fornaleifafrŠ­i Ý ┴rˇsum Ý Danm÷rku. Hann var sÝ­ar eftir a­ hafa ßhrif ß lÝf mitt. Ůannig menn ney­ist ma­ur a­ skrifa nokkur or­ um, ■ˇ ■eir muni me­ vissu aldrei lesa grafskriftina - enda er sjaldan neitt satt Ý Ýslenskum minningargreinum, sem oftast lofa menn og prÝsa Ý hßstert og ■a­ mest a­ ßstŠ­ulausu. LÝf Olsens var ■ˇ ■annig, a­ ˙r bß­um flokkum, lofi og sk÷mm, var nˇg a­ taka og ■vÝ set Úg ■essa grein ß Fornleif en ekki Ý a­sendar minningargreinar Ý Morgunbla­inu, ■ar sem ekkert ljˇtt mß um li­na menn segja, ■ˇ ■a­ sÚ allt deginum sannara.

SÝ­la sumars 1980 birtist ungur ma­ur frß ═slandi ß Afdeling for Middelalder-ArkŠologi vi­ ┴rˇsarhßskˇla. Var ■essi nßungi hrokkinhŠr­ur og bj˙gnefja­ur, svo notu­ sÚ lřsingáNˇbelskßldsins Ýslenska ß fˇlki me­ nef eins og Úg fŠddist me­. Olaf Olsen var stofnandi ■essarar deildar, og var hann einnig me­ myndalegt nef. Ůetta haust vanta­i brß­lega st˙dent Ý studienŠvnet ß deildinni. Heyrst haf­i Ý hornum, a­ ■essi Ýslenski st˙dent vŠri hßvaxinn piltur, ljˇshŠr­ur og gengi Ý lopapeysu Ý sÝ­sumarshitanum og t÷lu­u menn um a­ sß Ýslenski vŠri mj÷g vel talandi ß d÷nsku. Ůarna voru eldri st˙dentar reyndar a­ rugla saman ═slendingnum bj˙gnefja­a og d÷nskumáeilÝf­arst˙dent frß ┴laborg, Ole a­ nafni, sem var fyllibytta en hinn besti drengur, sem aldrei lauk nßmi og hŠtti eftir tv÷ ßr Ý fornleifafrŠ­inni. A­ Ýslenska st˙dentinum forspur­um, mŠltu st˙dentar me­ honum Ý ■essa nefnd, haldandi a­ Ole fyllibytta vŠri Ýslenski st˙dentinn. Ůannig hßtta­i ■a­ sig n˙ a­ Úg komst algj÷rlega grŠnn ß bak vi­ eyrun Ý studienŠvnet fyrir mi­aldafornleifafrŠ­i. ═slenska sterݡtřpan Ý Danm÷rku var greinilega fyllibytta me­ ljˇst passÝuhßr Ý lopapeysu - (sem reyndar var norsk) - og sem ke­jureykti pÝpu. ═ ■essari nefnd kynntist Úg fyrst Olaf heitnum Olsen. Ůa­ var stÝll yfir prˇfessornum.

╔g sat Ý tv÷ ßr Ý nefndinni, var engum til ˇ■Šginda og sag­i lÝti­ anna­ en og ammen eftir efninu, enda sß Úg fljˇtt a­ Olaf Olsen sat sem pßfi ß stˇl sÝnum og or­ hans voru ˇskrifu­ l÷g. Annars var Olaf skemmtilegur karl, sem bar­ist me­ bßl og brandi fyrir sÝnu. Hann sag­i meiningu sÝna ˇ■vegna, og ■a­ ■ˇtti mÚr ■a­ besta Ý hans fari. Hann var vinnu■jarkur og svaf oft eftir langan vinnudag ß Moesgaard, en svo heitir herragar­urinn sunnan vi­ ┴rˇs, ■ar sem fornleifafrŠ­i og mannfrŠ­i voru kenndar. Fyndinn var hann, en hlˇ gjarnan ß­ur en hann sag­i brandara sÝna. VinsŠll var hann me­al nemanda, og sÚrstaklega ef ma­ur ■oldi reykingar hans Ý fyrirlestrum. TÝmar hans voru fj÷lsˇttir en Úg ßtti nokku­ erfitt me­ a­ skilja hann fyrst ßri­ ■ar sem hann tugg­i pÝpuna Ý einu munnvikinu me­an a­ hann tala­i. Flestir reyktu Ý fyrirlestrum ß Moesgaard ßá■essum ßrum en hinir fengu reykeitrunáe­a slŠman astma.

5353292-spion.jpg

Olsen var reyndar ekki fornleifafrŠ­ingur. Hann var sagnfrŠ­ingur sem sn˙ist haf­i til fornleifafrŠ­i og skrifa­ doktorsritger­ina H°rg, Hov og Kirke (1966), sem a­ miklum hluti fjallar um Ýslenskar fornminjar. Kom hann til ═slands Ý tv÷ skipti. ═áfyrsta sinn kom hann ■egar hann vann a­ doktorsritger­ sinni og fˇr ■ß m.a. nor­ur Ý land a­ Hofst÷­um, ■ar sem Daniel Bruun haf­i grafi­ mikla r˙st Ý fljˇtheitum. Olaf grˇf ekki miki­ ß Hofst÷­um og er flest af ■vÝ sem hann hÚlt fram l÷ngu afsanna­ og mˇtmŠlt af sagnfrŠ­ingnum Orra og fornleifafrŠ­ingnum Adolf, sem hafa stunda­ merkar rannsˇknir ß Hofst÷­um. Olaf sag­i mÚr eitt sinn a­ hann hef­i fengi­ senda grein frß ■essum piltum, en hef­i ekki lesi­ hana. Spur­i hann mig hvort eitthva­ vŠri a­ viti Ý henni? ŮvÝ vildi Úg sem minnstu svara, enda haf­i Úg ekki lesi­ grein ■eirra.

Olsen sag­i mÚr sÝ­ar a­ ═slandsdv÷l hans hef­i ekki veri­ honum mikil ßnŠgja, frekar en Ýslenska skyri­ sem mˇ­ir hans haf­i reynt a­ tro­a Ý hann og brŠ­ur hans ß unga aldri ■eim til mikillar angistar. Olaf ■ˇtti Kristjßn Eldjßrn ßhugalÝtill um ■a­ sem hann vildi gera ß ═slandi og naut Olaf mest a­sto­ar GÝsla Gestssonar altm˙ligmanns ß Ůjˇ­minjasafninu, sem minntist hans sem "Ëla litla" ■egar vi­ t÷lu­um um hann sÝ­ar. Svo illa vildi til a­ Olsen fˇtbrotna­i lÝka ß ═slandi, og ekki bŠtti ■a­ ˙r skßk. Hann flaug ß brott me­ lÝtinn s÷knu­ Ý huga og kom ekki aftur til ═slands fyrr en hann var or­inn ■jˇ­minjav÷r­ur Dana, og reynda fyrst Ý lok embŠttistÝma sÝns.

Olsen haf­i ■ˇ fyrr ß Švinni ■ekkt verri mˇtbyr en beinbrot, ■annig a­ ˇvinaleg ßsjˇna ═slands kom ekki a­ s÷k. ┴ri­ 1943 ■urfti Olaf Olsen a­ flřja me­ foreldrum sÝnum og brŠ­rum til SvÝ■jˇ­ar. SamkvŠmtákyn■ßttal÷gum nasista og l÷gmßli gy­inga, sem er tvennt mj÷g ˇlÝkt, var Olaf gy­ingur. Mˇ­ir hans, Agnete Bing, var gy­ingur af gamalli Štt bankamanna og kauphallahÚ­na Ý Kaupmannah÷fn, en fa­ir hans var kristinn Dani, Alfred Olsen, sem var merkur sagnfrŠ­ingur sem m.a. haf­i veri­ dˇsent Ý ┴rˇsum og prˇfessor fyrir strÝ­. ═ Lundi stunda­i Olsen nßm Ý menntaskˇla.

١tt Olsen vŠri Ý sŠnskum skj÷lum og pappÝrum danskra andspyrnumanna skilgreindur sem flˇttama­ur af gy­ingaŠttum, ger­i hinn ungi Olsen sÚr far um a­ sřna m÷nnum a­ hann vŠri sannur Dani, enda var hann ekki alinn upp ß neinn hßtt sem gy­ingur, hvorki tr˙arlega sÚ­ nÚ menningarlega.

Olsen sag­i eitt sinn frß ■vÝ Ý sjˇnvarpsvi­tali a­ hann hef­i ßvallt gengi­ ni­ur ß eitthva­ torg Ý Lundi eftir skˇlann og spor­rennt "korv" (pylsur) me­ ÷­rum menntskŠlingum. LÝklegast sřndi hann me­ ■essu svÝnakj÷tsßti a­ hann vŠri ekki gy­ingur. Sumir danskirásamnemenda Olsens Ý menntaskˇlanum Ý Lundi voru gy­ingar, t.d. Herbert Pundik, sem sÝ­ar var­ ■ekktur semáritstjˇri danska dagbla­sins Politiken, en einnig sem gy­ingurinn og sÝonistinn Pundik sem bar­ist Ý frelsisstrÝ­inu 1948 Ý PalestÝnu. Ůanga­ fˇr Olaf aldrei. Olaf fÚkk a­ ganga Ý den Danske Brigade, hersveit Dana Ý SvÝ■jˇ­, ■ar sem mj÷g fßum gy­ingum var leyft a­ vera me­. Ůa­ rÝktu miklir frodˇmar. Olaf slapp Ý gegnum nßlarauga­ enda var hann ljˇshŠr­ur og arÝskari Ý ˙tliti en t.d. flestir danskir me­limir Waffen-SS ß strÝ­sßrunum.áHeim kominn gekk hann Ý DKP, Danmarks Kommunistiske Parti.

Sjßlfur haf­i Olsen fl˙i­ tiláSvÝ■jˇ­ar vegna slÝkrar hˇphyggju smßmenna, sem flokkast saman undir einhverja vafasama foringjum og skammst÷fun ß flokki Ý nafni "allra" og einhverrar byltingar sem er a­eins anna­ nafn ß blˇ­ba­i. SlÝkir hˇpar finna sÚr fljˇtt einhverja einstaklinga e­a hˇpa til a­ hatast ˙t Ý, loka inni og drepa, ■vÝ lausn ■eirra ß vandamßlum er alltaf a­ kenna ÷­rum um ■a­ sem mi­ur fer og ˙thella blˇ­i ■eirra. ŮvÝ kom ■a­ m÷rgum ß ˇvart ßri­ 2012, er ■a­ var afhj˙pa­ Ý Danm÷rku, a­ Olaf Olsen hef­i veri­ heimagangur Ý r˙ssneska sendirß­inu Ý Kaupmannah÷fn ß ßrunum eftir sÝ­ari heimsstyrj÷ld. Ůar haf­i hann ■ann starfa a­ ˙tb˙a spjaldskrß me­ n÷fnum Dana Ý menningar og lŠrdˇmsheiminum, sem b˙ast mßtti vi­ a­ samsinntu ekki hugsjˇnum ■eim sem SovÚtrÝkin voru rekin eftir. Listinn ˇx og ˇx og taldi a­ lokum um 500 einstaklinga. Ekki nˇg me­ ■a­, Olaf skrifa­i Švikafla og Ýtarupplřsingar um 75 af ■essum D÷num ß lista sÝnum, svo R˙ssar hef­u nŠgar upplřsingar um m÷gulega andstŠ­inga, ef ■eir skyldu n˙ birtast einn gˇ­an ve­urdag ß Strikinu, lÝkt og Ůjˇ­verjar h÷f­u gert ßri­ 1940.

Olaf framdi landrß­ me­ ■vÝ a­ stefna lÝfi samlanda sinna Ý hŠttu, ef vera skyldi a­ R˙ssarnir kŠmu og tŠkju Danm÷rku. Ůa­ ger­u R˙ssarnir reyndar aldrei, nema Ý draumaheimi sumra manna. ١tt d÷nsk yfirv÷ld uppg÷tvu­u ßri­ 1945 glŠpsamlega ÝdeˇlˇgÝska tˇmstundavinnu hßlfgy­inglega st˙dentsins me­ aldanska nafni­ Olsen Ý r˙ssneska sendirß­inu, ■ß komst Olaf hjß ■vÝ a­ vera l÷gsˇttur og dŠmdur fyrir landrß­, ■vÝ hann ßtti lÝklega gˇ­a a­ og var ekki l÷grß­a er hann framdi glŠpinn. ┴ ■essum ßrum ur­u menn ekki l÷grß­a fyrr en ■eir ur­u 21 ßrs.

Sjßlfur bar Olaf Olsen ■vÝ vi­ ßri­ 2012, a­ hann sŠi eftir ger­um sÝnum, en hann hef­i ß ■eim tÝma veri­ " en ung, glad og naiv kommunist". Ůetta sag­i hann fyrst ■egar fj÷lmi­lar greindu frß ath÷fnum hans og hann leysti frß skjˇ­unni Ý vi­talsgrein Ý Jyllands-Posten (sjß hÚr), og sag­i nßnar frß ath÷fnum sem upphaflega var lřst ˇnafngreindum Ý mikilli skřrslu um Kalda StrÝ­i­ og leyni■jˇnustur Dana (PET-rapporten) sem ˙t kom Ý fj÷lda binda ßri­ 2009. Ůa­ voru reyndar svo margir a­rir, ßn ■ess ■ˇ a­ starfa fyrir erlend rÝki, sem tali­ var a­ gŠtu stefnt ÷ryggi Danmerkur Ý hŠttu. Olaf ■urfti greinilega, einhverra hluta vegna, a­ sanna tr˙na­ sinn vi­ "mßlsta­inn" betur en a­rir. Hugsanlega hefur Štterni hans ■ar ßtt einhvern hlut a­ mßli.

olsen-olaf.jpgŮess ber a­ geta, a­ Olaf hÚlt ßfram a­ spor­renna pylsum eins og hann ger­i Ý Lundi til a­ falla inn Ý hˇpinn. ┴ri­ 1949, sk÷mmu eftir a­ hann skrß­i samlanda sÝna fyrir sovÚskaáleyni■jˇnustu og me­an a­ gy­ingaofsˇknir StalÝns voru sem ßkafastar, rita­i Olaf Olsen grein Ý tÝmariti­ Sovjet i Dag. Grein ■essi bar titilinn 'Er der j°deforf°lgelser i Sovjetunionen?'. Ůegar GPU (fyrirrennari KGB) myrti listamanninn Solomon Michoels, ■egar rÝkisleikh˙si gy­inga Ý Moskvu var loka­, ■egar gy­ingum voru settar skor­ur til nßms vi­ hßskˇla og ■˙sundir gy­inga voru fangelsa­ar og sendar Ý fangab˙­ir, ■ß skrifa­i Olaf Olsen, a­ yfirlřsingar um ■essa erfi­leika fyrir gy­ingana vŠru a­eins "illkvitti­ ogáfjarstŠ­ukennt sl˙­ur" ... "■vÝ vitaskuld vŠru ekki gy­ingaofsˇknir Ý SovÚtrÝkjunum. SÚrhver, sem hef­i a­eins grundvallar■ekkingu ß komm˙nistÝskri kenningu og sovÚt-r˙ssneskri ■jˇ­ernispˇlitÝk, mŠtti skilja, a­ hvers konar kyn■ßttafordˇmar vŠru algj÷rlega ˇhugsanlegir Ý SovÚtrÝkjunum", og enn fremur skrifa­i hann a­ sovÚskir gy­ingar vŠru "frjßlsari en gy­ingar Ý nokkru ÷­ru landi". (Sovjet i Dag, juli-august 1947).

Vi­ sem h÷f­um Olsen sem lŠrimeistara fˇrum ekki varkosta af ■vÝ a­ hann taldi sig vera mikinn "komm˙nista". Sag­i hann gjarnan frß langvinnri barßttu sinni vi­ d÷nsk skattayfirv÷ld, sem ekki vildu gefa honum og ÷­rum h˙manistum skattaafslßtt ß bˇkakaup sem tengdust frŠ­unum, en slÝkan frßdrßtt gßtu danskir lŠknar l÷ngum skrifa­ ß skattaframtali­ og fengi­ gˇ­an frßdrßtt. Lengi lifi byltingin!

5354300-dansk-historiker-udleverede-navne-til-sovjet-olaf-olsen.jpg

Fyrir komm˙nista var Olaf sŠmilega sßttur vi­ hir­ir og kˇngafˇlk. HÚr er hann nřkominn af fundi og or­uveitingu hjß Danadrottningu.

Hina blindu sřn ß SovÚtinu vir­ist Olsen hafa var­veitt vel ■egar hann var ekki Ý barßttu vi­ skattayfirv÷ldin, ■vÝ um mi­bik 9. ßratugarins var hann og mi­aldafornleifadeildin vi­ ┴rˇsarhßskˇla, sem ■ß var undir stjˇrn Else Roesdal cand.art. Ý miklu samstarfi vi­ hßskˇlann Ý LenÝngrad og vi­ frekar frumstŠtt "menntafˇlk" vi­ hßskˇlann ■ar Ý borg, sem m.a. h÷f­u sent samstarfsmann sinn, gy­inginn Leo S. Klein Ý G˙lag fyrir ■Šr sakir a­ hann vŠri hommi.

MÚr var m.a. bo­i­ a­ fara til Nowgorod til a­ grafa Ý verkefni Ýá ■essu samstarfi. ╔g af■akka­i strax gott bo­, enda var Úg upptekinn vi­ eiginárannsˇknir ß ═slandi og ■urfti ■vÝ ekki a­ skřra afst÷­u mÝna til SovÚtrÝkjanna e­a a­ Úg ß menntaskˇlaßrum mÝnum hef­i gengi­ me­ jakkamerki sem ß stˇ­ "Let my people go". Leo Klein, sem Úg hef skrifa­ um ß­ur (sjß hÚr), lif­i af vist sÝna Ý g˙laginu. Ůegar Klein kom Ý sÝ­ari fyrirlestrafer­ sÝna til Kaupmannahafnar Ý lok 10. ßratugarins, bjˇ Úg ß Vandkunsten 6, beint ß mˇti h˙sinu ■ar sem fornleifadeild hßskˇlans Ý Kaupmannah÷fn var lengi vel til h˙sa. ╔g fˇr til a­ hitta aftur ■ennan merka mann og fÚkk bla­amann ß Berlingske Tidende til a­ rŠ­a vi­ hann og skrifa grein um hann. Mj÷g fßir mŠttu ß fyrirlestur hans. Ůessi auma mŠting var­ til ■ess a­ Olaf Olsen, sem reyndar var ekki sjßlfur vi­staddur fyrirlesturinn, skamma­ist ˙t Ý st˙denta Ý st˙dentabla­i Hafnarhßskˇla. Hann kalla­i ■a­ skandal a­ svo fßir hef­u komi­ til a­ hlř­a ß hinn merka mann. Ůß var mÚr n˙ hugsa­ til ■ess samstarfs sem Olsen haf­i haft vi­ hßskˇlann Ý LenÝngrad, me­an Leo Klein sat Ý G˙laginu, ■anga­ sem samstarfsmenn Olsens og Else Roesdahls lektors ß Afdeling for Middelalder-ArkŠologi Ý ┴rˇsum h÷f­u sent hann.

Eftir 006 vodka-class ßr Olsens Ý ■jˇnustu SovÚtrÝkjanna, ■egar hann var "ungur og einfaldur", hˇfst glŠsilegur ferill Ý frŠ­imennskunni.áSumir hafa ■ˇ sagt vi­ mig a­ Olsen hafi veri­ meiri "pˇlitÝkus" en frŠ­ima­ur. Ekki legg Úg neitt mat ß ■a­. Olsen skrifa­i merkaákandÝdatsritger­ umátukth˙s og barnavinnuh˙s Kristjßns konungs 4. SÝ­an kom doktorsritger­in og 1971 var hann settur prˇfessor nřrrar deildar fyrir mi­aldafornleifafrŠ­i vi­ ┴rˇsarhßskˇla. ┴tti hann allan hei­urinn a­ stofnun ■eirrar deildar. Ůekktastur var Olsen fyrir rannsˇknir sÝnar ß Skulderlev-skipunum sem grafin voru upp Ý kvÝ Ý Hrˇarskeldufir­i ß 7. ßratug sÝ­ustu aldar. S÷mulei­is var­ hann ■ekktur fyrir rannsˇknir sÝnar ß VÝkinavirkinu Fyrkat nŠrri Hobro ß Jˇtlandi, ■ar sem hann uppg÷tva­i m.a. a­ sto­irnar fyrir ytri sto­arholur skßlanna ß Fyrkat og Trelleborg ß Sjßlandi hef­u veri­ hallandi. Ůetta breytti algj÷rlega ■eirri hugmynd sem menn h÷f­u ß­ur haft um ˙tlit h˙sanna. NßkvŠmar rannsˇknir ß sto­arholunum fÚkk Olaf til a­ skrifa grein, sem var skyldulesning og bar h˙n heiti­ Rabies Archeologorum. Ůarápredika­i Olsen a­ fornleifafrŠ­ingar Šttu a­ skilja ßkve­inn hluta fornleifa eftir Ý j÷r­u til a­ fornleifafrŠ­ingar framtÝ­arinnar gŠtu fari­ Ý saumana ß ■vÝ sem a­rir ger­u me­ betri a­fer­um og meiri ■ekkingu.

Olaf Olsen var ekki ■essi klisjukennda ger­ af Indiana Jones-fornleifafrŠ­ingum, sveittum og skÝtugum Ý mismunandi Švintřralegum rannsˇknarlei­÷ngrum. Olsen var hvÝtflibbafornleifafrŠ­ingur, sem oft er einkenni sagnfrŠ­inga sem gerast fornleifafrŠ­ingar - e­a fornleifafrŠ­inga sem gerast sagnfrŠ­ingar. Olsen stjˇrna­i m.a. rannsˇknum ß ěm kloster ß Austur-Jˇtlandi. Eitt sumari­, ß­ur en Úg hˇf nßm Ý ┴rˇsum, starfa­i ■ar vi­ rannsˇknina bandarÝskur st˙dent John Kudlik a­ nafni. Kudlik fÚkk nˇg af snyrtimennsku Olsens, sem gekk Ý hvÝtum buxum og hvÝtum strigaskˇm, sem aldrei virtust ˇhreinkast. Einn votvi­radag ■egar menn sßtu og ßtu nesti sitt tˇk Kudlik sig til ogáhno­a­i drulluk˙lu ß milli handanna og settist vi­ fŠtur prˇfessors Olsens og ger­i sÚr lÝti­ fyrir og smur­i hvÝta strigaskˇ Olsens me­ forinni og sag­i sÝsona: "I really hate how you can keep you shoes so fuc... clean". Olaf Olsen svara­i stutt og laggott: "Well".

┴ri­ 1981 fÚkk Olsen st÷­u Ůjˇ­minjavar­ar Dana ogágegndi hann ■eirri st÷­u me­ glŠsibrag fram til ßrsins 1995. Ekki voru ■ˇ allir ßnŠg­ir me­ Olsen, sem var­ samnefnari mikils pˇlÝtÝsks ni­urskur­ar ß Ůjˇ­minjasafni Dana, ■ar sem safni­ losa­i safni­ vi­ vesalinga ogáhßlfdrŠttinga Ý frŠ­unum sem bara h÷f­u seti­ ■ar ßrum saman og ■egi­ laun og aldrei ßorka­ nokkru Ý frŠ­unum sem um var talandi. Gekk Olaf ß ■essum ßrum me­al sumra hatursmanna sinna undir nafninu 0-Olsen (N˙ll Olsen). Kom ■etta n˙ a­allega af ■vÝ a­ hann undirrita­i brÚf O.Olsen.

SÝ­ari fer­ Olafs Olsens til ═slands lag­i hann Ý ßri­ 1994. Ůß var haldinn fundur Ůjˇ­minjavar­a Nor­urlandanna Ý Borgarnesi, og sß Úg og annar starfsma­ur Ůjˇ­minjasafns ═slands um undirb˙ning stefnunnar. Rß­stefnunni Ý Borgarnesi lauk me­ skemmtif÷r um SnŠfellsnes, sem var Olsen mj÷g eftirminnileg. Daginn eftir var haldin veisla ١rs Magn˙ssonar ■jˇ­minjavar­ar ß Hˇtel Holti, sem slˇ ˙t allt Ý mat og drykk sem ß­ur haf­i sÚst ß rß­stefnum ■jˇ­minjavar­anna. VilligŠs var Ý matinn og hÚlt finnski ■jˇ­minjav÷r­urinn mikla lofrŠ­u um veisluna Ý eftir-eftirrÚtt. Vi­ sem um undirb˙ning fundarins h÷f­um sÚ­, prÝsu­umáokkur sŠla fyrir a­ hafa haldi­ ÷llu innan fjßrveitingarinnar til fundarins. Ůeirri ßnŠgju st˙ta­i ١r svo fyrir okkur me­ ■vÝ a­ panta dřrasta konÝaki­ ß ═slandi og vindla ß lÝnuna Ý konÝakstofu Hˇtel Holts. Hann leit ekki einu sinni ß ver­i­ i ver­listanum sem ■jˇnninn afhenti honum. Sjaldan hef Úg fengi­ svo gott konÝak en naut ■ess ekki sem skyldi.

h_ndtryk.jpg

┴ri­ 2014 tˇk Olsen vi­ ver­launum afhentum af Danadrottningu. Bernskubrekin, ■egar hann setti t.d. Niels Bohr ß lista fyrir R˙ssana, komu ekki a­ s÷k.

Me­an Gu­mundur Magn˙sson var settur ■jˇ­minjav÷r­ur, ■egar menntamßlarß­uneyti­ Ýhuga­i hva­ gera skyldi vi­ ١r Magn˙sson sem haf­i veri­ viki­ frß um tÝma af brřnni nau­syn, fˇr Úg nokkrum sinnum ß fundi ■jˇ­minjavar­aáNor­urlanda sem sta­gengill Gu­mundar. ╔g var eitt sinn staddur Ý Kaupmannah÷fn og haf­i tilkynnt fjarvistir mÝnar ˙r einum af hßdegisver­unum ß Ůjˇ­minjasafni Dana ß milli fundahalda. ╔g ■urfti a­ hitta gˇ­an vin minn, sagnfrŠ­inginn og bla­amanninn Bent BlŘdnikow, ß kaffih˙si rÚtt hjß safninu. Olsen, sem lÝklegast var enn ekki b˙inn a­ gleyma ■vÝ a­ Úg var ekki lengur nemandi hans ß fyrsta ßri sem byrtist bj˙gnefna­ur ß fyrsta fund ßrsins Ý studienŠvnet, spur­i mig af hverju Úg kŠmi ekki me­ Ý mat, og sag­i Úg honum frß ■vÝ. Var­ hann ■ß mj÷g ÷nugur og gat ekki seti­ ß sÚr og kalla­i vin minn Bent frekar ljˇtum nafni (den Bandit).

Vissi Úg vel, a­ Olsen var ekki hlřtt til BlŘdnikows sem Ýtreka­ haf­i gagnrřnt Olsen opinberlega Ý greinum Ý Weekendavisen, fyrir stjˇrn ˙tgßfu danskaáalfrŠ­iritsins. Gagnrřnin var mestmegnis fyrir a­ ekki vŠri skrifa­ rÚtt, e­a yfirleitt nokku­ af viti um samband danskra komm˙nista vi­ vi­ herrana Ý Moskvu ß tÝmum kalda strÝ­sins. Olaf Olsen hafi oft or­i­ fyrir orrahrÝ­ BlŘdnikows um menn sem ekki h÷f­u gert upp vi­ blakka fortÝ­ sÝna sem skˇsveinar herranna Ý Moskvuborg. Kom ■essi fundur minn me­ BlŘdnikow aftur til tals ß einum fÝnasta veitingasta­ Kaupmannahafnar, Restaurant Els, ■egar kona Olafs, Agnete Olsen, spyr mig um tengsl mÝn vi­ Bent BlŘdnikow. Skřr­i Úg hreinskilningslega frß ■vÝ, enda getur ma­ur vel veri­ vinur tveggja manna, ■ˇ svo a­ ■eir sÚu ˇvinir - nema a­ ma­ur sÚ illa haldi­ og sŠrt hˇpdřr sem lifir eftir mottˇinu "ˇvinir vina minna eru ˇvini mÝnir".

Eitt af sÝ­ustu verkum Olafs Olsens sem ■jˇ­minjavar­ar tengdust einnig ═slandi. Olaf gaf gˇ­f˙slega leyfi sitt, sem ■jˇ­minjav÷r­ur Dana, til a­ silfursjˇ­ur sem fannst a­ s÷gn a­ Mi­h˙sum austur ß landi yr­i rannsaka­ur ß vegum Ůjˇ­minjasafns Dana eftir a­ breskurásÚrfrŠ­ingur Ýásilfri vÝkingaaldar hÚlt ■vÝ fram a­ eitthva­ vŠri bogi­ vi­ sjˇ­inn (og heldur hann ■vÝ enn fram, n˙ sÝ­ast Ý skřrslu frß einum af al■jˇ­legu VÝkingafundunum). S˙ rannsˇkn Ůjˇ­minjasafns Dana er samkvŠmt ÷­rum breskum sÚrfrŠ­ingum einskis vir­i (sjß hÚr).áNi­urst÷­ur rannsˇknarinnar ß Nationalmuseet i Kaupmannah÷fn voru settar fram Ý fj÷lmi­lum af sÚrsveit ١rs Magn˙ssonar, ß ■ann hßtt, a­ halda mŠtti a­ danska rannsˇknin sta­festi a­ sjˇ­urinn vŠri allur frß s÷gu÷ld. Svo er n˙ ekki og f÷lsu­u ■rÝr Ýslenskir einstaklingar Ý raun ni­urst÷­ur danska ■jˇ­minjasafnsins. Nokkru ßrum sÝ­ar ■egar Úg var b˙settur Ý Kaupmannah÷fn, greindi Úg Olsen frß aflei­ingum sem ■essi mist˙lkun Ýslenskra embŠttismanna, sem hvorki voru lŠsir ß d÷nsku nÚ almenna si­semi. Var hann mj÷g lei­ur yfir ˙tkomunni og sag­ist aldrei hafa veitt leyfi­ ef hann hef­i vita­ hvernig ni­ursta­a rannsˇknarinnar var misnotu­. Meira ger­i hann n˙ ekki og ■ˇtt mÚr ■a­ mi­ur.

348218.jpg

Nokkru sÝ­ar var Úg aftur Ý sÝma- og brÚfasambandi vi­ Olsen, sem Úg hitti reyndar endrum og ein ß gangi Ý Kaupmannah÷fn, ■ar sem hann og kona hans voru lengi me­ Ýb˙­ ekki langt frß ■ar sem Úg bjˇ um tÝma ß Vandkunsten n˙mer 6, 4. hŠ­ til hŠgri. Oft keypti hann blˇm hjß blˇmasala sem ß ■eim ßrum var ß Vandkunsten, Ý h˙sinu vi­ hli­ina ß h˙sinu sem Úg bjˇ Ý. Vi­ rannsˇknir mÝnar ß afdrifum gy­inga sem sendir h÷f­u veri­ ˙r landi og Ý dau­ann af d÷nskum yfirv÷ldum ß strÝ­sßrunum (sem a­ hluta til voru gefnar ˙t Ý bˇkinni Medaljens Bagside, 2005, sem mß finna ß gˇ­um Ýslenskum bˇkas÷fnum), rakst Úg ß upplřsingar um gy­inginn Dr.jur. Wilhelm Lewinski (f. 1903), sˇsÝalista og jafnvel marxista, sem m.a. reyndi a­ komast til ═slands e­a FŠreyja. Kom Ý ljˇs Ý skj÷lum d÷nsku rÝkisl÷greglunnar, a­ fa­ir Olsens og mˇ­ir h÷f­u teki­ Lewinski upp ß arma sÚr, og bjˇ hann m.a. hjß ■eim um tÝma ß­ur en honum tˇkst a­ komast til Su­ur-AmerÝku, n.t. KˇlombÝu. Foreldrar Olafs hřstu reyndar nokkra pˇlitÝska flˇttamenn, bŠ­i gy­inga og a­ra ß heimili sÝnu Ý ┴rˇsum. Olaf skrifa­i mÚr 17. j˙nÝ ßri­ 1997 og sag­i a­ Wilhelm Lewinski hef­i komi­ sem fer­ama­ur 10 ßrum fyrr og heimsˇtt mˇ­ur Olafs, Agnete Bing Olsen. Ůß hef­i Lewinski Ýhuga­ a­ flytja til KalifornÝu, ■ar sem dˇttir hans bjˇ. Reyndar bjˇ Lewinski ■ß Ý Chicago og anda­ist ßri­ 1989.

ok_-_olaf_olsen_29551154_2012-07-15t22_20_42.jpg

SÝ­ast hitti Úg Olsen ßri­ 2011 um hausti­, ■egar haldi­ var upp ß 40 ßra afmŠli Mi­aldadeildarinnar Ý ┴rˇsum. Hann haf­i tÝma til a­ rŠ­a lÝtillega vi­ mig og spur­i mig hvernig gengi. Ekki ˇra­i mig ■ß fyrir ■vÝ a­ hann myndi komast Ý svi­sljˇsi­ ßri sÝ­ar sem eini danski njˇsnarinn ß kaldstrÝ­sßrunum sem hengdur var ˙t Ý fj÷lmi­lum eftir rannsˇknir ß ■eim kafla Ý ljˇtri s÷gu Danm÷rku ß 20. ÷ld.

Ekki minnka­i hrˇ­ur hans Ý ÷­rum ■jˇ­fÚlagsstigum, ■rßtt fyrir bernskubrekin, ■vÝ hann var ver­launa­ur af sjßlfri Danadrottningu ßri­ 2013. SÝ­ustu tv÷ ßrin gßfu fŠturnir sig og hann var bundinn vi­ hjˇlastˇl og hefur ÷rugglega ■ˇtt ■a­ b÷lvanlegt ■ekki Úg hann rÚtt. H÷fu­i­ var vÝst alveg i orden a­ s÷gn frŠnda hans eins og sumra vina hans sem Úg hef tala­ vi­. Lei­inlegt hefur honum ÷ruggleg ■ˇtt, hvernig deildin hans gamla vi­ ┴rˇsarhßskˇla var so­in saman vi­ a­rar deildir, ■annig a­ nafn hennar er eiginlega ekki lengur til, og kennsla og kennarar Ý mi­aldafornleifafrŠ­i Ý ┴rˇsum eru ekki af s÷mu gŠ­um og fyrr. Af er ■a­ sem ß­ur var, en lengi mßtti sjß hvert stefndi. Hlutirnir visna ■egar engin er nŠringin og Úg bi­ engan eftirmanna Olsens ß deildinni afs÷kunar ß ■eirri sko­un minni, og segi hana alveg kinnro­alaust.

Eftir ■essa S÷gu Ëlafs flugumanns hins AustrŠna, og sama hva­ m÷nnum ■ykir n˙ um Olaf Olsen, ■ß er ■a­ mÝn sko­un a­ ■etta hafi ß margan hßtt veri­ mj÷g merkilegur karl, og ekkert verri ■ˇtt honum hef­i or­i­ ß Ý messunni fyrr ß lÝfslei­inni. Humanum errare est, au­vita­ mismiki­ ■ˇ.

Olaf Olsen ver­ur borinn til grafar vi­ kirkjuna ß Alr° nŠrri Horsens nk fimmtudag. ┴ eyjunni bjˇ hann lengi ßsamt annari konu sinni, sagnfrŠ­ingnum Agnete Olsen, sem lifir mann sinn.

fyrkat_m_llegaard_plaque_olaf_olsen_ajb.jpg


ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

BŠta vi­ athugasemd

Ekki er lengur hŠgt a­ skrifa athugasemdir vi­ fŠrsluna, ■ar sem tÝmam÷rk ß athugasemdir eru li­in.

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband