Fćrsluflokkur: Bloggar

Gripur úr gulli eldist um nćr 200 ár í nýrri íslenskri bók

Vatnsfjordur 2007

Í framhaldi af alţýđlegri grein Fornleifs um alţýđleg frćđistörf Ţorvalds Friđrikssonar um hugsanlegan heim írskra og skoskra landnámsmanna á Ísland, barst mér bók Ţorvalds međ hrađi frá Íslandi.

Góđur gestur af rammírskum ćttum, fornvinur fjölskyldu norrćnnar konu minnar (sem er dönsk) kom í heimsókn ásamt konu sinni og fćrđi hann mér bók Ţorvalds ađ gjöf. Ég er ţó enn ekki búinn ađ glugga djúpúđugt í kveriđ. Ţorvaldur Friđriksson telur reyndar ađ "Djúpúđga"/sem er sama og Djúphugađa (eins og Auđur landnámskona er kölluđ í Fćreyjum) geti ţýtt "Guđs félagi" (sjá bls. 117 í "gelísku" orđasafni Ţorvalds í bókinni hans Keltar).

Ţorvaldur má halda ţađ ef hann vill. Villuţankar eru ekki bannađir á okkar tímum, ţví í dag getum viđ svarađ ţeim.

Gull/Óir - (Lat. Aurum)

Fornleifur rak vitaskuld strax augun í gull á blađsíđu 49. Ţar birtir Ţorvaldur mynd af litlu broti (sem er ađeins um 1. sm ađ stćrđ) af nćlu sem fannst viđ fornleifauppgröft í Vatnsfirđi í Ísafjarđardjúpi fyrr á öldinni.

Án nokkurra vitrćnna tilvitnanna í ţennan fund frá Vatnsfirđi viđ Djúp, dregur Ţorvaldur eftirfarandi ályktun af gullbroti ţessu:

Nćlan er frá tímabilinu 850-950 e.kr. [sic]. Hún kann ađ vera dýrgripur úr konungsgarđi Kjarvals Írakonungs. Snćbjörn Eyvindarson, sem bjó í Vatnsfirđi, var ömmubarn Raförtu dóttur Kjarvals. Gripurinn var bútađur í sundur, sem títt var á víkingatíđ, og ţađ ţynnubrot sem fannst í Vatnsfirđi var sennilegast notađ sem hálsmen ţví búiđ var ađ gera gat í gegnum ţađ. 

Fornleifi leiđ sannast sagna hálfilla eftir ađ hafa lesiđ ţetta kjaftćđi, bullocks, eins og ţađ er kallađ á enska tungu og ţađ sem Írar kalla bullán (uppruninn má vera öllum skýr). Ţessi vinnubrögđ koma auđvitađ ţví óorđi á íslenska fornleifafrćđinga, ađ ţeir séu eintómir grillufangarar og bullustrokkar.

Međ öll ţau hjálpartćki sem menn hafa í dag, og međal annars veraldarvefinn, hefđi Ţorvaldur geta komist ađ ţví sanna um Kite-formed broches (flugdreka-laga nćlur, sem er vitaskuld nýlegt frćđiheiti og ekki góđ gelíska). Slíkar nćlur voru vissulegar framleiddar á Írlandi.

Brotiđ sem fannst viđ rannsóknir í Vatnsfirđi er af nćlu eins og ţeirri sem fannst í Waterford á Írlandi. Nú er Waterford vitaskuld norrćnt/enskt nafn á írskum bć á SA-Írlandi og Waterford ţýđir ţađ sama og Vatnsfjörđur eins og glöggir menn sjá ţegar.

Nćlur ţessar eru ekki frá tímabilinu 850-950 eftir Krists burđ, eins og Ţorvaldur heldur fjálgur fram og ţađ án tilvitnanna - sem reyndar er engar ađ finna í bók hans - heldur frá ţví um 1100 e. Kr.

6_Kite_Brooch-Resized

Leyfum fornleifafrćđingum í Waterford ađ segja sitt frćđilega álit í stađ ţess ađ trúa bulláni Ţorvalds:

A fusion of Irish, Scandinavian, English and continental European influences

Though Irish in type, the decoration shows English, continental European and Scandinavian influences as you would expect in the Hiberno-Norse town of Waterford.  The body of the brooch was made of a cast hollow silver kite-shaped box to which was attached a hinge and long silver pin to fasten the cloak. The box was decorated with gold filigree, impressed with gold foil and amethyst-coloured glass studs. The studs were probably also made locally and it is possible that the wearer believed that they were real gems. (Sjá hér).

the-waterford-kite-brooch

Vinnubrögđ eins og viđ sjáum á bls. 49 í bók Ţorvalds Friđrikssonar, Keltar, eru leiđigjarnt grillufang af verstu gerđ. Slíkt á ekki ađ bera á torg í bókum um frćđileg málefni, ţó svo ađ bókin komi út á Íslandi, eigi ađ vera "alţýđufrćđi" og höfđa til fólksins. Íslensk alţýđa hefur sama rétt á ţví ađ ţekkja sannleikann eins og allir ađrir. Fornleifafrćđin fjallar ekki um ađ framreiđa langsóttar vangaveltur og skemmtiefni fyrir auđtrúa fólk - setta fram af fólki međ takmarkađa ţekkingu á ţví sem ţađ skrifar um. Ţannig er ţađ nú bara.

Vađmálsbók

Agaleg (áibhéalach) lesning. Stundum hef ég haldiđ ađ Ţorvaldur sé ţađ sem Írar kalla Greannmhar (Grínmađur, og er orđiđ komiđ frá norrćnum mönnum), en honum er greinilega fúlasta alvara.


Ţjóđin vantrúa - eđa er hún auđtrúa?

tessuto-tartan-scozzese

Mikiđ umrćđa hefur veriđ síđustu daga um nýja bók eftir Ţorvald Friđriksson (Thorvil MacFreddy) fyrrv. fréttamann á RÚV. Bókin kallast Keltar – áhrif á íslenska tungu og menningu. Biblía Írafársins er hugsanlega loksins komin út, og ţetta verđur vafalítiđ jólabók íslenskra auđtrúarmanna.

Ţorvaldur Friđriksson auglýsti bók sína međ ţví ađ lýsa ţví yfir viđ visir.is, ađ "Íslendingar fyrirlitu alltaf sinn rétta uppruna". Mér er nćst ađ halda ađ ţađ sé miklu frekar vandi Ţorvalds Friđrikssonar en Íslendinga almennt.

Allir sem eitthvađ ţekkja Ţorvald, vita ađ hann hefur alltaf haft nćr óbeislađan áhuga á kylfum í Gullskipum, ófreskjum og "keltum". Ţótt Ţorvaldur sé sjálfur skólabókardćmi um mann međ nćsta 100% norrćnt fas (face, fés etc./fenótýpu), langar hann ekki svo gjarna ađ heyra af ţeim einkennum og hefur nú gefiđ út fyrrnefnda bók sína um "Kelta" til ađ breiđa út bođskap sinn.

Vađmálsbók

Hönnuđur auglýsingar Fornleifur

En sitt sýnist hverjum um ritsmíđ ţá. Í raun er umtaliđ nćst ţví sem á gelísku er kallađ annađ hvort slad (slátrun), ár (boriđ fram sem hiđ danska ĺr, á flestum málískum írskum; Ár er skylt orđinu orri/örlög/ögur(stund)/ögri/ og αγρα (agra = veiđi eđa orusta á grísku), sléacht ellegar eirleach.  Síđasta orđiđ er ekki einu sinni örugglega gelískt orđ, ţó svo gćti virst í fljótu bragđi, t.d. ef einhver hefur drukkiđ of mikinn Guinness. Eirleach er skylt orlog á niđurlensku og Orloch í sumum ţýskum mállýskum og náttúrulega örlögum okkar og orrahríđinni sem svo oft geisar - svo eitthvađ sé upp taliđ.

Á FBókinni Málspjall (sjá hér) hefur hrannast upp mikil og fróđleg umrćđa um Keltabók Ţorvalds Friđrikssonar. Sitt sýnist hverjum, en flestir dćma bók Ţorvalds sem frekar vanhugsađ grillufang af neđstu skúffu. Í athugasemdunum geta menn lesiđ 5-6 athugasemdir ritstjóra Fornleifs.

Fornleifur er lítiđ gefinn fyrir hömlulausa keltómaníu. Skođanir hans geta menn einnig lesiđ í ýmsum greinum hans hér á blogginu. Hann mun ţví ekki í bili tjá sig meira, fyrir utan ţćr athugasemdir sem hann neyddist til ađ setja á FBókina Málspjall. Sá fróđleikur sem menn hafa sett ţar fram í athugasemd er ađ mati Fornleifs meira virđi en Keltabók Ţorvalds. Ég viđurkenni fúslega, ađ ég er ekki búinn ađ lesa bókina,  en af ţeim dćmum sem menn hafa látiđ flakka á Málspjalli er ég ekki vongóđur um ađ Ţorvaldur Friđriksson inn Norrćni hafi snúiđ stöđunni "Keltum" í vil. En ţetta umtal má hins vegar líta á sem ókeypis auglýsingu fyrir bókina.

Ţeir Íslendingar sem klćđa sig á hátíđum eins og skoskar ţjóđbúningadúkkur frá 18. öld, vegna ţess ađ ţeir eru međ vott ađ rauđsprengdu hári (sem reyndar er mestmegnis komiđ frá Noregi til Bretlandseyja) eđa ađra litningagalla - og sem telja sig vera svo kallađa Kelta, mega láta illa, dansa sinn River Dance og ţenja sekkjapípur sínar allt hvađ ţeir geta. Ţeir geta étiđ Haggisspađ (sem er norrćnt orđ ) og sporđrennt feitu grjúpáni (sem ekki er gelískt orđ) undan Jökli, sem ţeir skola loks niđur međ veskjutári (Whisky, sem líka er norrćnt orđ sem gefiđ var drykk er menn hófu ađ brenna vín á Skotlandi).

Screenshot 2022-11-19 at 09-49-58 On Scottish Poet Robert Burns Night Don’t Forget the Haggis

En verum samt sanngjörn. Fólk frá Bretlandseyjum, sem var beinasmćrra en Norrćnir menn, kom vissulega til Íslands, t.d. sem "ţrćlar" og annars konar fylgiliđ norrćnna manna sem sest höfđu ađ á Bretlandseyjum. Í "fylgdarliđinu" til Íslands voru t.d. löglegar eiginkonur sem ávallt var ţrćlađ út á Íslandi líkt og annars stađar. Norrćn menning gegnumsýrđi fljótt menningu Pétta (Picta) og Íra og örugglega meira en góđir menn töldu sig halda hér fyrrum, ţegar karlar vissu allt og sögđu kerlingum ađ ţegja og töluđu um kerlingabćkur í lítilmennsku sinni. Ţorvaldur hefur greinilega ekki fylgst međ nýjustum rannsóknum á áhrifum norrćnu á mál og menningu Bretlandseyja. Nú er ţađ of seint. Bókin er komin út og ţykir ekki vera afbragđ, eđa ţađ sem Írar kalla ar f(r)heabhas ellegar tharr barr (sem einnig eru orđ af norrćnum uppruna frábćrt). Kannski vćri sniđugt fyrir Thorvil McFreddy ađ lćra keltneskar tungur ađeins betur en hann hefur greinilega gert sér far um.

Ađ lokum svo tökum viđ einn lítinn sóló-vikivaka fyrir Ţorvald. Vikivaki er orđ sem fróđustu menn ţekkja enn ekki upprunann á; en ţađ er víst ekki úr gelísku komiđ. Dansarinn er ţví miđur af hánorrćnum uppruna, en hún selst, enda fremur skosk í skapi. Ef ýtt er á myndina fellir Fergja fötin. Hún arr f(r)heabhas. 

Lass á skosku er heldur ekki gelískt orđ, en er ađ sögn sérfrćđinga á Bretlanseyjum afleitt af norrćna orđinu "Laskura; Láskúra??", sem ég ţekki ekki, en ţýđir ađ sögn ógift kona. Ađrir frćđingar leggja til skýringu úr fornsćnsku (lösk kona) sem er einfaldlega laus kona eđa kona á lausu.  Ţetta ţykja Fornleifi aftur á móti nokkuđ langsóttar skýringar.

Ef lausakonan Fergja getur ekki dansađ á tölvunni ţinni, ţegar ţú hefur ýtt á hana, gćti ţađ veriđ vegna ţess ađ í tölvunni tölvunni ţinni sé of mikiđ klám. Örforrit í Fergju fer í gang, ţegar ţú snertir hana međ bendli ţínum, og eyđir hún og forritiđ síđan öllu klámi á tölvunni ţinni. Fergja er netambátt góđ og rammkaţólsk.

sassy_lassie_adult_costume.jpg

 


Gullskipsfregnir: Fagur fiskur úr sjó og merkisljón

Koi fra Kalfafelli Sarpur b

Heyrt hef ég ađ ćvintýramenn séu enn ađ leika sér á Skeiđarársandi í leit ađ "gullskipinu" Het Wapen van Amsterdam. Ţeir voru jafnvel komnir međ rússneska hjálparkokka sem notuđust viđ dróna til ađ hafa upp á fjársjóđum. Ţađ getur vart endađ nema illa.

Fornleifur hefur hins vegar á síđari árum reynt ađ miđla mörgu ţví sem viđ vitum um "gullskipiđ" (Lesiđ greinarnar hér, hérhér og hér) og reynt ađ leiđrétta villur ćvintýramanna og segja frá gripum úr flakinu, t.d. ţeim "kylfum" sem sem mađur nokkur sem vann á Ríkisútvarpinu, n.t. á fréttastofunni, hafđi fengiđ á heilann. RÚV-mađurinn taldi ađ "kylfur" hefđu veriđ í tonnatali í skipinu er ţađ strandađi. Kylfurnar voru vitaskuld ţýđingarvilla; farmskráin lýsti mörgum smálestum af múskatblómu, sem var, og er jafnvel enn, eitt af vinsćlustu kryddum í Hollandi - allt síđan á 17. öld.

Ţar sem ritstjóri Fornleifs er sonur ekta kryddkaupmanns úr Niđurlöndum ólst Leifur upp viđ múskat, bćđi hnetu og blómu. Flutti fađir minn inn báđar gerđir múskatsins og seldi í stórum stíl sem eitt af ţeim kryddum sem voru í hinum fyrrum svo vinsćlu og rómuđu kryddhillum. Sannast sagna voru hillurnar hvor tveggja, vinsćlar og óvinsćlar gjafir, sem menn keyptu gjarnan og gáfu brúđarhjónum. Heyrt hef ég af einu pari fyrir Norđan, sem fékk ţrjár hillur og eru enn ađ nota kryddiđ úr ţeim. Sum glösin hafa reyndar veriđ endurfyllt. Hins vega hafa ađrir endađ í skilnađi vegna kryddhillnanna. Illa upp alinn karlpeningur á Íslandi vildi lengi ađeins pipar og salt og ekkert gras.

Áriđ 2017 sagđi ég frá leifum af lakkskápum sem heimamenn höfđu tínt upp á sandinum eftir ađ "gullskipiđ" strandađi áriđ 1667. Voru ţessi lakkverk endurnotuđ í kirkjum. Eitt af ţeim lakkhurđum af skáp međ dćmigerđri japanskri hespuloku hefur varđveist í kirkjunni, en á 19. öld voru ađrir gripir í Kálfafellskirkju í Fljótshverfi/Skáftárhreppi, sem vafalaust eru einnig úr Austurindíafarinu Het Wapen van Amsterdam.

Kálfafellsspjald lille

Hurđ međ lakkverki í kirkjunni ađ Kálfafelli. Ljósm. Kristján Sveinsson 2016.

Áriđ 1864 barst Jóni Árnasyni ţjóđsagnasafnara og kennar á viđ Lćrđ skólann ţeim gripum, sem eru skurđmyndir af fiski og ljóni, á nýstofnađ Forngripasafniđ, ţar sem ţeir fengu númerin 66 og 67. Jón Árnason, sem var fyrsti forstöđumađur Forngripasafnsins, sem stofnađ var áriđ 1863, sat vafalítiđ međ Sigurđi málara, sem hann fékk sem ađstođarmann, uppi undir ţaki Dómkirkjunnar. Sigurđur ţjóđbúningahönnuđur sagđi oft svćsnar klámsögur. Sagan hermir ađ Jón (sem síđar var kallađur Bitter af skólasveinum í Lćrđa Skólanum, sem ţó kunnu honum vel) hafi eitt sinn beđiđ Sigurđ um ađ dempa sig, ţví í kirkjuna voru komnar konur. Er ekki hugsanlegt ađ konurnar vćru einmitt komnar í kirkju til ađ heyra klámkjaftinn á Sigga málara?

Nú, á milli klámsagna Sigurđar, dáđust Jón og Sigurđur ađ skurđmyndunum úr dyraumbúnađi Kálfafellskirkju. Ţeim var lýst á eftirfarandi hátt í ađfangabók Forngripasafnsins uppi á kirkjuloftinu áriđ 1964, en eigi höfđu ţeir fullan skilning á eđli skurđmyndanna:

Fiskurinn Koi

Kalfafells Koi Sarpur.is - Skurđmynd

Ljósm.Ţjóđminjasafn Íslands

[Ţjóđminjasafniđ] 67/1864-25:  Lax, skorinn úr tré, 1 álnar og 15 ţumlúnga lángur.  Sumir kalla hann guđlax. Hann hefir veriđ einkar haglega skorinn, og er mćlt, ađ ţađ hafi gjört Eiríkur nokkur í Holti á Síđu. Lax ţessi var ţversum yfir sömu kirkjudyrum og ljónin (nr. 66), og sýnir hvorttveggja skraut á byggingum fyrri alda, enda einnig mikinn hagleik manna á ţeim tímum.

Útskorni fiskurinn úr Kálfafellskirkju, sem er lágmynd, er hvorki meira né minna en 104 sm. ađ lengd og 28 sm. ţar sem hann er breiđastur. Ţetta er ţó greinilega enginn lax.

Jón Árnason var glöggur mađur en sjóndapur mjög. Kannski hefur hann heldur ekki haft mikil kynni af laxfiski. Fiskurinn er karpi (vatnakarfi) og er lágmyndin vafalítiđ ćttađur austan úr Asíu og líkast til frá Japan.  Japanir fóru snemma ađ rćkta ýmis litafbrigđi af vatnakarfanum og munu vera til ein 30 afbrigđi af vatnakarfar sem Japanir kalla Koi. Koi er ţeir "gullfiskar", sem menn ţekkja í almenningsgörđum erlendis og jafnvel á Íslandi. Útskornir vatnakarfar frá Japan og Kína bárust oft til Vesturlanda á 17. öld og síđar.

Vatnakarfinn er mikilvćgt tákn í Búddisma. Hćgt er ađ finna alls kyns myndir af ţeim í musterum og í líst Austurlanda fjćr.  Koi táknar auđ og góđa auđnu í asískri menningu. Koi er einnig tákn gnćgđar, hugrekkis og umbreytingar. Kínversku táknin fyrir gnćgđ og  fisk eru mjög lík. Koi er er ţví líklega fjárorđ Kínverja.  Vegna hinna mörgu litaafbrigđa sem menn hafa aliđ fram í fiskinum  er hann einnig tilvaliđ tákn "einingu andstćđnanna" - Yin og Yang, ţ.e. alhliđa tákn fyrir alla hluti sem innihalda bćđi hiđ góđa sem hiđ illa. Vatnakarfinn hefur mjög flókiđ mikilvćgi í asískri menningu og eru jafnvel álitnir vera gođsagnakenndir. Fiskurinn var sömuleiđis notađur til ađ tákna baráttu (einstaklingsins) gegn mótbáru til ađ ná markmiđum sínum, og Koi ţví sérlega vinsćlt tákn á ólgutímum.

Nú, fiskurinn sćmdi sér vel á kirkjuţilinu í Kálfafelli, ţví fiskur er einnig gamalt tákn Krists.

Fornleifur telur ađ karfinn útskorni sé vafalítiđ úr Het Wapen van Amsterdam. Hvort hann er hluti af skreyti skipsins eđa asískur gripur er ég ekki viss um.

IMG_5099 C

Í lok júlí í ár (2022) rakst ég á ţennan japanska koi (frá 19. öld), á Ţjóđminjasafninu í Edinborg. Nokkru síđar sá ég annan líkan á asíska safninu í háskólabćnum Durham á Englandi. Hann sá ég fyrst áriđ 1989, er ég bjó og stundađi nám í Durham. Ljósm. Vilhjálmur Örn Vilhjálmsson 2022.

Ljon Sarpur Kalfafell

Ljóniđ af stefni "Gullskipsins".

Ljon B Kalfell

[Ţjóđminjasafniđ] 66/1864-24: Tvö ljón, 2 álna og 15 ţumlúnga laung skorin úr tré.  Almenningur segir, ađ ţau sé sćljón.  Ţau teygja sig líkt og ţau sé á sundi: einnig hafa ţau einkennilega fćtur og mjög grimmilegan einkennilegan svip.  Ţau hafa veriđ mjög haglega skorin, en eru nú mikiđ skemmd af elli.  Ljón ţessi voru sitt hvorumegin viđ kirkjudyr á Kálfafelli í Fljótshverfi.  Sumir segja, ađ ljón ţessi hafi veriđ gjör handa kirkjunni af Írum, ađrir segja af Frökkum, en engar sönnur vita menn á ţví.

Ljónin úr Kálfafellskirkju sem Jón Árnason fćrđi á Forngripasafniđ voru reyndar ekki tvö. Ţetta er eitt og sama ljóniđ í tveimur hlutum, ţ.e. tvćr vangamyndir sama ljónsins, eđa tvćr lágmyndir sem ćtlađ var ađ sýna ljóniđ beislađ viđ eins konar kassa sem oft myndađi skutstrjónuna á skipum 17. aldar. Kassi ţessi var styrktur til ađ skip löskuđust síđar er ţeim var siglt á önnur skip. Ljónsmyndirnar eru nokkuđ verkleg eđa um 1,68 metri ađ lengd án halanna. Ţetta gćti ţví vel veriđ hluti af stefnisdýri (gallíonsfígúru) Het Wapen van Amsterdam.  RP-P-OB-11.354  detail

Dćmi af stafni Hollensk verslunarskips frá 17. öld. Koparristan er gerđ áriđ 1647 af Wenceslaus Hollar (1607-1677), listamanni frá Bćheimi sem settist ađ í Niđurlöndum og gerđi listagóđar og nákvćmar ristur af skipum: Fyrir neđan er ítarmynd af trjónunni og Kálfafellsljóninu hallađ til ađ sýna hvernig ţađ hefur fyrrum svifiđ yfir höfin blá í stafni Het Wapen van Amsterdams. Myndir Rijksmuseum, Amsterdam og myndin neđst Ţjóđminjasafn Íslands.

RP-P-OB-11.354  detail b

Skáljón b

RP-P-OB-11.344(2) detail

Stefnistrjóna af herskipi hollensku sem var stćrra en Het Wapen van Amsterdam. Hér sést ljóniđ ađeins betur. Rista gerđ af Wenceslaus Hollar áriđ 1647. Rijksmuseum, Amsterdam.

Ţađ má líklegast vera orđiđ öllum mjög ljóst ađ ţessi síendurtekna leit gamalla manna međ sjórćningjagen, er út í hött og hálfkjánaleg. Aftur var ýtt, frekar en hitt, undir međ ţessari vitleysu í fyrra ţegar mjög slök heimildamynd birtist um gullskipiđ (sjá um ţá sögu hér). 

Fleiri mikilvćg gögn varđandi Gullskipiđ

Áriđ 2020 vakti ţađ ţví miđur ekki verđskuldađa athygli, ađ Ţjóđskjalasafniđ setti út á Fésbók sína merkilegt bréf frá 1763 og afskrift af ţví, sem sýnir svart á hvítu hve mikiđ gullskipsleitamenn hafa vađiđ í villu um stađsetningu flaksins. Bréfiđ er frá 1763 eđa 96 árum eftir ađ Het Wapen van Amsterdam strandađi. Ţá voru menn enn međ miklum erfiđismunum ađ nýta sér efniviđ úr skipinu. Ţeir sem hyggja í framtíđinni í frekari gullskipsleit, ćttu kannski ađ líta á ţessa heimild frá 1763 á vef Ţjóđskjalasafnsins.

Sömuleiđis töldu fyrri kynslóđ sig vera búna ađ finna skipiđ áriđ 1974, alveg niđur viđ sjávarborđ rétt austan Markóss ţar sem sem heiti Síki. Ţetta kom fram í skýrslu sem bandarískt fyrirtćki gerđi fyrir Bandaríska flotann sem vildi vera Íslendingum hjálplegur í fjársjóđaleit. Ekki reyndist neitt vera ţar sem menn grunađi áriđ 1974 ađ Gullskipiđ vćri.  Sérfrćđingsálit bandarísku sérfrćđinganna birtist í skýrslu áriđ 1974 og niđurstađa hennar var mjög neikvćđ. Sérfrćđingar frá ýmsum löndum töldu ţađ borna vona ađ finna leifar af Gullskipinu.IMG_5099 B

Stálţiliđ mikla sem rekiđ var niđur umhverfis ţađ sem menn héldu vera Het Wapen van Amsterdam. Ţar innan í fundu menn togarann Friedrich Albert. Ljósm. RÚV/Sjónvarp 1983.

Síđar, eđa áriđ 1983, "endurholdgađist" gullskipiđ leitarmönnum aftur. Ţá birtust dollaramerki i augu sumra stjórnmálamanna og međ miklum viđbúnađi og gríđarleg styrkjum úr ríkissjóđi var sér kastađ út í óhemjumiklar framkvćmdir á sandinum. Árangur erfiđisins var ţýski togarinn Friedrich Albert frá Geestemünde sem strandađi á sandinum áriđ 1903.

Niđurstađa skýrslunnar sem bandaríski flotinn gaf Íslendingum var virt ađ vettugi áriđ 1983. Leitarmenn fengu tugi milljóna úr ríkiskassanum. Sjórćningjar međal stjórnmálamanna létu leitarmenn "Gullskipsins" ljúga sig fulla.

Ekki var ţó allt slćmt. Stafsmenn Ţjóđminjasafnsins komust í ćvintýraleit og var Ţór Magnússon ţjóđminjavörđur farinn ađ trúa ţví ađ Gullskipiđ vćri í raun fundiđ. Ţeir fúlsuđu síđan viđ ţýska togaranum sem var ţađ eina sem í sandinum var. Ţjóđminjasafniđ sat eftir međ hvítan Jeppa sem safniđ fékk ađ kaupa međ beiđnibleđli vegna ćvintýrisins. Hann var löngum kallađur Gullkálfurinn. Menntamálaráđuneytiđ reyndi ítrekađ ađ fá hann endurgreiddan, en árangurs.

 

Flestir ţekkja Hollendinginn fljúgandi sem var ţjóđsagna og draugaskip, sem aldrei var til nema í hugum manna. Hyllingar (fata morgana) gćtur veriđ skýringin á skipi ţví. Gullskip fullorđinna manna sem hafa leikiđ sér á Skeiđarársandi í dýrasta sandkassaleik Íslandssögunnar, án ţess ađ hafa fyrir ţví ađ rannsaka fyrirliggjandi heimildir, er einnig hylling.  

Ef Íslendingar vilja verđa ríkir, verđa ţeir ađ hafa fyrir hlutunum, líkt og Hollendinga var vani á ţeirra gullöld. Íslensku peningatrén visnuđu flest eftir hruniđ, enda ímyndunarplöntur. Mér fannst afar furđulegt, ađ rotnir ávextir ţeirra heilluđu Hollendinga sem eru ţekktir fyrir ađ halda vel í aurinn. Vonandi hćtta menna ađ leita ađ ríkidómi í svörtum sandi Suđurlands og lćra ađ peningar koma ađeins međ vinnu, ţjófnađi, sem happdrćttisvinningar og frá ríkum ćttingjum úti í heimi, nema kannski í Nígeríu.

Dr. Vilhjálmur Örn Vilhjálmsson, 30.10.2022

Mikilvćg viđbót 2. nóvember 2022.

Fornleifur var alveg búinn ađ gleyma ţví ađ meistari Ţórđur Tómasson skrifađi um ljóniđ og karfann í bók sinni Svipast um á Söguslóđum (Skrudda 2011; bókina fćrđi mér gamall vinur og grafari m.m. Einar Jónsson, sem vitaskuld hefur gert athugasemd viđ minnisleysi mitt).

Ţórđur kallar ţó fiskinn guđlax (sem hann er ekki), en telur hann, andstćtt Jóni Árnasyni (1864), sem og ljónin hiklaust vera erlent verk og vafalaust vera úr Het Wapen van Amsterdam. Hinn fjölfróđi Ţórđur taldi ađ ljónin gćtu hafa tilheyrt skjaldamerki Amsterdam-borgar sem var rauđur skjöldur međ miđborđa svörtum sem er langsum um skjöldinn miđjan og á honum ţrjú X silfruđ eđa hvít; og ađ ljónin vćru hluti af skutmynd (spegilsmynd) skipsins. Skutljón sem héldu skildi Amsterdam-borgar voru á 17. öld jafnan sýnd ţannig ađ ţau horfđu til hliđar, fram í ţann sem á lítur, eins og ljónin sem Austuríndíafélagiđ (VOC) notađist viđ, t.d. í skjaldamerki Batavus-borgar síđar Jakarta) í Indónesíu. Ţau setja venjulega eina afturlöppina fram fyrir hina. Kannski eru skutljónin enn í Skaftafellssandi, en ţađ er ţó fremur ólíklegt. Guđlax (Lampris Guttatus) er sömuleiđis allt annar fiskur en sá sem festur var yfir kirkjudyrum á Kálfafelli.

Ţórđur Tómasson vísar í bók sinni Svipast um á Söguslóđum (bls. 297) í bréf séra Jóns Sigurđssonar á Kálfafelli (22. jan. 1862 og 1. júlí sama ár) til Jóns Árnasonar biskupsritara og síđar fornmenjavarđar, ţar sem hann segir af sendingu gripanna ađ austan frá Kálfafelli. Séra Jón á Kálfafelli gat einnig fyrr um "trémyndir af tveim ljónum og einn guđlax" í atriđi um fornleifar í sóknarlýsingu til Bókmenntafélagsins um Kálfafellssókn í Fljótshverfi sem hann dagsetti á Kálfafelli ţann 12. júlí 1859 (Sjá Skaftafellssýsla sýslu- og sóknarlýsingar Hins íslenska bókmenntafélags 1839-1873. Sögufélag. Rv. 1997:180).

Ţökk sé meistara Ţórđi! En einnig Einar Jónssyni og Kristjáni Sveinssyni fyrir upplýsingar og hjálp viđ ađ finna ritheimildir um hvernig ljónin og fiskurinn úr Het Wapen van Amsterdam bárust Jóni Árnasyni.

SK-A-4643 b

Skjaldamerki VOC-borgarinnar Batavus (Jakarta) á Jövu frá 1651. Skjöldurinn er varđveittur í Rijksmuseum, Amsterdam. Neđst má sjá Guđlax nýkominn í verslun í Reykjavík. Vel gćti mađur ţegiđ sneiđ úr slíkum eđalfiski. Sjá í athugasemdum samtímamynd af Het Wapen van Amsterdam (1653-1667). Sjá vinsamlegast einnig athugasemdir neđst.

Fallegur fiskur lagđur í sósuna - Vísir


Rassskák í Reykjavík

Buttscan

Ţegar fréttir berast af ţví ađ Hans Niemann ćtli ađ "súa" norska heimsmeistarann Magnus Carlsen "till Kingdom come", líkt og Kanar hóta öllum stundum - berast einnig ferskar fregnir af ţátttöku Magnúsar Carlsens í slembilukkumóti í Reykjavík til minningar um Íslendinginn Bobby Fischer.

Ţess verđur eiginlega ađ geta, áđur en lengra er teflt á tćpasta vađ, ađ ritstjóri Fornleifs ţótti um tíma efnilegur í ţessari íţrótt peđanna, en ţekkti sem betur fór sínar takmarkanir og vitjunartíma. Hann hafđi ţess í stađ lúmskt gaman af skákbrjálćđinu sem herjađi á unga, bólugrafna unglinga í MH á ţeim tíma sem hann var í ţeim skóla. Nú kann hann ađeins ađ tefla fram eitruđu peđum sér og öđrum efahyggjumönnum til skemmtunar. Efahyggjumenn máta kannski ekki menn, og annan, en ţeir geta, ef ţeir leika rétt, fengiđ fólk til ađ hugsa međ öđrum líkamshlutum en rassinum og álíka verkfćrum.

Skák er forn og göfug list/íţrótt, sem utan nýrrar ţróunar međ senditćkjum djúpt í endagörn í beinu sambandi viđ Deep Blue skákforritiđ eđa síđar IBM RS6000/SP, er ćttuđ austan úr Asíu, nánar tiltekiđ Íran.

Eitthvađ hefur boriđ á ţví í fjölmiđlum ađ unglingurinn Hans Niemann sé sagđur ćttađur austan úr Asíu líkt og skáklistin. Margir ćtla einnig ađ hann sé gyđingur. Ţví er risin upp sveit manna fyrir Vestan sem heldur međ honum vegna meints uppruna frekar en manndóms. Kjánaskapur Bandaríkjamanna veldur manni sífellt meiri áhyggjum.

Skákuđ ćttfrćđi

Nú er ţví reyndar svo háttađ ađ Niemann er reyndar alls ekki gyđingur líkt og sumir stuđningsmenn drengsins í BNA ímynda sér á svipađan hátt og ţeir sem styđja Úkraínumenn í stríđi viđ Rússa ímynda sér ađ Volodomir Zelenskij sé af ćtt Salómons. Margir eru jafnvel farnir ađ skrifa nafniđ Nieman, til ađ hreinsa nafniđ frá ţýskri gerđ ţess međ mann-endanum.

Hans Niemann er annars vegar af dansk-ţýskum ćttum (Niemann) og hins vegar af "Mormónaslekti" frá Utah (Irvine). Niemann-ćttirnar í Danmörku tilheyra allar ţýska minnihlutanum í Danmörku. 

Ţví er einnig oft haldiđ fram ađ Hans Niemann sé af dansk-hawaiískum ćttum. Hawaii-ćttfćrslan kemur einvörđungu af ţví ađ foreldra hans hafa klínt nöfnum frumbyggja Hawaii á öll fimm barna sinna. Hans Niemann heitir t.d. fullu nafni Hans Moke Niemann. Nafniđ Moke er reynda byggt á misskilningi eđa misheyrn foreldra hans, ţví Moke ţýđir gjaldţrot eđa asni á máli innfćddra. Líklegt ţykir, ađ nafniđ hafi átt ađ vera Moge, sem ţýđir draumur.

Fađir Hans Niemanns, David, og móđir hans Mary, sem bćđi hafa unniđ hjá tölvufyrirtćkjum, unnu eitt sinn í 4 ár í Utrecht í Hollandi. Ţar var Hans litla trođiđ í skóla fyrir foreldra sem halda ađ börnin ţeirra séu snillingar. Skóli ţessi ber nafniđ Leonardoschool og hefur mjög misjafnt orđ á sér. Ţađan brautskrást ekki margir snillingar.

Í hollenska dagblađinu Volkskrant las ég um daginn áhugaverđa grein um minningar fólks um Niemann í barnasnillingaskólanum í Utrecht. Ţar er međal sagt frá skákáhuga drengsins og ţví ađ hann átti afar erfitt međ ađ beisla vonbrigđi sín ef hann tapađi - í hvađa leik sem var. Er hann var níu ára og ekki enn farinn ađ sćkja snillingaskólann, ritađi kennari hans ţessa umsögn:

Síđan í Janúar hefur ţú veriđ mjög ofstćkisfullur. Hafđu í huga ađ ţetta fjallar um ađ tefla betur og ađ hugsa dýpra. Ţá getur ţú náđ mjög langt (á hollensku: Sinds januari ben je heel fanatiek bezig geweest. Houd wel in de gaten dat het erom gaat dat je beter schaakt en dieper denkt. Dan kun je héél ver komen.

Ţví er einnig haldiđ fram í Volkskrant ađ hrokkinkollurinn (Krullenbol) Niemann hafi veriđ lýst sem snillingi í hjólreiđum á barnsaldri. Ţví halda foreldrar hans ađ minnsta kosti  fram viđ umheim sinn (FB). Hollendingar segja hins vegar ađ ţađ sé bölvađ opscheppen (Grobb, sem hugsanlega skylt íslenska orđinu uppskafningur). Ţeir sem stunda opscheppen (grobb) og eru opscheppers eru litnir mjög neikvćđum augum í Hollandi og gilda hin vel ţekktu dönsku Jantelög víst einnig í Niđurlöndum.

Hiđ rétta í reiđhjólaframa Niemanns er ađ hann tók ţátt í reiđhjólamóti í skóla á barnsaldri og kom í mark á ţriđja besta tímanum (á eftir stelpu). Hann grét sáran yfir ţeim aumu örlögum - og skömmu síđar hvarf hjól hans á dularfullan hátt. Mörg hjól finnast í díkjum Hollands.

225018_10150264592673185_8056001_n

 

Niemann lenti alltaf í ţriđja sćti í hjólreiđum í Utrecht

314477_10150435340228185_692929051_n

Ći, ţarna fékk strákurinn bara silfur. Aumingja kallinn. Mađur kennir í brjósti um hann.

389974_10150546825748185_706691891_n

Ekki var hann sérlega ánćgđur međ lítinn bikar. Bermúdaskál hefđi veriđ miklu betri eins og allir Íslendingar vita. En keppendur fengu jafnstóran bikar. Hollendingar hafa sparađ allar götur síđan allt fór á hass ţegar blómlaukar settu ţá á hausinn áriđ 1700 og súrkál.

Niemann mun hafa grátiđ mikiđ og látiđ illa er hann vann ekki skákir í snillingaskólanum í Utrecht og á barnaskákmótum í Hollandi.

Líklega hefur hann veriđ mjög metnađargjarn barn, en ţađ er ekki nauđsynlega merki um snilligáfu, segir dóttir Fornleifs sem er sálfrćđingur. Ţađ getur einnig og oftast veriđ birtingarmynd ofdýrkunar og vćntingar foreldranna, sem eru  yfirmóta  metnađargjörn fyrir hönd barna sinna. Ţađ er fólkiđ sem sem setur börnin sín í sérskóla fyrir snillinga og sem uppgötvar 10 árum síđar ađ börnin voru eins allir ađrir. Allir selló, fiđlu og píanótímarnir voru jafnvel til einskis. Börnin voru í besta máta ađeins "klárara" fólk en foreldrar ţeirra og er ţađ ekki bara fínt ađ vera smábetrungur gamla fólksins. Foreldrarnir eru, oft sem áđur, vandamáliđ.

Rassmyndatökur í Reykjavík?

Eins og menn sjá á myndinni efst viđ ţessa frétta og skákskýringu Fornleifs, eru ţađ nú orđin örlög bestu barnasnillinga ađ rassinn á ţeim sé myndađur í bak og fyrir, allt frá bleyjualdri fram undir tvítugt. Ţar gćtu leynst ýmsar grćjur og jafnvel einn og einn d(r)óni.

Ćtli ţátttakendurnir fimm á rassskákmótinu í Reykjavík fái slíkar rassíu á sig? Er ekki alltaf veriđ ađ spara?

En ég held međ Carlsen, svo ţađ fari ekkert á milli mála. Hann verđur ađ eiga fyrir sektum ef Nieman súar han till Kingdom come.


mbl.is Carlsen lentur og teflir á ţriđjudag
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Sígarettu-Sigga

Funny card Iceland

Ritstjóri Fornleifs hefur lengi veriđ á ţeirri skođun, ađ Bandaríkjamenn stígi ekki almennilega í vitiđ.

Áriđ 1909 var ţađ líka vandamál. Kanar lćra seint og nýlega kusu ţeir svo yfir sig brjálađan forseta - og ţar á undan einn fáráttuvitstola.

Áriđ 1909 gat ţađ hent reykingamenn í Vesturheimi, ađ ţeir fengju glađning međ sígarettum sínum í formi lítilla litmynda eđa póstkorta af konum, nokkuđ vel klćddum.

Ţeir sem keyptu pakka af MURAD sígarettum, sem var krassandi tyrknesk blanda, glöddust mjög ţegar ţeir fengu fagrar ţjóđbúningastúlkur frá öllum heimshornum beint í pakkann sinn. Ţeir gátu hóstađ eistun úr pung er ţeir dásömuđust yfir fegurđ ţeirra. Ţetta var vitaskuld heilli öld áđur en ađ menn pússígröbbuđu sig ţar vesturfrá upp í hćstu embćtti.

Ísland var kynnt til sögunnar í BNA undir fána Kongelig Grřnlandsk Handel og hinu gamla merki Íslands - hinum grófa plattfiski (sjá allt sem vita ţarf um plattfiskinn hér). Ţađ er engu líkara en ađ Siggan á myndinni sé norđur á Lófóti í Noregi međ danska hanska frá Randers.

Ţó ţessi "íslenska stúúlllkkka" reykingamannanna sé tómt tóbak og tjara, er hún ţó öllu skárri en hryllingsmyndirnar sem nú prýđa sígarettupakkana. Ćijá.


SJÓN innleiddi pönkiđ í Sovétríkjunum

Screenshot 2022-10-19 at 10-09-35 Tíminn - 188. Tölublađ (30.08.1977) - Tímarit.isSkáldiđ Sjón, sem forđum var ţekkt sem Sigurjón Birgir eđa bara Grjóni kynnti pönkiđ í Sovétríkjunum sumariđ 1977. Ţví heldur skáldiđ sjálft fram í viđtali viđ Ríkissannleiksveituna RÚV í tilefni af sextugsafmćli sínu (lesiđ og hlustiđ hér). Ţar sem pönkiđ eru formlega orđnar fornleifar lćtur Fornleifur ţessa sögu til sín takaRannsóknarvinnan bendir til ţess ađ Sjón sé einnig orđin gamlingi.

Um leiđ og ég óska SJÓN - formerly known as Grjóni - innilega til hamingju međ ađ vera orđiđ hálfgert gamalmenni og ţví tćkan á til yfirkeyrslu á Fornleifi, leyfi ég mér ađ segja meiningu mína um gloppótt minni hans. Mig grunar ađ Sjón sé kominn međ forstig karlrembings, sem er allra fyrsta stig Alzheimers. Ég get einfaldlega ekki fengiđ tímavélar Fornleifs til ađ stemma viđ yfirlýsingar Grjóna um ađ hann hafi innleitt pönkiđ í Sovétríkjunnum sálugu.

En - ef svo er sem SJÓN segir og rétt ţykir, virđist fullvíst ađ SJÓN beri geysimikla ábyrgđ á stríđinu í Ukraínu, Glasnost og jafnvel ýmsu öđrum heimsviđburđum.

Nú skilur mađur ađeins betur af hverju menn trampa á Guđbergi Bergssyni eins og rusli á nírćđisafmćli hans, en lofa ţess í stađ SJÓN upp til skýjanna. Menn ţola ekki sannleikann á Íslandi.

Í tilefni af sextugs afmćli Grjóna, er RÚV međ viđtal viđ hann - eđa hann viđ RÚV. Í viđtali ţessu notar Sjón sömu stílbrögđ og Laxness gerđi um sextugt. SJÓN setur sjálfan sig í innstu hringiđu sögunnar líkt og Laxness gerđi - en um sjálfssviđssetningu Laxness má lesa í bók Fornleifs Laxness Leiđréttur, sem enn á ný er metsölubók fyrir jólin, enda ókeypis. Kaupiđ hana ókeypis hér.

SJÓN segir RÚV frá ţví (hlustiđ hér) ađ hann hafi áriđ 1977, er hann var tćpra 15. vetra, keypt heila glás af pönkplötum í Kaupmannahöfn og fariđ međ ţćr á ungliđaráđstefnu á Krímskaga.

Ég tel mig vita, eftir ađ hafa samband viđ vin minn í Rússlandi, V.P. ađ nafni, ađ ţetta hafi veriđ samkoman á Artek, um síđari hlutann í júlí 1977.  Á samkomunni á ARTEK, voru saman komin ungmenni frá 103 ţjóđlöndum og slagorđ hátíđarinnar ţetta ár var  May the Sun be Forever Látum nú SJÓN og RÚV gera sögu ríkari:

Ţegar Sjón var 16 ára [Viđbót Fornleifs: Sjón var ađeins 14 ára - starfsfólk RÚV kann ekki ađ reikna] var pönkbylgjan í algleymingi. Áriđ 1977 [Innskot Fornleifs og KGB: í lok júlí] fór hann til Sovétríkjanna međ sex öđrum íslenskum krökkum á Alţjóđamót ćskunnar á Krímskaga. „Í ţessari ferđ flugum viđ í gegnum Kaupmannahöfn og ţar komst ég í plötubúđir og ég fór međ úttrođna ferđatösku af pönki til Sovétríkjanna.“ Eitt kvöldiđ bađ starfsmađur sumarbúđanna eftir ađ fá plöturnar lánađar. „Ég ţorđi ekki ađ láta ţćr frá mér af ţví ađ ég hélt ađ ţau ćtluđu kannski ađ taka ţćr og eyđileggja ţćr. Svo ég náđi í ferđatöskuna og fór međ honum ofan í kjallara og ţar sat mađur [Viđbót Fornleifs: Ţađ var fyrrnefndur V.P.] tilbúinn, tveir, ţrír, međ stórt spólutćki og svo tóku ţeir upp allar plöturnar.“ Ţađ má leiđa líkur ađ ţví ađ eitthvađ af ţessum plötum hafi fariđ í dreifingu í Sovétríkjunum og fengurinn frá Kaupmannahöfn ruddi ţví pönkinu rúms ţar í landi.

Screenshot 2022-10-19 at 10-11-19 Tíminn - 188. Tölublađ (30.08.1977) - Tímarit.is

Íslendingar rottuđu sig vitaskuld saman viđ Palestínumenn á ARTEK-ungliđaráđstefnunni á Krím og rćddu um ađ ryđja gyđingum í sjó fram. Ţađ var vel ađ merkja, ţegar ekki var veriđ ađ afrita pönkiđ í kjallara hótelsins sem Pönkpíónerinn Grjóni hafđi keypt ferđatöskufylli af í Kóngsins Kaupmannahöfn. Kannski hlustuđu hryđjuverkamenn framtíđarinnar á pönkiđ hans Grjóna. Ég leyfi mér ađ efast um ţađ. Myndin er úr skjalasafni Mossad.

Já, nú vitum viđ ađ SJÓN, háaldrađur, telur sig hafa fćrt fulla tösku pönks til Sovétríkjanna áriđ 1977, og ţađ löngu áđur en KGB frétti af komu tónlistastefnunnar áriđ 1978 (sjá hér ţar sem saga pönksins í Sovétríkjunum er rakin, en hvergi er ţó minnst aumingja Grjóna). Samkvćmt SJÓN er ţađ sjónminninu ađ ţakka ađ viđ fengum Glasnost - og enn fremur honum ađ ţakka, ađ viđ höfum Putín í dag. 

fs46175

Svetlana Nektarína var, og er enn, njósnari. Hún kom upp um pönkplötur Grjóna, svo hann var fćrđur niđur í kjallara hótelsins af Valdimar túlki og öđrum fauta. Hér sést Svetlana Nektarína segja indverskum stúlkum frá yfirpönkaranum Lenín. Hćgt er ađ sjá kvikmynd frá ARTEK 1977 á Krím hér.

Öllu erfiđara er aftur á móti ađ skýra, hvernig tćplega 15 ára stráklingur ofan af Íslandi hafđi ráđ á ţví ađ trođfylla ferđatösku međ pönkviníl, í landi (Danmörku) ţar sem pönkiđ fékk ekki almennilega fótfestu fyrr en síđla sumars 1977 er Johnny Rotten kom til Köben (ítarefni má finna hér). Plötur voru fjári dýrar á ţessum tíma og ekki var börnum úr auđmannastétt bođiđ á ungliđaţingin á ARTEK á Krím.

Afkomendur drekaflugunnar sem settist á rasskinn Grjóna (hlustiđ á RÚV - SJÓN er sögu ríkari), eftir ađ hann hafđi synt nakinn í á á Spáni, hafa reyndar stađfest ađ hafa sest á afturendann á Sjón, ţví hvítara rassgat höfđu ţćr vissulega aldrei litiđ viđ bakka árinnar. Ţćr suđa enn um hvíta rassinn frá Ísalandi. Ţví miđur hefur ekki enn tekist ađ ná í miđil til ađ mana upp anda Madame Elisu Breton, sem rak SJÓN í bađ, en viđ látum erfđasögur drekaflugnanna á Spáni nćgja. Ađrar sögur eru ekki nema svipur hjá SJÓN.

fs46174

Hér má sjá frćndur vora Dani viđra ţjóđfána sinn á ARTEK sumariđ 1977.

Lítill Lenín

 


Svante Pääbo Nóbelsverđlaunahafi 2022 og heimsókn hans á Íslandi 1995

image03 b

Nóbelsverđlaunahafinn i lćknisfrćđi, Svante Pääbo, prófessor í Leipzig og Japan, sem ber eftirnafn móđurfjölskyldu sinnar í Eistlandi, kom eitt sinn viđ á Íslandi.

Sumariđ 1995 hélt tannlćknafélagiđ á Íslandi merkilega ráđstefnu. Ráđstefnan bar nafniđ DNA in Calcified Tissues. Forensic Odontology and Anthropology. Nordic Symposium og var hún haldin í húsakynnum Tannlćknafélagsins í Síđumúla, 22.- 25. júní. Hafđi Svend Richter veg og vanda af ráđstefnunni. Ţarna mćttu sérfrćđingar eins og Svante Pääbo, sem ţá starfađi í München og Erika Hagelberg, sem ţá stjórnađi DNA-rannsóknum í Oxford. Hinn merki réttarmannfrćđingur okkar, Ewa Elvira Klonowski, var ţarna einnig. Ég fékk 20-25 mínútur til ađ segja frá rannsóknum mínum (á sögu íslenskrar líkamsmannfrćđi, sjá t.d. hér) og rannsóknum danska líkamsmannfrćđingsins Hans Christian Petersen, í verkefni sem viđ höfđum unniđ sameiginlega ađ (sjá hér).

Samkvćmt prógrammi ráđstefnunnar (greinasafn var aldrei gefiđ út í riti), hélt Pääbo nokkra fyrirlestra, m.a. um rannsóknir sínar á DNAi úr múmíum í Egyptalandi, en Hagelberg almennara yfirlit yfir ađferđafrćđilega ţćtti rađgreininga á erfđaefni úr fornum beinum og vefjasýnum. Ég gat ţví miđur ekki komiđ á alla fyrirlesrana, ţví ég var einhvers stađar viđ uppgröft ef ég man rétt.

Líkt og Hannes Hólmsteinn talađi mikinn forđum viđ sér fróđari menn í kennarastofu í Oxfurđu, átti ég mjög ánćgjulegar samrćđu viđ Svante Pääbo, sem klćjađi greinilega í fingurna og stakk upp á DNA-verkefni á íslenskum beinum. Úr ţví varđ nú aldrei, ţví ég var ţá ţegar orđin persona non grata fyrir ađ segja sannleikann á Íslandi um óáfalliđ silfur úr jörđu og lélega stjórnarhćfileika yfirmanns míns sem snúin var aftur til starfa eftir nokkurra ára fyllerísfrí sem hann var settur í. Ég rađgreindi vandamál Ţjóđminjasafnsins rétt, og nú vitum viđ ađ  ţau erfast kannski líka.

Ég var reyndar kominn í samband viđ Hagelberg varđandi áform um ađ rađgreina bein í Ţjóđminjasafni í samvinnu viđ fornleifafrćđing í York, sem starfađi í Orkneyjum. Ég vildi einnig ađ Hans Christian Petersen yrđi međ. En síđla árs 1995 fóru bréf til mín frá ţessum ađilum ađ hverfa á mjög furđulegan hátt. Ég frétti löngu síđar ađ bréf hefđu veriđ send og ađ menn undruđust ţögnina frá mér. Ţannig voru nú ađferđir á stofnun ţeirri sem ég vann viđ.

Ţett var löngu áđur en Pääbo fór ađ rannsaka Neanderthalsmenn, en Hans Christian Petersen lauk um ţetta leyti doktorsritgerđ í Árósum og Bordeaux um mćlingar sínar á beinum Neanderdalsmanna, og tel ég ađ Hans hafi séđ fyrir ýmsa hluti sem Pääbo stađfesti suma hverja međ DNA-rannsóknum.

Einhverju sinni ţađ sumar sem Hans mćldi bein Forníslendinga (1994), kom hann allur uppveđrađur ofan úr turni safnahússins, ţar sem hann sat viđ mćlingar á 6. hćđi, niđur í kaffiđ á jarđhćđ Ţjóđminjasafnsins. Hann sagđi mér frá einstaklingi í kumli í Skagafirđi sem var međ herđablađ sem var nćr alveg eins og herđablađ á Neanderdalsmönnum. En ţá hafđi Hans skođađ marga í Frakklandi og öđrum löndum, áđur en hann fékk doktorsnafnbót sína fyrir frćđin. Ég gat ekki setiđ á mér og miđlađi strax uppgötvuninni til samstarfsmanna minna og spurđi, hvort einhverjir vćru međ slík herđablöđ í kaffinu ţann daginn. Ţađ var ekki laust viđ ađ mér fyndist ég bćri slíka byrđi á herđum mér, enda ćttađur ađ hluta til úr Skagafirđi (Homo Skagafiordensis). Mig minnir ađ Árni Björnsson hafi allur vaknađ viđ ţessi tíđindi, en Elsa Guđjónsson fussađi eins og hún gerđi nú oft blessunin, ţegar hún heyrđi um ískyggilegar nýjungar í frćđunum.

En nú 27 árum síđar vitum viđ ađ: Einhver prósent af nútímamönnum í Evrópu eiga ćttir ađ rekja til Neanderdals - ţó enn hafi ekki veriđ greint frá ţeim tengslum á Íslendingabók.

Ţess má geta ađ sćnskur fađir Svante Pääbos, Sune Bergström, fékk Nóbelsverđlaunin ásamt öđrum fyrir árangur í lífefnafrćđi áriđ 1983. Hann vann viđ hormónarannsóknir. Epliđ fellur sjaldan langt frá eikinni eins sagt var í löndum ţar sem engin eplatré uxu, og hvađ ţá eikartré.

Svo fariđ sé dýpra í genamengi Pääbos sjálfs, ţó hann hafi vćntanlega ekki rađgreint sig, ţá taldi Pääbo sig vera Homo Sexualis og er svo sagt frá ţví á Wikipediu:

In Pääbo´s 2014 book Neanderthal Man: In Search of Lost Genomes, he stated that he is openly bisexual—he assumed he was gay until he met Linda Vigilant, an American primatologist and geneticist whose "boyish charms" attracted him. They have co-authored many papers. They are married and raising a son and a daughter together in Leipzig.

Jammi já, mannveran er fjölbreytileg, sem betur fer, en ţađ hafa Íslendingar ekki enn skiliđ, ţó ţeir taki eins og ólmir ţátt í göngum á hinsegin dögum en eru samt međ fordóma. Homo Hypocriticus er stór ćtt á Íslandi, komin af formóđurinni Gróu á Leiti, sem hafđi ţóttann međ frá Noregi í öllum sínum beinum.

Myndin efst (Ljósm. Frank Vinken) sýnir Pääbo í "ađ vera - eđa ekki ađ vera" stellingu, međ einn af fyrstu Heimdellingunum sem rađgreindir hafa veriđ. Helst mćtti halda ađ sá Homo Neanderthalensis hafi veriđ hýr - kannski er ekki hćgt ađ rađgreina allt. Hauskúpan minnir ţó mjög á Bjarna Ben, án ţess ađ ég hafi rađgreint Bjarna. Sumt er sagt međ fyrirvaralit.

                           Nobel Prize - Wikipedia


Julius A. Leibert, the first Rabbi in Iceland

leibert.jpg
 
The first non-Christian religious ceremony in Iceland, after Christianity was officially adopted in Iceland in year 1000, was held over 941 years after the official conversion to Christianity at Alţingi, the original outdoor Parliament assembly at Ţingvellir east of Iceland´s capital Reykjavík.

The 1941 gathering was a Jewish Yom Kippur gathering. It took a World War for a new religion to be practised in this culturally homogenous country of ours. In all likelihood, the first rabbi who led a religious ceremony in Iceland came to Iceland under the auspices of the US Army. It was in the fall of 1942. His name was Julius Amos Leibert. He was quite a remarkable man and an advocate of modern reformed Judaism.  Although Rabbi Julius Leibert only came to Iceland two or three times, it is quite certain that he is the first rabbi who served a Jewish congregation in Iceland. It seems to me that it is very fitting to remember him with the honour he deserves and for the great person he was. 

Born in Lithuania as Zelig Lebedko

Julius Amos Leibert was not born an American. He was, like many other Americans, a poor immigrant on the North American continent. Immigrants sought there to improve their conditions and sometimes to escape certain death due to persecution in their homeland.

Leibert was born in Lithuania on March 20, 1888. Some sources claim that he was born already in 1885; And that he intentionally kept his documents showing a later birth-date than the real one, in order to have a better chance of being admitted to the United States. When Julius was born, Lithuania belonged to the Russian Empire.

In Lithuania, Julius Leibert was not the name given to this first rabbi of Iceland. The boy was given the Jewish name Zelig, and the family name was at that point in the Russian style, Lebetky. However, at the turn of the century he was also recorded as Zalkan Lebedko (also Lebedky and Lebedkin, being names derived from ha Levi).

Zalkan was born in the town of Kedainiai, a small town that the Jews called Keidan in Yiddish. Keidan is not very far from Kaunas, which the Jews then called Kovno (see my article about my visit to Kaunas in 2015).

The family-name Lebedky has probably been adapted in Lithuanian, when Lithuanian was allowed as a language in Kedainiai. Around the time Zelig was born, the Russians banned all use of Lithuanian outright. People were imprisoned or even murdered, if they printed so much as one word in Lithuanian.

Zalkan Lebedko´s parents were Chaim HaLevi Lebedky (ca. 1851-1936), the son of Itzik HaLevi Lebedky (1806-1888), who was the son of Dov (Berel) HaLevi Lebedky (1751-1806). Zalkan´s mother was Leya or Ley (Leah), née Weintraub (1848-1902). Zelig Lebedky´s mother died of stomach cancer in 1902 and Chaim died shortly after. In 1904, Zalkan/Zeug emigrated to the United States with his 6 siblings. One of his sisters married to the name of Morris, and another sister´s name was (Fanny) Feige Elle, who later married Weinstein. Other sisters were Bluma Magil, who moved to Québec, Canada and Esther Feldman who lived in New York, as well as Rachel Sager and Molly Moskowitz both of whom lived in the Los Angeles area.

In the United States, the young Lebetky, like many in his steps, changed his name and called himself Julius Amos Leibert from then on. Some of his siblings also took this new name. Rabbi Leibert himself later said that he adapted the surname Leibert to celebrate the freedom, Liberty, that he received in the United States. Leibert sounded like Liberty in his opinion.

two_synagogues_at_kedainiai_-_panoramio.jpg
The synagogues in Kdainiai
When Zalkan/Julius was born, there were many synagogues, prayer houses and Jewish schools in Kedainiai. Seven prayer houses in the second half of the 19th century. The majority of the town´s population at the end of the 19th century were Jews. Jews first settled in the town in the 17th century and the town became an important religious midpoint and a center of great learning, and not only for Jews. Scottish Protestants also settled there.
 
Today, two beautiful buildings from the 19th century are preserved in Kedainiai, which before the Holocaust were synagogues. Today they are used as the town´s museums. Kaidan was also known for its production of gukurki (pickled cucumbers) and the town and the surrounding area was the main producer of cucumbers in the Baltic countries.
Kedainiu-zydai-prie-puodziaus-krautuves-xix-a-pabxx-a-pr-wernerio-poensgeno-archyvas-5fec3360717e9
Some inhabitants of Keidan.
Before the 1920s, the number of Jews in Kedainai had dropped significantly. Many religious Jews of Kedainai fled for Poland and Belarus in 1939, but after the Germans arrived in the town at the end of June 1941, they murdered 325 of the Jewish inhabitants until the beginning of August of the same year. The executions took place in two forests around the town, with the loyal help of many locals. The remaining Jews of Kedainai, as well as ca. 1000 Jews from smaller villages nearby, were murdered at the Smilaga River. There the people were made to dig ditches - their own graves. They were shot on the spot, their bodies looted and then dumped in the trenches.

zydai-varomi-i-darbus-70507356.jpg
Jews in Keidainai herded together for execution
The Holocaust in Lithuania, with the loyal support of a great number of local collaborators of the Nazi, was from an anti-Semitic point of view a great success. Nowadays, many Lithuanians worship some of the the local murderers as national heroes, and it is a huge disgrace and sickening to witness that Nazis annually roam the streets of Lithuania´s largest towns hailing murderers of Jews with the full permission of the authorities, and without protests from the European Union, which Lithuania is a member state of. The names of Lithuanian street have been changed and in later years and have been given the names of the murderers of Jews.

A popular and a busy Rabbi
 
Julius A. Leibert´s career as a Rabbi in the United States was very long, spanning from 1915 to the 1960s. The man was a hard worker and could never really feel at ease unless he as working.

Julius A. Leibert studied ardently in the land of possibilities. He studied at the Hebrew Union College in Cincinnati, Ohio under Professor Julian Morgenstern. Morgenstern was one of the leading theologians and founders of the Union of American Hebrew Congregations (UAHC), a movement that was later called the Union for Reform Judaism (URJ). Julius Leibert completed his rabbinical studies and training in 1915, but in addition to his theological studies, he studied law. There were a few breaks in the studies due to Rabbi Leibert´s military service in the First World War. He served as a rabbi in the US Army, but was not sent to a conflict zone in Europe.

His first position after military service as a rabbi was at the Beth El Synagogue in Scott, South Bend, Indiana, and later at Congregation Aavath Shalom in Indianapolis.

Julius Leibert got married in 1919. His wife was Leona, nee Goodman (1896-1971).

In his thirties, he got a position at a new synagogue, Emanu-El in the city of Spocane in the state of Washington, where he was very well received. He and his wife were given a car in 1920 as a token of appreciation for a job well done. The couple travelled widely in their car through the western regions of the United States.

Julius Leibert was tremendously busy in Spokane, i.a. during the construction of a new (second) synagogue for the city. He was also very active in the youth work. He also let himself be heard publicly, which was often necessary because in these parts there was a lot of anti-Semitism that other Europeans, including the Lutheran Swedes had imported with them in abundance from their old country in Scandinavia.

Leibert worked in Spokane from 1919 to 1923. From 1923 to 1928, Leiberts served in Temple Israel in Long Beach, California, and for a while in Temple Emanuel in Los Angeles. Long Beach
Rabbi Leibert with his B´nos and B´nei Mitzvah outside Temple Israel, Long Beach.
 
In late 1930, Leibert was appointed chaplain for Hollywood Legion 43, which was the 43rd division of the American Legion, an organization of veterans. This division was considered one of the largest divisions of the regiment. As a member of the Officers´ Reserve, he was considered the most promising to fill this honourable position. Leibert also worked in the CCC, the Civil Conservation Corps, where young people found useful work on various projects during the high unemployment of the 1940s. Actor Walther Matthau spent one summer as a teenager in the work of young Jews under the direction of Leibert, and later in life Matthau spoke highly of that summer.

The photo below is from the fall of 1935 when Leibert conducted a New Year´s celebration for Jews who worked for the CCC. Several of Leibert´s colleagues from the US military chaplaincy also participated. Leibert is second from the right.
ccc_1935_rosh_hashana_2.jpg

In 1933, Leibert retired and worked mostly as a lawyer in Los Angeles and mostly in favour of the poor. But then the Second World War broke out and Leibert again wore the uniform of the the US Army Chaplain.


1941: Rabbi Julius A. Leibert arrives in Iceland
 
Julius Amos Leibert was an Army Chaplain and major of rank from 1940, and later a lieutenant colonel. He served in the US Army until the late summer of 1945. He travelled widely within the US and abroad during the war years, and among other places to Iceland. He came to Iceland in the fall of 1942. To begin with, Jews in the British (who arrived in 1940) and American army contingents in Iceland did not bring rabbis with them (see here). Jewish religious gatherings took place under the direction of cantors, or those who were best versed in the rituals of Judaism.

There are various sources about Rabbi Leibert arrival in Iceland in 1942, when he presided over the Rosh Hashanah (New Year´s) festival and at Yom Kippur (The day of Atonement), but the most important on is the information that appears in the US Army newspaper in Iceland, The White Falcon.

The most amusing narrative of Leibert´s first visit in Iceland, however, can be found in the Wisconsin Jewish Chronicle of October 23, 1942,  in Boris Smolin´s column: Between YOU and ME:

And here are regards from the Jewish boys in Iceland and Greenland - Chaplain Major Julius Leibert of the U.S. army, who is stationed at Jefferson Barracks, St. Louis, Mo., has just returned from a special overseas mission. - He conducted services in Iceland on Rosh Hashanah and Yom Kippur. - More than 800 Jewish soldiers attended these services, among them, at least 40 officers and men of the RAF - On his way back from Iceland, Major Leibert conducted services for Jewish soldiers in Greenland and Labrador. - This is perhaps the first time in recorded  history that organized Jewish services have been held in these far-flung northern outposts. In Iceland Major Leibert found two Jewish families, one of the refugees.
alexandrina_times_tribune_december_1942.jpg

The commander of the United States forces in Iceland, Charles Bonesteel visited the Jewish congregation in Iceland in the fall of 1942. The picture appeared in The Daily Times Tribune in Alexandria, Indiana in December 1942. The man with glasses to the right of the general is none other than Julius Leibert.

the_edwardsville_intelligencer.jpg

Same photo, but uncut in The Edwardsville Intelligencer Edwardsville, Illinois), May 18, 1944. See also Morgunblađiđ.

leibert_shofer_iceland_1942.jpg
In 1943, Rabbi William H. Rosenblatt took over religious observance among the Jews in Iceland, and later Rabbi Abraham Goldstein worked in the country. Often refugees, German and Austrian Jewish families, who had been allowed to settle in Iceland at the end of the 4th decade, took part in those gatherings. One of the people who came to the farm and larger festivals the most was Hans Mann. Hans (later Hans Jakobsson) received and used for a long time a prayer book (Siddur) issued by the American army during the war. The family of Hans Mann´s Icelandic wife has kindly allowed me to use a photo of the book which is now in their possession.
hans_mann_1.jpg
Jews gathered for prayers in various places in Reykjavík and the surrounding area. In The White Falcon in 1945 one can see various places of worship mentioned: March 6, 1946  there was e.g. prayer service in Finley barrack (Day Room) at 11.00. On Tuesday, there was a service in the Davis Theater at 18.00, White Rose Hall Theater in Reykjavík at 19.30 and in Turner Chapel likewise at 19:30. On Saturday, March 10, there was a service at the Rabbi´s office in the Dailey-Barrack at 11:00

benjamin_feldman_iceland.jpg
Before Leibert came to Iceland, Benjamin Feldman made sure that everything was done decently.

white_falcon_5_5_1945_s_1.jpg
Jews and Icelandic nativ Hendrik Ottósson in 1945. Ottósson, who was not Jewish, married a Jewish refugee.

p986001047.jpg
Leibert, second from left in the back row, at a conference of rabbis on the campus of Harvard University in May 1943.

In the post World War II years, Leibert served in various congregations in the United States, both in permanent positions or an assistant vicar. He was in Pensacola, Florida (1951-1954), later in Anchorage, Alaska, San Luis Obispo, Eureka, San Rafael (1956-57) and Santa Cruz (1957-58) in California. Julius and his wife settled for a while in Marin County in 1956 and built up the Congregation Rodef Sholom there. He also taught religious history at a high school in Marin. But he didn´t dwell there for long either, even though his intention was to settle down there and enjoy the eve of his life. Other and new projects were always waiting this passionate person.

Prison chaplain Leibert 1954-57

In 1954, Julius Leibert took on the task of caring for Jewish prisoners in the famous San Quentin prison. He also served as a chaplain at Folsom and Alcatraz prisons, and at the same time served at Hamilton Air Force Base.

Leibert´s work as a prison chaplain was very notable, and he cared deeply about the rights of prisoners that the American authorities tried to violate. In 1957, he resigned from San Quentin Prison. He did so due to pressure from the authorities. He was one of those men of God who vehemently refused to undergo a lie detector test. Authorities wanted prison chaplains to provide information that inmates might have confided to their religious guardians. Julius Leibert then uttered these words upon his departure from the prison system:

If the word of a man of God is not enough - be he rabbi, priest or minister - he might just as well take of his clerical gown and bury them.

Leibert added:

I resent the thought of having mechanical means of testing my credibility.

With the help of Emily Kingsbery, Leibert wrote the book Behind Bars, What A Chaplain saw in Alcatraz, Folsom & San Quentin. The book, published in 1965, shows the work and thoughts of a man who valued all human life equally and did not judge people, when they had already been sentenced to insanely long and harsh sentences in an unfortunately, and at times, insanely unjust US legal system, where there has been deliberately violation of the rights of the minority groups of society; a system that more and more Icelanders seem to be embracing.

51y9gb6wzfl_sl500_sy344_bo1_204_203_200.jpg

After completing his work for prisoners, Leibert served a congregation in Santa Cruz. When he reached his retirement age, he could for no reason quit his busy schedule and life commitments. He began leading religious services in Reno, Nevada. He was the first rabbi of a new congregation in that city. In 1964, he gave the congregation (Temple Sinai) its own Torah scroll, which is still in use. Mark Davis, the fosterson of actor and entertainer Sammy Davis Jr., who had converted to Judaism after a car accident, became Bar Mitzvah in Reno in 1973.

Leibert, who was surely a man of spiritual freedom, wrote about Nevada:

Nevada is the only state that has shed hypocrisy by allowing liberal attitudes.

rabbi_leibert_and_stephen_jaffe_1964-07-11_-_lg.jpg
Leibert with the first Bar Mitzvah Boy at Temple Sinai in Reno in 1964. His name is Stephen Jaffe. He still resides in Reno.

Julius Leibert passed away in 1968 and was laid to rests next to his beloved wife Leona in a Jewish cemetery at Hills of Eternity Memorial Park in Colma, San Mateo County in California.

105148827_136080140767.jpg

Author:
 
Dr. Vilhjálmur Örn Vilhjálmsson
 
An earlier version of this article was published in April 2017
 
Further reading in English and French:

Previous posts about the first religious gatherings of Jews in Iceland, refugees as well as foreign servicemen, in Iceland:

 
Other articles on Icelandic Jewish matters by the author:
 
(2004)

Please DO NOT use my articles without a proper references.


Hnífur Gilsbakkaprests

307465205_10160173133158571_3721968807851551274_n

Hinn ágćti Íslandsvenur, bandaríski fornleifafrćđingurinn dr. Kevin Smith, heldur úti FB-inni North Atlantic Archaeology. Ţađ er einkar gott framtak hjá dr. Kevin sem hjálpar nefnilega ţeim sem ekki nenna ađ eyđa tíma sínum í ađ leita ađ nýjustu fréttum.

Nú má vart finnast títuprjónn viđ fornleifarannsókn, ađ ekki sé stórfrétt um ţađ í blöđum og öđrum fjölmiđlum. Kevin vinsar ţó ađeins "háu ljósin" sem ritađ er um á ensku, en menn geta líka sjálfir sett inn fréttir á FB-ina North Atlantic Archaeology, ef ţeim er mikiđ mál á ţví. Stór hluti íslenskra fornleifafrćđinga fylgist međ á FB Kevin Smiths, en einnig enn meiri fjöldi leikra sem lćrđra sem hafa áhuga á fornleifafrćđi í löndum viđ Norđuratlantshaf.

Nú fyrir helgina var Smith á faraldsfćti á leiđ til Noregs. Hann sett frétt um forláta hnífsskaft sem fundist hefur í Osló, sem er frá seinni hluta miđalda og hugsanlega er skaftiđ úr fílabeini. Fornleifafrćđingurinn sem stjórnar rannsókninni Osló (sem ćttađur eru úr Niđurlöndum) bendir á, ađ forláta hnífssköft úr fílabeini hafi veri framleidd í Amsterdam og leggur til, ţó án mjög haldbćrra raka ađ skaftiđ í Osló sé ţađan. Hvort skaftiđ er örugglega úr fílstönn hefur ţó ekki veriđ rannsakađ.Screenshot 2022-09-21 at 09-23-01 A Knife handle of Dutch style of the 17 th century at Loches (Indre-et-Loire)

Í góđum umrćđum,sem oft skapast neđanmáls á FB-North Atlantic Archaeology, lćkar fólk annađ hvort eđa skrifar bara "wow" og einstaka mađur lćtur ljós sitt skína, sýndi Kevin Smith forláta hnífskaft smellt, vafalaust hollenskt frá 17. öld sem hann og ađstođarfólk hans fundu viđ fornleifarannsóknir á Gilsbakka á Hvítársíđu í Borgarfirđi fyrir u.ţ.b. 14 árum síđan (sjá mynd efst).

Ég kannađist viđ skyldan grip sem fundist hefur í Frakklandi og fann fljótt skýrslu um hann sem ég hafđi hlađiđ niđur á gamalt fornleifadrif Fornleifs.

Screenshot 2022-09-21 at 09-20-46 A Knife handle of Dutch style of the 17 th century at Loches (Indre-et-Loire)

Fyrir utan sekkjapíparann efst, ef lítill munur á hnífsskaftinu frá Gilsbakka og ţví sem fannst í Loches.

Skaft úr aski Síra Gunnars Pálssonar?

Greinilegt er ađ mjög miklar líkur er a ţví ađ Gilsbakkamenn hafi étiđ vel á 17. öld. Mig grunar hver ţađ var. Dr. Kevin Smith reyndist einnig hafa haft augastađ á sama einstaklingi. Á Gilsbakka bjó m.a. og ţjónađi síra Gunnar Pálsson (1587-1661) sem var í sinni samtíđ lýst sem miklu heljarmenni. Svo mikiđ "hreystimenni", (en ţađ kallađi mađur feita menn á ţeim tíma): Hann var svo líkamsţungur ađ trauđlega báru hann sterkustu hestar. Er ekki ósköp líklegt ađ slíkur jálkur hafi átt forláta hollenskan hníf og jafnvel gaffal, svo hann gat skoriđ svera sneiđ af sođnum sauđ á sunnudegi eftir messu.

Hver segir svo ađ fjasbókin sé til alls ónýt?

fat-pastors

Pater fra Loches, og vel í holdum.


Sómi landsins og skjöldur var í Danmörku í dag

IMG_6163 b

Nú varđ ţađ loks úr, ađ Forseti Íslands fékk skjöld ţann sem hann hefur beđiđ eftir ađ fá síđan hann var sćmdur hinni dönsku Fílaorđu af Margréti Danadrottningu áriđ 2017. Ýmislegt hefur orđiđ til ţess ađ ţađ dróst, m.a. kórónan á okkur öllum og margt annađ. En klukkan 11 í morgun var skjöldurinn afhjúpađur.

Fornleifur er, eins og allir vita, mikill forsetadýrkandi og drottningarsinni, en ađeins ţegar ţćr verur eru viti bornar og mannlegar. Hann skrifađi í leiđindum á Cóvid-tímum um skildi ţá sem íslenskir forsetar höfđu fengiđ í kjölfar ţess ađ á ţá var hengdur danskur albínófíll (Sjá hér og einnig hér). Getgátur Fornleifs í fyrri greininni um skjöld Guđna reyndust ţví miđur ekki réttar.

Fornleifur fyrstur međ fréttirnar

Fornleifur er oft fyrstur međ fréttirnar og sendi í dag ljósmyndara sinn út í kúamykjusveit á Sjálanditil ađ reyna ađ ná mynd af Guđna Forseta og skildinum hans. Ljósmyndadeild Fornleifssafns hefur ráđiđ mjög góđan ljósmyndara, sem líka er ökufantur. Mjög seinn á ferđinni skaust á Skódanum sínum til Friđriksborgarhallar til ađ ná forsetanum og öđrum fyrirmönnum á filmu.

Haukfrán augu forsetans sáu ljósmyndaragarminn á Fornleifi (myndin efst sýnir akkúrat , ţegar Guđni fékk pata af ljósmyndaragarminum). Forsetinn gekk beint til ljósmyndarans og heilsađi á hann međ handabandi sterklegu, og lét ţau orđ falla ađ hann lćsi nú oft Fornleif, en vćri ekki endilega alltaf sammála honum. Ljósmyndarinn varđ hálf munnlama viđ ţann dóm, og vegna skyndilegrar snobblömunar vildi hann hafa sagt ađ Fornleifur vćri nú ekki heldur alltaf sammála ţví sem hann skrifađi sjálfur - en hefđi ţađ samt allt sem réttast.

Fornleifur er heldur ekki alltaf sammála ţví sem forsetinn segir, t.d. nú síđast í lakkríssúkkulađimálinu - svo ţađ kemur út á eitt hvađ forsetanum sýnist.

Ljósmyndagarmurinn er nú ađ koma út úr myrkraherberginu međ ferskar myndir af Guđna og skildinum hans í höllinni.

IMG_6175 c

Á skildinum stendur, DOM: GUĐNI TH. JÓHANNESSON PRAESES REIPUBL: ISLANDIE DIE XXIV JAN: AN: MMXVII eđa Herra Guđni Th. Jóhannesson, forseti lýđveldisins Íslands. Ţann 24. janúar áriđ 2017.

Á borđa yfir opinni bók, sem rauđur Ţórshamar svífur yfir stendur:

TIBI IPSI ESTO FIDELIS 

sem eru ađ líkindum Sókratísk ummćli, og má ţýđa yfir á íslensku á ţennan hátt: Vertu sjálfum ţér trúr (eđa samkvćmur), sem er líka ágćt íslensk lífsregla.

Ţórshamarinn yfir bókinni er svo líklega tilvísun í sagnfrćđina eđa Thorlacius nafniđ. Ađ hamarinn er rauđur, skal látiđ ótúlkađ hér á Moggabloggi.

Á neđra helmingi skjaldarins er silfrađ haf, vćntanlega Atlantsálarnir og í ţví birtist kanadíska Hlynslaufiđ rauđa, og vísar ţađ vafalaust til Alizu konu Guđna, sem hann sótti sér og ţjóđinni, til heilla yfir álana.

Í hinu silfrađa hafi dóla líka 5 lítil akkeri og ţar eru ugglaust komin börn ţeirra hjóna, sem eru fimm ađ tölu. Svartgljáandi bakgrunnurinn er kannski íslenski lakkrísinn sem Guđna er svo hugleikinn ađ hann berst međ kjafti og klóm fyrir rétti hans á alţjóđavettvangi.

Fornleifur gefur skildinum ágćtis einkunn, ţví hér kemur loks forseti, sem kemur ţví ađ, ađ forsetafrúin (eđa mađurinn) gegnir einnig mikilvćgu hlutverki fyrir embćttiđ: Ber er á baki kvenlaus karl. Ţannig á ţađ ađ vera.

Annađ, sem fréttnćmt mćtti ţykja, er, ađ íslenski sendiherran kom allt, allt, alltof seint í skjaldarafhjúpunina í Friđriksborgarhöll. Ég sem hélt ađ hún ćtti hrađskreiđan sportbíl.

Sendiherra of seinn ... og ađ einhver afgangur varđ af smákökum, snittum og kampavíninu. Hér sjást orđumeistarar eđa starfsmenn Ţjóđsögusafnsins í Friđriksborgarhöll bera fat af kökum og smá kampavínssull frá höllinni. Verđi ţeim líka ađ góđu.

Rester


Nćsta síđa »

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband