Fćrsluflokkur: Bloggar

Sá gamli leggur línurnar fyrir brunaútsöluna á Ţjóđminjasafninu

Doddi í Dótasafninu

Nú, ţegar núverandi ţjóđminjavörđur sýnir eldlogandi og jafnvel brennandi áhuga á ađ skipta ađeins um umhverfi og gerast ráđuneytisstjóri, er engu líkara en ađ fyrirrennari hennar í starfi ţjóđminjavörslunnar langi aftur í gamla stólinn sinn. En svo er nú vafalust ekki. Hann er greinilega orđinn hrćtt gamalmenni sem telur alla vera ađ stela í kringum sig.

Í grein sem birtist sl. ţriđjudag í Morgunblađinu  (16. júlí, 2019, bls. 15) minnir Ţór Magnússon á mikilvćg menningarverđmćti sem hann telur ađ séu í bráđri í hćttu. Ţađ eru kirkjur landsins og innanstokksmunir ţeirra. Ţór lýkur grein sinni, sem hann kallar Öryggi kirknanna, međ ţessum ađvörunarorđum:

Hér verđa ráđamenn kirkjunnar og prestar og umráđamenn kirkna ađ athuga vel um úrlausn. Viđ getum ekki lengur í einfeldni okkar treyst á heiđarleika fólks einvörđungu. Trúin á ekki fastan sess í huga allra núorđiđ og sumum eru kirkjurnar lítt heilagir stađir lengur.

Ţarna finnst mér gamli ţjóminjavörđurinn, sannast sagna, vera farinn ađ sýna ţá hrćđslu sem oft grípur um sig hjá gömlu fólki, sem telur alla vera ađ stela í kringum sig og ađ heimurinn fari sí versnandi. En heimurinn hefur vitaskuld lengi fariđ versnandi og gamalt fólk hefur svo lengi sem sögur herma, vitstola eđa međ rćnu, fengiđ ţá flugu í hausinn ađ allir í kringum ţá vćru ţjófar eđa illmenni.

Sannast sagna tel ég ađ heiđarleiki fólks sé síst minni en áđur. Trúin er kannski ekki eins fastur ţáttur og fyrr, en ţađ hefur ţó ekki nauđsynlega skađađ heiđarleika almennings, sem ekki fer lengur reglulega í kirkju og aldrei biđur bćnirnar sínar á kvöldin, eđa fyrr en ţađ fćr alvarlegan sjúkdóm og er ađ deyja Drottni sínum.

Ţađ er ţví ađ mínu mati ákveđinn skammtur af fordómum í grein Ţórs Magnússonar og hann er nćstum ţví hálf-ósvífinn.

Ţví skulum viđ rifja upp söguna. Ţví stuldur úr kirkjum hefur nú ekki ađeins veriđ stundađur af trúleysingjum, óskírđum og útlendingum á ferđalagi líkt og Ţór gefur í skyn.

Áriđ 1972 bárust Ţjóđminjasafninu góđir gripir westur úr henni Ameríku. Ţađ var ljósahjálmur úr messing frá lokum 16. aldar eđa byrjun ţeirrar 17., og brot af róđukrossi frá 16. öld. Ţessa gripi afhenti Helga Potter safninu, en hún hafđi erft ţá eftir föđur sinn Jón Jacobson Alţingismann, sem var landsbókavörđur frá 1907 til 1924. Báđir gripir voru upphaflega varđveittir í Víđimýrarkirkju í Skagafirđi, en jörđina Víđimýri átti Jón um tíma og tók međ sér gripina er hann flutti ţađan í borg syndarinnar hér syđra. Dóttirin Helga erfđi gripina síđan eftir föđur sinn, og fór međ ţá til Ameríku.

Hvarf dýrmćtra menningarverđmćta úr Víđimýrarkirkju var ekki vegna ţjófnađa útlendinga eđa óheiđarlegra Íslendinga. Guđhrćddur alţingismađur og 100% Íslendingur fór međ gripina úr kirkjunni - eđa taldi ţá sína eign. Viđ vorum heppin ađ frú Helga Jónsdóttir Potter, ofurstafrú í Bandaríkjunum, hafđi ekki smekk fyrir ţetta "junk from back home" og skilađi ţví aftur á viđeigandi stofnun undir stjórn Ţórs Magnússonar.

Ţór Magnússon varar alla viđ međ ţessum orđum, sem er ţó greinilega fyrst og fremst beint gegn útlendingum.

Ýmsir fornir kirkjustađir eru nú í eyđi, föst búseta engin ţar lengur og kirkjurnar ţví án fasts eftirlits. Í kirkjunum er samt geymt margt dýrmćti. Nú er ferđamannastraumur nánast um allt land mikinn hluta ársins. Sumar kirkjur mega jafnan kallast "ferđamannakirkjur". Eftir ađ fćkkađi í sóknum og sumar sveitir tćmdust nálega af fólki, eru kirkjurnar margar hverjar afar sjaldan nýttar til helgihalds, en margar standa á fornfrćgum kirkjustöđum, ţekktum úr sögunni og vekja athygli ferđafólks.  Hvarvetna er sú hćtta ađ óhlutvant fólk ásćlist og taki gripi úr kirkjunum, enda hefur ţađ gerst.

Engu er líkara en ađ Ţór Magnússon hlusti of mikiđ á Útvarp Sögu. En líkast til var hann einnig alinn upp viđ ađ útlendingar vćru verra fólk en sannir Íslendingar. Hann ríđur fáknum Hleypidómi frá Offorsi sem hefur gömlu hryssuna Hrćđslu frá Öfgum sér til reiđar er hann skrifar fyrrgreind orđ. Sumt af ţví sem Ţór skrifar inniheldur ţó ef til vill sannleikskorn:

Ég man nefnilega eftir smiđ sem gerđi viđ kirkju fyrir Ţjóđminjasafniđ og lét sig hverfa til Ameríku međ gripi úr kirkjunni, sem  aldregi sáust síđan. Ţór gleymir ađ segja okkur ţá sögu, og ađ mađurinn hafi starfađ fyrir safniđ - en ekki veriđ ferđamađur eđa međlimur í ţjófagengi á framfćrslu ríkisins líkt og Ţór talar um í pistli sínum -  heldur hreinn og tćr Íslendingur, alveg eins og Jón alţingismađur Jacobson (1860-1925) og síđar Landsbókavörđur, sem tók kirkjugripi á Víđimýri traustataki.  Vidimyri

Klukkurnar sem voru á ţili Víđimýrarkirkju áriđ 1929 hanga ţar ekki lengur og klukknaportiđ er ekki sams konar og ţá. Hver flutti klukkurnar og breytti klukknahliđinu (sáluhliđinu)? Hvađa mátt frá Guđi fengu ţeir til ţess ađ hengja klukkurnar upp í nýtt hliđ sem ekki var ţarna fyrir aldamótin 1900?


Vandamáliđ, sem Ţór talar um, er vel hćgt ađ koma í veg fyrir međ ţví ađ fjarlćgja úr kirkjum sjaldgćfa gripi, sem geymdir verđa af sóknarprestum eđa öđrum kirkjunnar mönnum eđa yfirvöldum. Löngu er búiđ ađ finna upp ţjófavörn. Hin vellauđuga ţjóđkirkja hlýtur ađ eiga fyrir ţjófavarnarkerfi.

En látum ekki fordómana drífa verkiđ. Lítum í eigin barm. Íslendingar eru líka ţjófar og lygarar. Heilt gegni ţjófa og skítmenna setti ţjóđina nćrri ţví á hausinn hér um áriđ, svo ekki sé talađ um fjölda stjórnendur ríkisstofnanna, sem ekki kunnu ađ fara međ almannafé hér á árum áđur og komust sumir hverjir upp međ ţađ nokkuđ lengi. Viđ nefnum engin nöfn.

Ađrir störfuđu viđ hirđ stjórnmálamanna sem óskuđu ţjóđinni seyru, međan ađ ţeir sjálfir földu auđćfi sín á pálmaeyjum. Slíkir tćkifćrissinnar í ríkisţjónustu eiga viđhlćjendur í mörgum stjórnmálaflokkum og getur greinilega fengiđ hćstu stöđur í ráđuneytum landsins, ţrátt fyrir furđuslćlega umgengni viđ samstarfsmenn sína og ţá sem ţeir hafa veriđ ráđnir sem sérstaklega illkvittin ráđunaut til ađ reka fólk á öđrum stofnunum. 

Ég leyfi mér ađ halda ţví fram, ađ grein Ţórs beri örlítinn keim af ellibrekum og gleymsku, jafnvel af hinum ljóta sjúkdóm Alzheimer sem Kári Stefánsson hefur nú gefist upp á ađ lćkna međ einstćđu genamengi Íslendinga. Slíkri lćkningu hafđi hann reyndar lofađ ţjóđinni. En líklega er best ađ ţjóđin gleymi ţví líka, enda minniđ ekki sterkt í íslenska skyldleikarćktađa stofninum og lítiđ "Intel inside". En eins og kunnugt er, kennir fólk međ ellibrek gjarnan ćttingjum sínum og nágrönnum um ađ stela frá sér.

En Ţjóđkirkjan verđur sjálf ađ bera ábyrgđ á ţeim gripum sem Ţór ritar um og finna úrlausn međ eldhuganum sem kannski sest brátt í ráđuneytisstjórastöđu, ţ.e.a.s.ef Ţjóđkirkjan vill hafa gripi sína óhulta í guđshúsum sínum til ađ dýrka ţá fram ađ Dómsdegi.

Ađ lokum má minna á, ađ Ţjóđminjasafniđ lét heilt bátasafn brenna fyrir augunum á sér og allra landsmanna í Kópavogi fyrir nokkrum áratugum og ţađ var heldur ekki útlendingum og glćpagengum ađ kenna. Sagan dćmir okkur en ekki gamlir karlar sem gleymt hafa vísvitandi eđa vegna elli.

Dýrđ sé Drottni; Og hann ţakkar ugglaust mönnunum fyrir ađ dýrka međ sér skreytisýkina, glysgirnina og hrćsnina, sem er honum jafn velţóknanleg og Gullkálfurinn heitinn.

AMEN eftir efninu.

804805_1283475.jpg

Gestir koma í höll Nerós


Burstinn sem breytti Íslandssögunni

cdn.dotcom.sothebys.psdops.com

Ţvottaburstinn frćgi, sem fór fyrir brjóstiđ á gjörvallri tyrknesku ţjóđinni, hefur dregiđ dilk á eftir sér. Hann gćti orđiđ til ţess ađ endurskođa ţurfi Íslandssöguna; ađ Tyrkjaráninu 1627 verđi breytt í Mannránin miklu 1627, ef fyrrverandi prófessor í sagnfrćđi viđ HÍ mćtti ráđa.

Tyrkir styđja vitanlega landsliđ sitt, líkt allar góđar ţjóđir gera, en kannski heldur meira en flestar ţjóđir. Tyrkir eru skapheit ţjóđ, og viđ ţví er ekkert ađ segja ţegar Tyrkland á ţjóđarmorđ á Armenum og útrýmingar á kristnum á samviskunni og setur uppi međ duttlungafullan einrćđisherra.

Burstar ţeir, sem viđ í hinum ţróađa vestrćna heimi köllum uppţvottabursta, kalla Tyrkir klósettbursta. Hins vegar nota Tyrkir, líkt og menningarţjóđin Bretar frekar uppţvottasvamp viđ uppvaskiđ. Ţegar menn taka knattspyrnu eins alvarlega og Tyrkir gera, skal ađgćtni höfđ í nćrveru tyrknesku ţjóđarsálarinnar.

Máliđ međ burstann á Íslandi hefur aftur beint kastljósinu ađ klósettsetunum í 1100 herbergja höll sólsultansins Erdógans í Ankara. Ţćr munu vera úr gulli, eđa ađ minnsta kosti gullhúđađar, og stór hluti klósettburtanna er úr 12 karata gulli. Hvernig gat ćrslabelgur frá siđmenntuđu landi eins og Belgíu í hjarta draumaveldisins ESB (sem eiga ađildarríki međ enn blakkari fortíđ en Tyrkir) vitađ, ađ ţegar hann lék fréttamann međ uppţvottabursta í Leifsstöđ, kurlađi hann upp miđur skemmtilegum minningum í stífluđu gullklósetti einrćđisherra austur í Anatólíu.

Ţegar mesta ćđi Tyrkja vegna klósettburstans var runniđ af ţeim, rann hins vegar ćđi á íslenskan sagnfrćđing, sem ekki alls fyrir löngu varđ sér til háborinnar skammar vegna rangra skrifa og meiđandi á Vísindavefnum. Hann slapp nú vel frá ţví, ţví gyđingar eru ekki nándarnćrri eins húđsárir og t.d. Tyrkir og sumir Íslendingar. Sagnfrćđingur ţessi, sem allir ţekkja, Gísli Gunnarsson fyrrv. prófessor, notar allar nćtur sínar til ađ rífast og kýta viđ menn á Fjasbókinni sinni. Ég er búinn ađ ákveđa ađ gera ţađ ekki í ellinni, ef ég verđ eins gamall og Gísli.

Screenshot_2019-06-21 Gísli Gunnarsson(2)

Mannránin miklu 1627

Gísli taldi strax, líkt og ţegar hann hér um áriđ taldi ađ Ísraelsmenn myndu framkvćma ţjóđarhreinsanir í Palestínu í skjóli átakanna í Írak, ađ Tyrkir hefđu orđiđ fyrir gífurlegri móđgun vegna burstans í Leifsstöđ. Til ađ bćta ţeim ţetta upp stakk Gísli Gunnarsson upp á ţví ađ Tyrkjarániđ áriđ 1627 yrđi skírt upp á nýtt og kallađ Mannránin miklu 1627.

Rök prófessorsins fyrrverandi, fyrir utan ađ allt sem fer úrskeiđis austan Grikklands, sé gyđingum og hinum vestrćna heimi ađ kenna, eru afar ţunn. Gísli upplýsti grandvaralausa lesendur sína um ađ Tyrkir hefđu aldrei stjórnađ nema ađ nafninu til í Alsír og veriđ ţar afar fámennir, sem og ađ skipverjar á rćningjaskipunum áriđ 1627 hefđu ekki veriđ Tyrkir. Ég leyfđi mér ađ halda öđru fram međan ađ Gísli svaf. En ţegar ég benti á rangfćrslur í máli Gísla, heimtađi hann ađ ég lćsi grein um múslímahatur gyđinga eftir mann ađ nafni Stephen Hoffmann. Ef ég gerđi ţađ ekki, hótađi Gísli ađ afmá allar mínar athugasemdir, sem hann reyndar gerđi ađ hluta til og setja mig út af sakramenti FB. Grein Hoffmanns ţessa kom málinu reyndar ekkert viđ og ég efast um ađ hann eigi tyrkneskan klósettbursta.

Screenshot_2019-06-21 Gísli Gunnarsson

Ritstjóra Fornleifs bannađ ađ skrifa, og allt verđur afmáđ. Kallar mađur slíkt ekki frćđilega helför?

Ritskođunartilburđir ţessir komu til vegna ţess ađ ég benti Gísla á ađ fjöldi Tyrknesku herranna í Alsír hefđi veriđ talsverđur á 17. öld og ađ skipstjórar (Seebeq) skipa Ottómanna hefđu ávallt veriđ Tyrkir međan ađ herstjórar skipanna (Rais) gátu veriđ annars stađar frá, t.d. frá Hollandi - en ţó menn sem höfđu tekiđ múslímatrú (Islam).

Mannránin miklu 1627 er nýtt heiti í stađ Tyrkjaránsins. Gísli Gunnarsson er höfundur ţessa nýja hugtaks. Međ ţessu rugli sínu tel ég ađ Gísli hafi fyrst og fremst veriđ ađ tryggja Tyrkjaráninu enn lengri lífdaga, ţegar hann vildi bera í bćtifláka fyrir fýlu og daunn ţann sem kom upp úr gullklósetti Tyrklands vegna ţess ađ belgískur ćrslabelgur fór ađ leika fréttamann međ tyrkneskum "klósettbursta" í flugstöđ á Íslandi.

Ólafur Egilsson sá Tyrki í Vestmannaeyjum

Ég vitnađi í Ólaf Egilsson sem rćnt var áriđ 1627. Hann kallađi, eins og allir á ţessum tíma, ţá sem stjórnuđu Alsír Tyrki í Reisubók sinni, sem fjallar um rániđ og ferđ Ólafs heim, sendum af rćningjum til ađ innheimta lausnargjöld fyrir Íslendinga í ánauđinni.

Ólafur Egilsson skrifađi:

En Tyrkjarnir eru eins allir, međ uppháar húfur rauđar, og svo gerđur svörgull um neđan, og eru sumar međ silki, en sumar međ ţetta og ţađ. Item eru ţeir í einum síđum stakki og um sig svo annan svörgulinn af ţví sama, sem eru 3 fađmar; item léttar línbuxur, en margir međ bera fćtur, en gula, rauđa og svarta skó á fótunum međ járnskeifum undir hćlunum. Tyrkjarnir allir svartir á hár og međ rakađan haus og skegg, utan á efri vörinni, og ţađ fólk er ekki svo mjög illilegt, heldur í viđmóti svo hćglynt fólk, ef svo mćtti um ţá tala.  En ţađ fólk, sem kristiđ hefir veriđ, og af trúnni er gengiđ, er međ ţví skikki sem ţeir ađ fatnađinum og öđru soddan, og ţađ er nú ţađ allra versta fólkiđ, sem bćđi drepur og lemstrar ţađ kristna fólkiđ, og eru ţeir grimmustu upp á kristnina, og ţeir hinir sömu drápu fólkiđ hér, bundu og sćrđu.

Landsvćđiđ Alsír var undir stjórn Tyrkja (Ottómana) og ţeir stjórnuđu svo sannarlega ekki svćđinu úr síma austan úr Istanbúl (Konstantínópel, Miklagarđi). Gísli fjarlćgđi röksemdir mínar, ţví ţau gerđu hann  kannski ađ hálfgerđum lýđskrumara.

Skegglaus múslími kemur međ Múhammad til leiks

Svo birtist í umrćđunni Sverrir Agnarsson, fyrrverandi talsmađur múslíma á Íslandi og hélt ţessu fram:  

Rakađa yfirskeggiđ er arabískur siđur ekki tyrkneskur og byggist á hadiđ frá Múhammad ađ skegg skuli vera ţverhandar ţykt ef menn hafa skeggvöxt og ađ klippa skuli yfirskeggin stutt eđa raka. Margir Tyrkir fylgdu ţessum siđ en hann var miklu algengari međal Araba. Ţú getur ekki greint Tyrkja fá Araba á rökuđu yfirskeggi ţví ţađ er miklu líklegra ađ stutta skeggiđ tilheyri Araba en Tyrkja.         . 

Screenshot_2019-06-21 Gísli Gunnarsson(1)Tađskegglingur kennir "Aröbum" um Tyrkjarániđ. Ţađ gćti örugglega móđgađ einhverja ađra, gćti ég ímyndađ mér. Viđ vonum bara ađ svo verđi ekki.

Sverrir Agnarsson veit annađ hvort ekki hvađ hann er ađ tala um ţegar hann blandar heilagri hadiđu spámanns síns í máliđ, eđa hefur ekki getađ lesiđ sér til gagns. Ţađ sem ég vitnađi í hjá síra Ólafi Egilssyni, en sem Gísli fjarlćgđi var ţetta:

Tyrkjarnir allir svartir á hár og međ rakađan haus og skegg, utan á efri vörinni.

Ljóst má vera af lýsingu séra Ólafs Egilssonar, ađ hann lýsir međal annarra tyrkneskum rćningjum međ yfirvararskegg. Samkvćmt séra Ólafi voru ţeir reyndar mun vingjarnlegi en evrópskir međreiđarsveinar valdhafanna í Alsír. Líklega svo, ţar sem ţeir voru hćrra settir en nýmúslímar. Ţeir Evrópumenn sem međ voru í för norđur í Ballarhaf til ađ ađ rćna fólki, höfđu gerst múslímar. Ţeir sýndu mesta grimmd, ađ ţví er Ólafur skrifađi, kannski til ađ sýna trúnađ sinn viđ nýa herra og sinn nýjan guđ. Viđ vitum ekki hvort ţađ var vegna ţess ađ ţeir ţurftu ađ sýna ađ ţeir gćtu fórnađ sér ađ fullu fyrir ný trúarbrögđ friđarins, eđa ađ ţeir hafi einfaldlega tekiđ ofsann úr sinni gömlu trú međ sér frá friđsćlum löndum eins og Hollandi. Ég treysti mér ekki til ađ skera úr um ţađ. Íslam og Kristni efldust nefnilega á mjög á líkan hátt og eru óneitanlega trúarbrögđ byggđ ofan á beinum milljóna fórnarlamba, sem ekki voru ţolađar og voru hötuđ og lítilsvirt  - og eru ţađ reyndar enn af kristnum jafnt sem múslímum, já og trúlausum vinstri mönnum eins og Gísla í ofanálag!

Gagnstćtt ţví sem Sverrir Agnarsson heldur eđa misles, er Ólafur Egilsson ađ lýsa skeggi ađ efrivör enn ekki skeggi sem rakađ hefur veriđ af efri vör. Sverrir inn múslímski hefur kannski misst niđur mál sitt eftir ađ hann fór ađ dreyma á arabísku? Afsakađu Sverrir, ađ ég leyfi mér ađ velta ţessu fyrir mér.

2019-06-21

Höfuđbúnađur Tyrkja í Vestmannaeyjum 1627

Ólafur lýsir einnig klćđum Tyrkjanna og höfuđbúnađi. Ţeir báru Kuvak (túrban) vafinn utan um háa rauđan hatt, svokallađan Külah, sem er tyrknesk mynd af orđinu Kolaah, sem ţýđir hattur á persnesku, og er vitanlega skylt orđinu kollur og kollhúfu. Ţessi lýsing séra Ólafs bendir eindregiđ til ţess ađ Tyrkir hafi veriđ um borđ á skipum ţeim sem heimsóttu Heimaey og ađra stađi á Íslandi áriđ 1627.

15gardnergems6 Bellini

Á ţessari mynd af ungum tyrkneskum ritara sem máluđ var af Giovanni Bellini (1430-1516) sem og á málverkinu efst af Süleyman hinum mikla (1494-1566) eftir nemanda Bellinis (frá ca. 1520), sem nýlega var selt á uppbođi hjá Sothesby, má sjá dćmigerđan höfuđbúnađ tyrkneskan, kuvak (túrban) vafinn utan um külah (kollhúfu). Passar ţessi lýsing Ólafs ekki bćrilega: Tyrkjarnir allir svartir á hár og međ rakađan haus og skegg, utan á efri vörinni, og En Tyrkjarnir eru eins allir, međ uppháar húfur rauđar, og svo gerđur svörgull um neđan, og eru sumar međ silki, en sumar međ ţetta og ţađ.Kulah and kuvak 2Kulah and kuvak

Búningamyndir frá byrjun 19. aldar sem sýna kuvak og külah. Áriđ 1829 var ţessi höfuđbúnađur bannađur í Ottómanaríkinu og Fez varđ einkennishúfa Tyrkja í langan tíma eftir ţađ.

 

Röng rétthugsun Gísla Gunnarssonar

Jú,ţađ má ekki segja mikiđ viđ sérleyfishafa réttra skođana og góđmennsku og okkar síđustu dögum heilögum.

Ég skil hins vegar, ađ Gísli Gunnarsson vilji ekki kalla öskureiđi Tyrkja eđa annarra yfir litla ţjóđ sína, en hann hélt greinilega til ađ byrja međ ađ móđgarinn mikli međ burstann hefđi veriđ Íslendingur.

Hvađ var ţví betra fyrir Gísla Gunnarssyni sem sérfrćđing í nánast öllu milli himins og jarđar en ađ gefa Tyrkjum syndaaflausn og kvitta ţá undan Tyrkjaráninu og kalla ţađ Mannrániđ 1627? Geta sagnfrćđingar gert slíkt í pólitísku réttlćtiskasti? Ađeins ef rökin eru í lagi, en ţađ eru ţau ekki hjá Gísla Gunnarssyni.

Helst til sorgleg er sú skođun Gísla Gunnarssonar, ađ allt sem miđur fer í heimi okkar sé fyrst og frem hinum vestrćna heimi ađ kenna, og ađ allir sem ekki eru sammála honum séu ótýndir rasistar, múslímahatarar, fasistar eđa nasistar. Slík alhćfingagleđi hefur tröllriđiđ mörgum ágćtum manni á vinstrivćngnum farlamađa, ţegar rökin og rökhugsunina ţrýtur og sannir sósíalistar eru farnir ađ berjast fyrir hryđjuverkasamtök tugţúsunda kílómetra fjarlćgđ frekar en fyrir lausn vandamála láglaunamannsins á Íslandi. Menn verđa ađ hafa innistćđu fyrir slíku gelti.

Gísli Gunnarsson verđur ađ gera sér grein fyrir ţví ađ hársárir tyrkneskir ţjóđernisburstar bera ábyrgđ á ţjóđarmorđi sem ţeir hafa aldrei viđurkennt. Ţađ er ţjóđarmorđiđ á Armenum. Nú er komin út bók um önnur stórfelld fjöldamorđ sem Tyrkir eiga á samviskunni. Hún eftir postula manna sem lengi hafa talađ um illvirki gyđinga gangvart Palestínumönnum, Benny Morris. Morris hefur orđiđ hetja í herbúđum manna eins og Gísla Gunnarssonar. Nú er Benny Morris hins vegar útúđađ og fyrri vinir Morris orđnir hatursmenn hans eftir ađ hann gaf út bókina The Thirty-Year Genocide međ kollega sínum Dror Ze'evi (Harvard University Press) Í bókinni lýsa ţeir skipulagđri útrýmingu á kristnum í Tyrklandi.

AĐVÖRUN: Gísli Gunnarsson má alls ekki gera athugasemdir hér, nema ađ hann hafi lesiđ nýja bók Morris um skipulögđ morđ Tyrkja á kristnum gegnum tíđina. Ef hann les ekki ţegar nýja bók Morris verđa öll orđ hans afmáđ.

Nei, hvernig lćt ég. Ég er bara ađ grínast. Ég ólst ekki upp viđ DDR-góss og fauta-Stalínisma eins og Gísli, en tel mig ţó vera eins konar sósíalista, ţótt Gísli reyni signt og heilagt ađ smyrja á mig ljótari ismum

En drífđu ţig Gísli og keyptu nú ţegar framleiđslu ísraelskra sagnfrćđinga, ţó ţađ sé kannski bannađ af góđvinum ţínum í BDS-hreyfingunni sem framfylgja stíft mottói Hitlers, Kauf nicht beim Juden. 

Til ađ taka af allan vafa

Ef Gísli, sem rífst oftast í lengstu lög út af engu, noti ekki of mikinn tíma í ellinni í ergelsi yfir ţví ađ ţađ voru Tyrkir, nánar tiltekiđ tyrkneski flotinn, sem herjađi á Ísland 1627-31, hef ég hér orđ tyrkneska flotans fyrir ţví. Hann stćrir sig af Atlantshafssiglingum sínum (Sjá hér bls. 2). Flotayfirvöld Tyrklands segja frá ţví kinnrođalaust ađ ţau hafi stundađ mannrán á Íslandi. Gísli spyr nú ugglaust hvar ég hef lćrt svo góđa tyrknesku. Jú, í fjölmenningaţjóđfélaginu Danmörku lćrir mađur ýmislegt.

Snemma á 20. öldinni fannst hnappur af einkennisbúningi Ottómanníska flotans í kálgarđi á Heimaey. Ţarf frekari vitna viđ? Notum hnappinn sem punkt viđ ţessa lexíu handa prófessornum á fjasbókinni.

1967_b_200_A

 

Viđbót 22.júní 2019

Gísli Gunnarsson fyrrv. prófessor í HÍ, heldur ţví fram á Facebook sl. nótt, ađ hann hafi ekki getađ sett athugasemd hér á bloggiđ "Fornólf" sem hann kallar svo, og gefur hálfpartinn í skyn ađ ég sé á bak viđ einhverja ómynd sem kallar sig Fróđa Franz Agnarsson og sem herjar á FB hans. Gísli heldur ţví fram ađ ţegar hann fjarlćgđi ummćli ţessa Fróđa Franz, ţá hafi ég bannađ honum ađ birta athugasemdir hér. Fróđi Franz er ekki ég.

Ćtli orđatiltćki Margur heldur mig sig eigi ekki best viđ Gísla nú. Mér skilst ađ Gísli vilji fá svör viđ stađhćfingum úr doktorsritgerđ Ţorsteins Helgasonar um Tyrkjarániđ, sem Gísli trúir. Ţau fjalla um hollendinginn Jan Janszoon van Haarlem sem gekk undir nafninu Murat Reis, eftir ađ hann gerđist múslími og sjórćningi í Salé. Gísli telur Murat Reis van Haarlem ekki hafa veriđ í ţjónustu Alsírsmanna en haft útgerđ sína frá Salé sem ekki heyrđi undir Ottómanveldiđ. Einhverju missti Ţorsteinn Helgason greinilega af ţegar hann fékk viđurkennda doktorsritgerđ sína, en ég svarađ spurningu Gísla nú rétt áđan á FB hans:

Og ef svo er, kippir ţú ţér vonandi ekkert upp viđ ađ ég segi ađ ţađ séu margar villur í doktorsritgerđ Ţorsteins Helgasonar. Ef mađur les innganginn í bók Leďla Maziane, « Salé et ses corsaires, 1666-1727: un port de course marocain au XVIIe sičcle », Publication Université de Rouen Havre, 2007 (ISBN 978-2-84133-282-3), ţá gerir mađur sér grein fyrir ţví, ađ áđur en Jan Janszoon Murat Reis van Haarlem yfigaf Salé áriđ 1627, hafđi borgin veriđ undir stjórn Sultansins í Marokkó. Fyrst eftir ađ Jan Janszoon Murat Reis van Harleem er á Íslandi í samfloti viđ tvö skip frá Alsír verđur Salé ađ "lýđveldi" sjórćningja.

Ţá hafđi van Haarlem sagt skiliđ viđ Salé og var genginn í ţjónustu Ottómanna í Alsír. Fariđ var međ Íslendingana til Alsírsborgar, ekki til Salé. Hin hrćđilega heimildamynd um Tyrkjaránin, sem vinur okkur Hjálmtýr Heiđdal mun ávallt einn bera ábyrgđ á, fékk síđar enn hrćđilegri titil og misvísandi á öđrum tungumálum:"Atlantic Jihad" - svo ekki sé minnst á bók Steinunnar Jóhannesdóttur og kvikmynd byggđa á ruglinu í henni. Höfundar sem heillast hafa á Tyrkjaráninu á Norđurlöndum hafa vitnađ í skáldsögu hennar líkt og hún vćri sagnfrćđiheimild. Í henni er sagt frá dreng, sem er umskorinn af vondum múslímum og ţví fylgir vatnslitamynd sem sýnir ekkert annađ en kynlega hugaróra madömmu Steinunnar - Ţeirrar sömu Steinku sem ásamt Allaballakarlinum sínum Einari Karli Haraldssyni lögđust hér um áriđ gegn hjónaböndum samkynhneigđra í greinum í fjölmiđlum, ţví ţau voru orđin svo sannkristin og smáborgaraleg.

Ţađ er ekki allt sem skrifađ er á Íslandi sem mark er á takandi, Gísli minn.  Vinur minn einn, Pakistani, krossađi sig nćstum ţví yfir kvikmyndinni međ ruglinu sem byggđi á skáldsögu Steinunnar Jóhannesdóttur, og ţví í henni sem hann túlkađi sem múslímahatur. Danskir múslímahatarar vitnuđu óspart og međ ólýsanlegri gleđi í ţá kvikmynd.

En hvađ finnst ţér, Gísli Gunnarsson, um međferđ á landa okkar Einari Loftssyni sem neitađi ađ taka múhameđstrú (afsakađu orđiđ) sem ţrćll í Jihadi á Atlantsálum. Hann var píndur, eyru hans skorin af og nefbroddurinn sargađur af og hann ristur í andlitiđ. Međ eyrnasnepla sína ţrćdda á band var hann leiddur um Algiersborg. Vildir ţú, Gísli Gunnarsson, hafa veriđ í sporum Einars Loftsonar á dögum Atlantshafs Jihadsins, sem Hjálmtýr Heiđdal kallar svo?


Steinar í götu Dana - á endanum hafđist ţađ

Platzko June 17 2019

Ţjóđhátíđardagurinn verđur međ öđru sniđi hjá mér í ár, en svo oft á síđastliđnum árum. Ţá hef ég gjarnan, ef veđur leyfir, fariđ í fjallgöngu upp á manngerđan hól hér í grennd viđ heimili mitt. Ţar uppi, međ útsýni yfir alla flatneskjuna umhverfis Kaupmannahöfn og Hróarskeldu, borđa ég venjulega sykursnúđ, drekk brúsakaffi, flagga ţjóđfánanum í smćlkisútgáfu úr plasti, og syng svo innra međ mér Yfir kaldan eyđisand eftir Kristján Fjallaskáld.

Í ár fer hin árlega "fjallganga" í vaskinn. Ég fylgi í stađinn ţýskum kúnstner, myndhöggvaranum Gunter Demnig, um götur Kaupmannahafnar, ţegar hann mun setja 12 steina í götu Dana ţann 17. júní.

cor_3780

Steinana, sem kallast Stolpersteine upp á ţýsku, köllum viđ snublesten á dönsku. Steinar ţessir eru hugmynd og núorđiđ lífsverk Demnigs. Hann hefur ţegar lagt yfir 74.000 slíka steina í gangstéttir viđ hús í Evrópu, ţar sem fórnarlömb nasismans bjuggu, áđur en ţau voru flutt til fanga- og útrýmingarbúđa af kvölurum sínum eđa međreiđarsveinum ţeirra um gjörvalla Evrópu.

Ég greindi frá áformum mínum á öđru bloggi mínu áriđ 2010 (sjá hér) og síđar í ţremu greinum í dönsku tímariti (sjá t.d. ţessa hér). Kannski hefur einhver lesiđ ţađ og síđan leitađ án árangurs ađ steinum í Kaupmannahöfn. En nú koma loks fyrstu steinarnir.

Hugmyndin um ađ fá steinana til Danmerkur kviknađi hjá mér áriđ 2008. Áriđ eftir varđ ólaunađur ritstjóri ársritsins Rambam, sem Selskabet for Dansk Jřdisk Historie gefur út. Sem međlimur í stjórn ţess félags reyndi ég ađ koma verkefni međ ţessa steina á skriđ, en lítiđ gekk. Fyrir ýmsar sakir, međal annars vegna krabbameinsjúkdóms, lognađist verkefniđ út af í bili. Ég mćtti einnig ţeirri skođun margra, ađ gyđingar ćttu nóg af peningum og gćtu ţví borgađ fyrir ţessa steina sjálfir. Ţó ţađ sé nú fjarri sannleikanum, ţetta međ auđćfi gyđinga, ţá setur Demnig ţćr skorđur, ađ gyđingar megi ekki borga fyrir steinana sem settir eru fyri gyđinga sem myrtir voru í Helförinni, nema ađ ţađ hafi veriđ nánir ćttingjar.

Fyrir tveimur árum fór svo fólk aftur ađ ađ fá áhuga fyrir verkefninu og mér var vinsamlegast bođiđ ađ vera međ í nýju átaki, ţar sem ítarlegar upplýsingar um hluta af ţví fólki sem minnst verđur verkefninu er ađeins ađ finna í bók minni Medaljens Bagside, sem út kom hjá forlaginu Vandkunsten áriđ 2005.

Medaljens Bagside CoveretBókin fjallađi međal annars um gyđinga sem dönsk yfirvöld vísuđu úr landi á árunum 1940-1943. Rannsóknir mínar og doktorsritgerđ fyrrverandi samstarfskonu minnar á Dansk Center for Holocaust og Folkedrabsstudier, Silvia Goldbaum Tarabini Fracapane, liggja síđan til grunns fyrir upplýsingum um ţá einstaklinga sem steinar verđa lagđir fyrir 17.júní, til ađ minnast ţeirra gyđinga sem urđu nánaglalegri flóttamannastefnu Dana ađ bráđ á árunum 1940-43; Sem og ţeirra gyđinga, danskra og ríkisfangslausra, sem fluttir voru frá Danmörku áriđ 1943 til Theresienstadt, ţar sem sumir ţeirra létu lífiđ og einn í og Auschwitz.

Snublestensgruppen i Danmark

Síđan í fyrrahaust hefur hópur, sem kallar sig Snublestensgruppen i Danmark, undir forystu Henriette Harris, dansks blađmanns og rithöfundar í Berlín, komiđ saman og unniđ ađ ţví ađ sćkja um fjármagn til ađ leggja fyrstu 12 steinana í götu Dana. Fyrir utan hana og mig eru í vinnuhóp okkar eftirfarandi virkir međlimir: Nili Baruch, Karin Sintring, Charlotte Thalmay, Rasmus Schou Terkildsen og Silvia Goldbaum Tarabini Fracapane.

Vefsíđa verkefnisins er í vinnslu, en nú má ţegar sjá frumgerđ hennar á:

www.snublesten.org

Steinn fyrir Ernst Platzko

Platzko til Webside

Einn ţeirra sem lagđur er steinn fyrir var Ernst Platzko. Ernst fćddist í borginni Nove Mesto í Slóvakíu áriđ 1882. Hann stundađi lengst af verslun og hafđi í yfir 20 ár komiđ til Danmerkur, oft 3-4 sinnum árlega međ yfirhafnir, kápur og pelsvörur, mestmegnis fyrir konur.Vörur sínar seldi hann í stórverslanir Kaupmannahafnar og var hjá ţeim aufúsugestur. Vörur hans voru vinsćlar og vandađar og seldust vel í Magasin du Nord, Illum/Crome & Goldschmidt. Hann var annálađur gentlemađur sem verslunarstjórar vildu gjarnan eiga í viđskiptum viđ og fá í heimsókn.

Ernst Platzko stundađi lengi verslun sína viđ Norđurlöndin frá Vín. Áđur en nasistar réđust inn í Austurríki áriđ 1938, var Platzko löngu orđinn ekkjumađur. Dćtur hans ţrjár voru fluttar til British Mandatory Palestínu. Sonur hans, Karel, og Ernst Platzo sjálfur, komust hins vegar til Lundúna, ţar sem ţeir stunduđu heildsölu á góđum breskum yfirhöfnum til Norđurlandanna. Nokkrum dögum fyrir innrás Ţjóđverja í Danmörku kom Ernst til Kaupmannahafnar međ vörulager sinn. Hotel d'Angleterre var fullbókađ og fylltist af ţýskum foringjum, svo hann fékk sér herbergi á Pension Askestad i Bredgade 3, eins og hann hafđi oft gert áđur, ţegar ekki var laust á hótelinu margfrćga, sem meira ađ segja komst í nokkur ár í eigu Íslendinga.

Ernst Platzko seldi fljótt vörulager sinn sinn fyrir 25.000 kr. og tók pantanir fyrir nćstu ferđ - sem aldrei vari farin. Hann fékk hins vegar aldrei nema nokkur hundruđ danskar krónur útborgađar, ţví Seđlabanki Dana (Nationalbanken) tók peninga hans í sína umsjá. Í dag eru ţeir horfni. En nú gat hann ekki lengur haldiđ áfram til til Englands eđa fylgt eftir sendingu međ gćđayfirhöfnum til Svíţjóđar. Ţjóđverjar höfđu vitaskuld áhuga á fólki sem var ćttađ frá Bretlandseyjum eđa sem komiđ hafđi ţađan og voru margir settir í fangabúđir. Dönsk yfirvöld gerđu ađ eigin frumkvćđi viđvart um Ernst Platzko og handtóku hann áđur en Ţjóđverjar báđu um hann. Hann var sendur til Ţýskalands í Sachsenhausen-búđirnar norđur af Berlín, ţar sem hann var myrtur í Október áriđ 1942. 

Gyđingahatur tröllreiđ Danmörku, ekkert síđur en öđrum löndum Evrópu. Flóttamannastefna Dana í lok 4. áratugarins byggđi á ţeirri skođun ađ flóttamenn vćru dönsku efnahagslífi til mikillar byrđi. Ţađ var vitanlega algjör fjarstćđa. Sumir útlendingar fengu landvistarleyfi, og ef men gátu sýnt flokkskýrteini sem kratar, fengu ţeir líka inni. En dönsku ţjóđinni var fyrir löngu búiđ ađ telja trú um ađ gyđingar og t.d. kommúnistar vćru óferjandi fólk. Ţess vegna buđu Danir ţýska setuliđinu fólk, oft án ţess ađ Ţjóđverjar vildu taka á móti ţví. Danir nauđuđu jafnvel í Ţjóđverjum ţangađ til ţeir gáfu sig. Ţá voru örlög gyđinga, sem í slíku lentu, talin.

Lesiđ meira um Ernst Platzko í ţessum kafla í bók minni Medaljens Bagside, sem kom út hjá Forlaginu Vandkunsten áriđ 2005.

Hverra minnumst viđ 17. júní?

Á mánudag verđur settur steinn til minningar og íhugunar um eftirfarandi einstaklinga á 9 stöđum í Kaupmannahöfn 17.júní 2019. Lesiđ nánar á www.snublesten.org

Viđ Krystalgade 12, kl. 9

Beile Malka Zipikoff
   f. Untershlag, 1860
   Lést í Theresienstadt 21.10.1943

Rosa Nachemsohn
   f. Nachemsohn, 1869
   Lést í Theresienstadt 22.12.1943

1746277_1Thora Krogmann
   f. Wohlmuth, 1867
   Lést í Theresienstadt, 13.8.1944

Viđ Nřrregade 27, kl. 10.10

Barasch til webside

Julius Barasch
   f. 1898
   Myrtur í Auschwitz, 23.10.1943
Irma Barasch
   f. Marcuse, 1893
   Myrt í Auschwitz

Viđ Kronprinsensgade 13, kl. 10.45

Fanni Niedrig til websideRuth Fanni Niedrig
   f. Sechelsohn 1920
   Myrt í Auschwitz í ágúst,1943

Viđ Bredgade 3, kl. 11.15

42Ernst Platzko
   f. 1882
   Myrtur í Sachsenhausen, 16.10.1942

Viđ Sřlvgade 34C, kl. 11.45

Schmul Sender Jonisch
   f. 1899
   Myrtur í Auschwitz í mars 1944

Ravnsborg Tvćrgade 3, kl.12.30

Pinkus Katz,
   f. 1875
   Látinn í Theresienstadt, 15.3.1944

Viđ Borgmestervangen 4A, kl. 13.10

Liselotte SchlachcisLieselotte Schlachcis
   f. 1910
   Myrt í Auschwitz, 30.1.1943

Viđ Rantzausgade 18, kl. 13.50

Herchel Fischel Choleva
   f. 1885
   Látinn í Theresienstadt, 17.10.1944

Viđ Carl Plougs Vej 7, Frederiksberg, kl. 14.20

Thalmay til websideJacob Thalmay
   f. 1904
   Myrtur á dauđgöngu frá Auschwitz til Melk,
   9.3.1945

Steinar á Íslandi?

Ég hef lengi íhugađ ađ steinar yrđu lagđir í götu Reykvíkinga, fyrir fólk sem vísađ var úr landi, t.d. Rottberger-fjölskylduna og Alfred Kempner. Hćgt er ađ minnast fórnarlamba nasismans međ steinum, ţó fólk hafi ekki veriđ myrt. Gyđingar og ađrir voru fórnarlömb íslenskrar flóttamannastefnu, sem var framfylgt af ríkisstjórnum sem ađ hluta til fylgdi straumum frá Danmörku, en voru ţar ađ auki yfir sig hrifnar af ţróun mála í Ţýskalandi nasismans.

Hver steinn kostar 120 € (rúmlega 17.000 ISK miđađ viđ gengi 15.6. 2019); og svo ţarf vitaskuld ađ standa straum af kostnađi viđ heimssókn Gunter Demnigs sem leggur alla steinana. Hann ferđast látlaust og eyđir ekki neinu á sjálfan sig og neitar ađ búa á dýrum hótelum (sem verđur ugglaust erfitt ađ leysa á Íslandi). Steinar fyrir íslenska sjómenn, sem létu lífiđ í árásum ţýska flotans, koma einnig vel til greina. 

Hvađ segja danskir fjölmiđlar?

Weekendavisen 14.6.29109

Politiken

Kristeligt Dagblad

Minby.dk

DR, Sřndagsavisen 16.6.2019

Sjá  WWW.SNUBLESTEN.ORG

 


Hrókur alls fagnađar eđa skák og mát

1136863

Nú er ekkert annađ fyrir sanna Íslendinga ađ gera en ađ heimta Ljóđhúsataflmennina aftur heim og kaupa hrókinn sauđalitađa sem nú stendur hćstbjóđanda til bođa í Lundúnum. Hrókurinn flýr vćntanlega land eins og allt frá Bretlandseyjum í Brexitinu.

Enginn vafi skal leika á ţví ađ taflmennirnir frá Lewis voru skornir út í tönn á Íslandi. Hvar annars stađar en í naflanum uppi viđ haus? Ţar var ađ verki hagleikskonan Margrét Skögultönn sem fékk ađ sitja í Skálholti og skera og saga tennur fram í háa elli.   

Margrét var afar afkastamikil kona og miklir haugar af brotum úr rosmhvalstönn hafa ekki fundist ruslahaugum viđ fornleifarannsóknir í Skálholti - eins og kunnugt er. Svo ţrifin hefur hún einnig veriđ, ţó hún hafi fyrst og frems veriđ til í "tuskiđ".

Margrét var einnig međ húđflúrsskemmu vestan viđ dómkirkjuna. Ekki ţótti Margréti Skögultönn takast vel upp viđ ađ flúra eđa skera út augu. Ţau ţóttu stara um of á ţann sem á horfđi. Íslenskur lćknir, Ţingeyingur, hefur sýnt fram á ađ ćttgeng gerđ af gláku hafiđ leikiđ Íslendinga grátt á miđöldum. Eđa var ţađ grá stara? Sama hvort er, sjúkdómurinn fannst ađeins á Íslandi og komst ekki á skip til Niđurlanda, sem var líklega fyrir bestu, ţar sem glámskyggni var ţar fyrir og er enn í ríkum mćli.

Ţessi hrćđilegi krankleiki olli ţví ađ Íslendingar gengu um međ uppglennt augu, bćđi bólgin og rauđsprengd, og tóku ekki eftir helmingnum ađ ţví sem gerđist í kringum ţá. Bestu annálaskrifarar ţjóđarinnar misstu af flestum eldgosum á Íslandi vegna glenniblindu, sem sjúkdómurinn var kallađur. Menn sáu smáatriđi en ekki heildarmyndina. Enn eru íslendingar haldnir ţessum sjúkdómi og halda ađ ţeir búi á miđpunkti alheims, sem er vitaskuld alveg rétt eins og Guđ almáttugur hefur stillt jörđinni upp út frá sínu sjónarhorni.

Gvodmingodur

Gvöđ minn góđur! Glenniblindan var mikiđ vandamál á Íslandi á 12. öld. Sérstaklega fyrir listakonu sem aldrei hafđi séđ riddara spranga gráan fyrir járnum um túndrur Íslands. Fyrirsćtur voru ekkert vandamál. Jón Kíghósti sat fyrir sem riddari og biskupar komu og fóru.

Eitt er ţađ sem beinlínis sannar ađ taflmennirnir frá Ljóđhúsum og Íslandi hafi veriđ út skornir af Margréti. Búmark hennar og skjöldur sýnir eina merkustu uppfinningu Íslendinga fyrr og síđar fyrir utan skyriđ.

Ţegar ástin í hjónabandi ţessarar merku hagleikskonu kulnađi og eiginmađur hennar Runólfur Tanni (ekki ćttfćrđur í Íslendingabók inni nýju) hóf suđurgöngu til Rómar til ađ fá skilnađ frá Margréti, fann hún upp Sofnísinn. Rúnki komst aftur á móti aldrei á leiđarenda og dó ofan á írskri portkonu í Andvörpum.

Köld eru kvenna ráđ og neyđin kennir nakinni konu ađ búa til ís eins og sagt var. Margrét setti oft á tíđum mynd af sofnís á hagleiksverk sín. Líkt og skyrinu var stoliđ frá Íslendingum fyrir slikk á okkar tímum, fór sofnísinn sömu leiđ og er nú á dögum kallađur soft-ice. Í skemmu norđan kirkju var Margrét međ ísbúđ. Já, ţiđ lesiđ rétt. Skemmur voru í lok 12. aldar út um allt.

Sofnis 2

Ein auglýsinganna fyrir handverk Margrétar sést til dćmis á baki hásćtis eins af kóngum Margrétar sem rak í land í Ljóđhúsum er knörr Dehla hins ţýska fórst á leiđinni til Dyflinnar. Ekki nóg međ ţađ. Á kónginum eru leifar af 1104 gjóskunni úr Heklu. Margrét notađi vafalaust H-1 vikur til ađ fínpússa verk sín, ţví á ţessum tíma var hvorki til sandpappír né vatnspappír í Skálholti.

AN00286264_001_l

Ţađ er ekki ađ spyrja ađ hugviti og listfengi Íslendinga fyrr á tíđum. Margrét keypti járn sín og sagir í Brynju. Lítiđ hefur breyst.

Ef vel er ađ gáđ, lesendur góđir, ţiđ ţrjú sem enn lesiđ Moggabloggiđ, er ţetta nú vitaskuld ekki ís međ dýfu, né heldur hnetum, sem er miđreitis aftan á hásćti eins kónganna frá Lewis. Ţarna er greinilega tilraun til ađ sýna köngul barrtrés. Nú vitum viđ ekki hvort Margrét Skögultönn gerđist nokkru sinni víđreist; hvort hún hafi tekiđ međ sér köngla í minningunni frá heimsreisu, eđa ađ hún hafi jafnvel smyglađ honum til landsins (sjáiđ viđurlög viđ ţví í Grágás). En ef ţessi ágćta eđalkona fór aldrei suđur, líkt og margir, ţá er ég nćsta hrćddur um ađ "ísinn" á hásćti konungs sé allgóđ rök fyrir ţví ađ taflmennirnir frá Lewis hafi ekki veriđ skornir út á Íslandi.

AN00014506_001_l

Made in Norway. Íslendingar voru hins vegar miklu fyrr í abstraktlist en frćndur ţeirra - líkt og taflmađurinn frá Baldursheimi í Skútustađahreppi sýnir glöggt. Hann sýnir einnig geđstreitu ţá sem lengi hefur einkennt Ţingeyinga, og gott ef ekki er, ţá er hann einnig međ glenniblindu á lokastigi.

Dr.Baldursheim


mbl.is „Íslenskur“ hrókur metinn á milljón pund
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

1. maí

Fornleifur og ritstjórinn óska lesendum sínum nćr og fjćr, gleđilegrar hátíđar á degi verkalýđsins. Ţađ er ávallt ađ styttast í byltinguna, en líklega verđur aldrei neitt úr henni vegna mannlegra galla eđa heimsendis. Lenín Vilhjalmur Örn Vilhjalmsson 1975 small


Gísla Gunnarssyni svarađ

Samansemmerki

Gísli Gunnarsson sagnfrćđiprófessor (emeritus) er, ţrátt fyrir latínubótina sem stagađ er í afturendann á síđasta fasta starfstitli hans, alls ekki dauđur úr öllum ćđum. Í bókstaflegri meiningu ţýddi emeritus aflóga, ţegar Rómverjar notuđu ţetta lýsingarorđ einna mest um vinnuhesta og akuxa. Gísli hefur alltaf veriđ mikill vinnuhestur og engin gapuxi. Fylking sú sem fylgir Gísla á FB tilheyrir ţó oft síđarnefndu tegundinni. 

Til ađ halda sínum góđu, gráu sellum í sambandi og liđugum stundar Gísli mikla leikfimisćfingar á FB, og ţađ mest um hásvartnćttiđ; stundum svo mjög ađ óhollt má ţykja. Ţessar ćfingar hans eru mun herskárri en t.d. Müllers-teygjur eđa almennilega daglegur göngutúr sem Jóni Árnasyni ţjóđsagnaţul var ráđlagt ađ stunda af sérfróđum Skota, ţegar Skotinn sá hve visinn og aumur Jón var fyrir neđan mitti af endalausri setu yfir lygasögum. 

Á FB sinni stundar Gísli ţá ćfingu heilsu sinni til bóta, ađ verja rétt Palestínumanna međ ţví ađ vera plötusnúđur og útsendingastjóri fyrir málstađ Hamas og Fatah.

Gísli sendir í gríđ og erg út greinar sem hann finnur á veraldarvefnum, og upp á síđkastiđ margar greinar um litla hópa gyđinglegra ţverhausa sem eru á móti Ísraelsríki og hafa ađrar skođanir á vanda Miđausturlanda en stór meirihluti gyđinga heimsins, bćđi ţeirra sem búa í Ísrael eđa utan.

Ţađ er í sjálfu sér ekki syndsamlegt ađ nota heilasellur sínar til ţess ađ styđja baráttu sárhrjáđra manna sem Gísli vill ađ eignist vel vopnađ ríki. Vandamáliđ hefst ţegar hin hrjáđa ţjóđ sýnir umheiminum, ađ hún kann ekki međ ţessi vopna ađ fara nema til ţess ađ uppfylla heit sín um ađ útrýma nágranna sínum. Eins og margir Íslendingar, hefur Gísli valiđ sér Palestínumenn til ađ styđja sérstaklega, og reyndar fram yfir ađra hrjáđa menn sem hafa ţurft ađ ţola miklu verri örlög en Palestínuarabar.

Gísli Gunnarsson bađ mig á FB sinni í nótt, ţegar ég svaf svefni hinna saklausu, um ađ skýra fyrir sér hvernig gangrýni á Ísraelsríki geti stundum talist til hreinrćktađs gyđingahaturs.

Ţegar hann og heilasellurnar vakna í kvöld og hann hefur enn á ný leit ađ ţriggja manna "samtökum "gyđinga sem hata Ísraelsríki - eđa ađ grein eftir einhvern sem finnst bresku stjórnmálamennirnir Jeremy Corbyn og Ken Livingstone einstök gćđablóđ, ţá verđur ţetta svar tilbúiđ til lestrar fyrir hann. Ţiđ lofiđ ađ vekja Gísla ekki af vćrum svefni fyrr en kl. 19 eđa 20 ađ stađartíma út af ţessu svari. Ţćr gráu í fólki sem er komiđ yfir fimmtugt ţurfa nefnilega á nćgri hvíld ađ halda, sérstaklega áđur en haldiđ skal á Vesturbakkann eđa til Gaza í huganum, međan ađrir eru í Jerúsalem í draumum sínum.

Hvenćr verđur gagnrýni á Ísrael gyđingahatur?

Gagnrýni á Ísraelsríki á vitaskuld rétt á sér, en stundum vćri málefnalegra ađ dreifa gangrýni sinni á ríki ţar sem ástandiđ er miklu  en í Ísrael og á friđsemdareyjunni Íslandi norđur í Ballarhafi. 

Gagnrýni á Ísraelsríki, Ísraelshatur og ţađ sem sumir kalla antisíonismi, getur hins vegar auđveldlega snúist yfir í hreint gyđingahatur ef menn varast ekki orđaval sitt. En nú er orđaval einu sinni oftast nćr birtingarmynd skođana og tilfinninga manna. Hér skulu nefnd nokkur dćmi sem varđa Gísla sjálfan í von um ađ ţađ bćti skilning hans á ţví hvenćr gagnrýni á Ísrael er orđin ađ gyđingahatri.

1) Gísli hefur um árabil bent á ađ núlifandi gyđingar séu flestir komnir af Khazörum, ţjóđ sem ađ hluta tók gyđingdóm um tíma. Ţessa kenningu hefur Gísli tekiđ miklu ástfóstri viđ líkt og margir stuđningsmenn Palestínumanna - Hún sýnir ţeim ađ nútímagyđingar séu ekki gyđingar í raun og veru og séu ađ mestu óskyldir ţeim sem uppi voru á tímum Jesús frelsara sumar Íslendinga.  Ţrátt fyrir ađ allar nýjar DNA-rannsóknir sýni ađ ţađ sé engin fótur fyrir ţessari kenning (sem reyndar var upphaflega sett fram af gyđingi) og sem notuđu var grimmt af nasistum áđur en stuđningsmenn Palestínuaraba fóru ađ nota hana.  Ţeir sem enn vitna í  Kahzarakenninguna eru gyđingahatarar. Ţeir reyna ađ útrýma tilvist gyđinga međ ţví ađ segja ađ ţeir séu ekki "ekta gyđingar". Eins lítilmótleg  og ömurleg sem ţessi óvísindalega samlíking er, ţá er hún enn notuđ á međal ţeirra sem safnast ađ Fjasbók Gísla sem flugur á mykjuskán, ţegar hann skrifar um Palestínu. Gísli hefur ţó sem betur fer nýlega gefiđ ţessa dogmu um sagnaţjóđina Khazara upp á bátinn.


2) Margur mađurinn sem sćkir í FB Gísla líkir Ísraelsríki í sífellu viđ Ţýskalands nasismans og Ísraelsmenn og gyđinga viđ nasista, sem  og Gaza viđ gettó. Ţetta fólk, sem ég held stundum persónulega ađ sé léttkexruglađ ţegar ađ ţegar ađ áhugamáliđ ţeirra kemur, telur ţađ málstađ Palestínumanna til stuđnings ađ tala í sífellu um ţjóđarmorđ í Palestínu. Ef ţađ er ekki kúlan í kanónunni, ţađ eru gyđingar vćndir um ađ stunda ţjóđernishreinsanir. Ţetta síđasta kemur einfaldlega til af ţví ađ fólk í Palestínuiđnađinum hefur greinilega ekki andlega burđi til ađ kynna sér skilgreiningu SŢ og annarra alţjóđlegra stofnanna á ţjóđarmorđi.  Samlíkingar gyđinga/Gyđinga/Ísraelsmanna viđ böđla gyđinga í Evrópu er gyđingahatur. Ţađ hefur fyrir löngu veriđ skilgreint og niđurneglt af sérfrćđingum, bćđi gyđingum og ţeim sem ekki eru gyđingatrúar. Alţjóđlega samtök ganga einnig út frá ţví ađ ţegar Ísraelsmönnum og gyđingum er líkt viđ nasista, ţá sé ţađ í raun svćsnasta gerđ af gyđingahatri - ţ.e. ţegar fórnarlambinu er líkt viđ böđul sinn. Ţetta gera margir á FB Gísla emirítus, sem gerđist sjálfskipađur gyđingafrćđingur á Íslandi í ellinni.

Gísli Gunnarsson 2009

Lćkjartorg 2009. Táknin eru greinileg. Ekkert slys, ađeins hatur.


3) Ég get vel skiliđ ađ menn í hita átakanna fyrir botni Miđjarđarhafs ćstist í hvert sinn sem átök hefjast aftur á Gaza, en samlíkingar ţeirra, sem mađur sér Palestínumenn einnig nota, sem og afneitun á Helför Gyđingar og engum ósóma, er engum til gagns og síst af öllu Palestínumönnum. Herferđ Gísla er í hćsta lagi ćsingur aldrađs manns í cyberspace og ekkert annađ. Hann hjálpar engum og fćr ekki einu sinni verđlaunapening frá Hamas eins og Sveinn Rúnar hefur fengiđ. Gísli hefur ekki heldur ort: "Israel, Israel über alles" líkt og Sveinn Rúnar Hauksson gerđi hér um áriđ. Međ ţví ađ sćtta sig viđ fólk komi viđ á FB sinni međ gyđingahatri er Gísli međsekur í gyđingahatrinu.


4) Gísli Gunnarsson hefur einnig gert sig sekan um ađra gerđ af svćsnu gyđingahatri. Áriđ 2003 skrifađi undir undirskriftasöfnum í HÍ, (međ fólki eins og Helgu Kress og Ţorbirni Broddasyni, https://notendur.hi.is/~peturk/ISRAEL/askorun.htm ) ţar sem hann hélt sig vera ađ styđja áskorun frá 187 ísraelskum prófessorum sem ađ sögn vöruđu viđ ţjóđahreinsunum Ísraelsmanna á Palestínumönnum í skjóli Íraksstríđsins. Gísli og ađrir lćrđir menn hoppuđu umsvifalaust á ţetta gabb, sem ćttađ var frá einum af mörgum áróđursmiđstöđvum Palestínumanna. Enginn prófessor í Ísrael hafđi sett nafn sitt undir slíka undirskrifasöfnun eđa beđiđ kollega á Íslandi ađ vera međ. Gísli og líkt ţenkjandi fólk gleymdi í andrá öfganna, ađ ţađ eru Palestínumenn sem sífellt tala um ađ ryđja Ísraelsríki í sjó fram og "myrđa gyđinga hvar sem ţá er ađ finna", en ekki öfugt. Ţađ var hreinrćktađ gyđingahatur sem Gísli Gunnarsson skrifađi undir og hvatti til, er hann taldi öruggt ađ Ísraelsmenn myndu stunda ţjóđarhreinsanir í skjóli Íraksstríđsins.

Lćt ég ţessar skýringar nćgja hinum aldna og virđulega prófessor sem stundar leikfimisćfingar međ gráu sellurnar sínum til stuđnings hinna hrjáđu Palestínuaraba, sem reyndar hírast í best vopnađa "gettói" sem sögur fara af. Svokölluđ gangrýni í garđ Ísraels getur mjög auđveldlega tekiđ á sig mynd hreinrćktađs gyđingahaturs og gerir ţađ oft hjá lesendum Gísla á Facebók hans. Sjón er sögu ríkari. Svo er líka bíó fyrir Gísla. Ţetta er líklegast "áróđursmynd" samkvćmt Gísla.

Where anti-Zionism crosses into anti-Semitism should also be obvious: dehumanizing or demonizing Jews and propagating the myth of their sinister omnipotence; accusing Jews of double loyalties as a means to suggest their national belonging is of lesser worth; denying the Jewish people’s right to self-determination; blaming through conflation all Jews for the policies of the Israeli government; pursuing the systematic “Nazification” of Israel; turning Zionism into a synonym of racism. Roger Cohen

Vísindavefsskandallinn

Gísli Gunnarsson komst heldur betur í sviđsljósiđ nýlega, ţegar Merrill Kaplan ungur ađjúnkt í Iowa í Bandaríkjunum, sem dvaliđ hafđi á Íslandi viđ vinnu á doktorsritgerđ sinni benti á villur og meinlokur í skýringargrein Gísla á gyđingahatri á Vísindavefnum. Gísli gerđi talsverđa umbćtur, enda jađrađi ţađ sem hans skrifađi viđ gyđingahatur. Gísla vini mínum, og sjálfskipuđum verndara til 30 ára, má segja ţađ til hróss ađ hann er ekki einn um rugliđ og ţekkingarleysiđ á ţví sem hann hefur veriđ spurđur um á Vísindavefnum. 

Eitt sinn var Guđrún Kvaran beđin um ađ skýra uppruna orđanna gyđings og júđa en einnig skýra hvers vegna orđiđ júđi er niđrandi? Í dönsku og ţýsku eru notuđ nauđalík orđ um gyđinga sem ekki eru niđrandi. Guđrún Kvaran svarađi og sýndi ţar međ ljóslega fordóma sína og ţar međ algjöra vankunnáttu á ţví sem hún var spurđ um:

"Neikvćđa merkingin í júđi á líklegast rćtur ađ rekja til ţess ađ gyđingar sem stunduđu viđskipti víđa um heim á síđari öldum, ţóttu erfiđir viđfangs, nískir okurkarlar og efnuđust oft vel. Ţetta litu ađrir hornauga og fariđ var ađ nota jew, jřde, júđi í neikvćđum tón um kaupsýslumenn af gyđingaćttum. Hin neikvćđa merking sem Jude fékk í Ţýskalandi á árunum milli stríđa og í síđari heimsstyrjöldinni er af öđrum toga og var tímabundin. Hún náđi yfir allt fólk af gyđingaćttum, ekki ađeins kaupsýslumenn".

Ţarna blandar frćđimađur ađ hluta til orsökum og afleiđingum saman og sýnir algjört ţekkingarleysi á ţví sem hún hún skrifar um. Rómverjar og kristin kirkja ólu á hatri gagnvart gyđingum og hvađa nafn sem ţeir og ađrir notuđu, ţá var ţađ tengt neikvćđni í garđ gyđinga og trúarbragđa ţeirra. Ástćđan fyrir ţví ađ gyđingar stunduđu lánastarfssemi er ekki skýrđ af Guđrúnu Kvaran. Kirkjan lék ađalhlutverkiđ í ţví hve litla starfsmöguleika gyđingar höfđu. Guđrún gleymir ţví einnig ađ flestir sem hafa orđiđ fyrir illmćli međ gyđinganafnbót eru ekki gyđingar, heldur okrarar sem kallađir eru ţví ljótasta sem mönnum dettur í hug. Ég hef áđur bent á ţekkingarleysi Guđrúnar Kvaran (sjá hér) og lćt ţetta nćgja nú. Gísli er svo sannarlega ekki einn á ţessum furđulega hatursdalli HÍ.

Gyđingahatur nútímans er mikiđ vandamál á Íslandi. Sem betur fer hafa gyđingar búsettir á Íslandi ađeins orđiđ fyrir ađkasti í litlum mćli. Bílar ţeirra hafa veriđ rispađir og drullu kastađ í hús ţeirra og túlípanar hafa veriđ rifnir upp í görđum ţeirra.

En ef menn hugsa sig ekki um og fara međ offorsi í samlíkingum og hatursrćđu í hvert skipti sem öryggiđ losnar á sprengjukösturum hryđjuverkasamtakanna Hamas (sem sumir Íslendingar skilgreina sem eins konar hjálpasveit skáta), ţá sjáum oftar hrođalegt gyđingahatur á Íslandi í meintu hatri manna á hinum "vonda síonisma" Ísraelsríkis.

Gyđingur


Veftímaritiđ Herđubreiđ stelur ljósmynd

eimskip_1930

Viđbót 6.3.2019 - Herđubreiđ hefur nú birt nafn höfundar ljósmyndarinnar

31. janúar 2019 birtist smáklausa á Tímaritinu Herđubreiđ sem Karl Th. Birgisson er í forsvari fyrir. Klausan ber fyrirsögnina Einn í áhöfn og er eftir Úlfar Ţormóđsson. Hún fjallar um ţau örlög sem kapítalisminn hefur skapađ, og sem veldur ţví ađ ađeins einn Íslendingur er í áhöfn á íslensku skipi. Nćrvera Íslendings varnar ţví greinilega ekki ađ skip fái á sig brotsjó.

Til ađ myndskreyta klausuna gripu menn í Herđubreiđarlindum til vafasams myndastulds í anda verstu kapítalista. Ţeir tóku hluta af ljósmynd sem ég hef tekiđ í Kaupmannahöfn og hef birt á tveimur blogga minna hér og hér á Fornleifi. Herđubreiđarmenn birtu hana án ţess ađ nefna höfund ljósmyndarinnar.

Herđubreiđ

Skjámynd af vefritinu Herđubreiđ

Ég hafđi samband viđ Herđubreiđ og fékk tvö svör, nafnlaus:

"Sćll og og forláttu síđbúiđ svar. Nú leggjumst viđ í rannsóknir. Vitum ekki hvernig myndin komst í myndabankann okkar, en takk fyrir ađ láta vita." Og síđar: "Sćll Vilhjálmur. Međ fullri virđingu fyrir frćđistörfum ţínum, ţá getum viđ ekki fallist á ađ myndin sé eftir ţig, ţar sem hún er hluti af auglýsingu frá Eimskipafélagi Íslands, eftir ţví sem viđ komumst nćst. Endilega láttu vita ef viđ förum vill vegar."

Ţar sem ég taldi mig hafa skýrt máliđ út fyrir Herđubreiđarritstjóranum, eđa réttara sagt ţeim huldumanni sem svarađi mér, ađ ţeir mćttu nota ljósmynd mína ef ţeir birtu nafn mitt og greindu frá ţví hvar myndin sem ţeir skáru birtist skrifađi ég fyrr í dag til "Herđubreiđarörćfa":

Sćl "Herđubreiđ"

Ég tók ljósmyndina af auglýsingu í 80 ára dagblađi sem varđveitt er í Ríkisskjalasafninu í Kaupmannahöfn. Ég birti myndina á bloggum mínu í lágri upplausn, en hún hafđi ekki veriđ uppi á borđum Íslendinga fyrr en ađ ég gerđi henni skil.

Ţar sem engin undirritar skilabođ "Tímaritsins Herđubreiđar" til mín undir nafni, get ég ekki tekiđ ţessi svör ykkar alvarlega. En mér er full alvara og hinn nafnlausi mađur sem svarar fyrir Herđubreiđ er ađ mínu mati óvenjulega kokhraustur ţegar hann ver ţjófnađ á myndverki mínu.

Ljósmyndin, sama hve léleg hún er,  er verk mitt. Ég miđlađi ţessari 80 ára auglýsingu í morgunblađinu Politiken til Íslendinga á bloggum mínum. Áđur en ţađ gerđist var auglýsingin ekki ţekkt á Íslandi og var t.d. ekki međ í bók um sögu Eimskipafélagsins. Veftímaritiđ Herđubreiđ tekur svo myndina og sker hana í búta og birtir einn bútinn án ţess ađ minnast á höfund. Höfundar myndverka hafa rétt og ég er höfundurinn.

Vinsamlegast getiđ höfundar ljósmyndarinnar sem ţiđ hafiđ notađ. Nafn hans stendur fyrir neđan ţessi svör.

Virđingarfyllst,

Vilhjálmur Örn Vilhjálmsson

 

Viđbót 6.3.2019 kl. 01.35 HERĐUBREIĐ hefur fyrir 10 mínútum síđan vinsamlegast fallist á ósk mína og merkt mynd mína mér (reyndar sést myndin ekki lengur, en ţađ er tćknilegt atriđi sem Herđubreiđarmenn verđa ađ leysa). Myndin mun ađ sögn hafa veriđ notuđ áđur á Herđubreiđ. Ég ţakka fyrir heiđarleg viđbrögđ Herđubreiđar og verđ ađ fara ađ vara mig á ţví ađ "stela" myndum frá öđrum. Viđ verđum öll ađ passa okkur og athuga hvađ mađur er ađ taka. Ég var ekki á höttunum eftir greiđslu, en stundum er ţađ víst tilgangur manna.


Ágćt hryđjuverkavörn Minjastofnunar

VíkurbeinNýjasta birtingarmynd minjavörslunnar á Íslandi er ađ flytja til styttur bćjarins. Ţetta kemur fram í hasarfréttablađinu DV. Minjavörđur Ríkisins er enn einu sinni í vondum málum, en nú styđur Minjasviđ Fornleifs Stínu Stuđ heils hugar.

Loks kom góđ tillaga frá Minjastofnun, sem heil brú er í - og jafnframt framtíđalausn fyrir styttuskömmina af Skúla Magnússyni. Er ekki tilvaliđ ađ nota hana sem stađlađa, íslenska hryđjuverkavörn? Hún sýnir mann međ ygglibrún, 1,5 metra herđabreidd og höku sem er líkust stuđara á Scania trukki. Ţađ vill vitaskuld enginn túrhestur búa á hóteli ţar sem slíkt ofurmenni gnćfir yfir ţeim. "Bad people" pakk sem vill til Íslands mun taka nćsta flug heim, ef svona styttum yrđi komiđ fyrir í Leifsstöđ. Hćgt vćri ađ selja Skúla til BNA, svo Trump hćtti viđ reisa vegginn sinn.

Heimildir sýna reyndar, ađ Skúli fógeti hafi veriđ rćfilslega lítill, sköllóttur og álútur grćđgiskarl - ekki ósvipađur ţeim lítilmennum sem vilja breyta Íslandi í Hótel og fjallkonunni í innanhússportkonu og módel. Innréttingar Skúla voru náttúrulega heldur ekki ofan á Víkurgarđi. Ţví verđur ađ fagna ađ ţessi hryllingur, sem tákna á athafnamanninn Skúla, verđi í framtíđinni notuđ sem slysavarnarverkfćri og hryđjuverkavörn.

Í stađinn vćri hćgt ađ setja styttur af beinagrindum, til ađ minnast kirkjugarđsins sem íslenska grćđgin og međalmennskan  hraunađi yfir. Ţađ gćti veriđ listaukandi fyrir ferđamennina sem á ađ mergsjúga og blóđmjólka á hótelinu. Myndirnar viđ ţennan pistil er tvćr tillögur sem borist hafa samkeppni Fornleifs fyrir minnismerki um beinin sem brott voru numin úr Víkurgarđi.

Sendiđ endilega inn tillögur. Verđlaun verđa nótt í svítu á Reykjavík Hotel Hilton on the Skeletons í Reykjavík, ţegar ţađ kemst í gagniđ. Innifaliđ er beint útsýni inn í Alţingi Íslendinga. Selshljóđ fyrirmenna eru innifalin í morgunverđinum. Vinningshafinn verđur afhjúpađur 1. apríl 2019.

Víkubein 2


Ingibjörg Sólrún er eins og pálmarnir í Vogahverfi

Imba og Assad

Hún frú Ingibjörg (ISG) býr nefnilega í glerhúsi líkt og sumir flokksfélagar hennar í Reykjavík. Ţađ kemur svo greinilega í ljós í nýjasta útspili hennar sem greint hefur veriđ frá á Stundinni.

Háheilagt starfsliđ Stundarinnar hefur um stundarsakir fćrt sig upp yfir mitti, ofar en rauđriđnar hređjar Jóns Baldvins Hannibalssonar, og er ţannig séđ komiđ langt yfir ţau málefni sem fjölmiđillinn sérhćfir sig einna mest í.

Stundin birtir nú frásögn af ummćlum sem fyrrverandi utanríkisráđherra Íslands, Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, lét falla á Facebook sinni. ISG er konan sem fór á fund Assads á Sýrlandi til ađ koma Íslandi í Öryggisráđ Sameinuđu Ţjóđanna - og sem nú er forstjóri ODIHR, Lýđrćđis- og mannréttindaskrifstofu Öryggis- og samvinnustofnunar Evrópu, sem lítiđ eđa alls ekkert verđur ágengt í baráttu í helfararafneitun og gyđingahatriđ sem grasserar í Austur-Evrópu - enda gerir stofnunin ekkert ađ viti í ţeim efnum undir slakri forystu ISG.

Frú 18 má ekki tala

Ekki bannađi ISG fréttir af ferđum sínum til alrćmdustu illmenna og gyđingahatara Miđausturlanda Íslandi til stuđnings, en nú fárast hún yfir konuskömm á Íslandi sem telur sig, í aumri whitetrash-tilveru sinni á Íslandi, vera úrval hins lítilfjörlega "aríska kynstofns".

Hefur kona ţessi látiđ flúra töluna 18 á hálsinn á sér, en ţađ mun tákna bókstafina A og H samkvćmt nasistum. Brennimarkiđ AH stendur líklega einnig fyrir Arískur Hálfviti. ISG vill láta banna RÚV ađ sýna ţátt sem fjallar um konu ţessa og ófarir hennar í lífinu.

En af hverju leggst ISG svona lágt og gegn íslenskri konu međ ţráhyggju? Af hverju vill hún láta banna henni ađ tjá skođanir sínar? Á ISG inni fyrir slíkum herferđum? Ţađ tel ég varla.

happy_old_days

Ţegar Ísland var fremst á međal ţjóđa og logiđ var ađ Dönum um ágćti fínansfurstanna íslensku á fundum í Danmörku

Er Dr. Efraim Zuroff hjá Simon Wiesenthal Center í Jerúsalem, sem ég hef starfađ fyrir, fór fram á ađ íslensk yfirvöld rannsökuđu mál nasistans og gyđingamorđingjans Eđvalds Hinrikssonar (Evald Miksons), setti ISG og ađrir stjórnmálamenn, t.d. ţokkapilturinn Jón Baldvin Hannibalsson sig upp á móti ţví.

Sumir íslenskri stjórnmálamenn, sem ekki kunna ađ skilja óskylda hluti frá hverjum öđrum, héldu ađ Davíđ Oddsson ţáverandi forsćtisráđherra hefđi fengiđ beiđni frá Ísraelsstjórn um ađ rannsaka stríđsglćpamanninn og morđingjann sem Íslendingar höfđu skotiđ skjólshúsi yfir.

Vegna stuđnings viđ hryđjuverkastarfssemi í Miđausturlöndum var ISG á ţví ađ ekki mćtti hreyfa viđ Eđvaldi Hinrikssyni, ţví hún taldi ađ Ísraelsríki vćri á bak viđ beiđnina um ađ íslensk yfirvöld rannsökuđu fortíđ hans. Ţó svo ađ í ljós hefđi komiđ, ađ Ísraelsstjórn hefđi ekkert haft međ beiđnina til Íslenskra yfirvalda ađ gera, hófst ferli algjörrar afneitunar á Íslandi, sem í tóku flestir stjórnmálamenn og allir fjölmiđlar utan einn og jafnvel íţróttasambönd.

Íslendingar vernduđu gyđingamorđingja og stríđsglćpamanna frá réttvísinni. ISG fór einna fremst í ţeirri ađför ađ gyđingum nútímans sem reynt hafa ađ fá réttvísinni framgegnt gagnvart böđlum Gyđingaţjóđarinnar. Ţví verđur aldrei gleymt, Ingibjörg Sólrún Gísladóttir! Ţú varđir stríđsglćpamann og komst í veg fyrir ađ mál hans yrđi tekiđ upp og hefur aldrei beđist afsökunar á ţví klámhöggi ţínu. Mikson átti vitaskuld líka rétt til varnar, en á ţađ reyndi aldrei, vegna einlćgs haturs sumra íslenskra stjórnmálamanna í garđ gyđinga og Ísraelsríkis, sem á stundum hefur nálgast sjúkleika.

ISG og Assad

Vitaskuld er kjánalegt ađ gefa afvegaleiddri, og jafnvel veikri manneskju, auglýsingu fyrir öfgaskođanir sínar í fjölmiđlum. Konan telur ađ útrýmingar á gyđingum hafi ekki átt sér stađ. 

En hún á sér skođanafélaga. Morgunblađiđ birti t.d. á 10. áratug síđust aldar greinar eftir rugludall sem hafđi sömu skođanir og varđi Morgunblađiđ hann međ skođanafrelsi, tjáningarfrelsi og ritfrelsi. Ég og líffrćđikennari minn í menntaskóla, Örnólfur heitinn Thorlacius, voru einu mannverurnar á Íslandi sem töldum ástćđu til ávíta birtingu helfararafneitunar í Morgunblađinu. Öllum öđrum virtist vera skítsama.

Ég hef skipulega skráđ niđur fjölda manna á Íslandi sem hafa látiđ sömu skođanir í ljós og vitleysingurinn sem afneitađi helförinni í Morgunblađinu, fyrir utan alla ţá sem ćrast fyrir hönd Palestínuaraba í hvert skipti sem skálmöld ţeirra er glćdd meira hatri.

Ćrsl Íslendinga og sorakjaftur hjálpa Palestínumönnum vitaskuld ekki neitt. Almenningur Palestínu veit ekkert um Íslands og peningarnir sem streymt hafa frá Íslandi fara međ öllum hinum milljörđunum í betlifé siđspilltra leiđtoga Palestínumanna.

Fjöldi manns á Íslandi skrifar ólíklegustu hluti ţegar átök á milli Palestínumanna og Ísraels blossa upp. Skođiđ athugasemdardálka fjölmiđlanna og blogg, ţar sem mađur sér fólk skrifa ađ "Hitler hefđi átt ađ ljúka ćtlunarverki sínu."

Á ađ gefa konu, sem er haldin nasistagrillum, sendingartíma á RÚV?

Afneitun ţess ađ fólk eins og hún sé til, er ađ mínu mati hćttulegri en ađ leyfa henni ekki ađ spređa hatrinu. Hatur hennar og fávísi gćti orđiđ öđrum til varnađar. Í landi ţar sem yfirvöld hafa ekki framfylgt loforđi sínu frá 2000 á alţjóđavettvangi, loforđi um ađ kenna börnum og unglingum um helförina, er vitaskuld ekki óeđlilegt ađ ađ helfararafneitarar séu til. 

Viđ verđum einnig ađ minnast ţess ađ íslensk nasistafífl komust í góđar stöđur eftir stríđsárin, sem (ómenntađir) seđlabankastjórar, lögreglustjóri og alţingismenn, ađ ógleymdum kratanum Jónasi Sveinssyni sem gaf út svćsnasta, andgyđinglega efniđ sem sögur fara af á Íslandi. Ţetta voru allt betri borgarar síns tíma og sátu einnig í ríkisnefndum og Norđurlandasamstarfi.  

Fyrst ţessir "mektarmenn" voru virtir ţjóđfélagsţegnar, má  ţá ekki rugluđ kona međ grillur, sem eru jafnhatursfullar og ţćr sem íslensku nasistarnir höfđu á 20. öld, spúa ţeim út á RÚV. RÚV er međ fréttastofu ţar sem nokkrir starfsmenn hafa skipulega spýtt út lygafréttum frá Miđausturlöndum. Sama RÚV sá til ţess ađ ekki yrđi minnst eđlilega á mál Eđvalds Hinrikssonar í kjölfar ţess ađ íslenskir stjórnmálamenn, međ Ingibjörgu Sólrúnu fremsta í flokki, ásamt Ólafi Ragnari og Jóni Baldvin, friđuđu stríđsglćpamann og hindruđu ađ mál hans yrđi rannsakađ á Íslandi.

Ég tel gott ađ Íslendingar fái ađ sjá, hvers konar ómenning grasserar á Íslandi. Sama hvort ţađ eru öfgaskođanir Ingibjargar Sólrúnar eđa kynsystur hennar, sem hefur látiđ flúra 18 á hálsinn á sér. Vonandi sjá einhverjir, ađ skođanir mektarmannanna sem hófu stjórnmálaferil sinn í nasismanum voru ekki víđsfjarri rugli nýnasistans í dag.

Íslendingar eru margir helsjúkir af gyđingahatri, á sama hvađa vćng stjórnmálanna sem ţeir eru. Ţví verđur ekki leynt.

Á ađ banna viđtöl viđ gamla komma?

Nú, ég gleymdi nćstum ţví öllum ţeim Íslendingum sem báru helstefnu Sovétkommúnismans á gullstóli og bođuđu hana gagnrýnislaust á Íslandi. Hjá ţeim var nú margur potturinn brotinn í afneituninni og hatrinu. Ţjóđviljinn var t.d. fyrst fjölmiđillin sem réđst á gyđing eftir síđara stríđ fyrir ađ leyfa sér í Morgunblađinu af öllum stöđum ađ skrifa um ógnarstjórn Rússa í fyrrverandi heimalandi hans, Litháen, sem leysti af hólmi ógnir nasismans. 

Helgislepjukórar Íslands, sem eru nokkuđ margir, ćttu ađ kynna sér sögu landsins betur áđur en ţeir góla í glerhúsum sínum.

Mćli ég međ ţví ađ RÚV taki einnig viđtal viđ Ingibjörgu Sólrúnu Gísladóttur, um ferđ hennar til Assads og stuđning hennar viđ Eđvald Hinriksson. Ţađ myndi smellpassa inn í ţessa ţáttaröđ um subkúltúra á Íslandi sem RÚV sýnir um ţessar mundir. 

Ţađ er víst kominn tími til ţess ađ starfsliđ ODIHR, Lýđrćđis- og mannréttindaskrifstofu Öryggis- og samvinnustofnunar Evrópu, sem Ingibjörg Sólrún Gísladóttir er forstjóri fyrir, og alheimur allur, fái betri upplýsingar um yfirmann ODIHR og fortíđ hennar. Hvađ kallar mađur ţađ, ţegar fólk vill koma í veg fyrir ađ rannsókn fari fram á gyđingamorđingja úr síđara stríđi? Vita samstarfsmenn ISG í Varsjá, ađ hún heimsótti einn helsta talsmann útrýmingar Ísraelsríkis, fjöldamorđingjann Bashar al-Assad.

ISG ćtti ađ mínu mati ađ segja starfi sínu lausu hjá ODIHR hiđ fyrsta, vegna algjörs ótrúverđugleika. Kona, sem kom í veg fyrir ađ stríđglćpamađur yrđi sóttur til saka á Íslandi, á ekkert erindi í slíkt starf.

Imba staur


Dorrit og Ólafur á Hanukkahhátíđ í Reykjavík 2018

Dorrit og Ólafur Ljósmynd Gabriel Rutenberg

Hin síunga og vinsćla Dorrit Moussaieff og karlinn hennar óframfćrni, hann Ólafur Ragnar Grímsson, sem og t.d. ţýski sendiherrann á Íslandi mćttu í gćr viđ fyrstu opinberu tendrun ljósa á Chanukka. Fyrsta ljósiđ var kveikt á risavaxinni Hanukkíu, áttaarma ljósastikunni, sem notuđ er til ađ minnast ljóshátíđarinnar. Átta ljós verđa tendruđ á nćstu dögum fram til 9. desember til ađ minnast ţess er gyđingar vígđu aftur musteriđ sitt áriđ 164 fyrir okkar tímatal eftir ađ ţeir höfđu sigrađ Grikki sem um tíma höfđu gerst herrar í landinu helga.

Reyndar eru ljósin á ljósastikunni stóru rafmangsljós, sem er ef til vill viđeigandi á Íslandi,ţar sem rafmang er enn ódýrt, ţví Ísland er ekki međ í ESB. En viđ tendrun ljósanna minnast gyđingar ólívuolíunnar sem gyđingum tókst ađ skrapa saman eftir sigurinn gegn Grikkjum til ađ tendra stikuna góđu, sem reyndar var sjöarma (smáatriđi), í Musterinu í Jerúsalem.

Myndin er tekin af vef Gyđinglegu miđstöđ Chabad hreyfingarinnar á Íslandi (Jewish Center of Iceland).

Fornleifur óskar öllum ljóss í svartnćttinu. Eftir Klausturkráardrukktúr útsendara myrkrahöfđingjans er um ađ gera ađ upplýsa borgina og landsmenn alla sem mest. Chag Hanukkah Sameach. Borđiđ Latkes og sufganiot og fagniđ ljósinu í öllu myrkrinu.

Mumbai

Einhvern tímann verđur ljósastikan í Reykjavík stćrri en jólatréđ á Austurvelli. Ţađ verđur ađ lyfta rabbínanum upp til ađ kveikja. Ţessi mynd er tekin í Mumbai) á Indlandi.

20151209_163944

Ţessa mynd, af ljósahátíđareiđhjóli Chabad-manna í Kaupmannahöfn, tók ritstjóri Fornleifs fyrir fáum árum (2015) í Kaupmannahöfn viđ tendrun stikunnar á Ráđhústorginu ţar. Ţar dönsuđu menn sér til hita, en mér sýnist ađ slíkt hafi ekki gerst í Reykjavík.


Nćsta síđa »

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband