Frsluflokkur: Mannfri

Af DNA-vintrum og rangfrslum Gsla Plssonar

Bk GP 2
ri 2014 kom t bk Gsla Plssonar fyrrverandi prfessors vi H, sem ber heiti Hans Jnatan, maurinn sem stal sjlfum sr. San hefur bkin veri gefin t ensku, dnsku og sast frnsku, enda er efni vitaskuld hugavert.

egar bkin kom t slensku, reyndi g egar a vera mr t um eintak, ar sem g hef lengi haft huga sgu svartra manna slandi (i finni lesefni um a hr vinstri spssu Fornleifs).

ar fyrir utan hef g rnt skrif Gsla san hann vann me prfessor Paul Durrenberger, bandarskum flagsmannfringi sem var fyrst og fremst srfringur Tlandi og Melanesu.Durrenberger las eitt sinni kilju me slendingasgu flugvl og sneri sr a mannfrirannsknum slandi kjlfari en me afar misjfnum rangri. Eftir a Gsli fr t fyrir sitt svi og gerist mikill hugamaur um DNA-rannsknir hef g lka fylgst me r fjarska. g hef hr ur Fornleifi lst gagnrni minni vinnubrg Gsla sastnefndu sviinu (sj hr).

egar vinur minn Reykjavk heyri af essum brennandi huga mnum bkinni, keypti hann hana egar sta og gaf mr nokkrum dgum sar er hann heimstti mig Danmrku. g hnaut egar um msar villur bkinni og undraist sar a r hefu ekki veri leirttar egar bkin var gefin t rum tungumlum.

FyrirlesturGsla Plssonar Kaupmannahfn 2015

ar sem sgusvi bkarinnar um HansJnatan er m.a. Kaupmannahfn, hlt Gsli Plsson erindi um innihald bkarinnar Kaupmannahfn janar 2015 mlstefnu tengslum vi gtasningu sem ar var haldin um efni sem g hef san einnig skrifa vibtur um atrii sem sninguna og sningarskr vantai (sj hr).

Erindi sitt janar 2015 kallari Gsli Plsson "Homo Islandicus: Black and white. a var flutt hsakynnum Nordatlantens Brygge Kristjnshfn Kaupmannahfn. g fr til a hlusta, en endai me v a gagnrna Gsla fyrir villur og rangfrslur sem fram kom sningatexta sningarinnar sem hann fjallai um a hluta til.

v miur komst g ekki a til a ra nju bkina um Hans Jnatan vi Gsla. Ung dnsk kona sem stri mlinginu, og sem g tel nsta ruggt a hafi einhverju sinni veri nemandi Gsla slandi, reyndi eftir bestu getu a agga niur mr. Gagnrni var ekki vel s eim dagskrrli sem kllu var umra.a var v dulti slenskur fribragur yfir pakkhsinu Christianshavn ann daginn.

Fyrirlestur Gsla Reykjavk

Gagnrnivar greinilega heldur ekki vel s, egar Gsli Plsson (GP)hlt erindi um bk sna um Hans Jnatan strborginni Reykjavk. Eftir fyrirlesturinn reis upp prfessor Gsli Gunnarsson (GG) sagnfringur, og benti villur bk Gsla Plssonar um Hans Jnatan.

GP vitnar t.d. bls. 190-91 bkina ttir Austfiringa, egar hann birtir lsingu sonarsyni Hans Jnatans, Lvk Lvkssyni Karlstum Berufjararstrnd. r sal benti GG GP stareynd, a tilvsunin vri rng hj nafna snum; GG greindi fr v a lsinguna Lvk vri alls ekki a finna verkinu ttir Austfiringa og a GP hefi stt tilvitnunina um Lvk ttarvef afkomenda Hans Jnatans. a ttarvefnum sti skrum stfum: "Hfundur essarar lsingar er Gsli Sigursson, bndi og kennari a Krossgeri, Berufjararstrnd" hlirai GP af einhverjum stum stareyndum og sagi a lsingin Lvk vri komin r verki ar sem hana er ekki a finna. a eru vgast sagt furuleg vinnubrg bk sem ekki telur fleiri en 292 tilvitnanir 267 blasna bk.

GG er reyndar dttursonur Gsla Sigurssonar, og lt GG ttarvefnum upplsinguna sem GP misnotai t.

Gsli Gunnarsson tti einnig stkustu erfileikum me a rekja garnirnar r Gsla fundinum, v nokkrir r klapplii nemanda GP og arir vildarmenn hfu frammi hvr mtmli vi llum efasemdum sem fram komu sambandivi bkina. GP st pontu fastur eim sannindum a frsgnin vri komin r ttum Austfiringa. GG geri hins vegar sar grein fyrir essi villurfi GP tmaritinu SGU 2015:2. Orrtt segir ar:

" aaltexta er sagt a tiltekin ummli ( bls. 190-191 bkinni su fengin r bkinni TTIR AUSTFIRINGA. etta tti mr undarlegt og leit v tilvsanaskr bkarinnar. ar er sagt a ummlin su af TTARVEF HANS JNATANS...ar, ( ttarvefnum) stendur skrum stfum: "Frsgn essi er eftir Gsla Sigursson, bnda og kennara Krossgeri. Hn fkkst fr dttursyni hans, Gsla Gunnarssyni"".


Nlega hlt GP vsmeykur fram Facebook GG, a GG vildi kvei hafa Lilju sem hann sjlfur orti me tgfu bkarinnar um Hans Jnatan. Gaf GP skyn a GG vri a fundast t verk sitt. etta voru heldur kln vibrg vi gangrni sem GG hafi hreyft aftur vi tilefni a sningu leikinnar heimildarmyndar um HansJnatan Sjnvarpinu (RV).

g er persnulega viss um a GG hefi, sem byrgur og virtur sagnfringur, gert hluta af v efni sem bkin inniheldur betur skil en GP geri. bk GP eru einfaldlega of margar villur til a taka verki alvarlega. N vera sumar eirra tlistaar:

Getur GP lesi frumheimildir?

kirkebogen Christiansted VOV Ljsm. V..Vilhjlmsson

bk sinni Hans Jnatan: Maurinn sem stal sjlfum sr, er GP me mynd af v sem hann kallar skrnarvottor Hans Jonathans.a er rangt; Um er a ra kirkjubk Lterska safnaarins Christiansted Sanct Croix 1780-1794, sem varveittar eru Rkisskjalasafninu (Rigsarkivet) Kaupmannahfn, sem GP kallar ranglega "jskjalasafn".

greinileg svarthvt mynd ltilli str bls. 31 bk Gsla er vitaskuld ekki skrnarvottor, heldur mynd af blasu kirkjubk. Rtt heiti kirkjubkarinnar sem ber a vitna er: Den Evangeliske Menighed p Sankt Croix: Enesteministerialbog for evangelisk menighed p Skt. Croix. GP kann v greinilega ekki listina a vitna rtt heimildir. arrir mjg verk hans.

Ekki er ng me a rangt s vitna kirkjubkina, GP les einnig textann ranglega og frir stlinn. ljsri ljsmynd sem hann birtir bls. 31, ir hann ori Faddere sem Votta. a er frekar nkvm ing. Fadder er skrnarvottur. SkrnarvottarHans Jnatans voru Herra og fr Testmann og Hr. Delgart, sem Gsli les sem Delpach.

Hva prfessor sem ekki getur lesi frumheimildir sr til gagns a vera a vasast ritheimildum fr 18. ld? Aldrei voru til neinir Delpach Sankt Croix, fingaeyju Hans Jnatans, en Delgart voru melimir safnaarins. kirkjubkinni stendur greinilega Delgart. texti kirkjubkarinnar s a mestu rtt tlkaur vandari bk blaamannsins Alex Frank Larsens, Slavernes Slgt (2008), tekst GP ekki a nta sr a, s bk hafi veri honum kunnug.

Hfundur essa pistils tk sr sjlfur fer fyrirhendur til a lesa frumskjali sem varveitt er Rkisskjalasafninu Kaupmannahfn og tk af v ljsmyndir til a f betri sn blasuna kirkjubkinni.

GP heldur v fram, a a "skrnarvottorinu" sem hann hefur greinilega ekki haft milli handanna s hgt a lesaeftirfarandi (g hef leyft mr a setja inn raua bkstafi egar GP fer me fleipur):

"Hinn 20. jn, annan mnudag eftir trinitatis. Skrt hr kirkjunni 1 skilgeti mlattabarn, nefnt Hans Jnatan, mirin [hans] er negrakonan Regna sem tilheyrir General Major Schimmelmann. [og] Fur ekki geti skriflega en hermt er a hann s ritarinn."

Ef Gsli Plsson hefi geta lesi skjl essa tma sr til gagns, hefi hann lklega frekar lesi etta:

Den 20de Juni2den Sndag efter Trin. dbt her i Kirken -/ et ugte mulatte-Barn, kald.. Hans Jonathan. Hans Moder var Negerinden Regina, tilhrer Gen: Major Schimmelmann, og Fader blev ingenskriftlig ud[lagt?], men erindrer mundtlig sagt at vre Secretairen.

ingin slensku tti vfrekar a hlja annig:

Hinn 20. jn., annan sunnudag eftir Trin[itatis]. Skrt hr i kirkjunni - / skilgeti Mlattabarn, kalla Hans Jonathan. Mir hans var negrakonan Regina, sem tilheyrir Generalmajor Schimmelmann, og fair var enginn til [greindur??] skriflega, en [mig] minnir a a hafi veri sagt munnlega a vri ritarinn.

grundvelli essarar frekar ljsu og bjguu dnsku kirkjubkarfrslunni, m ef til vill lykta a ritarinn vri upphaflega skumlandi.

GP hafi ekki geta nttsr frumheimildir til hltar, tlar GP, lti fr rithendur 18. aldar, a leita a afkomanda ritarans sem Gsli frir rk fyrir a hafi veri maur a nafni Hans Gram. a ekki a gerast me heimildaleit, heldur me asto beinagrindar Hans Benjamin Burch Grams, sonar Hans ritara, sem GP telur a hgt s a finna kirkjugari einum Brooklyn New York.

Nsta vintri Gsla Plssonar: Leitin af Hans Benjamin Burch Gram kirkjugarinum

bifandi ofurtr GP DNA-greiningum n a leysa spurninguna um faerni Hans Jnatans, rlsins sem fli r murlegri vist Kaupmannahfn og settist a slandi ri 1802.

ur var Hans Jnatan talinn vera sonur Schimmelmanns, eiganda sns, en GP er eiginlega binn a afskrifa generamajorinn, v "alhvtir" afkomendur Schimmelmanns Danmrku, vilja ekki gefa Gsla sni r sr svo hgt veri a rannsakaskyldleikann me v a bera nijar Schimmelmanns saman vi genamengi afkomenda Hans Jnatans slandi. rija ttin, Moltke,sem gti ef til vill fera Hans Jnatan, er af einhverjum skrum stum ekki svo miki til umru lengur, v GP hefurfengi flugu hfui a enginn annar en ritarinn, sem tilgreindur er beint ofangreindri kirkjubk, komi til greina.

Vi lesturfrttar mbl.is sem og frttar dnskusjnvarpsstinni TV2 s g a bandarsk kona, Kirsten Pflomm a nafni, sem telur sig vera afkomanda Hans Jnatans, vilji lta grafa upp bein Hans Benjamin BurchGrams upp kirkjugari Brooklyn.

En a list n a manni s grunur a Eirkur prfastur og magister Helgi su lka farnir a astoa prfessor Gsla. Pflomm, sem yngri rum starfai fyrir Bill Clinton og Pentagon, en br n og vinnur Kaupmannahfn, tlar me Gsla a freista ess a n beinum Hans Benjamns r fjldagrf Brooklyn.

Hans Burch Gram (1786-1840) var sonur Hans Grams ritara organista og tnsklds, sem GP telur a s s ritari sem gefi er skyn a hafi veri fairinn kirkjubkinni. Eftir rin Christiansted settist Hans Gram a Boston.ar er sonur hans, Hans Burch Gram, sem GP langar a grafa upp. Sonurinn er talinn vera fyrsti hompatinn Bandarkjunum. Hann lst ri 1840 mikilli ftkt.

g rannsaka mli betur bandarskum ggnum og get hr upplst a Hans Burch Gram var ekki upphaflega borinn til grafar Greenwood-kirkjugari Brooklyn (sj t.d. hr).

etta kemur einnig vel fram bls. 180-81 bk GG, ar sem Gsli vitnar ekki fyllilega heimild sna og er mest upptekinn af huga manna hauskpu Hans Burch Gram, er meint bein hans voru flutt. Hann var upphaflega greftraur St. Marks Burial Ground, milli 11. og 12. strtis New York City.

Hinn 4. september 1862, ea 22 rum eftir daua Hans Burch Grams lt vinur hans og nemandi John Franklin Gray grafa upp jarneskar leifar Hans, sem lgu undir minnismerki ea grafsteini (sj lsingu bk Thomas Lindsey Bradfords um bandarska hmpata, hr bls, 295). Leifarnar voru fluttar grafreit Gray ttarinnar Green-Wood Cemetery Brooklyn n steins.Reyndar voru allar arar grafir St. Marks Burial Ground fluttar til The Evergreens Cemetery ri 1864, sem er rum sta Brooklyn, 8 km austur af Green-Wood kirkjugari. Miklu sar en 1862 var svo settur nr steinn ofan hi nja leii Hans Burch Gram. ar undir vill Gsli samkvmt frttamilum leita hlfbrur Hans Jnatans. Er Bein hans voru flutt fr Manhattan lyktuu menn a hr hans grfinni vru svart. a hafi ekki veri svart lifanda lfi heldur rauleitt.

st-marks-dripps-1852Kort fr 1852 sem snir stasegningu St. Marks Cemetery Manhattan. ar var hugsanlegur hlfbrir Hans Jnatans borinn til grafar. 1862 voru bein hans flutt.

Hans Burch

Teikningar af Hans Burch Gram lifanda lfi. Hann var me kastanurautt hr upplsa heimildir, en var orin svarthrur grfinni. Var etta maurinn me svarta hri sem grafinn var upp St. Marks kirkjugari Manhattan? Svart hr getur ori rauleitt eftir dauan, en ekki fugt.

Hvaa ryggi er fyrir v a rtt bein hafi veri tekin Manhattan og a grafsteinn hafi veri lagur rtt leii? v m GP gjarnan svara vi tkifri, v lklega vill hann ekki gera a opinberum fundum.

ll essi fyrirhugaa og umfangsmikla lkleit er vitaskuld ekki s sennilegasta til a gera sr vonir um "match", sem snt gti skyldleika. Eying erfaefnis getur veri umtalsver vi beinaflutninga. Svo er s spurning opin, hvort grafin hafi veri upp rtt bein Marks Burial Ground ea legsteinninn settur sar yfir rtt leii Green-Wood. Stundum frast legsteinar lka til skum rasks vi arar greftranir. Me svo miklu vissu tlar bandarks kona bsett Kaupmannahfn a hjlpa srfringnum autra slandi a finna hlfbrur Hans Jnatans, rlsins sem settist a slandi. Velkominn heystakkinn sagi nlin.

En ef GP langar lkkrukk New York me meintum afkomanda Hans Jonathans, byggir a enn einni veilu GP vi a kynna sr ekki ngu vel heimildir og fara ekkifyllilega rtt me. v felst kannski aferafri flagsmannfringa? Af hverju greini Gsli ekki fr v bk sinni a svarthrur maur grf hafi veri rauhrur lifanda lfi. g kann ekki a meta slk vinnubrg.

Er Gsli Plsson upphafsmaur tilgtunnar um a Hans Gram s fair Hans Jnatans?

Samkvmt bk Gsla er etta alfari hans hugmynd. En er a n rtt? Alex Frank Larsen sem skrifai bkina Slavernes Slgt (2008) um danska rla, m.a. um Hans Jnatan, og geri san fjra mjg ga samnefnda sjnvarpstti, segir mr allt ara sgu.

Hann upplsir, a Svend E. Holsoe mannfriprfessor Bandarkjunum (1939-2017) hafi veri fyrstur til a stinga upp Hans Gram og segja GP fr essari skoun sinni fundi Bandarkjunum ar sem vistdd var kollega GP sem Rannveig heitir. Larsen er fullviss um a a var Svend E. Holsoe sem tti hugmyndina. GP gerir v miur ekki grein fr essu og gerir hugmyndina a sinni. Maur sem tla a leita a beinum kirkjugari Brooklyn og sem ekki veit a au hafa ur veri greftru Manhattan vlir greinilega engu fyrir sr.

GP vitnar einum sta bk sinni Holsoe, eftir esum orum: tt kirkjubkur fari ekki alltaf me rtt ml og margar stur geti veri fyrir v a skrsetjarinn beini sjnum manna anna, geta lka veri gildar stur fyrir v a taka eigi fullyringar eirra bkstaflega. etta kemur fram tlvupsti fr Holsoe til Gsla dags. 22. gst 2013. Kannski skrir essi pstur Holsoe forsgu mlsins.

Hins vegar er a n svo, og stareynd, a eim tmum sem um er a ra voru um 8-10% allra manna rangferair, sama hva stendur kirkjubkum.

Fyrri vintri Gsla Plssonar me DNA og upprunaleit

GP hefur sari rum ori eins konar tortet svii DNA- rannskna, tt ljst s vi lestur a ekking hans v efni s harla ltil og mestmegnis komin fr samstarfsmnnum hans hj slenskri Erfagreiningu.

Ekki er a svo, a Gsli Plsson hafi vallt veri eins glaur yfir niurstum r DNA ragreiningum og hann er n ori.

Eitt sinn geri hann t tilgtur Vilhjlms Stefnssonar landknnuar og tlai sr a sanna r me DNA greiningum. Fkk hann til ess flgur r opinberum sjum og notai spart af snum akademska tma mli - sem var ekkert anna en della runnin undan grillufangaratilgtum Vilhjlms Stefnssonar og dansks samtmamanns hans.

Vilhjlmur Stefnsson greindi um 1922 fr intum me ljst hr meal intaVirginu-eyju nyrst Kanada.Lti var um snnunarggn. Vilhjlmur ljsmyndai ekki alltaf til a fra uppgtvunum snum fyllilegar sannanir. Vilhjlmur taldi essi einkenniintanna ljsu vru til komin vegna blndunar vi Evrpumenn, sr lagi vi norrna menn fr Grnlandi.

Gsli Plsson gekk li me nemanda snum r flagsmannfri, Agnary Helgasyni, sem farinn var a stundaDNA rannsknir fyrir slenska Erfagreiningu, eftir a hann hafi ur gagnrnt deCode/E harlega. tlun GP var a sannreyna tiltu Vilhjlms, en vintri a endai me v aintar eyjunni voru rskurair hreinirintar og blandair. annig fr um DNA show-fer , sem var vitaskuld skemmtun frekar en fri.

ess m svo geta, svo a menn haldi ekki a GP s einn um a tra kjafti, a a var ekki Vilhjlmur Stefnsson sem fyrstur velti fyrir srljshrum ea koparhrumintum (skv. skilgreiningu Vilhjlms) slum. Hugmyndina fkk Vilhjlmur fr dnskum hvalfangara og vintramanni sem Christian Klengenberg ht.

egar Gsli kynnti niurstur ragreiningarinnar intunum, var ekkert minnst upphaflegan tilgang me rannskninni. En egar upp var stai og engin gen Grnlendinga fundust flki Virginu-eyju,hlt GP v fram a Vilhjlmur hefi vntanlega bi til sguna til a n styrki.

Fyrrverandi nemandi Gsla, Agnar Helgason hj E, lt a hins vegar flakka blaamannafundi egar niursturnar voru kynntar, a framhaldandi samanburarrannsknir intum Grnlandi og Virginu-eyju "could reveal a new chapters in the history of humanity". - Ekki meira n minna.

Hinn merka kafla sgu mannkyns, sem boaur var, hef g enn ekki s.

Er ekki lngu kominn tmi fyrir Agnar a segja okkur fr essum frbru niurstum sem hann vnti ri 2003, ea var etta kannski bara beita fyrir umskn sem hann hafi bger til a hala nokkrum milljnum inn me?

g b enn, v etta verur a tskra betur


Uppruni forfera Hans Jnatans

Samkvmt nlegri grein hinu virtatmariti Nature eftir hp erfafringa mt starfsmenn slenskrar Erfagreiningar, sem rannsaka hafa afrskan uppruna afkomenda Hans Jnatans, me v a ragreina slenska afkomendur hans, er v slegi fstu a eir su upprunnir Benin, Ngeru ea Kamern.

Reyndar kemur s fjltti uppruni rlti vart, v nokku vel var vita, hvaan Danir sttu rla sna, sem eir fluttu til Vesturindu.a vill svo til a allar rlaslustvar Dana eru ekktar og aulrannsakaar. Allar voru verslunarstvar og rlamistvar Dana nverandi Ghana. Brinn Kumais Norurhluta Ghana var hins vegar mist rlaverslunarinnar. Ashanti-flki sem ar ri rkum hneppti ngranna sna nau, stundum samfloti vi arabska rlasala. Fr Kumais voru rlar seldir til verslunarstva vi strndina. En ekki voru rlar mrkuum Ghana sttir til Benin,Ngeru ea Kamern.

afkomendur Hans Jnatans

Afkomendur Hans Jnatans. Myndin fengin a lni ttarvef Hans Jnatans.

A uppruni a HansJnatans s n heimfrur upp nnur landssvi fjarri Ghana, sem sum eru sunda klmetra fjarlg fr Ghana, snir nokku vel a DNA-rannsknir eru enn unglingablustiginu, ar sem getgtur ra ferinni. a brennur einnig vi a eir sem stunda essa etnogenetsku rannsknir me DNA ntmamanna, skauti hratt yfir sagnfrilegar stareyndir og almenna vitneskju.

ar a auki upplsir greinin Nature, a engir Afrkumenn ea afkomendur eirra hafi skila sr inn erfamengi slendinga fyrir komu Hans Jnatans og telur hpurinn a smuleiis vst a afrskt genamengi eirra 182 einstaklinga sem deCode hefur greint, og semsem fddir voru 1880-1930 og sem komnir eru af Hans Jnatan eigi ekkert skylt vi 320 einstaklinga sem deCode hefur gert ragreiningar , sem fddir eru eftir 1930 og eru einnig me "afrskar" genotpur. Sari hpurinn er vntanlega helst kominn t af flki sem eru afkomendur flks fr Norur-Afrku, bandarskra hermanna og hugsanlega einhverra sem ekki hafa hugmynd um "afrskan" uppruna sinn fyrr en eir f a vita a haplotpa (setr ea einlitna arfger) eirra s venjuleg fyrir slendinga. etta sastnefnda er vissulega hugavert, en kemur ekki vart.

Aeins ein grafskei

1_grafskei.jpg

N er ekki anna a gera en a ba olinmur eftir v a GP og Kirsten Pflomm grafi upp tvgrafin bein Hans Burch Grams Brooklyn. anga til f g mr rlegur marga kaffibolla, sem vi getum lka akka henni Afrku lkt og gtt genamengi Hans Jnatans. g akka tryggum hangendum Fornleifs fyrir lesturinn a sinni, ef einhver hefur n alla lei hinga. a er sjlfu sr afrek. Kannski tti maur a ragreina slkt afreksflk.

Ritstjrn Fornleifs gefur vallt bkum sem rnt er stafrnar grafskeiar. g er hrddur um a aeins ein slitin grafskei s vi hfi fyrir bkina Hans Jnatan, Maurinn sem stal sjlfum sr. Grafskei verur rugglega ekki hgt a nota til a grafa upp Hans Burch Gram.

* Vibt 25.1.2019: Ritdm prfessors Ulrik Langens bk GP Weekendavisen,7. aprl 2017, er hgt a sj hr


Out of Africa - or Eurasia

Homo-erectus-702x336

Hr fer Fornleifur mjg langt aftur tmavl sinni til a kynna niurstu slensk vsindamanns Lundi. Eldra getur a vart ori. etta er jafnvel gilega fornt fyrir Fornleif, hann kalli ekki alltmmu sna forneskjunni.

Haldi skal aftur til ess tma er sum okkar urum eldklr og enkjandi: sapiens sapiens, mean arir hldu fram a vera bara sapiens, og jafnvel hlfgerir imbecilles, ea imbar og "silly".

Laglegi pilturinn, myndinni hr fyrir ofan, er ekki mjg svipaur sumum af eim knattspyrnuhetjum sem berjast Rsslandi essa dagana. er g ekki a velta fyrir mr hve titeknir eir eru (litinn ori g ekki einu sinni a nefna). essi kappi, sem var ekki hvaxnari en 12 ra slenskur krakki, er framkallaur grundvelli hauskpu sem er um tveggja milljn ra gmul og snir Homo erectus, forfur eirra mannskepna, sem brugu undir sig betri ftinum fyrir ca. 2 milljnum rum san: essi manntegund sem voru ealmenni fr Afrku sem gengu upprtt, tk mevitaa kvrun eins og Bjarni F. Einarsson fornleifafringur myndi kalla a. eir hfusliti barnssknum nokkur milljna ra ur en eir hldu mikla langfer norur bginn. Ekki miklu sar en fyrir um a bil 1,8 milljnum rum, var erectus-ttin bin a dreifa sr um a sem sar var kalla Evrpa og Asa.

homo-sapiens

Homo Sapiens Sapiens, rtinn um augun af allt of miklum hugsunum og kvrunartkum

Karlinn hr fyrir ofan var hins vega yngri og var hann nokku glrnari en forfeur hans sem flykktust norur bginn. Hann er afkomandi ess efri myndinni. essi mynd er ger eftir beinaleifum manns sem mun hafa veri uppi fyrir um 150.000 rum san; Og nokkurn veginn annig litufyrstu forfeur okkar einnig t, egar vi af tegundinni homo sapiens sapiens byrjuum a greinast a fullu fr Homo sapiens Neanderthalensis, fyrir meira en 500.000 rum san, einhvers staar Evrasu.

slenskur vsindamaur, lfur rnason, prfessor emertus sameindarrunarfri Lundi, greindi fr eim skilnai fyrir tveimur ri san hugaverri grein tmaritinu Gene, mjg sannfrandi htt. En fyrst fyrir 150.000 rum, ea ar um bil (etta er ekki svo nje), hafi homo sapiens sapiens sni til Afrku fr Evrasu. annig a skilja, a fyrstu viti bornu mannverurnar sem bjuggu Afrku komu fr Evrpu og Asu.

etta eru ugglaust ekki allir eftir a ta hrtt og eins hratt og niurstur runarfri mannsins og erfafri breytast, gti s kenning egar veri orin reld n ess a g vissi a - en g hef ekki haft spurnir af neinu nrra.

En ef fyrstu fullvita Afrkumennirnir voru "Evrpumenn" (fr svum nverandi ESB) ea "Asubar", mtti til gamans segja anda ESB-keisarans Merkels, a eir Afrkumenn sem n leita til Evrpu miklum mli, sr og snum til ginda, su bara a sna aftur til sns heima. Tyggi v, sem haldi hreinum nasisma ykkar a slendingar su flekku "j" (sj t.d.etta rugl).

g heyri fyrst um frileg afrek lfs rnasonar fr uppeldisfur hans Gils Gumundssyni, sem g hitti oftar en einu sinni flugvlum lei til slands 9. ratugi og rddi vi hann Kastrup flugvelli. var lfur rnason a vinna vi erfafri hvala, ar sem hann hefur unni miki og arft starf.

Mr ykir grein lfs rnasonar, Out of Africa hypothesis and the ancestry of recent humans: Cherchez la femme (et lhomme) (sj einnigessa frsgn ru riti) mun merkilegri en a sem slensk Erfagreining er a gera; T.d. a skemmdaverk a eir fengu a bora tennur 97 slenskra kumlverja sem hvla jminjasafninu og ragreina efni r tanntkunni til a f tlfrilega haldbra niurstu sem ekki segir neitt marktkt (sj hr), um lei og eldri rannsknir me rum aferum sem ekki reia sig hi heilaga efni DNA, sameindina Deoxyribonukleinsru, er hunsaar.

J, a uru greinilega ekki allir sapiens sapiens einum grnum hvelli. Stundum held g a langt s a allir ntmamenn geti stta sig af essu tegundaheiti, t.d. ekki forseti Bandarkjanna, en honum held g frekar a hafi ori stkkbreyting, sem valdi hefur alvarlegri heilaskeringu. Hugsi ykkur: Allt etta erfii vi kynbtur gegnum hundrusundir ra til einskis.


Heljarskinn - asskt tlit ea stkkbreyting ?

heljarskinn.jpg

Stundum verur manni um og er maur sr tlendinga (og jafnvel slendinga) hamast fornbkmenntum okkar lkt og vru r heilagur sannleikur og einhvers konar sagnfririt tag-selv-smurbrausbori norrnna fra.

etta vitaskuld ekki vi um flesta tlenska srfringa sem eru hi besta flk sem kann margt listina a skjalla slendinga. En inn milli leynist einn og einn grillumakari. Einmitt eim tekst oft nokku vel upp a koma a sta tr hindurvitnum, svo eigi a heita a vi sum komin svo langt fram veginn, brott fr bkstafstr 19. aldar og jernisrembingi sjlfstisbarttunnar. Ekki batnar standi egar einstaka slendingur fer san a tra rugli flks sem vart getur tali lst forna texta, slenska ea norrna, ea ba sjlfir til vintri og sgur til nsta bjar (urban myths).

safni einu Noregi, nnar tilteki a Avaldsnesi (sem fengi hefur nafn sitt fr Augvaldi sagnakonungi) eyjunni Krmt (sem Normenn kalla Karmy) nrri bnum Haugsundi Noregi, er greint fr slenska landnmsmanninumGeirmundi Heljarskinni .

Vi gestum, sem anga koma, blasir vi myndin hr a ofan. Hn a sna Geirmund og tvburabrur hans Hmund unga aldri. Smuleiis snir hn rauhran mann, Hjrr Hlfsson, konungsttar fr Rogalandi, sem samkvmt ru bullukollurugli, Islendingabok.is , er forfair minn. Hins vegar er slendingabk upplst a kona Hjrs Hlfssonar s ekkt. ar hefur forsvarsmnnum ttfrigrunnsins brugist bogalistin. Formir mn er nefnilega greinilega nefnd til sgunnar fornum ritum og ht hn Ljfvina. Fura g mig mjg v, af hverju hana m ekki nefna gagnagrunni Islendingabok.is, en grunar mig vitaskuld a fordmar og ffri su lklegasta skringin eins og fyrri daginn.

Rauhri forfair minn (skv ofanstri hugmyndateikningu), hann Hjrr, var vst a sem dag er kalla "Pussy Grabber". Hann herjai saklausar konur konur Bjarmalands, sem liggur noraustur af Skandnavu. ar tk hann einfaldlega verandi konu sna,hana Ljfvinu, herfangi, ur en hann gerist landnmsmaur slandi.

Ljfvina var lklega eins og flk var flest Bjarmalandi - af samjesku bergi brotin og lklega mongl tliti. Gaman vri a f skringu v af hverju hn er striku t opinberri ttartlu minni. Ekkert hef g mti v a vera komin af prinsessunni Ljfvinu fr Bjarmalandi.

Heldur ruddaleg "bnorsfr" forfur mns til Bjarmalands bar vxt og eignuust au Ljfvina og Hjrr tvburasynina Geirmund og Hmund sem fengu bir viurnefni Heljarskinn vegna eins konar tlitsgalla sem eir fddust me.

fyrrnefndu safni Augvaldsnesi er v haldi fram (me tilvsun sleskan frimann) a Heljarskinn i svrt/dkk h, og er a sagt skra tlit og nafn tvburabrranna og sr lagi "asskt" tlit eirra! etta kom m.a. fram St 2 vetur sem lei og selja menn Stinni a ekki drara en eir keyptu og hafa a hluta til r skldsgu eftir slenska doktorinn, Bergsvein Birgisson, sem bsettur er Bjrgvin Noregi. Hann tk sig til fyrir feinum rum og skrifai skldsgu, eins konar Geirmundar sgu Heljarskinns. En fyrir utan annntmaskldskap, sem ekkert kemur mlum vi, og er a llu leyti fantasa dr. Bergsveins sjlfs, er Geirmundur aeins nefndur a einhverju ri Landnmabk og Geirmundar tti Heljarskinns. Vi lestur frumheimildanna um ennan forfur minn kemur eftirfarandi ljs:

Fddir Geirmundr ok Hmundr heljarskinn.

Geirmundr heljarskinn var sonr Hjrs konungs Hlfssonar, er Hlfsrekkar eru vi kenndir, Hjrleifssonar konungs. Annarr sonr Hjrs konungs var Hmundr, er enn var kallar heljarskinn. eir vru tvburar.
En essi er frsgn til ess, at eir vru heljarskinn kallair, at at var ann tma, er Hjrr konungr skyldi skja konungastefnu, at drttning var eigi heil, ok var hon lttari, mean konungr var r landi, ok fddi hon tv sveina. eir vru bir kafliga miklir vxtum ok bir furuliga ljtir snis, en r v strstu um frleika eira at sj, at engi mar ttist st hafa dkkra skinn en essum sveinum var. Drttning felldi ltinn hug til sveinanna, ok sndist henni eir stligir. Lohttr ht rll s, er ar var fyrir stjrn annarra rla. essi rll var kvngar, ok l kona hans son jafnframt v sem drttning var lttari. Ok essi sveinn var sv undarliga fagr, er rlskonan tti, at drttning ttist ekki lti sj sveininum, ok sndist henni n essi sveinn stligri en snir sveinar. San rir drttning til kaups um sveinana vi ambttina. En ambttinni sndist sv sem drttningu, at henni tti sinn sonr tguligri, en ori eigi at synja at kaupa vi drttningu um sveinana. Ok tekr drttning vi ambttarsyni ok ltr nafn gefa ok kallar sveininn Leif, ok segir drttning enna svein sinn son. En ambttin tekr vi eim drttningarsonum, ok fast eir upp hlmi sem nnur rlabrn, ar til eir vru rvetrir. En Leifr leikr lfum ok hefir viring, sem vn var, at konungsbarn mundi hafa.
En sv sem aldr frist sveinana alla jafnt saman, guggnar Leifr, en eir Hmundr ok Geirmundr gangast vi v meir sem eir eru ellri, ok bregzt v meir hverr til sns tternis.

Hr m glgglega sj og skilja a

  • eir brur voru strri en gengur og gerist me kornabrn
  • eir voru smuleiis einstaklega dkkir ea anna htt frnilegir, svo mjg a mir eirra vildi helst ekkert af eim vita, svo a a hn eins og menn tla dag hafi einnig veri dekkri hrund en Normenn enda komin af konungum Bjarmalandi.,

Ef nokkur tranlegur kjarni er essari frsgn, sem m lesa til enda hr, m furu sta a kona af assku bergi brotin hafi ftt brn sem voru meiri af vxtum en gerist meal norskra kvenna, og sr lagi ar sem eir voru tvburar, sem oft eru heldur rrari vexti en einburar.

Ef Ljfvina hefur sjlf veri dekkri brn og br, lkt og listamaurinn hefur tlka hana myndinni safninu Augvaldsnesi, m furu sta a brnin hafi ori dekkri en hn sjlf, ef gengi er t fr v a fairinn hafi veri rauhrur ribbaldi me ljsa h sem skabrenndist egar hann berai handleggina.

A mnu viti hefur a litla sem vi vitum um Geirmund forfur minn og fjlskyldu hans veri skrumsklt myllu frimanna sem eru illa lsir ea illa haldnir a plitskri rtthugsun ntmans.

Eins og sj mhr tti Stvar 2 er mtan farin a snast va.

ess vegna leyfi g mr vinsemd a benda flki a til er nnur skring heljarskinni tvburanna Geirmundar ogHmundar.

Heljarskinn = cutis laxa

Ef eir sem tku sr a bessaleyfi a skrifa um hinn hrundsdkka og "asska" Geirmund Heljarskinn, hefu beitt rkhugsun hefu eir lklega leita a rum skringum sgunni. Til er heilkenni (semoftast nr eru stkkbreyting) msum birtingarmyndum sem bera samheiti Cutis laxa (laus h). Oftast erfa menn essa kvilla vegna stkkbreytinga X-kynlitningum.

cutis-laxa-photo.gif

Brn me Cutis laxa

cutis_laxa.jpg

Helstu einkenni eirra sem erfa ennan sjkdm, v stigi a a aftrar eim ekki annan htt en tlitsins vegna, er mikil umframh. Flk me sjkdminn er oftar dekkra hrund en skyldmenni eirra sem ekki hafa heilkennin. verri tilfellum geta menn tt vi kvilla lium og limum a stra, sem jafnvel getur hindra gang og hreyfigetu. Sjkdmurinn getur einnig leitt til alvarlegra afbrigileika lffrum. Einnig er til sjkdmur sem ber heiti Cutis verticis gyrata og sem lsir sr miklum hfellingum hfuleri manna.

0365-0596-abd-89-02-0326-gf01.jpg

Hr,hr ,hr oghr geta menn sem huga hafa cutis laxa, sem er samheiti heilkenna sem oftast erfast, lesi meira um heilkennin.

Geirmundur Heljarskinn og Hmundur brir hans voru drengir sem voru miklir af vxtum, dekkri en foreldrarnir og hfu mikla h og hold umfram a sem elilegt gat talist. tlit eirra grai fegurarmati foreldra eirra. Kannski hefur Geirmundur forfair minn og margra annarra slendinga sku veri eins tltandi og Michelin-maurinn?

En eru slendingar tilbnir a taka v a forfair eirra me viurnefni Heljarskinn hafi veri me stkkbreytingu (mutation) sem veldur cutis laxa, utan ess a vera asskir?

Lklegast er auveldara a lesa arflega kringum a sem raun og veru stendur um hann fornum ritum og lykta, a hann hafi veri dkkur h og hr og v eins konar Asumaur eins og mir hans - ekki svipaur brnum talenskra kvenna slandi og Noregi.

En hafi Ljfvina einhverja stu til a leggja f drengina sna fyrir a lkjast sr og hafa sama litarhaft og hn? Varla. "Ljtleikinn" sem olli frhvarfi hennar fr brnum snum var lklega annars elis.

a sem gerst hefur nrri sgu um Geirmund Heljarskinn og veggmlverki safni Noregi eru selektvur skilningur og hlutlgar skringar sem eru v miur vandaml var frunum en slandi. a er svo enn verra, egar menn fara a tra ruglinu ogjafnvel ruglinu sjlfum sr (sj hr).

V..V.

Skylt efni: Finnar slandi


Birtingarmynd spillingarinnar

804805_1283475.jpg

Nlega skrifai Fornleifur um undarlega hluti sem gerast efstu hum jminjasafnsins og hj spilltum flum Hskla slands, sj hr, hr, hr. Ein af hetjunum eim frsgnum sst hr koma afmli velunnara sns.

Var etta allt skrifa lngu ur en forstisrherrann myndinni hr fyrir ofan sagi af sr. a var n alveg ng sta fyrir rherra a gera a kjlfar greina Fornleifs, frekar en a ba hpfluferarinnar til Panama og a lenda svainu hj Sddeutsche Zeitung og var.

Myndin var tekin af ljsmyndara Morgunblasins afmlisveislu fyrrverandi forstis-rherra. Hn segir miki, ef ekki allt. Hva tli hafi veri rammanum sem jminjavrur afhenti Sigmundi Dav?

Konan sem var milli aalleikendanna getur lklegast ekkert gert a v. C'est la vie!


Er skutlur flugu yrlu

runa_i_rotterdam.jpg

Lkt og sumir karlmenn leita lmir a nttrumyndum sveittum og lsnum tlvum snum, leitar Fornleifur starfsmaur minn uppi myndir af gmlum dsum sem komust rslitfegurarsamkeppna um a leyti sem hann var sjlfur upp sitt besta. a ga vi etta hobb hans er a sjaldan fylgir vrus svo gmlum sntum. Langt er milligra funda, en nske rakst hann eina slka mynd Hollandi.

ar sem Fornleifur fermdist tvhnepptum jakka, er mat hans kvenlkamanum mjg gamaldags, en afar klassskt. Hann leggur meiri herslu gott andlit en t.d. afturendann. Snyrtilegur klaburur og t.d. heigular maxkpur telur Fornleifur meal ess fremsta sem konur geta skarta. En allt klir rs, eins og Danir segja og allar konur eru fallegar sinn htt (svo vil g ekki a einhverjir helv. femnistar fari a nldra hr um gripasningar og karlrembu).

Htt klof er Fornleifi ekki a fyrirstu. Brjstmli skal ekki vera strra lagi enda karlinn sjlfur me innfallin brjstkassa og heilinn skal vera fallegri konum og betur stilltur en hoppandi ORA-baunin sem Fornleifur og arir menn eru oftast me heila sta.

amigoe_di_curacao.jpg

Myndin sem m.a. birtist hollenska (frsneska) blainu Friese Koerier og var, og jafnvel allt vestur Hollensku Antillaeyjum, blainu Amigoe di Curacau, snir nokkrar yngismeyjar sem voru a spka sig haustmnuum ri 1957. r voru a sna ft tskusningu sem fimm fyrirtki Hollandi stu fyrir Zandvoort, margrmuum strandb vestur af Amsterdam.

Ungfr Rna

Vita er a lengst til vinstri stendur ungfr Rna Brynjlfsdttir fr slandi sem lenti ru sti einni af slandskeppnunum sem haldnar voru ri 1957. Vi hli hennar er mademoiselle Monique Lambert fr Frakklandi sem hafi ori 2. Miss France fyrr rinu 1957 og nnur Miss Europe Helsinki ri 1955. Nst kemur engin nnur en Miss World '56, Petra Schurmann fr skalandi (sem andaist 2010 eftirglsilegan feril). vnst kemur Corine Rottschfer fr Hollandi, me klrlita hri, sem var Miss Evrpa (og sar Miss World ri 1959). Og loks lengst til hgri Ungfr Belga '56, Madeleine Hotelet. Yngismeyjarnar voru arna yrluflugvelli Rotterdam. r eru sumar a ba eftir v a komast fyrsta yrluflug vi sinnar. Miss Belga virist vera eitthva lasin, en kannski var hn bara flughrdd?

gluggagaeinn.jpgHr er merk kvikmynd fr Miss World keppninni Lundnum ri ri 1957, sem Fornleifur fann FB Heiars Jnssonar snyrtis. Hvar annars staar? Heiar er rugglega lka slakur fornleifafri og Fornleifur er make-uppinu, en bir kunna eir hins vegar a meta gan og skarpan prfl. frttaskotinu fr Lyceum ri 1957 sst okkadsin RnaBrynjlfs fr slandi ar sem hn gengur lugang Lundnum. Sumir urftu a setja upp kkinn til a fatta fegur slenskra kvenna, nema a a hefi veri til a sj smatriin. Rna upplsti a hugaml hennar vru "to travel farther and to speak more languages". a var n meira en en Miss Finnland geri, en hn vann Miss World titilinn ri 1957. Hn talai aeins finnsku, rmmennsku og slatta reykmerkjamllskum, en var einnig smilega g gufu.

runa_i_london.jpg

Rna hafi gott gngulag

Hvar tli Rna Brynjlfsdttir s niur komin dag? Fornleifur grf hana upp eins og allt anna. Hn br thverfi Columbus, Ohio, og heitir Runa B. Cobey. gamla gaVsir upplsti hn lesendur ri 1965 a hn hefi gifst manni, Herbert Todd Cobey a nafni. Hann var hvorki meira n minna en me hsklaprf sgu fr Yale og Harvard og gti v hglega hafa ori forseti. Hann var lka leikritahfundur og gaf t vikubla, sem er vona lka merkilegt og a vera me blogg dag.

sta ess a skrifaleiinlega doranta um Civil War hafi hann ofan af fyrir fegurardsinni sinni fr slandi me v a reka vlafyrirtki, sem srhfi sig alls konar vlum og farartkjum sem arir framleiddu ekki. ri 1965 bjuggu au hjn Georgestown Norvesturhluta Washington D.C. tt Bertie s n lngu ltinn er glsileg kona eins og Rna vart lausu, svo jafnaldrar Fornleifs, og eir sem eldri eru, eru vinsamlegast benir um a sitja strk snum og lta hana frii. Dttir Rnu getur hins vegar hjlpa ykkur. Hn ersrfringur slku.

runa_i_rotterdam_naermynd_1282655.jpg

Rna Rotterdam


Svartir sjliar slandi

hverager_i_1957.jpg

Fornleifur er hugamaur um sgu svarta mannsins slandi og hefur gert sr far um a skrifa um hana sta ess a frast t af v hvaa or maur notar um flk sem er svo dkkt hrund a ljsara flk getur ekki teki sr au or munn.

Hr ti vinstri vngnum m lesa eilti um sgu svarta mannsins slandi eftir ritstjra Fornleifs. a vi a hafa a til vinstri v ar plitkinni mynda margir sr, a eir beri mesta viringin fyrir minnihlutum og su srleyfishafar rttar skoanir og hugsanir. a er n vart a g ori lengur a nota nokku or um blkkumenn, v sama hva maur skrifar, kemur oft kolrugla flk, og segir mr a ekki megi maur nefna svarta me v ori sem g nota; a maur srkynttahatari ef maur noti eitthva tilteki vitameinlaust or. Heyrt hef g a svertingi, negri, svartur, blkkumaur, eldkkur su orin algjr bannor hj hheilgu flki, svo ekki s n tala um surt og blmenn. Mikill vandi er okkur hndum, egar mli fer a flkjast fyrir okkur.

Hr eru tvr furugar myndir af svrtum mnnum sem komu vi slandi. S efri er tekin ri 1957 Hverageri og eru etta foringjaefni fr Kong r sjher Belgu.Hattamerki eirra snir a eir hafa tilheyrt eim hluta sjhersins Belgu sem hafi asetur Kong. Kragamerki sna a eirvoru "officer candidates" (undirforingjaefni).

Offiserarnir eldkku komu hinga belgsku herskipi og var fair minn oft leisgumaur fyrir hafnir belgskra og hollenskra NAT-skipa. a var einmitt einni slkri fer, a pabbi sagi hfninni a setja vasakltana sna hverinn Grtu Hverageri, sem stundum er kllu Grla. Svo var sett grnspa gati. Andsttt v sem oft hafi gerst ur, egar fair minn lk ennan leik, komu engir hreinir vasakltar. a koma alls engir vasakltar upp nstu gosum. Menn gtu vitaskuld ekki bei endalaust eftir sntukltum snum, svo lagt var a sta n nveginna vasaklta. Skmmu sar munu tugir klta hafa legi allt kringum Grtu og voru eir jafnvel bundnir saman a hornunum.

Lklega hefur Kongmnnum tt gaman og heimilislegt bananalundi Hvergeringa. Gaman vri a vita hva foringjaefni me myndavlina hefur teki af myndum slandi - hva hefur honum tt hugavert a ljsmynda v landi sem honum hefur ugglaus tt lka framandi og hvtbleikum slendingi tti allt Kong? Ef essir menn eru lfi, eru eir lklega komnir fram nrisaldurinn.

svartir_sjoli_ar_1940-43_svavar_hjaltested.jpg

Neri myndin er hins vegar eins og sj m tekin Bankastrti. Nnar tilteki fyrir utan Bankastrti 3. ar sem vikublai Flkinn hafi til hsa. Myndin, sem snir dta af bandarsku skipi sem kom vi Reykjavk sara heimsstri, er sennilegast tekin af Svavari Hjaltested ritstjra, en hann mun sar hafa lna hana Gunnari M. Magnss sem tlai a nota hana bkarverk sitt "Virki norri". Hvort myndi birtist bkinni veit g ekki.

Ljsmyndin af matrsunum birtist hins vegar ekki Flkanum. A lokum lenti myndin jminjasafninu og kom r bi Gunnars. M. Magnss. Vafalaust eru flestir mannanna myndinni lngu ltnir - og nei, etta er ekki hann Morgan Freeman arna fyrir miju.


The Queen of Iceland

milton_and_ida.jpg

Ungur gyingur fr Bronx, Milton Beck a nafni, var sumari 1941 sendur til slands til a jna landi snu me US Air Corps. Slk vist nrri norurplnum var erfi fyrir unga menn, og sr lagi sem voru eins kaflega stfangnir og Milton. Nei, Milton leit ekkert eftir "slenska stlka" eins og arir dtar. slandi hugsai hann dagana langa um hana Idu sna Horowitz heima Bronx.

Ida Horowitz var ung og efnileg stlka sem Milton hafi deita heima New York, ur en Oncle Sam sendi hann norur Ballarhaf. New York vann hann vi a aka trukkum og slandi hefur hann lkast til haldi v fram. Mean hann var fjarri gu gamni pakkai hn bindum bindaverksmiju.

Eins og gum dta smir, hafi hann mynd af henni uppi vi eins konar altari vi rmsti sitt, mean arir flagar hans voru me myndir af einhverjum merkilegum ljskum og gjlfiskvendum veggnum vi kojuna sinn brggunum.

the_command_seetheart.jpgSla rs 1942 fengu einhverjir prupiltanna ritstjrn The White Falcon, blas Bandarkjahers slandi, hugmynd, a efna til keppni sem eir klluu Command Sweatheart Hermenn Bandarkjahers slandi gtu sent inn ljs mynd af stinni sinni, krustu ea konu til a keppa um titilinn. Flagar Miltons lddust helgustu v hans og fengu lnaa mynd af Idu Horowitz og sendu hana keppnina. Og viti menn, Ida vann titilinn endaturfgur yngismey.

The White Falcon greindi fr essum sigri nokkrum klausum.

En bggull fylgir oft skammrifi. Frgin fr va og einnig heimilisfang Idu, sem var v miur birt fjlda dagblaa Bandarkjunum.

Hlaut Ida miki ni af essari vegsemd og tign og eitt af vandrum hennar voru au grynni af brfum, kortum og jafnvel pkkum sem brust heim litla b hennar, ar sem hn bj me mur sinni, hinni ftku saumakonu Gussie. Bnor og tilbo brust stlkunni fr nr gjrvllum herafla Bandarkjanna. Brf voru borin sekkjum heim til gyjunnar og hn fkk einnig titilinn "the Queen of Iceland". Menn bu hana um ljsmynd og eiginhandarritun, ef hn vildi ekki giftast eim.

Vitaskuld var Milton miur sn t af essu og eyddi meirihluta eirra tveggja ra sem hann dvaldi slandi a hugsa um a Ida hefi kannski teki tilboi einhvers riddara hvtum kadiljki.

Milton kvntist Idu ri 1943

Nei, Ida var Milt snum tr og er Milton kom heim og 1943 aprl ltu au rabbna pssa sig saman b foreldra hans. Var sagt fr v srstaklega blunum, svona aallega til ess a koma veg fyrir meira brfastand fr mnnum biilsbuxunum. Ida var farin a draga mtt r herafla BNA slandi og var me fegur sinni. "Maybe after Im married theyll stop" sagi hn me vonarneistann augunum vi New York Evening Post ri 1943 (myndin af hjnakornunum efst birtist New York Evening Post ri 1943).

Smtt og smtt httu brfin a berast Idu Bronx. Milton og Ida hldu san t lfi, og fer greinilega engum sgum af lfi eirra eftir etta ...nema a mig grunar a au hafi flust til Florida ellinni og a ar hafi Milton fengi slag fyrir sitt afbrissama hjarta um 1985 er Ida dansai tvisvar sinnum vi Chuck Leibowitz, en eins tel g vst a Ida hafi stunda bing og ta chi anga til hn sameinaist Milton snum aftur sjunda himni. En g veit auvita ekki neitt um a.

au gtu ess vegna veri enn lfi. gefa au sig fram, ef au googla sig og uppgtva a au eru orin a friuum fornleifum Fornleifi.


Menningarfer til Lundar

gervityppi_og_rasstappi_1260840.jpg

dag fr g einn drossufer til Lundar Svj bla Skdanum okkar. g skildi fjlskylduna hreinlega eftir heima. Tilgangurinn me ferinni var menningarleg vorglei. tlun mn var a kaupa nja bk um snskaviskiptajfra Pllandi sari heimsstyrjld, sem g fann svo ekki. g tlai lka a skoa safn, sem g og geri.

hyrir_dyravinir_1.jpgg fkk hins vega dlti vibtarupplevelsi fyrir utan kaffi og sushi. Tegnrstorgi var hllumh, og s g fljtt fnunum a arna var einhvers konar gay-pride ht. arna voru allskyns samtk me slu, meira a segja hrir ssaldemkratar og Animal-rights hpar, sem kannski vill hleypa hrum svnum t r stunum. Ekki ori g a vera svo rnskur vi etta unga flk og spyrja hvort dr gtu veri gay ea kratar svn?

gay_animal_liberation_front_lund_sweden.jpg

arna mijum hpilitskrugra pilta og lesba sem voru verr klddar en g, var g rugglega svona svaka heter ea bara pk, eins og einn gamall ngranni minn slandi, hann Andri, kallai mig egar 8. aldursri, a einhverju var kasta ftlegginn mr. "i, helvtis". etta var srt.

Bla typpi og svarti rasstappinn

g leit niur og uppgtva mr til mikillar undrunar a blu gervityppi hefur veri hent lppina mr. Mr steinbr, en uppgtvai a ungar og glalegar lesbur voru a fa typpaskotfimi.

g tk typpi upp. "a var minna en mitt" upplsti g algjrlegahmorslausar lesburnar, en ein sem mig grunar a hafi bara veri b, upplsti mig sknsku, eitthva veru a strin, storleken, skipti ekki mli. g jnkai v furlega. Enda minn ekki miki strri en s bli. Mr var boi typpakast, en var svo square a g afakkai a vingjarnlega - Maur veit ekki hvar essi limir hafa veri.

g spuru einnig konurnar, hva etta svarta vri mijum vellinum (sj efst). r litu mig eins og g vri frannarri plhnetu og sgu "det heter arsplg" - "Jvist", sagi g bara og fr.

N er a ekki a skilja, a g s eins og Gylfi gisson, egar g s samkynhneiga. Gagnsttt Gylfa er g svo heppinn a eir eru fyrir lngu httir a gefa mr undir ftinn, svo g arf ekki a binda hnt arminn eins og sumir karlar gera nrveru homma.

var arna myndalegasti klaskiptingur krekstgvlum me afar ljta hrkollu. Ekki svipaur JR Dallas, en rauhrur. Ekki var laust vi a hann sendi mr hrt augnar, enda g ekki lkur Roy Rogers, egar hann var upp sitt besta.

Vinir Palestnu

vinir_gisla_gunn.jpg

Jja, g yfirgaf ennan skemmtilega minnihluta, ll typpin og rasstappann, og hlt niur Stortorget leit minni a gri bkab. ar var nlokiannarri uppkomu hinseginflks.

En arir minnihlutar biu eftir a komast a. Str barnahljmsveit sagai filur, en ar nrri st brtt essi fngulegi 5 manna hpur stuningsmanna Palestnu. Dlti steinrunni li a mnu mati. etta var eins og a vera Sergelstorgi Stokkhlmi. Minnihlutahpar birum. En allt samt mjg snskt, sett og alvarlegt og tmasetningar pssuu. Eins og bir vi salerni.

Hlt g san upp Clemenstorget og keypti gamla prentmynd af Skagen 15krnur af skrankonu fr austur-Evrpu. Skmmu sar s g bkatgefandann (minn) Sren Mller Christensen Vandkunsten samt konu sinni koma akandi fyrir horn svarta Volvoinum snum leit a dru blasti. Hann hefur lklega leita allan dag og er enn a, v Lundi kostar greinilega a leggja, nr hvar sem er bnum. Hann s mig ekki, en fr brtt skeyti og sms fr Spo um a hann hafi sst vi menningarnjsnir Lundi dag, samkvmt reianlegum upplsingum fr Mossad.

annig lei essi dagur. B g n eftir v a hma migljffengan danskan og hran hanakjkling, sem aldrei var hleypt t, en var lklega glaur anga til hann kom undir fallxina og sagi gaggagaggag... eftir a hafa heyrt bn arabsku. a verura taka tillit til allra minnihluta. Gleymum v ekki!

israel_i_lund_halleluja.jpg

Kulturen s g kraftaverk. sraelski fninn Lundi.


Landnmskonur slands voru ekki kynlfsrlar fr Bretlandseyjum!

dyflinarvitleysan.jpg

Njar rannsknirEriku Hagelberg prfessors Osl og samstarfshps hennar sna greinilega, a slenskar landnmskonur voru ekki sttar af norskum krlum til Bretlandseyja, gagnsttt v sem DNA rannsknir vegum slenskrar Erfagreiningar (deCODE) hafa tali okkur tr um 14 r (sj hr).

Hluti af sjlfstisbarttu slendinga var leit af jar- og /jernismynd, sem fll a krfunni um fullveldi og sambandsslit fr Danmrku. Hinn slenski "Kelti" var ess vegna til 20. ld sem hluti af jarbyggingu (nation building) slendinga. Sumir fundu hj sr rf til a skapa jarmynd og jerni sem var allur ruvsi en a sem maur s Skandnavu, og sr lagi Danmrku. annig var leita til frsagna af rskum konungaafkomendum slendingasgum og rum heimildum. sta norrnna konunga var n reynt a skra nfundin sreinkenni slendinga me hrifum fr landnmsmnnum af gfugum ttum sem jafnvel voru konungabrn fr rlandi, tt eir hefu komi sem rlar og ambttir til slands.

heim_til_dublin_1252228.jpg

ri 1993 buu Samvinnuferir-Landsn slendingum heim til Dublin.

Meuppblmstrun jrembulkamsmannfri 20. aldar jkst essi hugi til muna. Vantrari menn klluu etta Kelta- ea rafr. eir sem tldu sig hafa s ljsi hfu daualeit a hinum slenska Kelta. Blflokkafrin reyndist rdaga geta bent til uppruna slendinga Bretlandseyjum, frekar en Skandnavu. Allar slkar vangaveltur voru loks skotnar niur. a var mrgum manninum erfitt a kyngja, og fram hldu eir hrustu a leita "keltneskra", gelskra og rskra hrifa fr Bretlandseyjum fornbkmenntum okkar. Mestur hluti slkra fra var raus og langsttur andskoti. Gtu minni frsgnum, nfn og anna vera hrif sem alveg eins gtu hafa borist til landsins tlftu ld frekar en eirri tundu.

Sumir rauhrir menn slandi tldu sig vera ekta "Kelta", tt raua hri rlandi og Skotlandi s algengara en t.d. Jtlandi og Noregi, og hefur a llum lkindum a kvenu marki skili eftir sig lit Bretlandseyjum vegna veru norrnna manna ar sasta hluta Jrnaldar. Rautt hr er reyndar ekki bara erfattur. En raua hri tku menn mjg alvarlega. Einstaka mennsnerust tilkalskrar trar vegna litarhafts sns og nfundins skyldleika vi rska konunga. Eitt sinn heyri g frsgn af slenskum lkni, sem lifi sig svo innilega inn gelskt eli sitt a hannrst bfring og lffring veitingasta Reykjavk, vegnaess eins a lffringurinn hafi leyft sr grein a benda a val gti hafa ori blflokkakerfinu ABO slandi tengslum vi farsttir, annig a O blflokkurinn, sem lengi var tengdur "keltakenningum", hafi ori algengur, ar sem flk me A og AB blflokka d frekar kvenum farsttum sem herjuu slandi. "rski" slendingurinn var sasta ratug 20. aldar nrri v a syngja sitt sasta vers.

En kom Kri O'Clone Stefnsson og deCODE til sgunnar. Ein af essu sgulegum stareyndum. svo a greindustu lffringar slands vru upphafi margir mjg gagnrnir slenska Erfagreiningu, lokkai fjrmagn, frg sem mehfundarttur a innihaldslausum greinum suma unga menn og llega tlfringa inn hir Kra Stefnssonar. Einn eirra var Agnar Helgason. g kynntist Agnari ltillega ri 1998 egar vi sttum bir mannfrirstefnu Kaupmannahfn og hldum ar bir erindi, og var hann ekki svo lti gagnrninn keltafri slenskum mannfrirannsknum. Skmmu sar (2001) birti hann hins vegar, samt rum, greinar ar sem niurstaa samanburarrannsknar erfamengi nlifandi slendinga var bori saman vi r upplsingar sem menn hfu safna annars staar.

"Iceland goes Mitochondrial"

a voru sr lagi niurstur hvatberum (mitkondrum) slendinga, sem vktu athygli. Agnar Helgason og Kri Stefnsson, sem eru bir menn afar norrnir a tliti og atgervi, svo notu su fornar og frilegar skilgreiningar, tldu n vst, a flestar konur sem komu til slands ndveru hefu veri ttaar fr Bretlandseyjum og hefu ekki neinn htt veri skyldar "norskum" mnnum snum. Me rum orum sagt, ttum vi n a tra v a kynhungrair norskir karlar hefu allir sem einn brugi sr einhvers konar kynlfsfer til Bretlandseyja til a n sr konur, sem eir drgu svo me sr til slands, stundum sem ambttir en einnig af eigin og frjlsum vilja. San hfu eir a framleia slendinga.

Me essari kenningu Agnars Helgasonar um kynlfstrismanninnbyggan hi heilaga Landnm, fundu menn sem voru haldnir miklu keltafri til endurreisnar. Ferir til Dyflinnar og Glasgow frust aftur aukana. sumum var hri aftur rautt og menn fru a spila keltneska tnlist ldurhsum Reykjavkur. Lopapeysuvkingar uru n vinslli og egar Jn Pll sprakk undir lunum var The Icelandic Viking, risavaxinn, misloinn og skyldleikarktaur maur me offituvandaml, nrri brkvaddur ar sem hann var upphaflega skapaur: auglsingastofunum Reykjavk. slendingar brugu sr n Hlandaleikana og Keflavkurflugvelli heyri mann stundum la slendingar segja frndum snum Bretlandseyjum fr essum rugga skyldleika sem n hefi veri stafestur rannsknarstofum eins af "skabrnum" slensku jarinnar. Keltnesk mynstur sust n lopapeysum. Menn tluu um a n vri kominn tmi til a htta vi alla skandnavskukennslu sklum og hefja kennslu River dance og haggisger stainn.

Niurstaa Agnars og teymis hans hefur vaki mikla athygli slandi sem og erlendis. DeCode gat selt sig me essari niurstu og sjnvarpsefni fr Skandinavu hvarf a mestu hj RV. Hinn slenski Kelti var stareynd. Allir tldu sig vita betur en t.d. essi fornleifafringur, sem reyndi a benda mnnum a ekkert fornleifafrinni ea hefbundinni lkamsmannfri gti bent til ess sem Agnar og flagar hans hldu fram. DNA var framtin og a l stundum vi a menn hldu v a hin nja, fagra verld vri komin. Prfessor Gsli Plson afreiddi alla ara lkamsmannfri nema DNA, sem nasisma.

rfir einstaklingar drgu eindregna niurstu Agnars mjg vafa og menn spuru sig mjg hvert gott samanburarefni Agnars var. Nr engar rannsknir erfaefni einstaklinga fr eim tma sem landnmi tti sr sta var nota til samanburar vi hvatberana frumum nlifandi slendinga.

Erika Hagelberg kemur til sgunnar

N er komin n rannskn, sem brvantai, egar kenningunni um keltnesku kynlfsrla norsku vkinganna var fyrst sett fram. Prfessor Erika Hagelberg Osl, sem mig minnir a hafi alist upp Kbu, hefur samt samstarfsflki snu rannsaka erfaefni beinum einstaklinga grfum Noregi fr sari hluta jrnaldar og vkingald (sguld). Me strra samanburarefni en Agnar hafi samt niurstum hans, sem hann hefur lti t, er n ljst a tilgtan ea rttara sagt alhfingin um mikinn fjlda kvenna fr Bretlandseyjum meal landnmsmann slandi er fallin. Erika Hagelberg kom eitt sinn rstefnu Reykjavk sem Tannlknaflagi bau til, ar sem g hlt einnig erindi. a var ri 1995, lngu ur en Agnar var farinn a vinna me DNA. varai Hagelberg einmitt vi ofurtr DNA rannsknum og greindi fr httum vi mengun sna af fornu DNA.

Me tilkomu rannsknar Eriku Hagelbergs eru Landnma og arar elstu ritheimildir okkar aftur ornar hugaverar heimildir, skoi maur upplsingar um uppruna landnmsmanna eim tlfrilega. a er auvita ekki eina aferin frekar en DNA rannsknir.

Niurstur Eriku Hagelberg (lesi einnig um r hr allegri skringu) koma einnig mtulega heim og saman vi niurstur Dr. Hans Christian Petersens, sem i samvinnu vi mig rannsakai og mldi elstu mannabeinin slandi sem varveitt eru jminjasafni slands (sj hr og hr). Mlingar hlutfllum tlimabeina elstu slendinganna sna samanburi vi mlingar rum jum fr essum tmum, a landnmsmenn voru fyrst og fremst fr Noregi. 10-15% voru fr Bretlandseyjum og um a 10-15% voru a einhverju leyti og stundum mjg svipair Smum, frumbyggjum Skandinavu.

a ber a fagna rannsknum Eriku Hagelberg og samstarfsmanna hennar. r er gott dmi um hve skjtt veur geta skipast lofti erfavsindunum. Aalvandi essarar greinar hefur lengi veri a menn hafa slegi of strmannlega t tilgtum mia vi hva litlar upplsingar, llega tlfri og magurt samanburarefni eir hfu undir hndum.

N egar grein Agnars hefur veri gjaldfelld, og ragreiningar hans ornar ltils viri, er hinn kti slenski Kelti n mestmegnis myndunarveiki misrauhrra manna og eirra sem sem hafa gaman af a hlusta Dubliners og a drekka Guinness kr, kalla brnin sn Melkorku, Brjn, Patrek ea Brendan ea eru Whiskeyklbbi og "draga" keltapilsi (Kilti) n nrfata og horfa san gamla skoska sjnvarpstti me Taggart ar sem hann tautai sfellu "mudder". En miki er g viss um, a mestur hluti slkra Brjna og Helga Keltasona su raun afturhaldssamir Normenn innst inni vi beini.

melkorka-litil.jpg

Melkorka In Memoriam: annig sj sumir slendingar hina konunglegu ambtt, Melkorku, sem nefnd er Laxdlu. Mr finnst essi vaxmynd af henni lkust norskri freyju me plokkaar augnabrr botoxi.Flestar rskar konur eru dkkhrar, jafnvel svarthrar og grna fyrir rtugt. g hef alltaf haldi a r sem vru ljshrar og rauhrar rlandi vru afkomendur norrnna manna sem settust a rlandi. En hin rauhra steretypa er vinsl. a er skrti etta r sem maur sr hlsi Vax-Melkorku. Var hn vibeinsbrotin blessunin, ea er etta merki eftir kynlfsok norrnna fauta?

g er margoft binn a lsa gagnrni skoun minni og vantr minni tilgtu Agnars Helgasonar um kvenlegginn slandi hr Fornleifi. Sast geri g a hr nlegri og forlangrigrein sem var hr gagnrni yfirrei Gsla Plssonar flagsmannfrings um ranghala slenskrar lkamsmannfri. Gsli hlt v ranglega og afar heiarlega fram, a slensk lkamsmannfri 20. ld vri eins og hn lagi sig aukaafur nasismans (jernisstefnu). a er einfaldlega ekki rtt. Hinn slenski Kelti og DNA rannsknirnar ntmans, ar sem menn lykta strt n samanburarefnis, er miklu frekar afur fgajernishyggju, ef nokku er.

Agnar Helgason, sem einnig hefur veri nemandi og samstarfsmaur Gsla Plssonar, verur n a skra fyrir slendingum ann mun sem er niurstu hans og Eriku Hagelbergs. a er mikill munur , en vitaskuld er ekki vi Agnar einn a sakast, egar hann fr a telja llum tr um a hinar fgru slensku konur vru gelskar gellur. Hann vinnur me unga frigrein sem rast mjg hratt og rannskn og samanburur hans er barn sns tma. Hann hafi svo a segja ekkert bitasttt samanburarefni vi rannskn sna ntmaslending. Erfaefni ntmajar er heldur ekki a besta til a rannsaka uppruna ja. Erfaefni r beinum fr fyrri tmum verur a rannsaka til a f rtta mynd. Rannskn Hagelbergs er rugglega heldur ekki a sasta sem sagt verur um samsetningu landnmsmanna, en hn er skref rtta tt.

paske_ya-hagelberg200_1252235.jpg

Hrm hlusta Eriku Hagelberg flytja hugaveran fyrirlestur um run rannskna fornu DNA. Fyrir rmum ratug var Erika enn og aftur frg sem konan sem skkti Kon-Tiki. Hn sndi me rannskn erfaefni fram atilgtur Thors Heyerdals um uppruna flks Suur-Amerku og Pskaeyjum, ttu ekki vi rk a styjast.

Kristjn Eldjrn hafi mikla beit Kelta- og rafri sumra slendinga. Hann hefi ori ngur a heyra um niurstur Hagelbergs og samstarfsmanna hennar. Eldjrn var mikill andstingur ra- og Keltafrsins meal sumra manna slandi, enda s hann vitanlega a fornleifar studdu ekkert slka anka og tilgtur. Brekn, grjpn, Kjaran og Brekkan og nnur or me "gelskar" rtur gtu hglega hafa komi me rlum sem slendingar nu sr rlamrkuum Dyflinnar. eir einstaklingar sem ar fengust skra hugsanlega msa tti sem m sj erfamengi slendinga og vi mlingar hlutfalla tlimabeinum manna. eir ttir eru ekki ngilega afgerandi til ess a halda v fram a formur slendinga hafi veri rskar og skoskar lassies. a var tlsn.
sassy_lassie_adult_costume.jpg

Good bye you sassy, Icelandic Landnam-Lassie


Mannfrin er furuleg grein, enda er maurinn furuskepna

hond_bjorns.jpg

dag, 15. nvember 2014,opnai Kaupmannahfn, nnar tilteki Nordatlantens Brygge, hin frbra ljsmynda- og konceptlistsning Muse Islandique, sem einnig var haldin fyrir feinum rum Reykjavk, lkt og hinn framandi titill gti ef til vill gefi til kynna.

Sndar eru ljsmyndir, sem lf Nordal listakona lt taka, af safni afsteypna sem gerar voru af slendingum ri 1856. lf uppgtvai a r vru til El Museo Canario Las Palmas Gran Kanareyju, anga sem r hfu eina t veri keyptar af Muse de l'Homme Pars.

800px-bjorn_gunnlaugsson_by_sigur_ur_malari_1249575.jpg

Dannebrogmaurinn og strfringurinn me barnshjarta, Bjrn Gunnlaugsson, eins og Sigurur Gumundsson mlari s hann ri 1959, og eins hann leit t er afsteypa var ger af fasi hans ri 1856. Str og unglamaleg hnd Bjrns sst efst.

x400x400_olofnordal_bjorngunlassen_282_29_jpg_pagespeed_ic_rfkpazlga2_1249537.jpg

Bjrn Gunnlaugsson (1788-1876) slbai Las Palmas. Ljsmynd Gunnar Karlsson.

Afsteypurnar, sem voru gerar ri 1856, voru teknar af mnnum leiangri Jrmes prins Napoleons, sem stti landi heim. Jrme var brursonur Naflajns keisara. Afsteypa af a minnsta kosti einum slendingi hafi einnig veri ger fyrir 1856, ea ri 1839, af leiangri Gaimards til slands ri 1839. Hn er varveitt Mannfrisafninu Pars.

olofnordal_bjarnijonsson.jpg

Bjarni Jnsson (Johnsen) rektor Lra sklans (1809-1868). Ekki er laust vi a as einhver Framsknarsvipur Bjarna, v fyrir utan raua hri er Bjarni ekki svipaur Guna gstssynistjrnmlamanni me hausverk bland vi Halldr Jnatansson fyrrverandi forstjra Landsvirkjunar. Ea kannski eru slendingar bara einsleitur massi?

sningunni eru einnig ljsmyndir af uppstillingum lafar af msu rannsknarefni sem Jensheitinn .P. Plsson (1926-2002) lkamsmannfringur lt eftir sig er hann lst i skalandi ri 2002, og sem n er varveitt er Hskla slands. g missti af sningunni Reykjavk, og s hana fyrsta sinn gr, ar sem mr hafi veri boi til opinberrar opnunar sningarinnar fyrir srstaklega mikilvga gesti.

etta er frbr sning, sem g mli me a allir sji, ef eir eru staddir Kaupmannahfn ea ngrenni, ea tla a skella sr jlainnkaupin til Kaupmannahafnar.

Ljsmyndirnar eru lklegast hrifameiri og dramatskari en effrummyndirnar hefu veri til snis sningaskpum. "Touch" listamannsins ljsmyndunum frirhorfandann nr vifangsefninu en glerkassi safnamannsins og hinn upphaflegi gripur inni honum.

sningunni Kaupmannahfn, eru umfram sninguna Reykjavk, 3ljsmyndir af 5 Grnlendingum semastoarmenn Napleons prins geru eftir a eir hfu yfirgefi sland og komu vi Grnlandi. Mr ykja r "myndir" fallegri en slendingamyndirnar, lkast til vegna ess a frumafsteypurnar eru litaar og a Grnlendingarnir eru kannski fallegra flk mnum augum en slendingarnir sem afsteyptir voru.

Sningunni Reykjavk, og n Kaupmannahfn, fylgir hugavert hefti, ar sem sa Sigurjnsdttir listfringur skrifar mjg ga grein ar sem teki er vifangsefninu t fr listfrilegu sjnarhorni.

Grein Gsla Plssonar um lkamsmannfri

Smuleiis er sningarskrnni grein eftir Gsla Plsson mannfriprfessor vi Hskla slands, sem einnig birtist lengri ger lmariti Mls og Menningar ri 2012. Hn er frekar lauslegt yfirlit yfir lkamsmannfri slandi.

grein Gsla erv gert skna, a slensk lkamsmannfri hafi haft tengsl vi skalands nasismans og eru v sambandi nefndir til sgunnar Jens Plsson og Eiur Kvaran.

Eiur Kvaran, sem g hef rita um hr Fornleifi (sj hr), og sem g veit ef til vill meira um men flestir arir sem hafa veri a skrifa um hann, var vissulega nasisti, en hann var ekki lkamsmannfringur (hvorki a sem sumir kalla physical anthropolgist ea antropometrker), jafnvel tt hann hefi stt einhverja krsa hj dularfullum "vsindamnnum" vi ska hskla. Doktorsritger Kvarans var einnig afar lleg sagnfrileg ttekt slenskum mialdaritum, lklega meira stl vi vangaveltur sem maur sr oft ntma menningarmannfri, ef nokku skal segja.

Jens Plsson vann vissulega me flki sem hafi yngri rum starfai vi hskla rija rkinu og stundai kynttarannsknir a htti nasista, kynbtafri, kynttafri (Rassenkunde) og jafnvel rannsknir lkamsleifum frnarlamba nasista r fanga- og trmingarbum. ar me sagt er ekki hgt a tengja Jens vi nasisma. Margir arir en nasistar stunduu sams konar rannsknir og Jens .P. Plsson. Antropometra,(mlingar lifandi flki) Jens Plssonar voru fri sem voru samt miklu eldri en nasisminn skalandi, og engan arf a fura a nasistar hafi heillast af henni. Me flokkun flki var komi tilvali verkfri til a lsa eim "ri kynstofnum" semnasistar kenndu um farir jverja og hinna svo klluu "ara". En ekki er mr kunnugt um a Jens .P. Plsson hafi stunda neitt slkt.

visindastofnun_islands.jpg

Brot r vistarfi Jens .P. Plssonar. Nrmynd af einni ljsmyndanna sningu lafar Nordal.

Greinin sem gleymdist

Mr til mikillar furu s g strax, a prfessor Gsli Plsson hefur mjg gtttri yfirrei sinni yfir slenska lkamsmannfri, sem hann gefur mest lti fyrir og stimplar allar rannsknir svii antrpmetru, sem eins konar nasisma og jernisrembing, misst af riti, sem annig er skr Gegni: Populations of the Nordic countries Human population biology from the present to the Mesolithic : proceedings of the Second Seminar of Nordic Physical Anthropology Lund 1990 / editors Elisabeth Iregren, Rune Liljekvist ; scientific advisors Jesper L. Boldsen, Elisabeth Iregren, Berit J. Sellevold ; [front drawing by Vilhjlmur rn Vilhjlmsson]. Lund : University of Lund, Institute of Archaeology and the Historical Museum, [1993].

g gaf jarbkhlu etta rit og jminjasafni slands, ar sem g starfai tmabili. En n virist sem a s n aeins til jminjasafninu en s trllum gefi jarbkhlunni. Lklega var a svo miki lesi af stdentum a a eyddist upp a kili. Fyrir utangamanmynd eftir mig forsu bkarinnar, er reyndarlr grein eftir mig bkinni, sem hafi hrif feril Jens .P. Plssonar. essa grein mna hefur Gsli Plsson v miur ekki ekkt.

Fyrsta opinbera gagnrnin slenska lkamsmannfri

g var fyrsti slendingurinn semopinberlega gagnrndi Jens laf Pl Plsson (sj hr). sjaldan a hann hlt fyrirlestur komu fir og hlustuu, en Lundi ri 1990 var 200 manna hpur. Okkur, tveimur slendingunum, hafi bum vei boi rstefnuna Lundi en hvorugur vissi a hinn myndi mta. g var me gagnrninn fyrirlestur, sem m.a. fjallai um rannsknir Jens, en Jens var me smu tugguna sem hann hafi oft flutt sku, en n hlt hann fyrirlesturinn eins konar ensku.

ur en Jens hlt fyrirlestur sinn talai g vi hann fyrsta skipti. g ekkti hann aeins af umtali fornleifafrings sem g vann fyrir. Hn lsti Jens me glettnum sgum sem afarsrstum manni. Vissulega var hann a. En a mnu mati en slensku jflagi og akademsku umhverfi fyrri tma til hrss a a hafi "bs" fyrir menn eins og Jens, svo a fstir vissu hva hann vri a bauka, v ekki gaf Jens miki t af greinum ea bkakyns. a kom verulega vart a hann fkk prfessorsnafnbt ri 1995.

Jens fluttifyrirlestur sinn Lundi og a var einu ori sagt, slys.

Allt sem r lagi gat fari, fr r lagi. Myndaskyggnur, sem hann hafi me sr Lundi, snru rangt, komu rangri r ellegar voru svo greinilegar a enginn hafi ngju af. ar a auki tti flk erfitt me a skilja allt sem Jens sagi vegna mefdds mlgalla hans. Til a krna allt, mismlti hann sig miki enskunni og ruglaist sum og hafi tnt blasum i fyrirlestri snum. Hann fr einnig fram yfir tma sinn og ba um a f a halda lokaor sar um daginn. salnum Lundi voru menn farnir a flissa og ganga t.

Svo kom kaffihl og g fr til Jens og talai vi hann og arir komu ar a og spuru nokku efins um essa "kynstofna" Noregi sem Jens heimfri yfir "tpur" slandi. Jens taldi engan vafa essu og benti , a hann hefi fundi allar "fentpur" slandi Noregi og Bretlandseyjum. Svo benti hann mig og tji sig um a hann gti bent hvaan g vri ttaur Noregi. hlgu menn. Og g spuru hskur:"getur sagt mr hvar gssi mitt Noregi er, v g mun gera tilkall til ess vi norsku krnuna?" en btti vi spurningunni um hvort allir sem vru af smu "tpu" og g Noregi ttu fur fr Hollandi, sem tti va ttir a rekja eins og fair minn. eir sem stu og tluu arna vi okkur hlgu dtt. Hvort Jens var leiur yfir essu "frilega" afhroi kaffihlinu, ea a hann hafi drabbast niur eftir a a hafahlusta fyrirlestur minn sem g flutti sar um morguninn, veit g ekki.

g kom inn tilgangsleysi rannskna eins og eirra sem Jens stundai, n ess a tengja a beint vi nasisma og skaland eins og arir hafa gert mjg maklegan htt. Jens lt sig hverfa af rstefnunni. Sar um kvldi tji Elisabet Iregren mannfringur, einn af umsjnamnnum rstefnunnar, mr a Jens hefi fari htel sitt og hefi drukki. Hafi hann hringt i hana og veri ngum snum yfir fyrirlestri mnum, sem hann vildi svara rstefnuritinu. Hn taldi a af og fr og ba hann um a senda sinn fyrirlestur. g var leiur yfir v a heyra etta og baust til a tala vi Jens, en Iregren sagi mr ekki a hafa neinar hyggjur. Jens sst ekki meira rstefnunni, kom ekki galla-kvldverinn forngripasafninu Kulturen og sendi aldrei ritstjrum fyrirlestur sinn ea grein.

Jens, s g tvisvar sinnum Reykjavk eftir etta. Eitt sinn gengum vi bir gangbraut vi Suurgtuna. g var a fara heim til mn Neshagann. egar g s Jens, b g mig undir a kasta kveju hann. snr hann skyndilega af lei svona 5 metrum ur en vi mtumst og nnast hleypur rakleitt vert yfir gtuna. g s greinilega a Jens vildi ekkert af mr vita, og taldi best a lta hann lnd og lei. Anna skipti sneri hann upp sluna Bjrnsbakari Hringbrautinni er g reyndi a heilsa honum. Hann mundi greinilega eftir minni "tpu".

En gagnrni Gsla Plssonar rtt sr?

to_be_or_not_to_be.jpg

a leiist mr, egar strlax samflagsmannfrinni H eins og Gsli Plsson er, setur Jens .P. Plsson sama bt og gamla nasista og skrifar:

"Mestalla tuttugustu ld, fr fyrstu rannsknum Gumundar Hannessonar og Eis S. Kvarans til loka ferilsJens . P. Plssonar, hfutengslin vi skaland sterk hrif lkamsmannfri slendinga".

etta er of djpt rina teki. a rtta er, a Jens var a vinna vi "rannsknir" sem voru af svipuum meii og r rannsknir sem stundaar voru skalandi nasismans. Jens er alls ekki hgt a spyra vi nasisma,tt hann hafi unni me Ilse Schwidetzky (1906-1997) sem hafi veri hir Egon Freiherr von Eickstedt sem var einn af ekktari kynttaspeklntum Hitler-skalands. Hann gaf t tmariti Zeitschrift fr Rassenkunde. v apparati kom Jens ekkert nlgt og ekkert r mannvalskjafti eirra fra birtist v litla sem Jens gaf t um vina.

Maur fr tilfinninguna a jflagsmannfringurinn Gsli Plsson s ekki alveg vi hva lkamsmannfri s. Enn er stundu lkamsmannfri, sr lagi mlingar beinum, sem eru mun ruggari heimild um uppruna ja og jflokkadreifingu en DNA-rannsknir. Gsli heldur essu fram enskri ger greinar sinnar:

"With the emergence of genetics in the 1940s, and the new genetics from the 1960s (Gsli Plsson 2007), bones and and texts are more or less obsolete as a subject of study, doomed to give way to DNA (Sommer 2008). Only DNA, som say will permit researchers to grapple in any useful way with the history of humans. However, while the methods and theories of genetics and biological anthropology have proved productive and opened new perspectives, it is probable that, like older methods, they too will undergo change - not least in view of growing criticism of gene-centered discourse."

sasta vangaveltan essari setningu s rttmt, spyr maur sig hva Gsli Plsson hafi veri? Mlingar fornum beinum (Ostemetra) hafa veri, og eru enn stundaar, og veita miklar upplsingar. DNA-niurstum er hins vegar andmlt feinum rum eftir a "strtindi" eru tilkynnt. Maur hefur ekki vi a fylgjast me DNA-kenningum sem reynast rugl og misskilningur egar upp er stai.

Gsli afgreiir mlingar beinum sem lina t. Hann minnir mig bandarska konu sem bandarskir kollegarmnir sgu mr fr, sem alltaf st upp rstefnum beinasrfringa og hrpai "racist !", er hnheyri a menn mldu bein, sama hvort a voru bein manna ea dra. Lklega er Gsli bara of einangraur menntaumhverfi snu slandi, ar sem enginn hefur stunda neitt milli eirrar "Drkheimsku", "socialstrkralstsku" mannfri sem hann vinnur me, og v litla sem Jens Plsson orkai reldum og nothfum frum snum.

gisli_palsson_madurinn_sem_stal_sjalfum_ser.jpg

A halda v fram, sem Gsli Plsson gerir, a fyrir hefi veri einhver srstakur hugi allra lkamsmannfringa hreinleika slendinga og a halda a ll essi mannbtastefna i lkamsmannfrinni hafi tt rtur a rekja tilskalands er hreinn kjnaskapur, ffri og fordmar.

Kristian Emil Schreiner i Noregi, og sar lknirinn Tage Kemp Danmrku, ea Anders Retzius Svj, voru allt vsindamenn sem hfu smu hugamlin, sem var etnsentrsk mannfri og "rassenkunde!. etta hugaml,oftast me innbyggan rasisma, var tmans tkn. Inn etta blandaist gjarna mannhreinsunarstefna/mannkynbtur (eugenik). dag, egar menn mla tlimbein og bera au saman vi bein annarra manna, eru eir ekki a reyna a sna fram gi kveinna ja fram yfir arar. etta veit Gsli vonandi.

Ef menn hafa huga a sj hve helteki samflag menntamanna gat ori af eim fgnui get menn lesi stutt yfirlit yfir stofnun sem kllu varStatens Institut fr Rasbiologi Svj.

Var Jens Plsson gyingahatari?

a tel g lklegt, en hann var haldinn smu fordmum og margir slendingar eru enn gar gyinga. vitali vi Vikuna ri 1966, segir hann:

Einhvern veginn fannst mr Arabar og Gyingar leiinlegir arna [Kalifornu]. eir gtu aldrei srs hfi seti hvar sem eir komu saman. a var eins og eir sju aldrei nnur vandaml heiminum en eirra eigin. g minnti stundum sameiginlegan uppruna en eir uru kindarlegir vi. Um Gyinga eina vil g annars segja a a flestir eirra sem g hef kynnzt hafa veri ljngfair menn og lifandi andanum en me vissri tortryggni og vikvmni skapa eir vegg kringum sig eins og msir menn.

J, margur heldur mig sig. slendingar eru t.d. heimsmeistarar sjlfsmeaumkvun og hafa sari tmum spart lkt frum snum vi Auschwitz og ara lka stai. Muni i 2008? g man lka hegan Jens gangvart mr.Hvekktur var hann, en gyingahatari og nasisti? Varla. Hann var kynlegur kvistur hinum akademska heimi.

DNA-rannsknir og The Brave new World?

Hins vegar leyfig mr a halda v fram, a vissar yfirlsingar r DNA rannsknum ntmans slandi og hin staurblinda umra um hvort slendingar voru fr Bretlandseyjum ea Skandnavu, s lka t htt og nassk misnotkun lkamsmannfrinnar, svo a menn su ekki a fegra "stofninn" nema v auglsingasjnarmii ar sem bsna er a slendingar henti vel til rannskna sem leyst gti allan vanda sem herjar jir heims.

slendingurinn er orinn a "guinum" sem lokar skju Pandru. DNA lka samkvmt nlegum slenskum rannsknum a sna, akvenjin slandi ndveru hafi fyrst og fremst komi fr Bretlandseyjum og karlar fr Skandinavu. a eru vafasamar niurstur og vart tel g a r munu standast me framhaldandi rannsknum. DNA-heimurinn mjg hverfull, ef menn hafa ekki enn teki eftir v.

A rannsaka erfamengi Ntmaslendinga til a tj sig um uppruna eirra er langtum langsttari lei en a mla hlutfll t.d. lengd tlimabeina elstu slendinganna sem varveitt eru jminjasafninu.

Dr. Hans Christian Petersen (f. 1959) mldi samstarfi vi mig elstu bein jminjasafni ri 1993. Hans, sem er virtur lffringur oglffritlfringur (biostatistiker) Danmrku. Hann er prfessor vi Syddansk Universitet (SDU) insvum. rannskn sinni slandi varveittum beinum elstu slendinganna kumlum og grafreitum, sndi hann fram a flestir einstaklingarnir ttu ttir a rekja til Skandinavu/Noregs (sj hr).

Hans Christian Petersen s me samanburarmlingum snum kvena prsentu flks sem hlaut a koma fr Bretlandseyjum, bi meal karla og kvenna. Hann fri einnig a v gild rk, a slendingar ndveru hafi veri blandair frumbyggjum Skandinavu, Smum. Mtkondri (hvatberar??) slendingum dag sannar engan htt uppruna formra eirra Bretlandseyjum. Mlingar tlimabeinum formra eirra sna hins vegar glgglega a ca. 15. % eirra mlast lkt og konur Bretlandseyjum sama tma. etta hlusta eir DNA-srfringar sem fru spenann hj deCode/slenskri Erfargreiningu ekki r, eftir a hafa upphafi "DNA-byltingarinnar" slandi fyrst gagnrnt fyrirtki og framsetningu ess DNA-slumennskunni.

Enginn vafi leikur a Samar, ea flk blanda eim, settust a slandi, en samt hefur engum af frimnnunum fyrir og eftir hinn meinta "ska tma" slenskri lkamsmannfri, dotti hug a Samar vru meal eirra. eir sem unnu me ritaa arfinn tiloku ekkert um slkt, enda er greint fr smum og afkomendum eira slendingasgum.

jflutningamannfrin auglsingaefni DNA-slumannsins Kra Stefnssonar hefur heldur ekki gert r fyrir Smum. Hverju veldur? Aferafrileg skekkja, ea s niurbrjtanlega skoun margra kynsla slenskra frimanna a anna hvort su eir og jin komnir af konungum Noregi, ea konungum rlandi?

Samar, sem Svinn Retzius niurlgi, uru frnarlmb essarar jrembumannfri Noregi og Svj. Me hjlp "lffrilegra raka" svo sem a Samar vru ekki langhfar, voru eir taldir ri Strsvum. Skyldu tilgtur Retziusar enn gerjast meal slenskra frimanna, sem geta greinilega ekki hugsa sr a frumbyggjar Skandinavu hafi veri meal landnmsmanna? eir finna ekkert DNA sem bendir til ess, en hafa eir leita a v? Eins og allir sem hafa flett sgubkum vita, er DNA-i landnmsld ekki a sama og dag. Vikoma annarra en eirra sem nmu land,hltur a vera tluver. Til ess eins a jin rkynjist ekki arf meira en 3% "ntt bl" einangran stofn manna. vondum degi dettur manni hug a a hafi ekki alveg tekist, en g tel svo vera.

Vi vitum af llum eim hpum tlendinga sem hfu samband vi slendinga gegnum aldirnar, og kannski sr lagi vi slenskar konur. r bttu kynstofninn frstundum snum og hjverkum, v r su kannski hvert stefndi me afdalahtt og skyldleikarktina.

LENGI LIFI SLENSKA KONAN,

tt menn hafi misskili hvatberana henni.


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband