Fćrsluflokkur: Biblíufornleifafrćđi

Baltageymslan á Horni

Ţađ leiđinlegasta og ömurlegasta sem til er, eru Víkingakvikmyndir. Ţćr gefa nćr alltaf ranga og ógeđfellda mynd af "víkingum", nema ţetta skot Monty Pythons.

Sumt fólk dáist ađ ribböldum og morđingjum og vilja ađ ţeir fái uppreist ćru nokkrum árum eftir ađ ţeir fremja morđ og annan skunda. Áhuginn á Barbara-víkingum eins og ţeir eru sýndir í ţessum sođmyndum, sem flestar eru nú framleiddar í hinum menningarsnauđu Bna, á skylt viđ áhugann sem sumar konur sýna fjöldamorđingjum sem ţćr vilja ólmast giftast. Kafbátaperrinn í Danmörku var ekki fyrr kominn undir lás og slá en ađ fangavörđur í fangelsinu vildi búa međ honum. Víkingamyndir eru sem sagt viđfangsefni fyrir sálfrćđinga. Ef mađur hefur áhuga á ţeim, er best ađ panta sér tíma sem fyrst hjá hnetubrjótnum.

Myndir eftir Kormák eru heldur ekki nein upplifun. Víkingakvikmyndir eru flestar subbulegar og ţeim fylgir sóđaskapur. Hrafn inn limaskorni skildi einnig eftir rusl í Drangshlíđ ţar sem forfeđur mínir bjuggu á 18. öld, fyrir löngu ţegar nafni hans fór á flug undir klettunum. Mađur hafđi ţó lúmskt gaman af Krummamyndunum. Danska myndin Rauđa skikkjan, sem ađ hluta til var tekin upp á Íslandi, var einnig óborganleg fyrir ţá sem stúdera vildu rennilása á leikbúningum og víkinga međ úr.

Á Íslandi bjuggu reyndar aldrei neinir víkingar ađ ráđi, hvorki međ eđa án "ţrćlageymslu". Kvikmyndaheimurinn er búinn ađ búa til einhvern bjórdrukkinn, síđnauđgandi sadista međ húđflúr, tíkarspennur eđa fléttur í skegginu - sem höfđar til  nútímafólks, sem er ekki lengur međ ţađ á hreinu hvort ţađ sé karl eđa kona. Ţađ er kallađ gender-óöryggi.

Vonandi verđur hćgt ađ rústa ţessu setti sem fyrst og ađ landeigandi fái ríflegar bćtur fyrir misnotkun á velvilja hans. Ef ekki, er ljóst ađ ţetta hrynur allt, og ţá ţarf ađ láta fornleifafrćđinga grafa ţađ upp - sem er fokdýr andskoti og setur fljótt skitin kvikmyndafyrirtćki í Hollywood og Sánkti Barbara á hausinn, ef ţau eru ţá ekki ţegar farin á hausinn.

Nú verđur El Balto ađ standa sig. It´s clean-up-time - Es hora de limpiar la mierda.

Annars lendir Kormack í ţrćlageymslunni úti á Horni fyrir verstu landspjöll sem unnin hafa veriđ síđan ađ víkingar komu til Íslands áriđ 801 og byggđu sér svo kallađa Stöđ, til ađ geta flutt ósaltađan og ófređin fisk, (ţ.e. er skreiđ), til landa sem fluttu út skreiđ. Svo iđkuđu ţeir afbrigđilegt kynlíf međ 79 stellingunni á Stöđinni. Ágćt kvikmynd var reyndar búin til um ţađ á síđustu öld, og lék Pétur Gautur ađalhlutverkiđ.


mbl.is Víkingaţorpiđ stađiđ autt í níu ár
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Óska ţeim Svartadauđa sem fyrst

Langa fornleifagúrkan

Nú er fornleifagúrkan 2018 búin ađ taka gríđarkipp í gróđurhúsum vitleysunnar. Gerđur  A. Gúrkan garđyrkjubóndi á Grund (sjá mynd) hefur ekki séđ annan eins vöxt í gúrkum sínum í mörg ár.

Steinunn abbadís á Ţingeyrum sér líka mikinn ofvöxt í gúrkunni og er nú ţegar farin ađ nálgast "jarđlög sem geyma Svartadauđa". Svo segir ađ minnsta kosti Mogginn og hann lýgur aldrei. Vonandi finnur hún klausturkirkjuna á Ţingeyrum og nokkra munka međ svartadauđabakteríuna í glerungi tanna sína líkt og sumir vísindamenn halda ađ ţeir hafi fundiđ.

Fréttastofa Fornleifs vonar ţađ besta og helst ađ pestin sé ţarna af hreinni og ómengađri, íslenskri gerđ undir nćstu hellu - og ađ ţađ finnist til vara eins og einn eskimói eđa fjallamađur einn kveifarlegur í fullum drag fyrir 17. júní. Fílamenn voru aldrei til í Húnaţingi, svo ţeir finnast ekki á Ţingeyrum. DNA sauđa og hrossaţjófa er heldur til gruggugt, svo ţótt ţeir finnist í garđinum á Ţingeyrum er ekkert á ţví ađ grćđa. Ţađ voru örugglega kynóđir Skagfirđingar sem myrtir voru í Húnaţingi.

Hafa verđur ţó í huga, ađ Svartidauđi á Íslandi var ekki nauđsynlega ţađ sama og sá Svartidauđi sem geisađi á 14 öld í Evrópu eđa síđari pestin í Evrópu (t.d. Great Plague í London) um miđbik 17. aldar. Ţó einhverjir hallist ađ ţví ađ cokkobacillan sem veldur Yersinia pestis, hafi veriđ völd ađ Svartadauđa miđalda í Evrópu, ţá eru enn vert ađ gćta ađ ţví sem breski DNA-sérfrćđingurinn Thomas Gilbert viđ háskólann í Kaupmannahöfn hefur sagt og skrifađ um ađferđir til ađ leita uppi DNA úr bakteríu Svartadauđa og annarra útbrota af Yersinia pestis. Hćgt er ađ lesa sér til.

Eins ber fornleifafrćđingi, sem er ađ grafa niđur á "jarđlög sem geyma Svartadauđa", ađ vera kunnugt um ađ yfirlýsingar um ađ pestir hafi geisađ á Englandi áriđ 1401 sem borist hafi til Íslands og orđi ađ Svartadauđa Íslands, eigi ekki viđ rök ađ styđjast. Yfirlýsingin er vitaskuld alveg út í hött og má skrifa á reikning lélegs norsk sagnfrćđings. Annar norskur sagnfrćđingur, Ole Jřrgen Benedictow, hefur sýnt fram á ađ ţađ var ekki pest á Englandi áriđ 1401, né heldur á Norđurlöndum, sem valdiđ gat Svartadauđa á Íslandi áriđ 1402. Vandast ţví málin. Hvađa sjúkdómur geisađi á Íslandi og á Ţingeyrum? Bendi ég mönnum á ađ lesa bók hans The Black Death and Later Plague Epidemics in the Scandinavian Countries sem út kom áriđ 2016.
Blackdeath2

Fyrst Svartidauđi náđi til Englands og Noregs, ţví kom hann ekki til Íslands? Vildi hann ekki međ? Var fariđ allt fútt úr honum eđa allir dauđir sem ćtluđu til Íslands međ hann? Gćti hugsast ađ heimildir hafi ekki varđveist um viđkomu hans á Íslandi?

Pestin á Íslandi gćti hafa veriđ allt annars eđlis. Íslendingar voru heldur einangrađir á ţessum tíma og sömuleiđis var oft langt á milli komu erlendra manna og Íslendingar byggđu ţví ekki upp mótefni viđ tilfallandi sjúkdómum sem bárust ađ utan, flensu og öđru sem gat hćglega orđiđ mönnum ađ bana á Íslandi, ţótt slíkar farsóttir vćru vćgari viđ fólk annars stađar.

Ef Ole Jřrgen Benedictow hefur á réttu ađ standa er lítil ástćđa til ađ halda ađ merki um Svartadauđa finnist í glerungi tanna munkanna á Ţingeyrum og ađ Steinunn Kristjánsdóttir sé ađ alveg ađ komast niđur á jarđlög međ Svartadauđa.

Getur nú ekki einhver góđhjartađur mađur í sveitinni, sem les ţetta, gefiđ Steinunni og starfsliđi hennar flösku af Svarta Dauđa. Bokkuna ćtti grafararnir á Ţingeyrum ađ drekka sem međal. Ţegar ţađ er fariđ ađ virka, hefst kvöldlestur upp úr bók Ole Jřrgen Benedictows. Eitthvađ sterkt ţarf víst til svo ađ sumir kollegar mínir á Íslandi fari ađ verđa lćsir á ritheimildir og fái lágmarksţekkingu á ţeim. Sá sem skrifađ hefur á íslensku um Svartadauđa á Wikipedia ćtti líklega ađ fá sér eitthvađ ögn sterkara, jafnvel unglingabóluefni, ţví í unggćđingshćtti sínum er hann um ţađ bil hálfri öld á eftir ţví sem er ađ gerast í frćđunum.

Gerđur A. Gúrkan er fyrsti intersexbóndinn á Íslandi, ef einhver furđar sig á myndinni efst. Enga fordóma héér.


mbl.is Nálgast jarđlög svartadauđa
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Einn á kjammann II

Jaaaaw

Kjálkar eru ein af sérgreinum Fornleifs, enda eru kjálkaliđir Íslendinga ţeir einu sem ekki eru hrjáđir af gigt og eymslum og oftast léttir og liđugir fram í rauđan dauđann og jafnvel lengur hjá sumum.

Brot úr kjamma forföđur míns, sem talađi yfir sig, fannst nýlega viđ hellismunna í Misliya (Müsli?) í Ísrael. Greint var frá ţessu í grein í Times of Israel í gćr. Telja sérfrćđingar ađ ţar sé komiđ elsta dćmi um ađ menn hafi veriđ ađ rífa kjaft eftir ađ vitsmunaveran Homo Sapiens fór í ferđalag sitt frá Afríku. Brotiđ sem er úr efri kjálka er taliđ vera vera um 177.000 til 194.000 ára gamalt.

Ef ţađ er rétt (og leyfist manni ađ efast ađ vanda) er ljóst ađ Ingólfur Sapiens hjá Útsýn í Eţíópíu fór međ hópa fólks til Landsins Helga. Sapiens ćttbálkur hómóanna í Afríku varđ víst fyrst til í Eţíópíu fyrir um 160.000 til 200.000 árum síđan. Sapiens ćttin hafđi ţví vart veriđ til í meira en 17.000 ár, ţegar en hún fór ađ álpast í utanlandsferđir. Eru sumir afkomendanna á leiđarlokum ferđarinnar (Íslandi) enn međ ferđafiđringinn í genamenginu - og nú eru ţeir sem urđu of seinir til fyrir um ţađ bil 170.000 árum ađ leggja líf og limi sína í hćttu til ađ komast norđur á bóginn í kuldann og sćluna.

Engar holur, eđa eins og sagt var í Golgata-auglýsingunni hér um áriđ "tannlćknirinn ţurfti bara ekkert ađ bora".

Elsti Homo Sapiens utan Afriku

Fyrri grein Fornleifs um kjálka.


Bođunarkirkjan í Cori

cori_1244517.jpg

Sistínsku kapelluna í Vatíkaninu í Róm ţekkja flestir. Ekki ćtla ég ađ eyđa tíma mínum í umfjöllun um slíka síđpápísku, enda var nokkurra kílómetra biđröđ fyrir framan Vatíkaniđ í Róm í gćr. Ég hef líka séđ herlegheitin áđur og ţađ nćgir í ţessu lífi. Ég setti mér líka annađ fyrir en ađ heimsćkja Páfagarđ í suđurgöngunni nú. Viđ létum ţví nćgja ađ aka um í opnum Lundúnastrćtó og komum ţannig tvisvar viđ í Páfagarđi. En ég tók ţessa mynd handa Jóni Vali Jenssyni af Páfanum Rómi í sjoppu nćrri ađalsamkunduhúsi gyđinga í sömu borg.

papa_per_jon_valur_1244570.jpg
Papá 1€ ódýr

Til er önnur kirkja á Ítalíu međ freskum (veggmálverkum) sem er engu síđri en sú Sistínska. Ţađ er bođunarkirkjan (Chiesa della Santissima Annunziata) í Cori viđ rćtur bćjarhćđarinnar í Cori  í Lepinifjöllum í Latínu, suđaustur af Róm, ţar sem ég hef ađsetur ásamt fjölskyldu minni međan á Ítalíudvölinni stendur. Konan bauđ mér í ţetta stórfenglega ferđalag. Ég er bara bílstjóri og kokkur.

Viđ vorum búin ađ koma nokkru sinnum viđ hjá kirkju hinnar allraheilögustu Bođunar, en stundum hafđi gamla gćslukonan veriđ búinn ađ loka áđur en ţörf var á og hafiđ síestuna fyrr en gefiđ var til kynna á skilti viđ tröppurnar upp ađ kirkjunni. Morguninn sem viđ loksins komust inn vorum viđ einu gestirnir. Gćslukonan tjáđi mér, ađ ţví miđur kćmu ekki margir ferđamenn á ţennan fallega stađ.

Freskurnar í Bođunarkirkjunni Cori sýna helstu biblíusögurnar í 14. aldar stíl.  Hér er síđan hćgt ađ komast inn í kirkjuna í ţrívídd án ţess ađ vera í Cori og njóta lystisemda ítalskra ţjóđminja sem eru engu síđri en Sistínska kapellan í Vatíkaninu - og mađur ţarf ekki ađ bíđa í fimm klukkustundir međ heilagandann hangandi yfir höfđinu til ađ komast inn.

gamli_noi.jpg
Gamli Nói í örkinni (sáttmálsörkinni)
cori_fra_norbavej2_1244529.jpg
Cori di Latina, gula örin sýnir stađsetningu Fornleifs um ţessar mundir. Bílnum er lagt viđ hliđ Herkúleshofsins (2200 ára gamalt) rétt ofan viđ húsiđ. Smelliđ á međ músinni til ađ sjá Arnarhreiđriđ.

Yam Suf

Til eru menn sem halda ţví fram, ađ engin fornleifafrćđileg sönnun sé til fyrir ţví ađ Ísraelsţjóđin hafi veriđ ţrćlar í Egyptalandi. Vissulega er ekki um auđugan garđ ađ gresja. En ţessi afneitun er farin ađ nálgast trúarbrögđ, ekki ósvipađ ţví ţegar sumir fornleifafrćđingar á Íslandi afneita rituđum heimildum og ađrir vilja helst finna bein Egils Skallagrímssonar međ grafskeiđ í einni hendi og Eglu í hinni. Ţar eru öfgar á báđum vígstöđvum. Fornleifafrćđi er ekki grein sem er hentug til ađ sanna eitt eđa neitt í einum grćnum hvelli. Ef menn lćra fornleifafrćđi međ ţeim hugsunarhćtti, lćra ţeir röng frćđi, eđa eru jafnvel ekki frćđilega ţenkjandi manneskjur. Fréttamennska vćri ef til vill betra fag fyrir slíkt fólk, ţá geta menn líka orđiđ forsetar međ tíđ og tíma.

Ég fékk snemma áhuga á dvöl Ísraelsţjóđarinnar í Egyptalandi. Fađir minn heitinn keypti handa mér frćđibćkur um efniđ í útlöndum og ég keypti allt sem ég fann í bókabúđ Snćbjarnar. Ţegar ég byrjađi í menntaskóla (MH), fór ég á fyrstu önn beint í hugmyndasögu (Sögu 15) sem Jón Hnefill Ađalsteinsson kenndi. Menn fóru venjulega ekki í ţennan áfanga fyrr en undir lok náms síns i MH. Í Sögu 15 skrifađi ég fyrstu lengri ritgerđ mína í menntaskóla og Jón gaf mér meira ađ segja einkunina A fyrir ritgerđina og áfangann, međan flestir fengu C og B, ţví áhuginn var lítill hjá flestum á viđfangsefninu og tímarnir hjá Jóni hreint kaos og rugl. Ritgerđ mín hét Dvöl Ísraelsmanna í Egyptalandi og á ég hana enn, sjá mynd neđst.

Mikiđ vatn hefur runniđ til sjávar síđan ég skrifađi ritgerđ mína um vandamáliđ varđandi brottför gyđinga úr Egyptalandi. Mig langađi um tíma ađ leggja stund á klassíska fornleifafrćđi og fornleifafrćđi Miđausturlanda, en svo varđ ekki. Margir stunda ţau frćđi og mun ég ekki blanda mér háfrćđilega í ţau en vildi gjarna komast í uppgröft á Sinaískaga. 

Prófessor James K. Hoffmeier er í miklu uppáhaldi hjá mér, ţví ađferđafrćđi hans er skynsamleg, en ekki forstokkuđ trú eins og hjá ţeim sem trúa blint á orđ biblíunnar og sjá Charlton Heston í hlutverki Móses og Yul Brynner í hlutverki Ramsesar - eđa hjá fornleifafrćđingum sem telja afneitun mikilvćgari en leit og yfirlýsingar farsćlli en ígrundun.

Moses with rifle

Ţađ er langt frá ţví ađ ferđ Móses og ţjóđar hans yfir Sefhafiđ, Yam Suf (Supf), og ađrar upplýsingar um dvöl Ísraelsmanna í Egyptalandi standist ekki. Hlustiđ hér á mjög skemmtilegan fyrirlestur James K. Hoffmeier eđa kynniđ ykkur bćkur hans um efniđ. Fornleifafrćđi tekur tíma, eins og Hoffmeier bendir á, og er ekki hjálpargrein fyrir fólk sem vill finna hinn eina heilaga sannleika hér og nú eđa afneita öllu. Ţađ er enginn svo vís ađ hann geti gerđ slíkt, ţó sumir halda ađ ţeir séu ţađ.

Dvöl Ísraelsmanna í Egyptalandi

Forsíđa rigterđar minnar í MH haustiđ 1976


Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband