Ţórshöfn í Fćreyjum 1905-1906

Tórshavn fra Richter nr. 11 lille

Tórshavn (Ţórshöfn), höfuđborg Fćreyja, er merkur bćr og vinalegur, og ávallt er gaman er ađ koma ţangađ. Ţađ verđur ađ viđurkennast ađ nokkuđ langt er síđan ég var ţar síđast - en mig langar oft til Fćreyja. Ég verđ líklega ađ bćta úr ţví bráđlega til ađ geta kallađ íbúanna frćndur mína. Reyndar halda ţeir í heiđri minningu eins frćnda míns, sem reist hefur veriđ stytta á einu ađaltorgi bćjarins. Hann var ćttađur úr Örfirisey, áđur en sú merka eyja varđ ađ fríhöfn kramkaupmanna, hörmungara og ţjófa. Les má meira um ćtt flóttamannanna í ćtt minni, sem settust ađ í Fćreyjum hér.

Fyrir rúmu ári keypti ég gamla ljósmynd af Tórshavn, sem er frá byrjun 20. aldar, Ţađ vćri auđvitađ ekki í frásögur fćrandi, ef myndin vćri ekki í lit. Reyndar er ţetta handlituđ glerskyggnumynd.

Danskur ljósmyndari, Vilhelm Pagh Richter (f. 1879), seldi glerskyggnur fyrir Laterna Magica sýningarvélar. Myndin af Tórshavn er frá fyrirtćki hans í Kaupmannahöfn. Fćstar ţeirra skyggnumynda tók hann samt sjálfur.

2

Sama myndin sem ég á er til á Ţjóđminjasafni Dana (hér fyrir ofan og einnig hér), en ekki í lit. Hún er ekki tímasett nákvćmar en til tímabilsins 1900-50. Mynd Ţjóđminjasafnsins í Kaupmannahöfn kom fyrir nokkrum árum frá litlu safni á Orř, sem er eyja innarlega á Ísafirđi (Isefjorden) á Sjálandi. Ţađ var allri safnastarfsemi hćtt fyrir nokkrum árum síđan.

Myndin var í tréöskju merktri "Fćrřerne". Í öskjunni var einnig seđill, listi yfir 57 skyggnumyndir frá Skotlandi, Skosku eyjunum og Fćreyjum. Sömuleiđis var í öskjunni blađ međ stuttum fyrirlestri um Fćreyjar, sem lesa mátti ţegar myndirnar voru sýndar.

Á Ţjóđminjasafni Dana (Nationalmuseet) hafa menn ekki enn gert sér ekki grein fyrir ţví ađ Vilhelm Pagh Richter tók langt frá ţví allar ţćr myndir sem hann seldi sem Laterna Magica seríur. Fyrirtćki hans seldi til ađ mynda skyggnumyndir í byrjun 20. aldar, sem t.d. voru teknar af skoskum leiđangri sem ferđađist viđ Grćnlandsstrendur á 9. áratug 19. aldar. Richter setti nafn sitt á myndirnar, en átti ekkert í ţeim. Ţćr myndir höfđu um tíma veriđ seldar af fyrirtćkjum á Bretlandseyjum í lok 19. aldar líkt og skyggnumyndaseríur frá Ísland (sjá hér).

Fćreyskur sérfrćđingur kemur til hjálpar

Hér verđur bćtt um betur hvađ varđar aldursgreiningu á myndinni minni af Ţórshöfn. Góđur kunningi minn hér í nágrenni viđ mig í Danmörku, Ragnar M. Egholm, sem er Fćreyingur međ stóru F-i hefur aldursgreint myndina. Ragnar gat ţegar sagt mér hve gömul myndin er og hér eru rök Ragnars: Ţar sem Safnađarheimiliđ (Menighedshuset) er á myndinni, er hún tekin eftir 1896, ţví ţá var byggingu ţess lokiđ - en myndin er tekin fyrir 1906 ţegar pósthúsiđ var reist, en ţađ er ekki međ á myndinni. 

Restin var auđveld. Á annarri mynd í Fćreyjaseríu Vilhelms Pagh Richters er skyggnumynd af tveimur breskum kafbátum sem heimsóttu eyjarnar. Einkennisstafir annars ţeirra sést og er ţar á ferđinni HMS C1, sem hleypt var af stokkunum áriđ 1905. Líklegast er ţví ađ myndin af Tórshavn sé frá 1905 frekar en 1906, en gćti veriđ tekin síđar, ţar sem myndirnar í sérí V.Pagh Richters eru ađ öllum líkindum ekki allar frá sama tíma.

C1HMS C1 viđ Fćreyjar 1905 eđa 1906. Ţađ gćti ţó veriđ síđar, ţar sem myndirnar í seríu V. Richters eru augsjáanlega ekki allar frá sama tíma. Kafbáturinn C1 var í ţjónustu Royal Navy frá 1905 til 1918.

Ragnar M. Egholm bćtti heldur um betur er hann upplýsti, ađ myndin hefđi vafalaust veriđ tekin frá götunni Heygsbreyt, ca. viđ gatnamótin viđ Dalaveg. Stóri steinninn sem sést fremst á myndinni er enn til stađar og stendur í garđinum hjá ćttingja Ragnars, Debes Danberg.

IMG_0004 b Fornleifur copyrightMynd skyggna er merkt sem nr. 11 Thorshavn og ţykist ég nokkuđ heppinn ađ hafa náđ í hana, ţví fćreyskir vinir mínir hafa sopiđ hveljur og fariđ og náđ í grindarskutla sína ţegar ţeir hafa séđ höfuđstađ sinn í allri sinni dýrđ á mynd minni. Ég skil ţá vel ... Og nú hef ég hćkkađ verđiđ á ţessari "fornleifđ" minni međ ţessari grein. Eins og allir vita er Tórshavn dýr bćr, en ţó ekki eins dýr og Reykjavík.

Hér fyrir neđan eru svo nokkrar ađrar skemmtilegar myndir úr Fćreyjasyrpu ţeirri sem Vilhelm Richter seldi í byrjun aldarinnar, sem komu frá safni á Orř og eru nú varđveittar á Ţjóđminjsafninu í Kaupmannahöfn. Myndirnar voru ugglaust ekki teknar af honum sjálfum.Untitled-Grayscale-02 b

Richter_F%C3%A6r%C3%B8erne_31

Richter_F%C3%A6r%C3%B8erne_28

Ţessi mynd í syrpu sem V.Pagh Richter seldi virđist í fljótu bragđi miklu yngri en yfirlitsmyndin af Ţórshöfn. En ég er ekki viss.

Richter_F%C3%A6r%C3%B8erne_19 g

Richter_F%C3%A6r%C3%B8erne_16


« Síđasta fćrsla

Bćta viđ athugasemd

Hver er summan af fimm og tuttugu?
Nota HTML-ham

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband