FŠrsluflokkur: LjˇsmyndafornleifafrŠ­i

Next stop, Hawaii Club

Hawaii Club Mi­nesi

Fornleifur hefur Ý sÝ­ustu fŠrslum sÝnum veri­ a­ sřna verk ˇnafngreinds hollensks meistara sem kom vi­ ß ═slandi ßri­ 1957. Bi­ Úg fˇlk um upplřsingar ef ■a­ ■ekkir einhvern ß myndunum. Herma­urinn ß myndinni hÚr fyrir ofan heitir Chuck og kom frß Maine, en var ■vÝ mi­ur ekki af Ýslenskum Šttum. Hef­i ■a­ n˙ ekki veri­ gaman? En framsˇknarm÷nnum og kr÷tum sem enn lesa Fornleif skal upplřst, a­ Chuck var hvorki, svartur, gy­ingur nÚ slavneskur.

Meistarinn hollenski haf­i greinilega mikinn ßhuga ß braggamenningu ß ═slandi ogáannarri byggingalist sem ═slendingar fluttu til sÝn. t.d. sÝmaklefa frß SvÝ■jˇ­ og bragga frß Engils÷xum. Hann fÚll alls ekki fyrir torfh˙sum ■vÝ ■au voru n˙ einu sinni lÝka til Ý Hollandi (sjß hÚr).

Ůegar hann tˇk ■essa mynd, komst hann Ý feitt. Margir kl˙bbar voru ß Vellinum og ekki veit Úg hvar ■essi var e­a hva­ hann hÚt. HÚr fŠr hann vinnuheiti­ Hawaii Club, og hann kosta­i ÷rugglega ekki 750 milljˇnir ß Dagsvir­i.

Ůetta var miki­ menningarbŠli, ■ar sem offiserar og gentÝlemenni komu vir­ingarlega fram vi­ konur ˙r Ýslenskum plßssum sem vildu dansa og dufla vi­ dßta. Hawaii var greinilega vinsŠlt ■ema ß vellinum og dreymdi menn um a­ SßmuráfrŠndi sendi ■ß ■anga­ Ý sta­ ve­urblÝ­unnar ß Rosmhvalsnesi.áHÚr mß lesa um rosa HawaiipartÝ ß vellinu ßri­ 1967. Ůa­ var l÷ngu ß­ur en Tr˙brot spila­i gra­hestarokk og Ýslenskar gˇgˇ pÝkur d÷nsu­u ß Midnight Sun kl˙bbi verndaranna. Sjˇn er s÷gu rÝkari.

Ůa­ er lÝklega til of mikils mŠlst a­ bi­ja um minningar manna frß ■essum sta­ innan varnargir­ingarinnar. Konurnar segja barasta ekkert, og muna enn minna. ═slensk b÷rn sem ur­u undir Ý nßnd flugvalla vita ■a­ flest ekki. Menn fˇru dßlÝti­ mannavillt vi­ fe­runina ß ■eim.


DÚjÓ vu

1957 lŠkjatorg 2

Eftirfarandi myndatexta mßtti lesa ß baksÝ­uáAl■ř­ubla­sins sßluga sunnudaginn 13. j˙nÝ 1965.

Gamli sÝmklefinn ß torginu horfinn

ËđUM er mi­borgin a­ breyta um svip, g÷mul og vir­uleg verzlunarh˙s ˙r timbri eru rifin og Ý ■eirra sta­ rÝsa himinhßir bankar og skrifstofubyggingar ˙r stßli og gleri. Og n˙ er gamli sÝmaklefinn ß LŠkjartorgi horfinn, hann hefur sta­i­ ■arna Ý nokkra ßratugi, en til hvers vita lÝklega fŠrri, ■vÝ sÝminn ■arna hefur yfirleitt ekki veri­ Ý sambandi, en ■a­ er sama,turninn setti sinn svip ß bŠinn og er ekki laust vi­ a­ LŠkjartorg sÚ heldur sviplausara eftir a­ hann hvarf.

Ritstjˇri Fornleifs var tŠpra 5 vetra ■egar ■essi hrŠ­ilegi atbur­ur ßtti sÚr sta­. Hann man ■vÝ lÝti­ eftir ■essum merka sÝmklefa og ■urfti sjaldan a­ hringja. Er ekki eins sÝmˇ­ur og margir landar hans.

١ hitna­i honum um hjartarŠtur ■egar hann uppg÷tva­i a­ Hollendingurinn flj˙gandi, sem kom til ═slands ßri­ 1957, og sem greint var frß Ý fŠrslunni Ý gŠr og fyrr, haf­i teki­ mynd af ■essum merka klefa. Fornleifur, sem er eldri sßl en ritstjˇrinn, telur vÝst a­ klefinn sÚ Štta­ur frß SvÝ■jˇ­. Hann hefur sÚ­ slÝka klefa ■ar og hÚlt a­ ■eir vŠru herna­armannvirki, til taks ef R˙ssarnir kŠmu einn daginn.

1957 lŠkjatorg

1957 lŠkjatorg 3SÝminn ß LŠkjartorgi virtist ■ˇ ekki vera bila­ur ßri­ 1957 og stelpurnar Ý klefanum sřnast mÚr vera a­ hringja, e­a voru ■Šr bara flissandi Ý ■ykjustunnileik fyrir Hollendinginn, sem ■eim ■ˇtti greinilega sŠtur.

Ůrßtt fyrir spßráAl■ř­ubla­sins gŠti ■essi frÚtt hafaábirtist nřlega, ■vÝ enn er veri­ a­ reisa himinhßa banka, skrifstofubyggingar og hˇtel ˙r stßli og gleri. Og samt eráLŠkjartorg enn lÝkt LŠkjartorgi, og ungt fˇlk sem ■ar bÝ­ur ver­ur enn ßstfangi­, ■anga­ til ■a­ hverfur Ý hverfin sÝn me­ strŠtisv÷gnumáReykjavÝkur sem n˙ heita bara ■vÝ ˇmerkilega nafni StrŠtˇ.

ReykjavÝk var ■arna ß vordegi, eins og undarleg blanda af M˙rmansk og New York. Blanda af draumum, hryllingi og nor­anßtt. Taki­ eftir sveitamanninum sem situr ß bekknum til hŠgri. Ůa­ er eins og hann hafiábrug­i­ b˙i Ý gŠr, e­a sÚ a­ bÝ­a eftir vagninum a­ Kleppi. Sß hann hvert stefndi?

LjˇshŠr­i strßkurinn glßpir ß undarlega ˙tlendingin og grettir sig. Ůa­ gerir Fornleifur lÝka. ReykjavÝk er sem betur fer enn lÝtil, ■rßtt fyrir gler og stßl. Gle­jumst yfir ■vÝ, Ý sta­ ■ess a­ farast Ý grŠ­giskasti tengdu hinni eilÝfu, Ýslensku minnimßttarkennd.

ReykjavÝkáer bara helvÝti fÝn, gott fˇlk og spilltir stjˇrnmßlamenn, eins og alltaf. Reyndar er b˙i­ a­ gera bankann Ý bakgrunninum a­ dˇmsh˙si. Ůanga­ mŠtti hÝfa borgarstjˇra inn vi­ tŠkifŠri til a­ staga Ý g÷tin Ý v÷sum ■eirra. ŮvÝ fylgir ßbyrg­ a­ stjˇrna borg, ■ar sem enginn sÝmklefi er. En ef tr˙­i og Ýhaldi tekst ■a­, Štti mˇrau­um borgarstjˇra me­áˇlÝvukrullur a­ takast ■a­ lÝka. Ůa­ er nefnilega aldrei neitt eftirlit. Enn virkar sÝminn ekki og borgastjˇrinn ver­ur upptekinn ˙t kj÷rtÝmabili­. Hringi­ bara, ekkert svar...


Braggadrengirnir og Halli-stŠl

I­nskˇlinn Braggar 2

┴ri­ 1957 kom ˇnafngreindur Hollendingur, flj˙gandi alla lei­ til ═slands. Hann var li­tŠkur ljˇsmyndari, lÝklega fagma­ur. B÷lvanlegt a­ vita engin deili ß honum. HÚr er mynd sem hann tˇk ß Skˇlav÷r­uholtinu. I­nskˇlinn haf­i veri­ reistur, en braggar voru enn ß holtinu. ═ ■eim bjˇ fßtŠkt fˇlk, og n˙ voru ˙tlendingar meira a­ segja farnir a­ hafa ßhuga ß ■eim.

Tveir strßkanna ß myndinni eru enn Ý fˇtbolta, Ý strigaskˇm og gallabuxum, alveg eins og vŠru ■eir klipptir ˙t ˙r mynd frß yfirgefnum kolabŠ Ý BandarÝkjunum. Hinir eru Ý pßsu a­ sko­a leikara,a­ tyggja tyggjˇ og stŠla um hvort ■eir sÚuáindÝßnar e­a kßbojar. Kannski bjuggu ■eir Ý br÷ggunum, e­a Ý nßgrenninu?

Ůjˇ­viljinn kalla­i fˇlk sem ■arna bjˇ "■etta fˇlk" ßri­ 1946, ■egar fyrst kom til tals a­ flytja Ýb˙ana Ý a­ra bragga Ý Fossvogi til a­ reisa minningarkirkjuna um HallgrÝm gy­ingahatara.áSamkvŠmt ÷­lingnum "BŠjargesti", sem skrifa­i BŠjarpˇsti Ůjˇ­viljans lÝnu, ■vÝ merka al■ř­uvinabla­i, ■ß "forpesta­i" fˇlki­ Ý br÷ggunum andr˙mslofti­ Ý ReykjavÝk me­ ˙tik÷mrum. ┴ri­ 1957 var "■etta fˇlk" greinilega enn ■arna, gˇ­vinum ÷reiganna ß Ůjˇ­viljanum til lÝtillar gle­i.

Jˇnasistar Ý Framsˇknarflokknum voru hins vegar fremri Ůjˇ­viljam÷nnumáÝ hatri sÝnu ß br÷ggum og fˇlkinu sem Ý ■eim ■urfti a­ h˙ka. Forfe­ur fßtŠklinganna haf­i veri­ bar­ir Ý sveitum landsins og n˙ ßtti "■etta fˇlk" ekki a­ vera fyrir kirkju heilags HallgrÝms gy­ingahatara. Braggar fˇru alla tÝ­ mj÷g Ý taugarnar ßá■eim sem voru svo vel Ý ßlnum a­ ■eir ■urftuáekki a­ b˙a Ý ■eim sjßlfir.

Halli StyleAllt Ý einu stekkur einhver spjßtrungur Ý nřjustu, ammrÝsku rokktÝskunni inn Ý myndina. Vi­ skulum kalla hann Halla. Hann haf­i greinilega st˙dera­ myndir me­ James Dean og Elvis. Hann er Ý hvÝtum sokkum, mokkasÝnum, velástrauju­um sjÝnˇbuxum og college-jakka, lÝkt og hann haf­i labba­ inn Ý setti­ vi­ skˇlav÷r­una, beint frß Sunset B˙levard me­ smßstoppi Ý Vinnufatab˙­inni.

═sland var ß gˇ­ri lei­ me­ a­ ver­a 51. rÝki BandarÝkjanna. Halli haf­i greinilega uppg÷tva­ a­ ˙tlendingur var a­ taka af honum myndir ■ar sem hann var a­ leika sÚr vi­ yngri drengi. Ůa­ mßtti Halli ekki.

Ef einhver kannast vi­ s÷fnu­inn ■arna vi­ klappirnar efst ß holtinu, ■Štti ritstjˇrn Fornleifs kŠrt a­ fß upplřsingar. Ef Halli er ß lÝfi, er hann kominn vel yfir ßttrŠtt. Ůetta eru nŠstum ■vÝ fornleifar.

Eitthva­ held Úg ■essi braggar myndu kosta Ý endurger­ Ý dag, en ■arna hef­i ef til vill veri­ tilvali­ a­ hafa HallgrÝmsbar. 700 milljˇnir, ßn samninga ß Dags gengi.


┴ Hudson fljˇti, e­a ...

Untitled-TrueColor-05

Ljˇsmynd ■essi vir­ist Ý fljˇtu brag­i sřna verksmi­jur Ý forljˇtu i­na­arhverfi vi­ Hudson fljˇti­ Ý New York ß fallegum sumardegi. Flotaforingi Ý bandarÝsku strandgŠslunni siglir framhjß me­ hßttsettum borgarstarfsmanni ß Manhattan, e­a kannski mafÝuforingja. Leyfisveiting fyrir ne­ansjßvarkirkjugar­i er kannski Ý bÝger­.

En sko­i­ myndina betur. H˙sin eru vi­ enda eyju, ■ar sem forfa­ir minn einn bjˇ, og skßlinn til vinstri er l÷ngu horfinn, og ■ar var ÷nnur bygging Ý tˇttinni til skamms tÝma, sem var einnig algj÷rlega horfin sÝ­ast ■egar Úg sigldi ■arna hjß. ═ h˙sinu til hŠgri ß myndinni er enn veitt Marshall-hjßlp. Reyndar Ý fljˇtandi formi.

Myndin var tekin ßri­ 1957 af hollenskum ljˇsmyndara, lÝklega Hollendingnum flj˙gandi.

╔g held a­ ■a­ sÚ fokinn einhver Jˇnas-K Ý mig; Textinn er or­inn svo stuttur, hßlfgert rapp.

Manhattan 2


BrjßnslŠkjarkonur ota sÝnum tota

Valger­ur Briem NM Kobenhavn 3
╔g er farin a­ halda a­ kvenleggur BriemsŠttarinnar (bori­ fram BrÝm en ekki Breim) sÚ sÚrstaklega lagi­ vi­ a­ ota sÝnum tota.

Fornleifur greindi fyrr ß ßrinu frß Ingibj÷rgu Briem, sem komst Ý franska uppt÷ku, ■.e.a.s h˙n var­ fyrst ═slendinga til ■ess a­ komast ß hljˇmpl÷tu og ■ar me­ a­ eilÝfa undurfagra r÷dd sÝna.á

Frummˇ­ir BriemsŠttar, fr˙ Valger­ur Briem ß Grund Ý Eyjafir­i, kona Gunnlaugs sřslumanns Gu­brandssonar Briem frß BrjßnslŠk Ý Bar­astrandasřslu (Briem er, af ■vÝ er sagt er, afb÷kun ß BrjßnslŠk) Šttf÷­ur BriemsŠttgar­sins valdamikla.

Valger­ur sem fŠddist ßri­ 1779 er talin vera sß ═slendingur sem fŠddist fyrst allra ■eirra sem ljˇsmynd var tekin af ß ═slandi. ŮvÝ hÚlt Mogginn fram er Ůjˇ­minjasafni­ opna­i eftir breytingar hÚr um ßri­ og birti ljˇsmynd af Valger­i. Og ekki lřgur Mogginn. Er safni­ opna­i aftur eftir dřrar endurbŠtur "breyttist allt" nema ■jˇ­minjav÷r­ur, ■vÝ mi­ur, en ekki Štla Úg a­ daga upplřsingar Ůjˇ­minjasafnsins um Valger­i Ý efa ßn r÷kstu­nings.á

Ljˇsmyndina af henni sem Morgunbla­i­ birti, var s÷g­ vera tekin af barnabarni hennar, Trggva Gunnarssyni trÚsmi­i, sem sÝ­ar ger­ist bankastjˇri (f. 1835). Tryggvi var Ý minni Šsku betur ■ekktur sem "hundra­kallinn". Ůessi ljˇsmynd af fr˙ Valger­i mun ■ˇ ekki vera ß me­al elstu ljˇsmynda af ═slendingi, heldur er ■vÝ haldi­ fram a­ h˙n sÚ af ■eim ═slendingi sem fŠddist fyrst ■eirra sem ljˇsmyndir voru fyrst teknar af.á Ljˇsmyndin ß enduropnunarsřningu Ůjˇ­minjasafnsins, sem Morgunbla­i­ upplřsti a­ vŠri tekin af Tryggva Gunnarssyni, hlřtur ■ß a­ vera frß ■vÝ fyrir 1872, en ■a­ ßr anda­ist Valger­ur Briem.á

Akne Hustergaard ??

Sama mynd og sřnd var ßáŮjˇ­minjasafninu eftir vi­ger­ ■ess, er til ß Ůjˇ­minjasafninu Ý Kaupmannah÷fn (sjß hÚr og efst). ┴ sÝ­astnefnda sta­num standa menn algj÷rlega ß gati hva­ var­ar mˇdeli­. ═ skrßningu ß myndinni er ■vÝ haldi fram a­ ■arna sÚr komin "Akne Hustergaard". Jß Úg sel ■a­ ekki dřrara en Úg keypti.

Akne Hustergaard er vitaskuld einhver fur­uleg afskrŠmin e­a mislestur illa mennta­s safnafˇlks Ý Kaupmannah÷fn. Ůa­ er vÝ­ar til en Ý ReykjavÝk. GŠti veri­ a­ ■a­ standi H°stergaard?á Myndin Ý H÷fn er ˙r safni ═slandsvinarins Daniels Bruuns, sem fer­a­ist miki­ um ═sland og skrifa­i merkar bŠkur um ■Šr fer­ir. Ůjˇ­minjasafn Dana telur ■ß mynd af Valger­i vera tekna af Bruun. En ■a­ getur vartá veri­, ■vÝ hann haf­i ekki enn komi­ til ═slands fyrir 1872 er Valger­ur deyr. En ef myndin er tekin af Bruun, ■ß er ■etta allt ÷nnur kona en Valger­ur Briem.

Mßli­ er greinilega flˇki­. Tryggvi lŠr­i ljˇsmyndun Ý Kaupmannah÷fn. Ůa­an sneri hann ekki aftur frß Danm÷rku og Noregi fyrr en 1865. Ůß var Valger­ur amma hans ß nÝrŠ­isaldri. Hann gŠti ■vÝ vel hafa teki­ myndina.á En ef Daniel Bruun hefur teki­ myndina, ■ß er konan greinlega ekki fr˙ Valger­ur Briem.

Valger­ur Briem Umbreytt Minjasafn Akureyrar
Til er ÷nnur ljˇsmynd (greinilega prentmynd frß 20. ÷ld) af Valger­i Ý Minjasafninu ß Akureyri (sjß hÚr). ┴ ■eirri mynd sřnist h˙n miklu yngri. En nŠsta vÝst tel Úg a­ s˙ mynd sÚ ret˙sering af ljˇsmyndinni sem fyrr var rŠdd. Myndinni hefur veri­ breytt af ljˇsmyndara, ■annig a­ gamla konan liti yngri ˙t a­ ßrum. En ■etta er samt sama ljˇsmyndin a­ mÝnum dˇmi. Mˇdelinu hefur ekki veri­ ger­ur grei­i me­ ■vÝ a­ yngja hana upp.

EirÝkur BriemŮa­ sem Úg tr˙i ■vÝ a­ hvorug ljˇsmyndin sÚ af Valger­i EirÝksdˇttur Briem, lŠt mÚr detta Ý hug a­ konan ß myndinni sÚ mˇ­ir Tryggva Gunnarssonar. H˙n hÚt Jˇhanna Gunnlaugsdˇttir Briem (1813-1878). MÚr er ■ˇ reyndar einnig ˇfŠrt a­ sjß a­ EirÝkur Briem (1811-1894; Sjß mynd til vinstri), sonur Valger­ar og Gunnlaugs, geti hafa veri­ sonur konunnar ß myndunum sem taldar eru vera af Valger­i. Ef svo er, ■ß hefur eiginma­ur hennar, Gunnlaugur Gu­brandsson frß BrjßnslŠk, sß er tˇk sÚr nafni­ Briem, veri­ mun snoppufrÝ­ari en stˇrskorin kona hans. En n˙ mß ekki gleyma a­ ÷nnur myndin af henni er umbreytt. Ůar hefur ljˇsmyndarinn ekki gert g÷mlu konuna frÝ­ari.

Lßtum meistara Dylan lj˙ka ■essari ljˇsmyndakrufningu Fornleifs me­ laginu Girl from the North Country sem hann syngur Ý gegnum nefi­ me­ Johnny Cash, ■ˇ a­ Brownsville Girl hafi einnig veri­ vi­eigandi. ═ Brownsville Girl hlřtur Dylan a­ vera a­ syngja um st˙lku af BriemsŠtt. BrjßnslŠkur og Brownsville eru ekki ˇsvipu­ ÷rnefni. Cash kemur ■essu hins vegar ekkert vi­, nema a­ ■vÝ leyti a­ BriemsŠttin hefur ßvallt ßtt nˇg af ■vÝ og ■vÝ miki­ lßti­ me­ ■etta fˇlk, langt fram um efni.


A Holy Man for Shabbat

Rabbi Slideower 3
Recently I bought this fantastic face on eBay. I like to look at the faces of holy men and sages of considerable age and of all religions. Call it a perversion if you wish.á Old people simply look wiser than young people. In the modern society disrespect for our elders is growing. I know they said the same 100 years ago, but now it is really bad. Young people think they know everything and old people, often defenceless as they are with their illnesses and ailments, have never had as little acknowledgement byá younger people as they do today.á Ageing hits us all and also the youth-fascist that think they know everything at the age of 25. So it has been - and that┤s how its always going to be. But they are so wrong.

Faces showing scars of a long life and history are specially intriguing and aesthetically superior to all the radiant beauty of youth - in my opinion. I also find it interesting to see that goodness and kindness can often be seen in a face. Evil, envy and other unpleasant human traits are easier to hide behind a mask, a wig, some make-up, a series of transplants and several injections of Botox.

The above face, which I bought on eBay, belongs to a Magic Lantern Slide series from around 1900-1910. One month ago, I introduced another slide from a Jerusalem series in my collection (see here).á

The Ashkenazi Rabbi on the above slide, whose name I do not know, was living in Jerusalem around year 1900. He was photographed by one of the fantastic photographers of the American Colony in Jerusalem*. His face to me radiates kindness and wisdom, and at the same time pain and sadness. You can read his entire life of this man in his wrinkles, his eyes and hair.

In Europe and North-America, children in Sunday schools or Jewish schools were seeing the Holy land in the fantastic photographs of the photographic department of the American Colony commune. The photographers of the American Colony like Elijah Meyers, Hol Lars Larssonáand G. Eric Matson mediated the now long gone Middle East to the world. Now many of these images of the past are immensely important to historians and archaeologist. The photograph above is likely to be that of Elijah Meyers. Below is the print verion sold by the American Colony in its two shops in Jerusalem and around the world. The Edith and G. Eric Matson┤s photo collection from the American Colony, donated to the Library of Congress, can be studied here.Jew Jerusalem 1900

Jew Jerusalem 1900 2

*The American Colony in Jerusalem was a religious society of Christian utopians from Chicago headed by Horatio and Anna Spafford, who in 1881 settled in Jerusalem (north of the Old City) and established a community.á Later their community also counted members of Swedes from Chicago and Sweden. The society engaged in philanthropic work amongst the people of Jerusalem regardless of religious affiliation, gaining the trust of the local Muslim, Jewish and Christian communities. One of the activities they have become best known for was their photography of Jerusalem, The Holy Land and the surrounding Bible lands. The aim was to sell these photographs to introduce the Holy land to the rest of the world. Series with photographs from the Holy land spread around the world. The American Colony was also engaged in helpingá Yemeni Jews move to Jerusalem and aiding the poorest of the Eastern European Jews who had made the journey back and who often lived in great poverty compared to their Arab neighbours. The utopians of the American Colony were not engaged in the annoying and respectless missionary activity among the Jews and the Muslims, like many later groups of Christian have practised in the region. See the photographs of the American Colony here.


Myndarlegir menn - t÷ffarar fyrir sinn tÝma

Ůorvaldur og Vilhelm Copyright Kaldal--Fornleifur

Um ■essa menn hef Úg skrifa­ ß­ur hÚr ß blogginu og bendi fˇlki ß a­ lesa ■a­ (sjß hÚr). Afi minn, Vilhelm [┴rni Ingimar] Kristinsson, er ■arna ß myndinni. Hann er ungi ma­urinn til hŠgri. Hßvaxnari vinur hans og fÚlagi til sjˇs hÚt Ůorvaldur Ígmundsson. Hann tˇk ˙t af skipi vi­ austurstr÷nd BandarÝkjanna ogádrukkna­i fßeinum ßrum eftir a­ myndin var tekin.

Ůrßtt fyrir a­ Úg hafi skrifa­ um myndina semá■jˇ­minjasafni­ ß og sent safninu upplřsingar um hana ßri­ 2016, hafa menn ■a­ enn ekki fŠrt upplřsingar mÝnar inn Ý skrßningarkerfi­ ß sarpur.is. Ůar er enn lÝti­ a­ finna um upplřsingar um myndina.

╔g fÚkk eiginlega helst ß tilfinninguna a­ safni­ try­i ekki upplřsingum mÝnum um a­ afi minn vŠri ß myndinni; vegna ■ess a­ h˙n var tekin Ý Flensborgarskˇla, ■ar sem afi minn stunda­i ekki nßm eins og Úg upplřsti safni­ skilmerkileg um. Hins vegar var skˇlameistarinn Ý Flensborg fa­ir Ůorvalds vinar afa. Ůorvaldurátrassa­i ˇskir f÷­ur sÝns, Ígmundar Sigur­ssonar, um a­ hann fŠri menntaveginn. Ůorvaldur fˇr Ý sta­inn ß sjˇinn, sem var sß vegur sem hÚlt lÝfi Ý Ýslensku ■jˇ­inni, sem ekki voru ˇ­alsbŠndur.

Hann nřtti sÚr ■ann m÷guleika a­ fß teknar myndir af sÚr ßsamt vini sÝnum ■egar Kaldal kom og tˇk ljˇsmyndir af nemendum Flensborgarskˇla, ■ar sem hvorugur ■eirra stunda­i nßm. Vonandi skilur Ůjˇ­minjasafni­ ■etta. Afi var eins og svo margir a­rir einfaldlega of fßtŠkur til a­ geta lagt stund ß nßm, ■ˇ hann hef­i gjarnan vilja­ ■a­. SlÝkt skilur sjßlft÷kufˇlki­ ekki Ý dag.

Ůorvaldur og Vilhelm 2 Copyright Kaldal--Fornleifur

SÝ­astli­i­ haust, ■egar Úg leit eina kv÷ldstund Ý fj÷lm÷rg myndaalb˙m mˇ­ur minnar rakst Úg ß tvŠr a­rar myndir frß s÷mu uppt÷kunni af Vilhelm afa og Ůorvaldi Ý Flensborgarskˇla, ■ar sem afi minn stunda­i reyndar ekki nßm, en ■ar sem myndin var n˙ samt tekin. ╔g ljˇsmynda­i myndirnar sem mˇ­ir mÝn var­veitir. Myndir Ůjˇ­minjasafnsins geti­ ■i­ sÚ­áhÚr og hÚr.

Ůjˇ­minjasafninu er ■vÝ n˙ or­i­ alveg ˇhŠtt a­ bŠta vi­ og vitna Ý upplřsingar ß Fornleifi ß Sarpi og nefna afa minn,á en ekki a­eins skrifa um skˇlastjˇrasoninn Ý Flensborgarskˇla sem Jˇn Kaldal tˇk mynd af - me­ afa mÝnum. Afi minn var sonur verkamanns sem bar kolasekki vi­ ReykjavÝkurh÷fn og var­ loks undir einum slÝkum sem fÚll ni­ur ß hann ˙r miklum stakki sem hrundi. Hann hßlsbrotna­i. Enn er ekki finna nafn afa mÝns ß Sarpi vi­ ■essa mynd, tveimur ßrum eftir a­ Ůjˇ­minjasafni­ fÚkk ■Šr upplřsingar a­ hann vŠri ß henni. Kannski hafa menn ■ar ß bŠ ekki ßhuga ß ÷­rum en heldri manna piltum.

╔g geri mÚr vitaskuld grein fyrir ■vÝ a­ ■a­ vinnu or­i­ svo fßtt, sÚrmennta­ starfsfˇlk ß Ůjˇ­minjasafninu. Ůar vinna flestir n˙ or­i­ vi­ einhvern kramb˙­arkassa, vi­ gŠslu, Ý fatahengi og kaffistofu (sjß hÚr), me­an a­ yfirma­urinn gerir sÚr enn drauma um a­ ver­a prˇfessor ßn ■ess a­ hafa nokku­ fyrir ■vÝ, anna­ en a­ vinna fyrir hi­ pˇlitÝska vi­undur Sigmund DavÝ­ sem og Ý Ýgripavinnu vi­ a­ reka fˇlk ß ÷­rum stofnunum. Myndir segja svo margt (sjß hÚr), en ■egar ljˇsmyndadeild Ůjˇ­minjasafns ═slands er fyrirmuna­ a­ skrß upplřsingar um myndir sÝnar, ■egar enn er til fˇlk sem getur sagt s÷guna, ■ß er illt Ý efni. Reyndar ß ■etta lÝka vi­ um a­ra muni en ljˇsmyndir.áŮjˇ­minjasafni­ er sannast sagna ekki or­i­ anna­ en frekar ■reyttar sřningar sem engum breytingum taka og sem veitiráfj÷ldann allan af r÷ngum upplřsingum.

Mig langar til gamans a­ upplřsa, a­ afi minn var me­ Ůorvaldi ß nokkru vertÝ­um ß bßtum og togurum frß Siglufir­i. Afi ■ˇtti listakokkur og sinnti ■vÝ starfi lengst af ■egar hann var sjˇnum.


Let it slide

23 small Fornleifur ę

Hann er seigur, skyggnumyndabirgir Fornleifs ß Englandi. N˙ er hann b˙inn a­ finna enn eina mynd ˙r r÷­ Riley brŠ­ra og E.G. Wood. A­ ■essu sinni er ■a­ skyggna n˙mer 23. Myndin er handlitu­u­ og framleidd af o merkt fyrirtŠkinu E.G. Wood. (Sjßálista yfir myndir skyggnufyrirlestranna um ═slands sem Riley-brŠ­ur seldu fyrst, og sÝ­ar E.G. Wood).

┴ kant skyggnunnar er lÝmdur lÝtill mi­i sem ß stendur 32403 Plain of Thingvellir og me­ penna hefur veri­ skrifar OXARA. Skyggnan er merkt me­ hringlaga mi­a sem ß stendur talan 23, en sß mi­i­ er ß milli glerferninganna lÝk og mi­i sem sřnir a­ skyggnan er ˙r r÷­inni England to Iceland og ne­st Ý vinstra horni skyggnunnar er merki E.G. Wood fyrirtŠkisins sem var til h˙sa vi­ 1-2 Queen Street vi­ Cheapside Ý Lund˙num.

Myndin er tekin ofan frß Almannagjß og yfir ŮingvallabŠinn. ═ baksřn mß sjß ┴rmannsfelli­ og ■a­ grillir Ý Lßgafell. Ljˇsmyndarinn hefurá sta­i­ upp ß vesturbakka Almannagjßr.

Eymundsson original

Myndin var tekin af Sigf˙si Eymundssyni og var ein ■eirra mynda sem er a­ finna Ý var­veittu alb˙mi sem fyrrum lß frammi ß ljˇsmyndastofu Sigf˙sar. ═ ■vÝ gßtu gestir ß stofunni sko­a­ ═slandsmyndir og panta­ákˇpÝur til minningar um ═slandsdv÷l. SvarthvÝt pˇsitÝfa er til af myndinni ß Ůjˇ­minjasafni ═slands (Lpr-1152-11).

Framlei­andi skyggnunnar, E.G. Wood, hefur vegna ■ess a­ glerskyggnurnar voru rÚttur ferningur, Ý ■essu tilfelli 8,2 x 8,2 sm. a­ stŠr­ ekki geta­ birt myndir Sigf˙sar Ý heild og hafa ■vÝ vali­ a­ notast vi­ hluta myndarinnar

Ljˇst er n˙ or­i­ og fullvÝst, a­ Ůorlßkur Johnson og Sigf˙s Eymundsson, sem um tÝma var me­ Ůorlßki Ý skyggnumyndasřningunum (sjßáhÚr og hÚr) hafa notast vi­ ■essar myndir Sigf˙sar ■egar ═slandslřsing Riley brŠ­ra og E.G. Wood voru framleiddar.

23 England to Iceland FORNLEIFUR COPYRIGHT

Myndin af skyggnunni efst sřnir einna helst ■a­ sem fˇlk sß vi­ sřningar ß henni ß 19. ÷ld, en ■essi mynd er tekin me­ ljˇsi ˙r bß­um ßttum og sřnir ekki ■ann lit sem myndin haf­i uppi ß vegg.

Ůessi skyggna ßsamt mynd nr. 24 (sjßáhÚr) eru elstu "litljˇsmyndirnar" frß Ůingv÷llum. Reyndar handmßla­ar. Fur­u sŠtir hve vel konurnar sem st÷rfu­u vi­ a­ mßla skyggnur hjß ■essum fyrirtŠkjum hafa nß­ litunum ß Ůingv÷llum. Tvennt gŠti komi­ til greina. Ůingvellir eru fullir af sÝbreytilegum, jar­rŠnum litum og ■vÝ au­velt a­ geta sÚr til um ■ß ßn ■ess a­ hafa veri­ ß sta­num. En hugsanlega gŠti hafa veri­ send handliti­ kˇpÝa me­ frß ═slandi til a­ lei­beina ■eim sem unnu vi­ litunáljˇsmyndanna. En um ■etta vitum vi­ ekkert enn sem komi­ er, en hugsast getur a­ ■a­ finnist rita­ar heimildir sem geti gefi­ frekari upplřsingar.

Til eru a­rar handlita­ar litskyggnur ß Ůjˇ­minjasafni frß 1898, sem eru ■ˇ nokku­ yngri áen myndirnar frß E.G. Wood Ý London. áŮŠr voru teknar af enskum ljˇsmyndara T. Throup og hafa veri­ gefnar Ůjˇ­minjasafni af T. Nokkrum Throup. Hvort ljˇsmyndarinn er sami ma­ur og gefandinn gefur Ůjˇ­minjasafni­ ekki upp. Ůeim ljˇsmyndum fylgir handrit/skřringar Ý stÝlahefti (SjßáhÚr og hÚrna) en takmarka­ar upplřsingar eru veittar um myndirnar af Ůjˇ­minjasafn. Ein mynda Throup er sřn frß Almannagjß a­ ŮingvallabŠnum og er myndin tekinánokkru nor­ar en mynd Sigf˙sar Eymundssonar.

HÚr ver­ur enn undirstrika­ a­ ═slandsskyggnur Riley brŠ­ra og E.G.Wood eru Ý dag afar sjaldgŠfar. Enn sem komi­ er eru myndirnar Ý forngripasafni Fornleifs ■Šr einu sem ■ekktar eru og hjßáLUCERNA sem eru samt÷k hßskˇla, safna og sÚrfrŠ­inga sem rannsaka og safna laterna magica skyggnum, hafa menn enn ekki enn komist yfir myndir ˙r ■essum r÷­um sem hŠgt var a­ kaupa tilásřninga Ý samkomuh˙sum fyrirlestrum Ý lok 19. aldar og byrjun ■eirra 20.

Me­ komu kvikmyndanna hvarf ßhugi ß skyggnumyndasřningum mj÷g skyndilega og skyggnumyndirnar lentu svo a­ segja Ý glatkistunni. Ůa­ er fyrst ß sÝ­ustu 20 ßrum a­ menn hafa sřnt ■vÝ ßhuga a­ safna slÝkum myndum og rannsaka s÷gu framlei­slu ■eirra og sřninga ß ■eim.


Rˇ ß Austurvelli

Wood nr. 15 Fornleifur copyright

N˙mer 15 er fundin! Laterna magica skyggnumyndina hÚr a­ ofan, sem er handlitu­, fann skyggnubirgir minn ß Englandi nřlega Ý ruslakistu sinni. S˙ kista reynist honum drj˙g tekjulind, enda situr hann ß miklum fjßrsjˇ­ sß gˇ­i ma­ur.

Myndin er ˙r r÷­inni gˇ­u sem sem Riley Brothters og E.G.Wood framleiddu Ý samrß­i vi­ menn ß ═slandi og Skotlandi, og sem Úg skrifa­i um ß Fornleifi fyrra Ý 10 k÷flum. Ůessi mynd var framleidd af E.G. Wood.

Myndin er af vir­ulegu ■ingh˙si okkar ■ar sem allt er n˙ Ý uppnßmi n˙ vegna alls konar ˇra Ý sjˇrŠningjum og Šringjum. Einnig mß sjß dˇmkirkju h÷fu­sta­arins. Ůessi mynd var tekin af Sigf˙si Eymundssyni og er t.d. ■ekkt ß Ůjˇ­minjasafni Ý tveimur ger­um (sjßáhÚr ; Lpr-380 Ý lÚlegu ßstandi.á Hina (Lpr-1152-9) er a­ finna Ý ljˇsmyndabˇk af ljˇsmyndastofu Sigf˙sar Eymundssonar. Bˇkin lß frammi ß stofunni og gßtu vi­skiptavinir panta­ myndir ˙r henni. Margar myndir ˙r ■essari ßgŠtu bˇk sendi Sigf˙s lÝklega til ■eirra sem framleiddu laterna magica skyggnur. Ljˇsmyndin er afáŮjˇ­minjasafni s÷g­ vera tekin 1882-1883.

Austurv÷llur Sigf˙s

Nokku­ merkilegt er a­ nß Ý ■etta og Úg bÝ­ eftir tveimur myndum til vi­bˇtar, sem sagt ver­ur frß vi­ tŠkifŠri ß Fornleifi.

Drengurinn sem hallar sÚr upp a­ gir­ingunni vi­ Austurv÷ll er DanÝel Benedikt DanÝelsson (1866-1933), sem var Štta­urá nor­aná ˙r H˙navatnssřslu. Hann var skrß­ur sem smali ß Ůˇroddst÷­um Ý Sta­arsˇkn um 1880. Miklu sÝ­ar ger­ist hann bˇndi Ý Brautarholti Ý Kjˇs. Starfa­i einnig sem ljˇsmyndari, kaupma­ur og veitingama­ur ß Selfossi og a­ lokum sem dyrav÷r­ur Ý Stjˇrnarrß­inu. FrŠgar eru KleppsvÝsur Ý Speglinum sem fjalla um ■egar hann rei­ sem sendill Hriflu-Jˇnasar me­ uppsagnarbrÚf handa Helga Tˇmassyni lŠkni ß Kleppi (sjß hÚr).á Ef myndin hefur veri­ tekin 1882-83 hefur DanÝel ekki veri­ eldri en 17-18 ßra gamall.

Daniel Ben Danielsson

Myndináß skyggnunni hefur veri­ skorin a­eins ■annig a­ ekki sÚst t.d. Ý styttuna af Bertel Thorvaldsen sem ■ß stˇ­ ß Austurvelli.

MÚr ■ykir sjßlfumáafar gaman a­ sjß ■essa mynd af Al■ingish˙sinu nřbygg­u. Langalangafi minn Sigur­ur Bjarnason sem fluttist ˙r Skagafir­i vegna fßtŠktar (hann var ■a­ sem Ý dag er kalla­ flˇttama­ur) og sonur hans ١r­ur (sem unglingur) unnu bß­ir vi­ byggingu Al■ingish˙ssins.

Al■ingish˙si­ 1883 b

Ůegar Sigf˙s tˇk ■essa mynd stˇ­ hann ekki langt frß hinum mj÷g svo umtala­a VÝkurgar­i sem allir vildu bjarga­ hafa. Ůar telja fornleifafrŠ­ingar sig hugsanlega hafa fundi­ hei­nar grafir undir ■eim kristnu. ╔g leyfi mÚr a­ efast um ■a­ ■ar til Úg sÚ sannfŠrandi s÷nnunarg÷gn ■vÝ til stu­nings.

╔g tel persˇnulega a­ me­ eins mikla bygg­ og n˙ hefur veri­ sřnt fram ß Ý kvosinni ß vÝkinga÷ld, hafi kuml landnßmsmanna og afkomenda ■eirra, sem ekki voru kristnir, veri­ ekki mj÷g langt undan. ╔g leyfi mÚr a­ benda ß mj÷g merka ljˇsmynd Ý fˇrum Ljˇsmyndasafns Ůjˇ­minjasafnsins OKKAR, sem tekin vará ßri­ 1868 og einnig af Sigf˙si Eymundssyni. Tel Úg myndina sřna sta­inn ■ar sem Ingˇlfur og hinir Ýb˙arnir Ý VÝkinni voru heyg­ir. Ůarna ß ■˙funum (kumlunum) er l÷ngu b˙i­ a­ byggja h˙s. En hver veit ľ Ý gar­i r˙ssneska sendirß­sins e­a a­eins sunnan vi­ hann gŠti veri­ a­ kuml fyrstu "vÝkinga" VÝkur sÚu enn a­ finna undir reynitrjßnum.

ReykjavÝk 1868

Ůegar Hˇtel Kirkjugar­i ver­ur planta­ ni­ur Ý VÝkurgar­ - ■vÝ menningarlegu peningav÷ldin, sem stjˇrna boginni n˙, eru afhugu­ menningu - Štla Úg n˙ rÚtt a­ vona a­ hˇtelhaldarar ver­i ■jˇ­legir og hafi myndir Ý r÷mmum af beinum ˙r gar­inum og nŠrmyndir af holdsveikum Ý morgunver­arsalnum. Ůa­ er ßhugavert fyrir fer­amenn a­ st˙dera slÝkt ■egar ■eir bor­a ßrbÝtinn, innifalinn e­a ˇinnifalinn. ╔g er til Ý a­ lßta hˇteleigendum Ý tÚ litmynd af Austurvelli frß 1889! til a­ hafa yfir kaffivÚlinni, en ■a­ mun vitaskuld kosta ■ß dřrt.

Menning kostar nefnilega, en ■a­ er svo billegt a­ ey­a henni.


Sofie me­ ÷ri­

IMG_6429 detail

Lesendur Fornleifs tˇku ef til vill eftir greinar÷­ásem hÚr birtist um fyrstu ═slandsmyndirnar sem sřndar voru me­ Laterna Magica ljˇsk÷sturum. Myndirnar eru Ý dag afar sjaldgŠfar og sjaldsÚ­ar. Ef ■i­ hafi­ ekki lesi­ um ■essar myndir, hafi­ ■i­ vissulega misst af stˇrvi­bur­i. N˙ vill svo vel til a­ Fornleifur selur ekki dřrt inn ß almennings-frŠ­sluverkefni sÝn, enda drifinn ßfram af ■eirri hugsjˇn a­ ef eitthva­ er a­ gefa skal ■vÝ mi­la­ til allra sem vilja heyra og sjß.áHÚr geti­ ■i­ lesi­ allar greinarnar um ═slandsserÝu Riley brŠ­ra frß ca. 1883.

Menn Ýáskyggnumyndai­na­i 19. aldar h÷f­u ekki a­eins ßhuga ß ═slandi. GrŠnland og Ýb˙ar ■ess voru einnig Ý uppßhaldi ■egar Englendingar lÚtu heillast af myndafrŠ­slu ß­ur en kvikmyndirnar komu til a­ vera.

Fyrr Ý ßr keypti Fornleifur myndir ˙ráannarri af skyggnumyndum frß 1889/90, sem eru ßlÝka sjaldgŠfar og myndirnar frß ═slandi. ŮŠr eru allar handlita­ar. N˙ rita Úg grein fyrir tÝmarit Ý Danm÷rku um ■essar myndir mÝnar sem voru ÷llu dřrari a­ eignast en myndirnar frß ═slandi ľ en a­ sama skapi ßhugaver­ari. Myndirnar eru áhandlita­ar eftir lei­beiningum frß ■eim sem tˇku myndirnar og hafa ■vÝ veri­ framleiddar ßri­ 1890 e­a sk÷mmu sÝ­ar.

HÚr fß lesendur Fornleifs sřnishorn ß­ur en myndirnar Ý hans eigu birtast erlendis. Myndin efst var tekin Ý Upernavik snemma Ý j˙nÝmßnu­i ßri­ 1889. Me­ hjßlp dagbˇkar lei­angursmanna ■eirra sem tˇku ■essa og a­rar myndir ß GrŠnlandi ßri­ 1889 hef Úg dunda­ mÚr vi­ a­ komast a­ ■vÝ hva­ fˇlki­ ß myndunum heitir og leita annarra upplřsinga. Ůa­ hefur tekist vonum framar, ■vÝ flestar kirkjubŠkur GrŠnlands eru ß netinu og ÷nnur ■ekkt ljˇsmyndas÷fn frß GrŠnlandi eru betur a­gengileg en svipu­ s÷fn ß ═slandi.

Íri­ ß augnbr˙ninni gefur vÝsbendingu

Fjˇrar frÝ­ar heimasŠtur sßtu fyrir Ý Upernavik ßri­ 1889 Ý sÝnu fÝnasta p˙ssi. St˙lkan sem satáfremst hÚt Sofie (f. 1876; Fullt nafn: Olava Sofie Emma Kleemann). Var h˙n dˇttir ■řsks manns sem settist a­ ß GrŠnlandi og sem kvŠntist hßlfgrŠnlenskri konu, Agathe Willumsen. Fer­alangar ■eir sem tˇku myndina vissu ekki

Sofie og arret 2

Sofie Kleemann, sÝ­ar Karlsen, frß Upernavik Ý byrjun j˙nÝ 1889. Ljˇsmynd Ý eigu Fornleifs.

hva­ st˙lkan hÚt. En ■a­ get get Úg n˙ sagt me­ vissu vegna tveggja annarra mynda sem ■ekktar eru af henni. Ein var tekin af henni, foreldrum hennar og yngriásystkinum af Dana sem hÚt Carl Hartvig Ryder ßri­ 1887, en hin var tekin ßri­ 1956 er h˙n var ÷ldru­ kona (80 ßra) og or­in blind. Íri­ ß hŠgri augnbr˙ninni hefur Sofie fengi­ ß unga aldri. Ůa­ sÚst greinilega ß glerskyggnunni frß 1889, og ■a­ er enn yfir auganu ß myndinni frß 1956. LjˇsmyndafornleifafrŠ­i getur veri­ skemmtileg grein.

Sofie 3

Sofie Karlsen Ý Upernavik ßri­ 1956. Ljˇsmynd Jette Bang.

Arktisk Institut, Kaupmannah÷fn.

á

Kleemann familie Upernavik

Sofie Kleemann lengst til hŠgri ßsamt foreldrum sÝnum Heinrich og Agathe og yngri systkinum. Ljˇsmynd Carl Hartvig Ryder 1887.

Ůakka­ me­ handabandi

Lei­angursmenn, sem tˇku myndir ß GrŠnlandi ßri­ 1889, h÷f­u veri­ ß ═slandi ßri­ 1887. Ůar h÷f­u ■eir einnig teki­ ljˇsmyndir, sem endu­u hins vegar ekki sem myndir Ý skyggnuserÝum. B˙i­ var a­ framlei­a slÝka r÷­ eins og ofar greinir. Lei­angursmenn h÷f­u b˙na­ um bor­ ß skipum sÝnum til a­ framkalla og sřna fˇlki myndir af ■vÝ me­an ■a­ bei­. Ůa­ ger­u ■eir einnig ß GrŠnlandi og greindu svo frß er ■eir voru ß verst÷­inni og verslunarsta­num Ý Nugssuak yst ß samnefndu nesi nor­an Discoeyju:

I photographed the Governor, his wife, and the chief Esquimaux, a fine looking fellow. I presented each with a copy, and here as in Iceland, I noticed that on receipt of a present the recipient shakes hands with the donor.


NŠsta sÝ­a

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband