Leirhausinn og Schütz eru nú hinir grunuđu

Schutz und Gunnar
Ţegar leirhausar vistast á Ţjóđminjasafni, eru ţeir líkast til sjálfkrafa orđnir ađ efni hér á Fornleifi.

Eins og siđmenntađ fólk veit skal mikil ađgát höfđi í nćrveru leirhausa, en ţegar menn fara ađ hugsa einum of mikiđ um ţannig hausa, eđa jafnvel eins og leirhausar, er nú ekki nema von ađ útkoman verđi einhvers konar leirburđur.

Ţađ gerđist einmitt nýveriđ er listakonan Ólöf Nordal tjáđi sig um ţá skođun sína, og ţađ á besta útsendingartíma RÚV. Ólöf telur ađ tveir Leirfinnar hefđu veriđ í umferđ á međan ađ rannsókn Geirfinnsmálsins stóđ yfir.

Líklegast var best ađ ţćr vangaveltur, sem greinilega byggja á alvarlegri sjónskekkju á listrćnu auga, hafi ekki orđiđ til áđur en margfrćg skýrsla Starfshóps um um Guđmundar- og Geirfinnsmál kom út áriđ 2013.

Ef ţessi dćmalaust ruglađa leirhausakenning Ólafar hefđi hins vegar veriđ hnođuđ saman eitthvađ fyrr, hefđi hin leirkennda hugarsmíđ líklega fengiđ byr undir báđa vćngi í hinni furđulegu skýrslu yfirvaldsins um Guđmunds- og Geirmundarmál frá 2013. Vafalítiđ hefđi ţá síendurtekiđ veriđ ritađ um tvo hausa í skýrslunni frá 2013 og sú upplýsing höfđ eftir "talsmanni Sćvars" líkt og svo margt í ţví plaggi, sem síđar hefur orđiđ ađ heilögum sannleika. 

Nú, ţegar heil ţjóđ er búin ađ sýkna áđur dćmda morđingja, er ég á ţví ađ leirhausinn verđi ekki bara gleymdur í geymslum Ţjóđminjasafns í silfruđum kassa, heldur sem allra fyrst settur til sýnis á flugvallarfćribandinu kostulega á safninu, íslenskri réttarvitund til lofs og ćvarandi virđingar.

En er ekki annars nóg er nú komiđ af rugli í kringum "Leirfinn" heitinn, eingetna sköpun listakonunnar Ríkeyjar (Ingimundardóttur)? Ríkey skóp Leirfinn reyndar eftir rissum teiknara frá Keflavík (sem aldrei hafa veriđ sýndar opinberlega), en teiknarinn var beđinn var ađ teikna mann sem kom viđ í Hafnarbúđinni í Keflavík.

Leirhausinn er reyndar ekki stórt listaverk ef ţađ skal notađ sem hjálpargagn í morđmáli. Sannast sagna lítur enginn út eins og Leirfinnur, nema ađ hann sé eins óheppinn ađ fćđast eins og  Magnús Leópoldsson. En Magnús er ekki einu sinnu líkur hinum kúkabrúna leirhaus sem óvart varđ frćgasta íslenska listaverkiđ á 8. áratug 20. aldar.

Nú orđiđ hugsar Leirfinnur fátt í geymslu Ţjóđminjasafnsins suđur í Hafnarfirđi, enda hefur hann bráđskýra ţjóđ til ađ hugsa fyrir sig.

En greinilegt er ađ almennur skilningur á tilurđ hans er afar lítill og frekar leirgerđur. Ţví hefur til ađ mynda ítrekađ veriđ haldiđ fram ađ leirstyttan hafi vísvitandi veriđ látin líkjast Magnúsi Leopoldssyni. sem síđar var handtekinn og haldiđ í Síđumúlafangelsinu í einangrun í 105 daga og fjórar klukkustundir. Teiknarinn úr Keflavík, Magnús Gíslason, hefur haldiđ ţví fram međ algjörlega óundirbyggđum rökum ađ rannsóknarmenn hafi látiđ sig hafa ljósmynd af Magnúsi Leopoldssyni, sem fyrirmynd ađ teikningu, sem hann átti ađ gera af umrćddum „Leirfinni“. Ţessi ásökun hefur ţó veriđ vísađ til heimahúsanna af opinberum ađilum. Í skýrslu Láru V. Júlíusdóttur lögfrćđings og setts saksóknara, sem Magnús Leópoldsson fékk í hendur áriđ 2003, sem m.a. fjallar um tilurđ leirmyndarinnar, kemur glögglega fram ađ lögreglumenn ýttu alls ekki undir gerđ myndarinnar međ ljósmynd af Magnúsi. Ţrátt fyrir ţá vitneskju heldur gođsögnin um líkindi milli "Leirfinns" og Magnúss Leópoldssonar áfram ađ grassera á međan ađ fólk getur ekki lesiđ sér til gagns.

magnús Club Sandwitch
Stundum er sagt ađ listamenn nái ekki eiginleikum ţess sem ţeir portrettera, og ađ sál listamannsins sjálfs fangist í andlitsmyndum hans af öđrum. Mér er nćst ađ halda ađ hinn mikiđ umrćddi Leirfinnur sé einfaldlega blanda af andliti Ríkeyjar Ingimundardóttur og Kristjáns Viđars Viđarssonar. Útkoman verđur svona sirkabout eins og Magnús Leópoldsson, enda margir Íslendingar úr ţessu sama steypumóti. Höfundur ţessa pistils hefur kallađ ţessa íslensku "týpu" Hinn íslenska kubbahaus og er hann líklega afleiđing skyldleikarćktar og uppruna Íslendinga sem helst eru ćttađir úr Norđur-Noregi. Ţađ eru ţví margir "Leirfinnar" á ferli á Íslandi, t.d. sakamálafrćđingurinn knái, Gísli H. Guđjónsson, sem var ungur rannsóknarlögreglumađur ţegar Geirfinnsmáliđ var í algleymingi.

RýkMagnKris
Ég leyfi mér auđmjúklega ađ benda á, ađ ef mađur málađi afsteypu af leirhausnum međ andlitslitum, verđi útkoman ekki ósvipuđ Kristjáni Viđari Júlíússyni (áđur Viđarssyni) fyrrum sökudólgi. Skítabrúnleitir leirhausar eru einfaldlega ekki til ţess fallnir ađ leita uppi illmenni á međal Íslendinga - frekar en skjannahvítar marmarastyttur eru til ţess fallnar ađ lýsa stađreyndum um útlit Forngrikkja eđa Rómverja. 

Leirfinnur Mogginn 1974Kristján Viđar lilleLeirburđur séra Guđjóns Skarphéđinssonar

Jćja, nú yfir í ađeins ađra sálma -- Í fyrrnefndri skýrslu Starfshóps um Guđmunds- og Geirfinnsmál frá 2013 er mikiđ vitnađ í nokkrar skýringar og útleggingar "umbođsmanns Sćvars", sem byggja einvörđungu á frásögnum í skýrslu eftir Hlyn Ţór heitinn Magnússon. Hlynur starfađi sem fangavörđur í Síđumúlafangelsi á 8. áratug síđustu aldar, er Geirfinns og Guđmundarmálin voru í algleymingi. 

Ásakanir í garđ lögreglu og fangelsisyfirvalda varđandi međferđina á Sćvari Marínó Ciecielski, sem ekki komu fram í réttarhöldum og endurupptökubeiđni Sćvars, koma fram í skýrslu Hlyns frá 1996. Í Skýrslu Starfhóps um Guđmundar og Geirfinnsmál frá 2013 eru ţćr frásagnir svo bornar fram á silfurfati af umbođsmanni Sćvars, nćsta orđnar ađ heilögum sannleika, án ţess ađ nokkurn veginn sé hćgt ađ sannreyna ţćr.  Hvers konar vinnubrögđ eru ţađ eiginlega?

Stundum lćđist ađ manni sá grunur ađ bráđnauđsynlegt hefđi veriđ ađ fá Karl Schütz (sjá mynd efst međ Gunnari Eyţórssyni og "Leirfinni") til landsins, og ađ hann hefđi betur staldrađ lengur viđ og haft eins og tug sagnfrćđinga sér innan handar - ţar sem íslenskir lögfrćđingar geta víst ekki greint frumheimildir frá gróusögum (sbr. skýrlan frá 2013).

Hvernig hópurinn á bak viđ skýrsluna frá 2013 fer ađ ţví ađ fullvissa sig um ađ Hlynur Ţór Magnússon hafi veriđ betra sannleiksvitni en ađrir menn, skil  ég ekki. Hlynur brillerarđi áriđ 2014 á bloggsíđu Illuga Jökulssonar međ ţví ađ halda ţví fram ađ Karl Schütz hefđi veriđ gamall Gestapómađur og nasisti - sem Schütz var reyndar ekki. Ţetta hafđi Hlynur keypt hrátt og ósođiđ úr frásögn Guđjóns Skarphéđinssonar, sem ţá var orđinn ólyginn preláti og sálusorgari á snćrum íslensku Ţjóđkirkjunnar og Drottins Guđs hins almáttuga. 

Guđjón laug hins vegar vitleysunni áđur í Óttar "Mayday" Sveinsson  í DV (Sjá hér), ţar sem síra Guđjón Skarphéđinsson hélt ţessu fram viđ Óttar ađ Karl Schütz hefđi veriđ illrćmdur Gestapómađur, sem hvađ hafa yfirheyrt og myrt skćruliđa á Ítalíu. En ţađ sanna í málinu er ađ sá Karl Schütz sem kom til Íslands var ekki Gestapo-mađurinn sem hét Karl Theodor Schütz sem brotiđ hafđi af sér á Ítalíu og víđar. Áđur, eđa áriđ 2014 hefur sá er ţetta ritar greint frá ţessari gróusögudreifingu Hlyns Magnússonar og uppspuna úr pontu síra Guđjóns Skarphéđinssonar. Hlynur Magnússon bađst afsökunar á vammi sínu -- En engin slík beiđni heyrđist frá upphafsmanni lygasögunnar.

Nú vill síra Guđjón fá milljarđa frá íslenska ríkinu og skattgreiđendum. Ég geri ţar af leiđandi ráđ fyrir ţví ađ séra Guđjón vilji hafa nóg á milli handanna ţegar afkomendur Schütz koma og krefja hann skađabóta fyrir ađ kalla föđur ţeirra, afa og langafa stríđsglćpamann á Ítalíu. Slíkur leirburđur gćti orđiđ dýr fyrir Guđsmanninn, og ţví gott ađ hafa eitthvađ á milli handanna ţegar ađ ţví kemur - en ađ ţví kemur, og Íslendingar geta líka trúađ ţví eins og öllu öđru. Líka ţeir kjánar á hinu háa Alţingi sem nú vilja ađ ţýsk yfirvöld í nútímanum svíni Karl Schütz enn meira til en ţegar hefur gerst á Íslandi. Ţeir höfđu nýlega samband viđ Ţýsk yfirvöld og heimtuđu gögn um Karl Schütz byggđa á fordómafullum forsendum sem gerjast hafa á Íslandi vanţekkingarinnar.

Hver svo sem ástćđan er fyrir hinni stóru "sannleiksţörf" Íslendinga, ţá á ég erfitt međ ađ skilja hana, ţegar menn sjá ekki ađ leirhausinn á Ţjóđminjasafninu, sem enn er ósýknađur, er fyrst og fremst líkur manni sem dćmdur var fyrir morđ, glćp sem hann hefur veriđ sýknađur af; og ađ annar dćmdur morđingi, og síđar fullsýknađur öđlingur, fćr óáreitt ađ stunda fólskufullar lygar í útlendingahatursstíl um rannsóknarađila í máli sínu. Ef ţađ vekur ekki einhverjar spurningar í hausum landa minna, er ţar kannski meira af leir en ég bjóst viđ.


« Síđasta fćrsla | Nćsta fćrsla »

Athugasemdir

1 Smámynd: Emil Hannes Valgeirsson

Sé samt ekki betur en um sé ađ rćđa tvćr styttur. Allavega er hárgreiđslan ekki alveg sú sama ţegar ađ er gáđ og fleira mćtti tína til. Styttan á allra efstu myndinni er sú sama og ţú stillir upp á ţriđju mynd en hin styttan er hinsvegar sú sem oftast var birt í fréttum. 

Emil Hannes Valgeirsson, 20.10.2019 kl. 18:34

2 Smámynd: FORNLEIFUR

Sćll Emil, ţađ er nú ađeins til einn leirhaus. Hlutir geta litiđ út á mismunandi hátt eftir ţví hvernig ljósmyndađ hefur veriđ og linsan getur skipt miklu máli. Mig langar ađ benda ţér á ađ Mogginn hefur gert hausafjöldanum skil eftir ađ sjónskekkja Ólafar var borin á torg af RÚV. Ţađ er bara til einn Leirfinnur. Hann er geymdur á Ţjóđminjasafni Ísland, sjá hér:Fyrir utan ţađ er hann líka líkur Kristjáni Viđar. Menn veltu sér svo mikiđ upp úr Magnúsi Leópoldssyni til ađ íhuga ţađ neitt frekar. Ţađ getur samt veriđ sjónskekkja hjá mér...

FORNLEIFUR, 21.10.2019 kl. 07:31

3 Smámynd: Jón Steinar Ragnarsson

Mér finnst ţađ međ ólíkindum ađ hćgt sé ađ gera slíka mynd, jafnvel ţótt gerđ sé uppúr teikningu meints sjónarvotts. Til mannsins sást í sjoppu í niđamyrkri, klćddan úlpu ađ tala í tíkallasíma. Ekkert segir ađ hann hafi einu sinni veriđ ađ hringja í Geirfinn. Eina tengingin er ađ Geirfinnur á ađ hafa fariđ heiman frá sér á svipuđum tíma.

Eg veit annars jafn lítiđ um ţetta snarruglađa mál og hver annar. Kynntist Sćvari ađeins og sé ţann hćglćtismann illa fyrir mér drepa nokkurn ţađ fis sem hann var. Mađur gat tekiđ hann undir arminn eins og barn. Ekki var hann burđugri 16 eđa 17 ára.

Finnst sennileg sagan um ađ keyrt hafi veriđ á Guđmund í hríđarmuggu og full ungmenni á bíl hafi panikkerađ og hent honum í hafnarfjarđarhöfn.

Ég var annars međ einum ţeirra sem dreginn var síđast inn í máliđ á fraktara. Viđ byrjuđum ţar á sama tíma skömmu eftir ţessa atburđi. Sá endađi reyndar međ ađ drepa tvćr manneskjur međ tíu ára millibili, en ţađ gerir hann ekki endilega grunsamlegan frekar en manninn í tikallasímanum. Viđ vorum sextán og sautján ára ţarna. Lagalega börn, eins og flestir grunuđu.

Jón Steinar Ragnarsson, 21.10.2019 kl. 10:54

4 Smámynd: Sveinn R. Pálsson

Mér finnst ábending Emils vera áhugaverđ. Á ljósu styttunni endar lokkur á miđju enni, en svo er ekki á dökku styttunni. Svćđiđ undir augunum er einnig ólíkt.

Athyglisverđast finnst mér ađ á báđum styttunum er bóla á hökunni, en ekki á sama stađ. Svipuđ bóla er einnig á myndinni af Magnúsi. Ţetta atriđi finnst mér benda eindregiđ til ţess ađ ljósmynd af Magnúsi hafi veriđ fyrirmyndin.

Sveinn R. Pálsson, 21.10.2019 kl. 11:27

5 Smámynd: Jón Steinar Ragnarsson

Mér sýnist eini munurinn eftir photoshop samanburđ vera sá ađ eldri myndin er mött eins og nýgerđar leirstyttur eru en hin hefur fengiđ gljáandi yfirborđ. Líklega einhverskonar vörn sem maluđ hefur veriđ á síđar meir. Ţetta breytir miklu um ţađ hvernig ljós endurkastast af myndinni. Ţetta er sami hausinn.

Mér finnst ţađ langsótt ađ mynd af Magnúsi hafi veriđ nýtt ţarna ţví ţađ eru samt engin líkindi međ ţessum andlitum.

Ţetta voru allt ungmenni um og undir tvítugu en hausinn sýnist vera af manni um og yfir ţrítugu. 

En eins og ég segi. Mađur í úlpu í tíkallasima í niđamyrkri eftir lýsingu sjoppustelpu sem veitti honum ekkert meiri athygli en hverjum sem ţar rápađi inn, getur ekki veriđ ábyggileg, svo ekki sé talađ um ađ ţađ veit enginn hvern hann var ađ hringja í. Gćti alveg eins veriđ ađ hringja í mömmu sína.

Margir ađrir en Geirfinnur hafa horfiđ sporlaust ţarna af suđurnesjum og engum dettur í hug ađ tengja ţađ öllu ţví braski og svindli sem tíđkađist á vellinum. Enginn tengir kanann viđ neitt og lögreglunni ofviđa ađ eiga viđ slíka möguleika.

Jón Steinar Ragnarsson, 21.10.2019 kl. 12:10

6 Smámynd: Jón Steinar Ragnarsson

Finnst ţetta bótamál snúast mest um kommissjón lögmannsins frekar en annađ. Eitt einfalt nei frá yfirvöldum nćgir. Ţetta fólk innviklađi sig í máliđ í ótal ţversagnakenndum útgáfum af "sannleikanum" og getur sjálfu sér um kennt. Ţađ er undarlegt ađ ekki einn lögmađur steig fram og bauđ ađstođ sína viđ ţessa unglinga á ţessum tíma. Hefiu ţau beđiđ um lögmann eđa einhver gefiđ sig til ţess ţá hefđi ekkert orđiđ úr ţessu máli.

Vinnubrögđ lögreglunnar voru forkastanleg og fjölmiđlar eiga svo rest af klúđrinu. Flestir eru dauđir og ekki til frásagnar sem ţarna komu ađ, svo ţađ er merkilega hentugt nú ađ heimta milljarđa í bćtur fyrir eitthvađ sem aldrei verđur fyllilega skoriđ úr um.

Í besta falli mćtti henda tíu milljónum í ţetta fólk og máliđ dautt. Hver er sinnar gćfu smiđur, ţví miđur.

Jón Steinar Ragnarsson, 21.10.2019 kl. 12:20

7 Smámynd: FORNLEIFUR

Ţakka ykkur fyrir álitin, sem eru alveg eins mikils virđi og skođun mín, ţó ég sé ekki öllum sammála. Jón Steinar, menn geta myrt ţótt ţeir séu litlir og pervisnir. Ég hef heyrt Sćvar lýsa ţví yfir á ensku og dönsku viđ annan róna á Nřrreport S-stöđinni, eftir ađ danski róninn hafđi kallađ Sćvar "Satans Grćnlending" ađ hann vćri "morđingi - dćmdur morđingi frá Íslandi". Ţetta notađi Sćvar sem hótun gegn danska rónann. Ég hef heyrt guđfrćđinga sem lásu međ Guđjóni í Kaupmannahöfn lýsa ţví yfir ađ hann hafi talađ um sig sem morđingja.

Jón Steinar, listamenn eru líka misjafnlega góđir í 100% realisma.

FORNLEIFUR, 22.10.2019 kl. 07:42

8 Smámynd: Sveinn R. Pálsson

Ţađ kann ađ vera ađ ţessi munur sem ég tel mig sjá, eigi ţá skýringu ađ tekin hafi veriđ mynd áđur en verkiđ var klárađ. Ţađ er ţá myndin af ljósa hausnum. Síđan hafi höfundurinn unniđ meira viđ verkiđ og endađ á ađ spreyja hausinn međ brons lit.

Ţá er ţađ alveg rétt ađ ţađ hafi veriđ gerđ ađeins ein stytta.

Sveinn R. Pálsson, 23.10.2019 kl. 10:50

Bćta viđ athugasemd

Hver er summan af átta og ellefu?
Nota HTML-ham

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband