Frsluflokkur: Forngripir

Stopp !! Fyrir alla muni

Skatthol Skla

"Hver er eiginlega tilgangurinn me sjnvarpsttunum Fyrir alla muni", spuri einn vina Fornleifs gr? Honum vargreinilega niri fyrir vegna ess hve llegir honum ttu ttirnir, enda er hann smekkmaur fort, sgu og menningu.

g leit v efni essum ttum. N sast var binn tileinskis ntur ttur me essu annars gta nafni fyrir skattpeninga landsmanna - af flki sem greinilega veit lti, ea alls ekkert, um hva a er a ra ea fra um.

Jafnvel tt ttarstjrnendur leiti til rtgrinna menningarstofnanna eftir upplsingum, vera ttastjrnendur v miureinskis vsari. Allur vsdmur virist hafa flutt r landi og jafnvel lngu fyrir hrun.

sasta tti Fyrir alla Muni (sj hr) var fjalla um mealga empire-mublu (sem mr snist a s spnlg). Hn er, a v a mr sndist, fr mibiki 19. aldar. ͠ttinum er sg saga af flki Breiholti sem telur a etta skffedarum hafi veri eigu Skla fgeta Magnssonar og a forfeur eirra hafi n a Vieyjarstofu er hn va a hruni komin snemma 7. ratugnum.

tturinn byrjai reyndar v a eki vestur b. En viti menn, allt einu var bllinn kominn upp Breiholt. Jafn fugsni var allt anna essum tti.

Sams konar (ea lka) mublu, chatol ea skatthol eins og a heitir n slensku, er hgt er a f fyrir slikk Danmrku, aan sem mr snist a skattholi s tta. Skattholi var reyndar ekki snt srstaklega vel ttinum Fyrir alla muni. Mr snist skffedari vera lagt me spn af eik ea afrsku mahn.

Eigendurnir sem eiga kjallarann Breiholti sj lklegaofsjnum flgur faldar skffedarinu, fyrst eir halda ea telja sr tr um a Skli fgeti hafi seti vi a. fjlskyldunni var vinlega tala um skp/plt Skla.

Greint var fr v ttinum, a afkomendur eiganda skattholsins hafi leita til eins af stjrnendum ttarins til a finna kaupanda tlandinu. Reyndar er mublan Breiholtinu, sem er snd mjg lti og illa ttinum, aeins neri hlutinn af skattholinu. Toppskpinn vantar. a kom vitaskuld heldur ekki fram essu frsluefni vegum RV, frekar en svo margt anna sem skipti mli vi a leysa rgtuna sem sett var fram.

Stllinn skattholinu, einn og sr, snir a ljslega a mublan er empire (bori fram ampr) stl og er hn fr mibiki 19. aldar. ess er ekki geti ttinum. Danir framleiddu empire-mublur lengur en t.d. Frakkar, annig a skattholi gti hugsanlega veri fr sari hlut 19. aldar (s-empire).

Leita til rs Magnssonar

enginn starfsmanna flias jminjasafns hafi haft buri til a fra skransala og eina af essum siblaakonum sem vinna fyrir auglsingatekjur RV, hefi ekki urft a angra ldunginn ogeftirlaunaegann r Magnsson, hann s sagur "vita allt", til a lta hann segja jinni a etta geti ekki veri mubla Skla vegna ess a hann s hana ekki Viey 7. ratug sustu aldar.

Rk rs voru i furuleg og alls ekki bygg stlfri hsgagnsins ea frilegu mati.

ar sem r var viss um a hann hafi ekki s skattholi Viey 7. ratug sustu aldar, egar afkomendurstrbndans Eggerts Briem Eirkssonar fru og sttu skattholi, taldi r a etta gti ekki veri mubla Skla. Furulg rk a, en enn meiri furu stir a r beitir ekki fyrir sr mikilli ekkingu sinni og annlari og bendi einfaldlega a mublan s empirestl og geti v ekki veri fr tmum Skla fgeta. Eitthva viturlegra hefi vissulega geta hafa veri klippt t r ttinum, v ttagerarmenn eru prttnir vileitni sinni vi a "ba til ga sgu". Sannleikurinn er ekki alltaf besta sagan hj flki eim bransa.

Sklaskei

Afkomendur Eggerts Briem Eirksson, semnmu brott mubluna Vieyjarstofu, gtu hglega veri a segja sannleikann um hvernig au nu hsgagn forfera sinna, v mublan er fr 19. ld og gti v hafa veri ritplt Eggerts Briem ea jafnvel fur hans Eirks biskupsritara.

Eeeen ekki ttu allir slendingar svona fnar mublur 19. ld. eir sem ekki voru hfingjar, illmenni og arrningjar uru a lta sr ngja a geyma sitt dt smkistlum og rita sn bnabrf vi ljsi fr grtarlampa heimasmari fjl.

Summa summarum er a skattholi ttinum Fyrir alla muni hefur Skli Magnsson hvorki seti vi me bkhaldi sitt, n s. a geta allir frst um vi einfalda leita a orinu chatol (t.d. dnsku) netinu (leiti lka a myndum af chatol). leiinni geta menn, sem lmir vilja eignast "Sklaskpa", liti ver lka skattholum og s a a er vafalti lgra en innflutningskostnaur. Lti fstfyrir 19. aldar mublur essa dagana. Kannski a eftir a breytast.

21 chatol

a verur a teljast strfurulegt, a veri s a ba til heilan sjnvarpstt mekjnalegum spuna um eitthva, sem auveldasta ml hefi veri a ganga r skugga um me leit veraldarvefnum. hefu menn lklega einnig uppgtva, a mublunni kjallaranum hj Brmunum Breiholtinu vantar toppstykki, eins og a sem sj m hr a ofan. Toppstykki vantar greinilega lka ttina sem Fornleifur leyfir sr a gagnrna hr af sinni alekktu grimmd.

j sem hendir

slenska jin hefur fltt sr svo miki r "helv..." fortinni, a fstir ekkja vart stl og smekk flks fyrir 70-100 rum san ea fyrr. N er allt eins konar Ikea, nemamenn teljist til Epal-eltuflks sem er svo vel lnum og vitstola, a a kaupir a sem flott ykir 100-200% hrra veri en a selst ngrannalndunum. slendingar henda einnig manna mest Evrpu haugana.

Vanekking slenskra skransala gegnum tina, v sem eir eru a selja, snir etta lka mjg glgglega. Skransalar urfa nttrulega ekki a vita nokkurn skapaan hlut, en a vri n lklega til bta ef lgmarksekking vri fyrir hendir. En egar slumenn, sem eru a fara me "meint hsggn" fur Reykjavkur slu til tlanda, vita ekki neitt um a sem eir taka a sr a selja, vera eir fyrir alla muni a lesa sr betur til - og a hefur reyndar aldrei veri auveldara. Lestrarkunntta slendinga hefur aftur mti aldrei veri verri.

Saga af skransala

Hrsegir fr slumennsku skransala eins Reykjavk, sem hafi til slu nokku kindugan rukross, sem hann kynnti til sgunnar sem "rmverskan"; og geri arir betur. a er kannski ekki frsgur frandi, a skransala mannsins fr hausinn og a hann er hinn sami Sigurur Helgi Plmason (Gunnarssonar hljmlistamanns) sem sr um stjrn ttanna Fyrir alla muni.

hugi jar, sem af llu hjarta fyrirltur fortina, var ekki mikill drkeyptu silfri skransalans, sem vildi selja flest sem gulls gildi. dag er Sigurur Plmason starfsmaur Myntsafns Selabankans, egar hann er ekki a skra t skran RV me ltilli asto fr stofnunum sem tti a hafa vit fortinni.

soluro_a.jpg

Rukross samsettum r hlutum fr mismunandi tma, reyndi Safnaramistin a selja 4,6 milljnir krna hr um ri.Hr m lesa frilegt lit hinum heilaga krossi samsettum sari tmum heiarlegum. Kannski kemur ttur um kross ennan rinni Fyrir alla muni og g skring vel stltum handleggjum Krists?

Fornleifur telur a s gta kona, sem hltur brtt a vera tvarpsstjri RV, tti a sna sparna verki og velta starfsmnnum stofnunarinnar af makindalegri vindsng Bjarna Ben og taka af eim slgleraugun. San mtti skipa eim a lta endursna ttina Muni og Minjar, tt a s gamalt og sigi sjnvarpsefni (ja, vonandi er ekki bi a henda eim ttum haugana). Fyrir mannsaldri san, reyndu Eldjrn og rykfallinn r Magnsson a minnsta kosti a mila vitsmunum jina, eir fornlfarnir, Kristjn og r, urftu ekki a akaMiklubrautina vestur b til a fara upp Breiholt til a f gott "plott" ttina sna.

Svo geri a n fyrir hann Fornleif a skkva vindsngum RV sktalk Fossvogi og lti svo hendur standa fram r ermum. RV verur a geta gert betur fyrir allar auglsingatekjurnar sem velta inn og sem mislegt grgispakk slbekkjum lfsins vill f fingurna . En ttir, sem gerir er lkt og menn gangi me tvfld slgleraugu rkkri, eru kannski a sem menn vilja sj til a lta ljga sig sttfulla.


hugaverur fundur Auklu Arnarfiri

Audkula 2

Vestur Auklu Arnarfiri heldur Margrt Hrnn Hallmundsdttir fram rannsknum fornum skla, rtt fyrir a merk rannskn hennar hafi af einhverjum stum ekki hloti mikla n fyrir augum sjstjrna sem veita f til fornleifarannskna slandi.

Margrt og teymi hennar tvr vikur hreinsuu um daginn glf a Auklu og fundu brot af merkum grip. a var ltil brjstvarta ea mitrjna af brjstnlu (sklanlu) fr seinni hluta 10. aldar. Brjstnlubroti er r bronsi og er logagyllt. Rannsakendur voru greinilega ekki me handbkurnar stanum, svo a Fornleifur leyfi sr a keyra greiningu gripnum fasbk fornleifafringsins.

Audkula 1 b

Audkula 1 b A mati Fornleifs er um a ra ltinn hluta af brjstnlu af gerinni P52 (samkvmt gerarfri Jan Petersens hins norska meistarafornleifafrings) ea Rygh 655 eftir gerarfri Olufs Ryghs. Slkar brjstnlur kalla enskir fornleifafringar "Barokk-nlur". r eru algengastar Svj, en finnast oftar annars staar. Dmi um RYGH 655

Nlurnar hr af ofan af gerinni P 52 / Rygh 566 fr Litlu-Ketilsstum Hjaltastaaingh. nlunni til vinstri hefur brjstvartan losna af. Fyrir nean nla af gerinni P 52 teiknu.

R655

S hluti brjstnlunnar sem fannst Auklu sustu viku er mivartan. Mivartan er hnou , og er hn oft horfin af nlum af essari ger sem finnast i jru. Lklega hefur essi hluti nlunnar Auklu falli af 11. ld, egar hn var orin lin og gmul og hefur broti vntanlega lent gullkistu barnanna Auklu.

Norge

essi nla kemst nst eirri ger nla sem vartan fr Auklu tilheyrir. Nlan erfr Uri Norddal Mri. Universitetsmuseet i Bergen.


Blingi hennar Hlmfrar orvaldsdttur

DH021688 2

nnur tilraun og frilegri:

v betra er a hafa a sem sannara reynist.

Um daginn fr g heldur betur kvennavillt og lyktair rangt um mynd essa. essar hefarkonur, sem stu og stu fyrir ljsmynd Reykjavk ri 1860, eru mir, ein dtra hennar og uppeldisdttir. Ljsmyndarinn upplsti a r vru kona og dtur "forsetans" (president of Reykjavk), sem var Jn Gumundsson forseti Alingis, einnig ekktur sem Jn ritstjri (1807-1875).

r eru blessaar, me flustu fyrirstum slands sem g hef s - en gtu vel hafa veri ttaslegnar vi ennan undarlega huga tlendinga eim. En rtt fyrir ra ungu kvennanna og illt augnar murinnar tkst sem betur fr a n einni af elstu hpljsmyndum sem er til af slendingum. Myndin var tekin ann 25. gst ri 1860.

DH021688

Mr tti fyrstu tilraun lklegt a konan, sem situr og heldur bkinni, vri Sigrur Bogadttir (1818-1903) kona Ptur Pturssonar sar biskups. Mr var ar heldur betur messuvninu og var mr vinsamlegast bent a.

Myndin er hins vegar me vissu af Hlmfri orvaldsdttur (1812-1876) dttur hennar Kristnu Jnsdttir og uppeldisdttur, Hlmfri Bjrnsdttur, sem var brurdttir Hlmfrar orvaldsdttur. Hafi gamall samstarfsmaur minn jminjasafni slands, Halldr Jnsson,skrifa um konurnar og Einar heitinn Laxness, sem kenndi mr eins konar dnsku MH fyrir 43 rum san, hafi skrifagrein Lesbk Morgunblasins ri 1997 um myndina og meira.

Fox-leiangurinn 1860

ri 1860 gstmnui, heimstti leiangur manna sland, eftir dvl Grnlandi. Ferinni var fyrst og fremst heiti til Grnlands, en komi var vi Freyjum og slandi bakaleiinni. Tilgangurinn me Grnlandsleiangrinum var hin endalausa leit a rlgum Sir John Franklins og leiangurs hans tveimur skipum, HMS Terror og Erebus, en au frust me mnnum og ms vi Grnland ri 1845.

Fjldi leiangra hafa veri gerir til a leita uppi skip Franklins og rannsaka rlg skipsverja. eim leingrum lauk vntanlega endanlega ri 2016 er flk skipanna fundust. Flak HMS Terror reyndist vel varveitt 25 metra dpi. Leitarleiangurinn ri 1860 var einn af mrgum sem var kostaur af ekkju John Franklins og var fley leitarmanna Fox og kapteinn um bor var ekktur flotaforingi, Allen Young (1827-1915)a nafni. Fox-leiangrinum 1859-60, voru ger gt skil af danska flotaforingjanum Theodor von Zeilau bk sem t kom Kaupmannahfn ri 1861 og bar titilinn Fox-Ekspeditionen 1860.

egar leiangursmenn Fox, sem var gufuskip, kom vi Reykjavk ssumars 1860 voru teknar ljsmyndir og eru nokkrar eirra varveittar sem steremyndir, sem seldar voru eim sem hfu huga v a f dlitla dpt myndaskoun sna konum, sem var me rum htti og menn skoa myndir dag - verur vst a segja.

Ljsmyndarinn var kalski paterinn Julian Edmund Tenison-Woods (1832-1889), og eru nokkrar mynda hans fr slandi varveittar (sj t.d. eina eirra hr).

Tau-kross Hlmfrar orvaldsdttur

Fornleifur borar hr fyrst og fremst eitt atrii. a er smatrii spaafaldsbningi fr Hlmfrar. Um hls hennar hangir festi me Tau-krossi (bori fram T, sem er grska heiti fyrir t). Tau-kross er einnig kallaur Sankti Andrsarkross, v hann munn hafa veri krossfestur T-laga krossi. Krossinn, sem Hlmfrur ber um hlsinn, er a llum lkindum fr fyrri hluta 16. aldar ea lokum 15. aldar. Nean r krossinum hanga rj A me verstriki yfir (lkt og A-in voru oft snd epgrafu (letrunum) 15. ld) og tv A aauki hngu nean r vertrnu. essi 5 A voru a llum lkindum vsun til nafns heilags Andrsar.

annig var n blingi 16. og 15. ldinni og sumar af essum ungu festum uru ttargripir hj velmegandi fjlskyldum.

DH021688 4

Sannast sagna minnir mig a g hafi s slkan grip jminjasafninu egar g var unga aldri (8-12 ra), en a var g eins og grr kttur. daga var llu bningasilfri slengt tv sningarplt inni bndasalnum. Mig minnir a ar hafi legi svona T-kross, en er ekki lengur viss. rtt fyrir nokkra leit hef g ekkert fundi v til stunings Sarpi. Kannski er ekki bi a melta gripinn ngu vel Sarpi og ef til vill er ekki til mynd af honum jminjasafninu. Ef a er tilfelli, er safni bei um a bta r v.

Hoffifyrrista

Til var einkaeigu teikning eftir Sigur Gumundsson mlara af Hlmfri, en s mynd eyilagist v miur bruna ri 1934. Ljsmyndir hfu hins vegar varveist af teikningu Sigurar Mlara, einni eirri bestu fr hans hendi, og ar m glgglega sj Tau-kross Hlmfrar.

Sigridur Bogadottir

Upphaflega hlt Fornleifur fljtfrniskasti, a konan ljsmynd Tennison-Woods vri Sigrur Bogadttir. Myndin hr til hgri var tekin af henni ri 1903, sem var ri sem hn andaist Kaupmannahfn. Lklegast voru margar konur nokku ungbrndar essum rum Reykjavk.

Annar mguleiki er s, a etta listaverk um hlsinn fldrimaddmunni hafi veri brtt og mlmurinn endurnotaur. Og svo er alltaf s mguleiki a etta djsn, sem fer Lady T Reykjavk svo vel, hafi gengi arf og s Ti enn nota af langalangalangammubarni hennar, pltusnnum Alli T. Maur leyfir sr a dreyma og vona. En vonin er samt afar ltil.

Lti n Fornleifi t asto yar.

gettyimages-980067388-2048x2048 b

Mynd essi, snir dttur Hlmfrar orvaldsdttur, Kristnu Jnsdttur og Hlmfri Bjrnsdttur, sem var brurdttur Hlmfrar orvaldsdttur. Ljsmyndin var tekin sama sta og myndin efst, og var einnig tekin af pater Tenison-Woods og hefur hann merkt hana "21. gst 1860 kl. 5 sdegis". Frummyndin er varveitt hj Royal Geographic Society London. Ljsmyndin er lklega tekin til norurs vi horn Aalstrtis og Kirkjustrtis. Skugginn passar vel vi a klukkan s 5, 21. gst.

gettyimages-980067388-2048x2048 c


Trupulleikarnir Velbasta

Hringur fr Velbasta
Fornleifafrin Freyjum er ekki eins hstemmd og greinin er slandi. Freyjum eru t.d. ekki 40 fornleifafringar ferklmetra lkt og slandi. Samt finna frndur vorir, fornfringarnir hj Tjsavninum Freyjum, sem ur ht Froya Fornminnissavn, oft mjg hugaverar minjar. Stundum svo hugaverar a r setja alla gat.

ri 2016 fannst t.d. Velbasta (Vblssta) Streymoy (Straumey) einstakur gripur, sem hefur valdi miklum heilabrotum meal frnda okkar fornleifafringastttinni Freyjum. Gripurinn sem um rir, er forlta hringur r silfri sem hefur veri logagylltur.

rtt fyrir a freyskir fornfringar hafi sett sig samband vi srfringa sfnum Noregi, Bretlandseyjum (ar me tldu rlandi) og var ( ekki slandi), hefur enginn hringasrfringur sfnum essum geta hjlpa vi a leysa gtuna um ennan merka hring. v v er haldi fram a enginn hringur eins, ea nrri v lkur, hefur fundist eim lndum sem leita hefur veri til. Aldursgreiningin er einnig samkvmt helstu sfnum enn viss. Vi sama uppgrft fannst einnig silfurmynt, silfur-penny fr tma Engilsaxakonungsins Evarshins Eldra Wessex og mun myntin hafa veri slegin tmabilinu 910-15.

Hvort hringurinn er eins gamall og myntin, er enginn frimannanna sem Tjsavni hefur haft samband vi tilbinn a tj sig um. Einn eirra hefurgefi aldursgreininguna 1100-1300, en n nokkurra haldbrra raka. Einn gtur fornleifafringur og fyrrverandi safnstjri jminjasafns rlands, Ragnall OFloinn, telur hpi a uppruna hringsins skuli leita Bretlandseyjum. v er hfundur essarar greinar ekki alveg sammla.

Hr m lesa grein eftir fornleifafringinn Helga D. Michelsen hj Tjsavninu sem hann ritai tmariti Fri (sama og fri, en bori fram "fri") og kallar Helgi gta grein sna Gtufrur fingurringur.

Eins og lesa m er Helgi fornfringur Freyjum miklum vandrum, ea trupulleikum eins og a er kalla hj frndum okkar. Trupulleikar er reyndar or tta fr Bretlandseyjum, komi af orinu trouble. g held a hringurinn fr Velbasta s lka aan. a er svo minn "trupulleiki". En n geri g grein fyrir skoun minni baugnum:

Fornleifur kveur a hjlpa frndum snum

egar ritstjri aljadeildar Fornleifs frtti af einum helsta trupulleik Freyinga seinni tmum, .e. hringnum forlta fr Velbasta, kva hann a hjlpa frndum snum sem uru sjveikir leiinni til slands. Hann notai um a bil eina klukkustund netinu og bkasafni snu uppi undir aki. Hr kemur mjg stutt skrsla um niurstur gruflsins:

ar sem myntin sem fannst Velbasta er vel aldursgreind og uppruni hennar ekktur, datt Fornleifi fyrst hug a leita uppruna hringsins smu slum og myntin er fr. Freyjar eru, rtt fyrir allt jafn langt fr Bretlandseyjum og r eru fr slandi og Noregi.

Tel g n mjg lklegt a hringurinn s undir mjg sterkum Engilssaxneskum stlhrifum me hrifum fr Mervingskri list Frakklandi. Lag hringsins fr Velbasta er einnig ekkt frgum hring me engisaxskum stl, sem fannst 18. ld. Einn helsti srfringur Breta engilsaxneskri list, dr. Leslie Webster, telur vera fr fyrri hluta 9. aldar (sj hr). Hringurinn, sem hr um rir, fannst Berkeley Mercu (Midlands) Englandi, ar sem er greint fr klausturlfi egar ri 759 e.Kr.

_48957730_ring

Berkley ring 2 Krna af rum hring, sem talinn er rlti eldri en hringurinn fr Berkeley Mercu, er hringur sem fannst Scrayingham Reydale i Norur-Jrvkurskri (sj nnar hr,ar sem hgt er a lesa um ara hringa me sama lagi, semtmasettir eru til 8. og 9. aldar). Krnan af hringnum fr Scrayingham er smuleiis meistaraverk me filigran-verki (vravirki)en me sama lagi og krnan hringnum fr Velbasta.

Hringur fr Liverpool

Lklegt m telja, a hringurinn sem fannst Berkley Milndum hafi veri hringur geistlegheitamanns, bta ea biskups. Hringurinn er vitaskuldskreyttur meannarri afer en hringurinn fr Velbasta, og er gott dmi um a allra besta gullsmalist Bretlandseyjum 9. ld. En lagi hringnum, ea rttara sagt krnu (hfi) hans, er a sama etta krosslag, sem bir hringarnir hafa, er hins vegar frekar sjaldgft en samt vel ekkt fyrri hluta mialda. etta er sams konar kross og maur sr t.d. gylltum altrum Danmrku (gyldne altre). Lklegt ykir mr einnig, a hringurinn fr Velbasta hafi veri borinn af kirkjunnar manni. Af hverju hann tapai honum Freyjum er alfari hans einkaml.

The_Tamdrup_Plates_Detail_1 b

Frontal_lst_Church_Randers b
58943119_1_xg fann fljtt hringalka eim hr til hliar, sem hafa lka krossmynd auga hringsins og Velbastaarhringurinn, .e.vgslukross (hjlkross/Eng. Consecration Cross), eftir mjg stutta leit veraldarvefnum. eir eru vitaskuld alls ekki eins og hringurinn fornfi fr Velbasta, en ef svo m a ori koma, fr nsta b.

Ef maur ltur stru silfurklurnar, ea stlfru vnberin beggja vegna hringlaga flatarins me vgslukrossinum miju krnu hringsins fr Velbasta, minna silfurklurnar mjg hringa fr Frakklandi fr 6.- 9. ld. Hr eru nokkur dmi um, hvernig annig vnberjaklasar (vnberi tknar bl Krists) voru settir beggja vegna hringkrnunnar, ea ar sem baugurinn mtir krnunni.

Dmi um Merov hringa

cluny-museum-ring-by-thesupermat-wikipedia-commons-800-2x1

Ef tra m Leslie Webster, helsta srfringi Breta Engilsaxskri list, varandi ara hringa me svipuu lagi og Velbastaarhringurinn, er hringurinn a mnu mati lklegast smaur 9. ea 10. ld, egar engilsaxneskur stll gullsmalist var enn miklum blma. Hringurinn er v a mnu mati fr Bretlandseyjum, en ber einnig hrif fr hringum Meginlandi Evrpu, helst fr hringum Frakklandi, en einnig sjst bsantsk hrif.

g vona a etta leysi vandamli me hringinn fr Velbasta. Reikninginn sendi g sar til Tjsavnsins Freyjum, en Fornleifur er vitaskuld rndr allri frilegri jnustu vi sfn og rn a senda stofnunum reikninga.

Gar stundir og allt lagi.

Vilhjlmur rn Vilhjlmsson

Ljsmyndin efst birtist Fri og er tekin af Finni Justinussen

Version in English (pdf)

Version in English (word docx), please see "Skrr tengdar essari bloggfrslu" below.


Skrr tengdar essari bloggfrslu:

fi foreldra slenskra landnmsmanna rnt safni Bergen

20819513_10154584367626755_7790838702937153905_o (2)

”Kmpeskandale” er n uppsiglingu Noregi. Menn spyrja sig af hverju Hsklasafni Bjrgvin var ekki betur vari en a jfar gtu fari inn um glugga 7. h hssins me v a fara upp byggingapalla sem utan hsinu eru vegna vigera v. jfarnir gtu nokku auveldlega komist inn safni inn um glugga stigaturni byggingarinnar sem hsir safni - og t fru eir svo me jargersemar Noregs. jfavarnarkerfi fr reyndar gang tvisvar sinnum, en vaktmenn fyrirtkis ti b, sem sj um vktun og eftirliti su ekkert grunsamlegt og fru jafnum af vettvangi. Greinilega eru ekki mikil not af slkum fyrirtkjum egar virkilega arf eim a halda. Vivrunarkerfin fara svo oft gang vegna mistaka og tknigalla, v annig na fyrirtkin meira en umsami er. En egar virkilega arf eim a halda, halda vaktmennirnir a a a s "sama gamla bilunin" kerfinu.

jfarnir rndu, a v er frttir herma, meira en 245 gripum fr jrnld og vkingald, og ar meal gersemum r sumum af helstu kumlum vkingaaldar Noregi.

Normnnum hefur v greinilega ekki tekist avarveita ann menningararf og fi sem forfeur slendinga stlu Bretlandseyjum um 850 e.Kr. ur en haldi var til slands.

T.d. gersemar Vlaugar Hrappsdttur sem heyg var Gauseli Rogalandi, /sj ljsmynd af litlum hluta haugfjr hennar efst). Grf hennar innihlt trogarfylli af illa fengnu en kristilegu rsku bling er brur hennar og fair hfu rnt rlandi. Gudda er formir flestra bankatrsarjfanna slandi. Sj slendingabk til a sj hugsanlega ttartengsl ykkar vi Vlaugu ea rsku blingprinsessurnar sem brur hennar brnuu Dyflini.

smettiskrudduHsklasafnsins Bjrgvin, m n lesa essa frekar aumu yfirlsingu ensku, v eins og slendingar bast Normenn vi v a tlendingar su bak vi ll misyndisverk :

ENGLISH: Monday morning, 13th of August, employees at the University Museum discovered that there had been a burglary at the Historical Museum. It looks like people have entered the seventh floor from the scaffolding outside the museum tower.

Several important objects from the Norwegian cultural heritage are missing. Irreplaceable pieces of history are gone. For a museum, there is hardly anything worse than have objects stolen.

Now we only have one wish; to get as many as possible of the stolen objects returned to us.
So we need people's help. In this group we will continuously post pictures of objects we miss.

You can post pictures of objects, ask questions, share things and discuss. Of course you can share photos from our album with others.

Do you know someone who may be interested in helping us? Invite them in by pressing "Add Friend".

Contact us here, by PM or email if you think you have found or seen parts of our common heritage.

Hjlpum n frndum okkar ef einhverbur ykkur fi til kaups. Gripina m sjhr a einhverjum hluta til, svo hgt s a velja bestu gripina til a bja . Hr er einnig hugaver frtt um mli.


Brotasilfur - falli

60-3044_t5502e67e_m400_wmannamyndir_5_tif_x849c2892.jpg

essari frslu m sj tvr strmerkar ljsmyndir sem finna m vef Hrasskjalasafns Austurlands. Hr borgar Kristjn Eldjrn yfir silfursj sem fannst austur a landi, fallinn, ri 1980. Eldjrn tti vitaskuld, sem eins konar fornleifafringi, furulegt a sjurinn kmi fallinn r jru. a ykir flestum reyndar enn dag. g held a menn su httir a leita a skringum. a er svo gilegt.

Hr m lesa arar greinar Fornleifs um ennan sj:

Det ville som sagt vre meget beklageligt for skandinavisk arkologi... (2011) Greinin er ekki dnsku.

Hvar er hfan mn?(11.12. 2012; sj sustu athugasemd nest)

"Miklu betri en Silvo" (16.12.2012)

Moldin milda fr Mihsum er horfin(4.1.2013)

Hva fr maur fyrir silfur sitt ? (13.4.2013) essari grein birtist eftirfarandi frsgn:

Auun H. Einarsson segir fr(1.5. 1997, sj frslu dags. 13.4.2013)

60-3043_t5502e66f_m400_wmannamyndir_5_tif_xcb785e45.jpg

Neri myndin af vef Hrassafns Austurlands er unasleg ljsmynd af finnandanum og syni hans. Glein skn r augum eirra. Ekki tti finnandanum fundarlaunin g, en sar var btt r v fyrir tilstulan ingmanns eins fr Snfellsnesi og sklds Reykjavk.


Heilagur Vitus Freiburg

st_vitus.jpgFyrir viku san dvaldi g skalandi, nnar tilteki Freiburg, ar sem g var gestur afmlisveislu Felix vinar mns Rottbergers (sj frslu hr fyrir nean).

Freiburg er forn hsklaborg og trarmist kalskra. Einhverjir slendingar hafa lagt stund nm Freiburg og ykir ar ekki dnalegur hskli. Borgin var mjg illa t r sara heimsstri. Miki magn af sprengjumrigndi yfir hana nvember 1944 og 90 % gamla bjarhlutans voru jfnu vi jru.

Nokku var ruvsi fari me sprengjuregni Freiburg en flestum rum borgum skalands. skt strskotali taldi vegna mistaka a borgin vri frnsk, enda skammt til landamra Frakklands. jverjar tldu a borginni vru herir bandamanna bni a hreira um sig. v fr sem fr. jverjar rust sjlfa sig. Alepp er ekkert einsdmi.

runum eftir str var gamli brinn byggur upp aftur eftir gmlum myndum,teikningum og jafnvel minni. Endurreisn gamla bjarins hefur tekist upp og ofan, en margt er me gtum. dag sver Freiburg sig v tt vi "gamla Selfoss", leikmyndab sem fyrrverandi forstisrherrann vildi byggja r timbri fr BYKO, svo a aldrei hefi sprungi nema borsprengja og nokkrir botnlangar Selfossi.

Ekki fru allir forngripir forgrum Freiburg og ar er gtt borgar- og mialdasafn, Augstiner Museum, sem er gmlu gstnaklaustri.

ar fann g etta skemmtilegalkneski fr 1500-1525, sem snir hheilagan mann sem tekinn hefur var me buxurnar nirum sig og hefur san veri lti krauma eigin feiti, ekki svipa og s fyrrverandi sem vildi reisa Selfoss ur ekktri dr. aujarteikn gerast nefnilega stundum a rassberir menn eru teknir heilaga manna tlu, sr lagi ef tali er a eir su sakleysi uppmla.

arna er auvita ferinni heilagur Vitus sem uppi var um 300 e. Kr. Litlu-Asu, ef a er ekki lygi. Diocletianus keisari lt sja Vitus olu fyrir r sakir einar a Vitus var kristinn. Keisarinn var lklegast flagi Vantr, v ekki hefur hann veri mslmi. Snkti Vitus telst kalskum si til eins hinna 14hjlpardrlinga sem gott ykir a heita veikindum og vandrum. Vnlegast tti a heita hann ef maur var barn ea unglingur ea fyrir flk sem haldi var flogaveiki og krampa. Hann dugi skammt fyrir frnarlmb presta sem hafa fengi gott flk slandi til a greia 200.000.000 krna btur fyrir sannaar sakir erlendra presta. Kannski vantar lkneski af Vtusi Landakotskirkju.

Einhver veltir lklega fyrir sr af hverju af er hgri hndin Vtusi. g veit bara eitt, a er ekki George Soros a kenna.

Blessu s minning hans.

" olu, fyrr m n fyrr vera. Miki urftu sumir menn a ola til a vi gtum ori svona ferlega simenntu okkar tmum."


Dr var Denni ekki

denni_dyri_1278175.jpg

Sumt af v sem safna er jminjasafni slands er selt fyrir slikk eBay. Ekki svo a skilja a jminjasafni s fari a selja t af jararfinum. Nei, nei svei mr , en safngeymslurnar lkjast meira skranverslun me 20. aldar gripum, mean fjrlg fara a gylla jminjavr me titlum. eBay er oft hgt a finna hluti sem kannski ttu frekar heima jminjasafninu en pakki af Melrsate fr 1970. Maur veit aldrei hva sar meir verur jmenning. Mat manna er mjg mismunandi. Sumir brenna fyrir einhverja nostalgumenningu fr framsknarheimili, ar sem uppskriftir hsmrasklanna voru a vi boorin Biblunni. Fyrir ara eru bensndunkar strri hluti af slenskri menningu en koparristumyndir af slenskum drum fr 18. ld sem ekki eru til sfnum slandi.

Sumar persnur vera einnig fljtt safngripir, og eiginhandaritun eirra fer fyrir morf. Sfn berjast meira a segja vi a n jarteiknirnar eins og vri a tin af Kristi. Flk borgar jafnvel agangseyri til a sj hrafnasparki eirra ea bor sem brjlingur nokkur fr New York hefur teflt vi fjandann vi og tali flugur lampanum yfir. S vitleysingur fkk slenskan rkisborgarartt a launum - ea var a gyingahatri sem var launa?

Ekki vissi g fyrr en nlega, a tndir slenskir stjrnmlamenn, sem ekki komust Bessastai hefi lti ljsmynda sig til a senda adendum um allan heim. a var vst tilfelli. N er t.d. hgt a kaupa mynd af Steingrmi Hermannsson Original, og eiginhandarritun hans kaupbti eBay. etta er til sundvatnalandinu og hgt a f fyrir skitnar 171,73 danskar krnur sem gera tpar 3243 frekrnur dagsgengi. a er nttrulega sktur priki og tti a vera sjlfsagur hlutur fyrir Framsknar-Reichsstrsafni vi Suurgtu a kaupa, ef Finnar vilja ekki varveita portretti af Denna. Ef jminjasafni nr ekki Denna gti hugsast a danska sendiri kaupi og hengi myndina upp gestasalerni snu, ar sem Steingrmur lokaist eitt sinn inni me vinveittri sendiherrafr.

En ttalega er Denni n billegur. a hefur lklega kosta meira a lta prenta myndina og nota tma a rita hana en 3243 krnur. hltur Denni a vera drari allur en 20 brf af Melrsatei. g tri ekki ru. g vona a jminjasafni kaupi ennan drgrip, aminnsta til a sna framtinni hve uppi var typpi sumum mnnum landinu okkar hjara veraldar.


g er me hund

le_seppi_2.jpg

Fyrir tpri viku san festi g kaup hundskvikindi. g telst dags daglega til fgafullra kattaelskanda og arf vst miki til a g falli fyrir hundsskmm, enda eru a sktugar skepnur, afar hvrar og heimskar. Hundurinn minn er hins vegar af gfugu kyni og getur raki ttir snar alveg urrandi aftur seinni hluta 18. aldar. etta er hin mesta rifaskepna, sem aldrei setjast flr ea annar skapnaur, enda er hann alslenskur h og hr, tr eins og lindin og greindur eins og jin sem hann hefur lngum elt ogflara kringum.

hruturinn_erlendur

6. ratug 18. aldar komu franskir knnuir til slands og nu sr eintk af slenskum fjrftlingum. etta voru sendimenn franska greifans af Buffon (comte du Buffon) sem skrur var Georges-Louis Leclerc (1707-1778). Hann var einn fremsti nttrufringur Frakka og gaf t heilmiki verk "Histoire naturelle, gnrale et particulire" (sem t kom 1749-1788, og var fram haldi me tgfuna eftir daua hans allt fram til 1804).

rollan_vigdis_3.jpg

Hef gur skrifa um Erlend og Vigdsi, sem fru me Franzmnnum r landi og gerust san frg einum af 36 bindum Buffons greifa um blessaa nttruna. Erlendur, sem upphaflega var nefndur Mri og kom fr Skagastrnd, endai ftklegu cassoulet Bastillunni. Vigds var hins vegar miopnudr "Oui de moutons" fr 1760 og vktu klaufir hennar sr lagi athygli franskra rta. Hn reyndist afar kynsl, ur en hn fr r einhvers konar riuveiki.

a sem menn vissu ekki var a Fransararnumdu einnig brott me sr slenskan hund (Chien d'Islande). Hann svarai flki ef hann var kallaur Seppi og var lari Bessastum er hann fann gan matarilm r skipi Fransmanna ar t fyrir landi. Geri Seppi sr lti fyrir og synti t skipi og fr aan ekki san fyrr en skipi lagist a bryggju Calais. Fransmenn urftu v ekkert a hafa fyrir v a n sr slenskan hund me llum eim aukakostnai sem slku fylgdi.

En af eirri mynd sem fremstu teiknarar Frakka ristu af Seppa m glgglega sj, a Seppi var einhvers konar slys ea vxtur hpnaugunar, sem hefur tt sr sta sla kvlds horni tveggja traa Reykjavk. Hann er ekki "rassenrein" frekar en eir hundar sem sar hafa veri skilgreindir sem slenski hundurinn. "Hreinir" slenskir hundar voru hugsanlega til, en a urfti a fara austur sveitir til a finna einn slkan. a gerist ri 1788 er Ktur kom t fyrsta bindi af enskri bk The Habitable World Described; Or the Present State of the People in all Parts of the Globe, from North to South: Showing The Situation, Extent, Climate, Productions, Animals, &. of the different Kingdoms and States; Including all the new Discoveries: etc. & etc.Part I., London 1788.. Hfundur var sra John Trusler.

icelanders_1277276.jpg

Af Seppa fara sar r sgur, a hann hlt snum uppteknu jhttum slandi gtum Parsarborgar og ar bar hann beininn eftir a einn vagna Lvks 15. k yfir hann og kramdi til lfis. Seppi ttisnoppufrur og fjlgai sr rkulega me kjlturkkum og pudelhundum Parsaraalsins. Afkomendur Seppa tku tt frnsku byltingunni, en geltu einnig hst allra vi aftku Robespierre eins og samtmaheimildir sna ljslega. Erfafrilega s var etta v greinilega slenskur hundur.

execution_robespierre_2.jpgAfkomendur Seppi d'Islande vi aftku Robespierres

Eins og lesendur mnir hafa lklega egar geti sr til, keypti g ekki hundinn minn rvdd. g lt mr ngja a kaupa hann hj fornbkasala Berln, sem hefur lklega skori hann r leifum af verki Buffons greifa sem hann ea arir gtu ekki ti vi umstri um Berln ri 1945. Seppi mun f heiurssess upp vegg hj mr lkt og myndirnar af Erlendi og Vigdsi, og fjlskyldumynd af eim remur sem einnig kom t bk eftir annan hfund en Buffon om 1780. Fjlskyldumyndina fann g einnig fyrir skt priki hj sama skransalanum Berln og g keypti Seppa af. Hfundur eirrar myndar hefur einnig sett slandsflka upp ttartr.

fjolskyldumynd_1277275.jpg

En athugi lesendur gir, a slensk dr ttu erlendum mnnum merkilegri en slenska mannskepnan, v ekki teiknuu sendimenn Buffons slendinga svo vita s. Afkomendur sendisveinanna eru hins vegar til slandi og getur Erfa-Kri lklega greint ykkur betur fr srkennum eirra en g.


Gulli Gullskipinu er loks komi leitirnar

a6736767a648731e88bda11197f63635_1276012.jpg

Margir hafa sennilega aldur til ess a muna sveit vaskra manna sem hundsuu alla rkhugsun og heimildir og leituu r eftir r a "Gullskipi" Skeiarrsandi.

Eftir ratuga leit, skjn vi r frra manna og t.d. rannsknarstofnun bandarska sjhersins Maryland, fundu essir karlar loks ri 1983 skip sandinum. Ekki var a gullskipi heldur ski togarinn Friedrich Albert, sem strandai sandinum janar ri 1903.

jminjasafni eitt grddi eitthva gullkyns v vintri v a fkk njan jeppa, hvtan og austur-asskan a uppruna, til a taka tt vintrinu me gullskipi ur en a var a martr me skan togara aalhlutverki. ur en a gerist var jminjasafni komi startholurnar oghafi sent flk austur Sanda. Reyndar vildi Menntamlruneyti f jeppann aftur ea lta jminjasafni borga fyrir hann a fullu og tttku safnsins vitleysunni, en a tkst ekki. Heilar 50 milljnir fornkrnur gekkst rki byrg fyrir sandinum. Var jeppagarmurinn lengi kallaur Gullskipi af grungum fornleifafringasttt.

ventill_alberts_1276025.jpg

egar menn fundu rygaan ventil r Albert togara fr vst allur vindur r Gullleitarmnnum. Myndin birtist DV september 1983.

rtt fyrir togarafundinn, hldu ofurhugarnir fram leit sinni nokkur r sandinum, en n heyrist ori lti af Het Wapen van Amsterdam sem strandai ri 1667 og meintum drindisfarmi skipsins.

rtt fyrir a sameiginlegar farmsskrr skipsins og eirra skipa sem a var samfloti me vri birt slandi og hn ekki sg innihalda neitt ess kyns sem strir strkar sjrningjaleik leita a, hldu sumir menn a skrrnar innihldu t.d. upplsingar um a "49,280 tonn af kylfum ea stfum". Reyndar skjtlaist eim einnig sem birtu farmskrrnar og u smu villu og leitarmenn. eir sem frari ttu a vera og hafa viti fyrir vintramnnum, hfu ekki fyrir v a leita astoar manna sem gtu lesi hollensku. a sem velviljair heimildarnir menn vildu meina a vru kylfur og stafir, voru 49,28 tonn af mskatblmu, foelie. Einhver spekingur ddi ori foelie me kylfum og stfum (sj hr), en foelie er gamalt heiti fyrir mskatblm (muskaatbloem hollensku), .e. trefjarnar rauu og braggu utan um mskathnotuna. Trefjarnar missa fljtt litinn og vera gular og flar og eru seldar malaar slandi, oft undir enska heitinu mace.

000004_1276016.jpgetta kylfustand var fur mnum sem var fddur Hollandi miki undrunarefni man g, en hann flutti einmitt inn mskatblmu og mskathnetur, og hann reyndi a hafa samband vi bjrgunarmenn gullskipsins, ef g man rtt sjlfan Kristinn Bjrgun, en n mikils rangurs. eir vildu ekkert hann hlusta. eir voru lklega farnir a leita a kylfum sandinum blessair mennirnir.

En n fri g Gullskipsmnnum lfs ea linum au gleitindi, a gulli gullskipinu s svo sannarlega fundi. a hefur lengi veri vel varveitt kirkjum og sfnum san a fannst, tt lti vri nreyndar eftir af gullinu.

Gulli eru leifar af gyllingu, stundum gervigyllingu, spjldum r skrautkistu me svrtu lakkverki, sem var meal ess sem menn hirtu r flaki skipsins ea af sandinum. Frir menn, og ar g m.a. vi r Tmasson Skgum hafa lengi tali a spjldin rj r lakki sem varveitt eru Skgarsafni, jminjasafni og Klfafellskirkju hafi komi r Het Wapen van Amsterdam. ar er g alveg sammla meistara ri, og a eru fremstu srfringar Hollandi lka. Verki lakkspjldunum kemur heim og saman vi a a geti hafa veri r skipi strandai ri 1667.

Hins vegar er ntt vandaml komi upp sem arf a leysa. Lakkverk, sem essum tma tengdist oftast Japan var framleitt var Asu en ar. egar Het Wapen van Amsterdam lagi upp sna sustuu fer fr Batavu (sar Jakarta) Indnesu, og a var ann 26.janar 1667, var skipalest s sem Skjldur Amsterdams me fylli a varningi vs vegar r Asu. Hollendingar sfnuu aufum, kryddi, vefnai og postulni grarstr pakkhs Batavu sem eir sttu til fjlmargra hafna sem eir sigldu .

batavia_1661.jpg

Kastali Hollendinga Batavu ri 1661, str sumra pakkhsanna sem sjst myndinni var mikil. Njti verksins, sem mla var af Andries Beeckman ri 1661, me v a stkka myndina. Mlverki hangir Rijksmuseum Amsterdam.

Ein essara hafna var Macau, nlenda Portgala, sem eir lgu herslu , eftir a Japanar hfu thst eim fr Japan. Portgalar hfu smm saman gerst vinslir meal Japana og stunduu trbo Japan. a lkai Japnum ltt og voru Portgalar loks flmdir burtu og einnig margir Japanir er teki hfu kristna tr. Meal eirra Japana sem fru me Portglum voru inaarmenn sem stunduu lakklistavinnu. eir settust a Macau nrri eim sta sem sar ht Hong Kong og hldu fram a stunda handverk sitt.

Helsti srfringur Hollands og heimsins lakklist telur n mjg hugsanlegt a spjldin slandi sem a llum lkindum eru komin "Gullskipinu" frga, hafi veri ger af japnskum listamnnum Macau, ekki s bi a afskrifa a au su fr Kyushu eyju Japan, ea verkstum Nagasaki ellegar Kyoto.

1-1.jpg

Spjald sem tali er vera r Het Wapen van Amsterdam. Varveitt Byggasafninu Skgum og var sast nota sem slmaspjald Eyvindarhlakirkju.

Efnasamsetning lakksins, sem japnsku kallast urushi, verur n vonandi rannsku ef leyfi fst og er hgt me efnagreiningum a segja til um hvort a a var framleitt Japan, Macau, Sam ea annars staar. Vsindunum fleygir fram.

Fleiri tindi munu berast af v sar Fornleifi, sem alltaf er fyrstur me frttirnar - af v gamla.

Vona g a essi gullfundur gleji gullleitarmenn Sandinum, ef eir eru nokkrir eftir ofan sanda til a glejast me okkur - lklega allir farnir me gullvagninum aftur heim skjaborgirnar.


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband