Fćrsluflokkur: Forndýrafrćđi

Ég er međ hund

le_seppi_2.jpg

Fyrir tćpri viku síđan festi ég kaup á hundskvikindi. Ég telst dags daglega til öfgafullra kattaelskanda og ţarf víst mikiđ til ađ ég falli fyrir hundsskömm, enda eru ţađ skítugar skepnur, afar hávćrar og heimskar. Hundurinn minn er hins vegar af göfugu kyni og getur rakiđ ćttir sínar alveg urrandi aftur á seinni hluta 18. aldar. Ţetta er hin mesta ţrifaskepna, sem aldrei setjast á flćr eđa annar óskapnađur, enda er hann alíslenskur í húđ og hár, tćr eins og lindin og greindur eins og ţjóđin sem hann hefur löngum elt og flađrađ í kringum.

hruturinn_erlendur

Á 6. áratug 18. aldar komu franskir könnuđir til Íslands og náđu sér í eintök af íslenskum fjórfćtlingum. Ţetta voru sendimenn franska greifans af Buffon (comte du Buffon) sem skírđur var Georges-Louis Leclerc (1707-1778). Hann var einn fremsti náttúrufrćđingur Frakka og gaf út heilmikiđ verk "Histoire naturelle, générale et particuličre" (sem út kom 1749-1788, og var áfram haldiđ međ útgáfuna eftir dauđa hans allt fram til 1804).

rollan_vigdis_3.jpg

Hef ég áđur skrifađ um Erlend og Vigdísi, sem fóru međ Franzmönnum úr landi og gerđust síđan frćg í einum af 36 bindum Buffons greifa um blessađa náttúruna. Erlendur, sem upphaflega var nefndur Móri og kom frá Skagaströnd, endađi í fátćklegu cassoulet í Bastillunni. Vigdís varđ hins vegar miđopnudýr í "Oui de moutons" frá 1760 og vöktu klaufir hennar sér í lagi athygli franskra rúta. Hún reyndist afar kynsćl, áđur en hún fór úr einhvers konar riđuveiki.

Ţađ sem menn vissu ekki var ađ Fransarar numdu einnig á brott međ sér íslenskan hund (Chien d'Islande). Hann svarađi fólki ef hann var kallađur Seppi og var á lóđaríi á Bessastöđum er hann fann góđan matarilm úr skipi Fransmanna ţar út fyrir landi. Gerđi Seppi sér lítiđ fyrir og synti út í skipiđ og fór ţađan ekki síđan fyrr en skipiđ lagđist ađ bryggju í Calais. Fransmenn ţurftu ţví ekkert ađ hafa fyrir ţví ađ ná sér í íslenskan hund međ öllum ţeim aukakostnađi sem slíku fylgdi.

En af ţeirri mynd sem fremstu teiknarar Frakka ristu af Seppa má glögglega sjá, ađ Seppi var einhvers konar slys eđa ávöxtur hópnauđgunar, sem hefur átt sér stađ síđla kvölds á horni tveggja trađa í Reykjavík. Hann er ekki "rassenrein" frekar en ţeir hundar sem síđar hafa veriđ skilgreindir sem íslenski hundurinn. "Hreinir" íslenskir hundar voru hugsanlega til, en ţađ ţurfti ađ fara austur í sveitir til ađ finna einn slíkan. Ţađ gerđist áriđ 1788 er Kátur kom út í fyrsta bindi af enskri bók The Habitable World Described; Or the Present State of the People in all Parts of the Globe, from North to South: Showing The Situation, Extent, Climate, Productions, Animals, &. of the different Kingdoms and States; Including all the new Discoveries: etc. & etc. Part I., London 1788.. Höfundur var séra John Trusler.

icelanders_1277276.jpg

Af Seppa fara síđar ţćr sögur, ađ hann hélt sínum uppteknu ţjóđháttum á Íslandi á götum Parísarborgar og ţar bar hann beininn eftir ađ einn vagna Lúđvíks 15. ók yfir hann og kramdi til ólífis. Seppi ţótti snoppufríđur og fjölgađi sér ríkulega međ kjölturökkum og pudelhundum Parísarađalsins. Afkomendur Seppa tóku ţátt í frönsku byltingunni, en geltu einnig hćst allra viđ aftöku Robespierre eins og samtímaheimildir sýna ljóslega. Erfđafrćđilega séđ var ţetta ţví greinilega íslenskur hundur.

execution_robespierre_2.jpgAfkomendur Seppi d'Islande viđ aftöku Robespierres

Eins og lesendur mínir hafa líklega ţegar getiđ sér til, ţá keypti ég ekki hundinn minn í ţrívídd. Ég lét mér nćgja ađ kaupa hann hjá fornbókasala í Berlín, sem hefur líklega skoriđ hann úr leifum af verki Buffons greifa sem hann eđa ađrir gátu ekki étiđ viđ umsátriđ um Berlín áriđ 1945. Seppi mun fá heiđurssess upp á vegg hjá mér líkt og myndirnar af Erlendi og Vigdísi, og fjölskyldumynd af ţeim ţremur sem einnig kom út á bók eftir annan höfund en Buffon om 1780. Fjölskyldumyndina fann ég einnig fyrir skít á priki hjá sama skransalanum í Berlín og ég keypti Seppa af. Höfundur ţeirrar myndar hefur einnig sett Íslandsfálka upp í ćttartréđ.

fjolskyldumynd_1277275.jpg

En athugiđ lesendur góđir, ađ íslensk dýr ţóttu erlendum mönnum merkilegri en íslenska mannskepnan, ţví ekki teiknuđu sendimenn Buffons Íslendinga svo vitađ sé. Afkomendur sendisveinanna eru hins vegar til á Íslandi og getur Erfđa-Kári líklega greint ykkur betur frá sérkennum ţeirra en ég.


Was it really for the Walrus? A necessary comment on modern day walrus research.

8007918622_48066ce12d_o.jpg

Recently, I came across an article in World Archaeology, Volume 47, Issue 3, 2015 (see here or here). The article bears the title ´Was it for walrus? Viking Age settlement and medieval walrus ivory trade in Iceland and Greenland´, and is for most parts quite interesting. However, some of the contents regarding Iceland seemed to me to indicate that the Icelandic authors were totally unaware that similar research was being undertaken in Iceland.

However, after a quick browse through the article presenting an interesting study on how to work out the provenance of walrus tusks from the the Viking age and Medieval period, I found it quite worrying that the reader is not receiving a correct image of the status on walrus-research in Iceland.

To begin with the miniscule, I found it quite amusing to read that Novgorod has been moved up to the arctic near the White Sea. On page 454, where results presented in Table one are plotted into two diagrams (Fig. 2), the legend for figure 2 informs about the origin of the samples (with a closer definition in parentheses). We read that one of the samples originates from the excavations at Novgorod, and is provided by professor emerita Else Roesdahl of Aarhus University. In parentheses it also claimed that Novgorod is: "(Novgorod, White Sea, Russia)". Novgorod, which is 180 km south-east of present day St. Petersburg has of course never been anywhere near the White Sea. However, much later in the article things finally get clarified, also in a parenthesis. This explanation is given: "a medieval fragment from Novgorod (possibly representing an animal from the White Sea)". Actually there is therefore no certainty for the origin of the walrus tusk in Novgorod. There is only a tusk, lent by a Danish professor, and an assumption made by 13 authors of an article.

The claim that the walrus tusk sample from Novgorod, in the private collection of a Danish academic, is from the White Sea is but a minor detail compared to another critical item in an otherwise interesting study presented in the article.

The introduction on research in Iceland claims that an archaeologist colleague of mine, Bjarni F. Einarsson, has published results which support the following claim by the authors of the World Archaeology article: "Several authors (Vésteinsson et al. 2006; Keller 2010; Einarsson Bjarni 2011) have suggested that the first exploration and settlement of both Iceland (c. 850–75 ce) and Greenland (c. 980–90 ce) had an initial stimulus from exploiting the walrus, then native to both islands".

In fact Einarsson does not write that at all in his article of 2011 (see here). On the contrary, he wrote that the walrus stocks in Iceland in had declined and moved from Iceland long before the settlement in the 9th century, and not that it had been native to Iceland in the Settlement-period as argued in the 2015 study in World Archaeology here under scrutiny.

There is after all not much fact to support the claim that the first settlement of Iceland and Greenland was stimulated by demand for walrus-tusk. Einarsson also points out that there are only four radiocarbon dating results from Iceland of walrus tusks, and all of them show results which indicate that the animals in question lived 100-200 years BC, or even earlier. The tusks dated in Iceland were not from archaeological contexts. However, Einarsson is awaiting the results of AMS-radiocarbon analyses of a tusk found during an archaeological excavation of Viking-age farmhouses in the city-centre of Reykjavík (Ađalstrćti 2001). They might show a date corresponding with the date of the archaeological remains, or they could give dates indicating that the tusk was from walrus skeletons, which the first settlers in Iceland picked up on the shores.

Another aspect, which might indicate that the first Icelanders where not hunting walrus for the tusks, is the finding of a rib of a very young individual reported by Thomas Amorosi (1996) in his PhD thesis, which is mentioned in the World Archaeology article. The alleged walrus bones, collected in 1944, were not excavated archaeologically and if the bones are indeed walrus remains from a Viking-age strata, its presence does not indicate hunting for the tusk since the animal, if male, would not have had any because it was very young. The Reykjavik "Vikings" were most likely munching on walrus meat, making ropes out of the hides or using the fat as fuel for their lamps, or all of these things, but not specifically hunting for the tusk.

When participating in international teamwork, where the methodology of analysing the chemical composition of walrus tusk to decide on the origins of the walrus tusks seems very promising indeed, it is rather sloppy and inadequate to describe former research on Walrus in the North-Atlantic the way Vésteinsson, McGovern and Guđmundsson do, especially in a well esteemed journal like World Archaeology. Probably urged by the drive to be the first persons ever to have proposed an explanation for the importance of walrus hunting for the discovery of Greenland, it is rather sad, when such self-promotion bases upon misquotation, misinformation and at most wishful thinking.

walrus_hunter_1911.jpg

Probably a non-Landnam situation

In future examinations on walrus hunting and trade in the North Atlantic, it has to be taken into account that some of the walruses, whose tusks are the focus of attention,  can be ascribed to animals who lived and had breeding grounds in Iceland long before humans settled in Iceland. Thus dating of the material analysed is essential, if not more crucial than establishing whether the animal lived in Iceland or not. Dr. Bjarni F. Einarsson has very correctly pointed this out, while his colleagues in Iceland and their American associates omitted that important detail and instead referred to his work writing that it was in line with their own.

The Icelandic authors of the article in World Archaeology also left out information about an ongoing project in Iceland, which aims at dating archaeological as well as stray remains and finds of Walrus found in Iceland. That project has archaeologist Bjarni F. Einarsson as a partner (see here, here and here). The Icelandic project is doing what the study presented in World Archaeology should have done before the quest for a method to pinpoint the origin of the walrus was established. There is no sense in finding the origin of walrus tusks of the Viking era, if the tusks are more than 1000 years older. Why the the Icelandic authors of the study in World Archaeology didn´t try to establish contacts with the ongoing project in Iceland to achieve the best methodological results, is very difficult to understand.

An English translation and publication of Bjarni F. Einarsson´s article from 2011 would be important. Possibly his Icelandic colleagues would then understand it better, as they have obviously become so alienated from Icelandic that they cannot quote from it correctly. Collaboration is always important, but parts of the walrus-study presented in World Archaeology was not about collaboration at all.

Vilhjálmur Örn Vilhjálmsson, 6 February - 2016

where_s_walrus.jpg

He's obviously celebrating being the reason for the Landnam, but possibly a bit too early.


Tapađ fé og fundiđ

_rihyrndur_hrutur_b.jpg

Ţríhyrndur, íslenskur hrútur birtist skyndilega í Frakklandi á síđari hluta 18. aldar. Nánar tiltekiđ um 1760. Taliđ er ađ hann hafi lamb ađ aldri hlaupiđ í franskt skip landmćlingamanna og siglt utan og forframast; jafnvel orđiđ forystusauđur í Frakklandi.

Hann endađi ţví miđur sína ţríhyrndu ćvi sem ragout í Bastillunni, enda hafđi hann allt á hornum sér.

Einum fremsta náttúrufrćđingi Frakklands, greifanum Georges-Louis Leclerc, comte du Buffon, ţótti hinn íslenski Móri svo föngulegur ađ hann lét eilífa hann á mynd og birti í stórverki sínu um dýrafrćđi í fjölda binda: "Histoire naturelle, générale et particuličre" (1749-1788). Var ţađ í fyrsta sinn sem íslenski sauđasvipurinn birtist á bók. Síđar birtust eftirmyndir af honum í öđrum ritum, frönskum, enskum og ţýskum.

Tel ég víst ađ hrútur ţessi hafi veriđ ćttađur af Skagaströnd og hafi svarađ nafninu Erlendur. Gamansamur og gáfulegur glampinn í augum skepnunnar gćti bent til ţess, enda er fyndnasta fé landsins ćttađ af Skagaströnd.

Ţess ber ađ geta, ađ haft hefur veriđ samband viđ fornleifaráđuneytiđ og forystusauđ ţess til ađ freista ţess ađ bjarga ţeim ţríhyrnda úr útlegđinni. Sigmundur Davíđ var stuttur í spuna og kćrir sig kollóttan um ţennan vanskapnađ og taldi hann of útlenskan fyrir sinn smekk. Líklega er bannađ ađ flytja inn slíka forframađa dilka vegna smithćttu sem gćti valdiđ hruni í stofni heimalninga og sparđatínslumanna.

Ţeir sem enn kynnu ađ sakna ţríhyrnda Móra eru beđnir ađ hafa samband viđ Fornleif eđa Hollande yfirhafnarstjóra, og vera hvorki lođnir í máli né teygja lopann um of.


Ţjóđum líka ţínir haukar (1. hluti)

tapet_3_1250642.jpg

Allvaldr, dýrkask út međ Serkjum
innan lands af mildi ţinni.
Ţjóđum líka ţínir haukar
ţađra allt međ Blálands jađri.
Víđa hrjóta veglig mćti
vćgđarlaust af yđrum frćgđum.
Hollar prýđa heiminn allan
hnossir ţínar, mćrđar tínir.

Ţannig orti Sturla Ţórđarson (1214-1284) lögsögumađur og skáld mjög fleđulega í hrynhendu sinni til Hákons konung gamla Hákonarson (1204-1263). Hans bestu haukar voru íslenskir og gaf Hákon einnig öđrum konungum Íslandsfálka í tćkifćrisgjafir, jafnvel sultaninum í Túnis á Blálandi (Afríku). Íslenskir fálkar ţóttu fyrir utan ađ vera einstaklega góđir veiđifálkar (geirfálkar) og bera af í fegurđ.

tapet_2.jpg

Íslandsfálkinn, (einnig nefndur valur, geirfálki, fjörsungur, forseti og gollungur), er annálađur fugl. Viđ ţekkjum hann öll af gömlu skjaldamerki Íslands, af fálkaorđunni, og hugleikinn er hann ákveđnum stjórnmálasamtökum, knattspyrnuliđi , sem og ţjófum sem stundađ hafa eggjatöku á Íslandi um langan aldur.

 

Íslandsfálkinn (Falco rusticolus islandicus) er ein deilitegund fálka, náskyldur hvítfálkanum (Falco rusticolus candidans), sem m.a. verpir á Grćnlandi en á stundum á Íslandi, ţar sem hann hefur blandađ geđi viđ íslenska fálka. Samkvćmt Skúla fógeta var ţađ ţannig ađ á stundum voru einstaka ungar í hreiđrum hvítari en íslenskir fálkar. Munu "flugfálkar" frá Grćnlandi hafa boriđ ábyrgđ á ţví ástandi, sem ekki ţótti leitt, ţví miklu hćrra verđ fékkst á miđöldum fyrir hvítan fálka en ţau afbrigđi sem grárri voru. (Hér má til dćmis lesa meira um dýrafrćđilega atriđi). En hér í áframhaldinu skal grafiđ dýpra í sögu íslenska fálkans ađ hćtti Fornleifs.

Útflutningur eđa höfđingjasleikjuháttur?

Viđ vitum lítiđ um útflutning á fálkum frá Íslandi frá ţví ađ land var numiđ og sumir segja fyrr, ţar til á 12. öld. En voru fálkar ađeins gefnir sem konungagjafir, eđa var útflutningurinn stórtćkari? Tillaga Einars Eyjólfssonar Ţverćings, sem stakk upp á ţví á Alţingi ađ senda fálka til Ólafs Konungs Haraldssonar hins helga(995-1030) sem seildist eftir Grímsey, gćti bent til ţess ađ menn hafi veriđ farnir ađ flytja út fálka frá Íslandi löngu fyrir 12. öld. Ţađ gera líka ákvćđi Grágásar um ađ menn megi ekki veiđa fálka á jörđum annarra manna. Slíkt bann var reyndar líka viđ veiđum á gćs og álftum.

Fyrsta örugga heimildin sem viđ höfum um íslenska fálka er hins vegar skrif Giraldus Cambrensis, öđru nafni Gerald de Berry (frá Wales), sem í riti sínu Topographia Hibernica (frá ţví um 1185) upplýsir ţetta: Haec terra girofalcones et accipitres grandes et generosos gigmit et mittit/Ţetta land gefur og sendir okkur stóra og gjöfula veiđi fálka og hauka.

Áriđ 1223 og 1225 sendir fyrrnefndur Hákon gamli, sem ţá var ungur mađur á konungsstóli, Heinreki III Englandskonungi fálka. Fyrst fékk Heinrekur 6 fugla en í síđari sendingunni voru ţeir 13 talsins, ţar af 3 hvítir. Í bréfum kemur fram, ađ Hákon haf sent menn sína fyrir tveimur árum til Íslands til ţess ađ veiđa ţar fugla handa Heinreki konungi. Hafi menn ţessir orđiđ ađ ţola ótrúlegt hungur og kulda í íshafinu, og séu ţeir nýlega komnir aftur međ fugla ţá, sem ţeir hafi veitt. Hákon biđur Hinrik ađ taka á móti ţessum fálkum međ sömu vinsemd og ţeir vćru gefnir og bćtir viđ í bréfi sínu - og nú upp međ latínuorđabćkurnar: si aliquam hujusmodi cuam habueritis, sicut pater vester et predcessores vestri habuerunt, qui aves Islandiccas carias quam aurum et argenum amplexari dicebantur. Ţeir sem eikki eiga latínuorđabćkur geta atađ músinni blítt á textann og ţá birtist ţýđingin: "Ef ţér metiđ ţetta á líkan máta og fađir yđar og fyrirrennarar gerđu ţađ, en um ţá hefur sagt veriđ ađ ţeir teldu íslenska fugla dýrmćtari en en gull og silfur". Ţessi upplýsing gćti bent til ţess ađ fálkar hefđu borist frá Íslandi til Noregs og ţađan til annarra landa í langan tíma og veriđ sumum Íslendingum góđ tekjulind, ţegar norskir veiđimenn konungs voru ţá ekki ađ stunda ólöglegar veiđar í landinu eins og ţćr sem Hákon lýsti fyrir Heinreki konungi. Ţađ er ekki rétt sem sumir íslenskir sagnaţulir, t.d. Árni Óla, hafa haldiđ fram, ađ Hákon konungur hafi sent fálkaveiđimennina til Íslands ţegar hann var konungur Íslands. Ţađ varđ hann ekki fyrr en einu ári áđur en hann dó áriđ 1263, ári eftir ađ Gamli sáttmáli varđ til. Fálkaveiđi Hákons á Íslandi átti sér hins vegar stađ á 3. ártug 13. aldar.

vatican_1249461.jpg

Úr De Arte Venendi cum Avibus, fálkabók Friđriks 2.

Friđrik II Ţýskalandskeisari (d. 1250) og jafnframt konungur Jórsala og Sikileyjar var einnig hrifinn af íslenskum fálkum og ritađi um ţá lofsorđum í bók sinni De Arte Venandi cum Avibus, "Listin ađ veiđa međ fuglum". Í handriti Friđriks, sem ritađ var á Sikiley og myndskreytt, er greint frá íslenskum fálum sem bestum allra fugla/sunt meliores omnibus aliis. Friđrik II náđi sér einnig í önnur dýr af Norđurslóđum eins og kunnugt er, t.d. Hvítabjörn. Einn slíkan fékk hann ađ gjöf áriđ 1230 og hann gaf sultaninum af Egyptalandi Malik al-Kamil (sem var Kúrdi) björn. Hann var líklega sá sami sem Serklendingur sem Sturla Ţórđarson orti um í dróttkvćđi sínu handa Hákoni gamla. Dýriđ kom til Damaskus áriđ 1233 eđa 1234 samkvćmt annálaritaranum Kitab al-Wafi, sem einnig var ţekktur sem Safadi. Fyrir hvítabjörninn fékk Friđrik keisarinn gíraffa. Sultaninn á Egyptalandi hafđi einnig í byrjun 13. aldar fengiđ forláta skinn af hvítabjörnum samkvćmt annálaritaranum og ljóskáldinu Ibn Said al Maghribi. Makalaus var ţessi áhugi á dýrum međal heldri manna fortíđarinnar. Heinrekur III Englandskonungur sem einnig fékk Íslandsfálka átti líka hvítabjörn samkvćmt heimildum góđum og mun sem Hákon Noregskonungur hafa gefiđ honum björninn. Björn og fálki hét konungspakkinn í ţá daga.  Heinrekur III tjóđrađi björninn í Tower of London og á tyllidögum fékk björninn ađ synda í Thamesá og veiđa sér fisk (hlekkur). Henry var mikill "dýravinur" og átti líka fíl.

kupa_pals_1250643.jpg

Páll Biskup Jónsson í Skálholti (d. 1211) (sjá mynd t.v.) mun einnig hafa veriđ ötull viđ ađ senda fálka til vina sinna erlendis, t.d. erkibiskupsins í Niđarósi.

Eftir ađ Íslendingar glopruđu frelsi sínu í hendur norskra konunga, má sjá af ritheimildum ađ eftirspurnin eftir fálkum hélt áfram ađ vera mikil. Jónsbókarákvćđi endurspegla ţađ líka: Konungur má láta veiđa vali á hvers manns jörđu, er hann vill ok leggja verđ eptir, utan á kirkjueignum. Var lengi deilt um ţetta og annađ sem auđtrúa Íslendingar misstu í hendur konungsvalds, en endanlega var ţessum lögum ţröngvađ upp á íslenska landsölumenn og ađra minnst megandi áriđ 1277.

Síđan ţagnar fálkasaga Íslendinga um tíma eins og svo margt annađ sem tínst hefur og gloprast niđur, og ekkert heyrist af Íslandsfálkum fyrr en í tollaskjölum í bćnum Kings Lynn í Norfolk áriđ 1518: pro uno Geffaucon cust xii d./fyrir einn veiđifálka 12 d. tollur). Ţetta ţýđir ţó ekki ađ fálkar hafi ekki veriđ útflutningsvara frá Íslandi eins og fyrr og síđar.

Líkur hér fyrsta hluta fálkasögu Fornleifs.

Nokkrar heimildir:

Árni Óla 1967. Fálkahúsiđ og Fálkaverslun Koungs. Lesbók Morgunblađsins 42. tbl. 19.11.1967, bls. 6-7;12.

Björn Ţórđarson 1924: Íslenzkir fálkar og fálkaveiđar fyrrum. Iđunn VIII, 4, bls. 266-295. (Sjá hér).

KL: Kulturhistorisk Leksikon for Nordisk Middelalder, bd. 4: Falkar, dálkur 142-154.

Handritiđ: Pal. lat. 1071: Friđrik II (1194-1250): De Arte Venandi cum Avibus ca. 1258-1266. Biblioteca Apostolica Vaticana. (Sjá hér).

Vilhjálmur Ţ. Gíslason 1947: Bessastađir; Ţćttir úr sögu höfuđbóls. Bókaútgáfan Norđri Akureyri.

 
Örlítill fróđleikur um fornleifafrćđi fálkaveiđa og fálkahalds á miđöldum: hér og hér.
falenbuch_friederich_ii.jpgMynd úr fálkabók Friđriks 2.
Tvćr efstu myndirnar sýna fálkaveiđar á Bayeaux reflinum sem saumađur var af nunnum á Englandi fyrir Odo biskup í Bayeaux sem var bróđir Vilhjálms sigursćla. Refillinn er nú varđveittur í Bayeaux í Frakklandi.

Kamban og kalkúnninn

800px-Gefaelschtes-Truthahnfries-Ausschnitt

Ţađ fer ađ líđa ađ jólum og ţá falla oft margir kalkúnar. Guđmundur Kamban var mikill áhugamađur um kalkúna og alveg er ég viss um ađ Sveinn Einarsson hafi sagt frá ţví í bók sinni um Kamban. En hvađ sem ţví líđur, ţá lćt ég söguna flakka hér, enda hef ég ekki lesiđ bókina hans Sveins.

Áriđ 1888 fékk forvörđurinn August Olbers ţann starfa ađ forverja kalkmálverk í dómkirkjunni í Slésvík. Olbers var Ólafur forvörđur síns tíma, en ekki eins vandađur af međölum og Óli falsarabani nútímans. Olbers tók sig til og málađi stóra kalkúna hátt uppi viđ kirkjuhvelfinguna, kalkúna sem aldrei höfđu veriđ ţar áđur (sjá mynd). Enginn tók eftir ţessum nýju kalkúnum sem bćtt var viđ meistarastykki frá 14. öld.

Í byrjun árs 1939 fékk prófessor Fey frá Lübeck ţann starfa ađ forverja kalkmálverkin í dómkirkjunni, en vegna veikleika ţessa prófessors og eins samstarfsmanna hans, sem hét Lothar Malskat, fjölgađi nú kalkúnunum um helming.

Ţađ fréttist í ţetta sinn fljótt ađ kalkúnshanar vćru efst uppi á veggnum undir kirkjuloftinu í Slésvík, og ţótti mönnum ţađ mjög merkilegt. Áđur en menn vissu af, var heimsfrćgur Íslendingur orđinn ađ helsta sérfrćđingi nasista í kalkúnunum í Slésvík á miđöldum. Ţađ var enginn annar en "Prófessor" Guđmundur Kamban. Prófessorstitlinum klíndu Ţjóđverjar alltaf á Kamban, án ţess ađ Kamban vćri ađ fúlsa viđ ţví. Ţar var hann ekkert öđruvísi en margur landi hans sem hefur gengiđ kinnrođalaust međ falstitil.

header-schwahl

Kamban tjáđi sig um kalkúnana, Die Truthahnen, í dómkirkjunni í skrifađi grein sem birtist í nasistafjölmiđlum um hvernig kalkúnninn hafđi borist frá Vesturheimi til Evrópu međ Íslendingum (sjá hér). Kamban taldi víst, ađ kalkúnarnir hefđu veriđ veiddir af norrćnum mönnum og teknir međ til Grćnlands, fyrst og fremst karlfuglar, hanar, sem voru sterkari til feđralaga en kvenfuglinn. Myndir hrappanna Feys, Malskats og Olbers voru einmitt af kalkúna-hönum. 

Kamban taldi, ađ forfeđur sínir hefđu haft fuglana sér til matar á langferđum sínum frá Vesturheimi og ţannig hefđu ţeir náđ til Evrópu, löngu, löngu áđur en Kólumbus lagđi sér til munns "safaríkar" kalkúnabringur.

Lothar Malskat

Lothar Malskat (1913-1988) var frćgur falsari og falsađi annađ en kalk- og Kalkúnsmálverk. Grallaralegur var hann. Hann var mest leiđur yfir ţví ađ prófessor Fey hefđi fengiđ mestan heiđur fyrir myndverkin af kalkúnunum í Slésvík. Fey fékk 20 mánuđi í steininum en Malskat ađeins 18. (sjá)

Ţannig var nú Kamban, íslenskur rugludallur, sem fólk vill hefja til skýjanna áriđ 2013. Áriđ 1952 viđurkenndi Lothar Malskat fyrir rétti í Lýbíku ađ hann hefđi bćtt viđ kalkúnum á kirkjuloftinu í dómkirkjunni í Slésvík áriđ 1938, og enn er hćgt ađ sjá Kambanskalkúnana, ţví menn ákváđu ađ fjarlćga ekki fölsunina eins og gert var viđ ađrar falsanir sem Malskat málađi í Maríukirkjunni í Lýbíku.

Ég vona ađ Sveinn Einarsson sé mér ekki gaggandi reiđur fyrir birta efni sem hann hlýtur ađ vera međ í bókinni sinni um Kamban. Leggur Fornleifur hér međ til ađ Ţakkargjörđarhátíđin, Thanks Giving, sem ameríkaníserađir Íslendingar eru farnir ađ halda í miklum mćli, verđi héđan í frá kölluđ Kambansvaka, til heiđurs ţessum fremsta sérfrćđingi ţjóđarinnar í kalkúnum, sem einnig átti líf dansk gyđings á samviskunni.

Turkey

Kambankambankambankaka


Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband