Bláklćdd kona en fáklćdd

blaklaedd_og_faklaedd.jpg

Ritdómur


Nýlega fékk ég í hendur sýningarritiđ Bláklćdda konan - Ný rannsókn á fornu kumli (2015, 72 bls.). Bókin, sem er "tvítyngd", íslensk/ensk, tengist sýningu á Ţjóminjasafni Íslands endurrannsóknum á leifum úr kumli konu sem fannst á Litlu-Ketilsstöđum í Hjaltastađaţinghá áriđ 1938. Bókin kom út meira en tveimur mánuđum eftir ađ sýningin var opnuđ. Ég hef ekki haft tök á ađ sjá sýninguna, en nú hef ég lesiđ Bláklćddu Konuna.

Í dag, 29.8.2015, er málţing um rannsóknina á Ţjóđminjasafni Íslands. Ţetta er innlegg mitt til ţess. Fariđ og spyrjiđ frćđimennina úr spjörunum bláu, en lesiđ fyrst ţetta ţótt langt sé:

Embćttismenn og frćđilegir ráđgjafar

Bókin hefst á heldur hástemmdum inngangsorđum embćttismanns, Margrétar Hallgrímsdóttur sagnfrćđings og ţjóđminjavarđar. Ţví miđur tel ég samlíkingar ţjóđminjavarđar á ţessu kumli og rannsóknum á ţví viđ leifar "mýrarmannanna" Grauballe- og Tollundmannanna í Danmörku algjörlega út í hött. Margrét Hallgrímsdóttir líkir einnig leifum konunnar frá Ketilsstöđum viđ rannsóknir á Ötzi, "Ísmanninum" sem fannst í ítölsku ölpunum áriđ 1991. Ţađ er víst orđum of aukiđ, ţví miđađ viđ allar ţćr rannsóknir sem menn hafa gert á Ötzi eđa mýrarlíkum í Danmörku, ţá eru rannsóknir á kjálka og andlitsholdi konunnar frá Litlu-Ketilsstöđum afar viđvaningslegar og óábyggilegar.

Miđađ viđ yfirlýsingar Ţjóđminjavarđar í blöđum fyrr í ár, ţar sem bláa konan var dregin inn í umrćđuna um 100 ára afmćli kosningarréttar kvenna á Íslandi (sjá hér), ţá ţykja mér niđurstöđurnar mjög rýrar og vel ţví ađ uppnefna blessađa konuna í kumlinu fáklćddu konuna, vegna ţess hve lítt bitastćđar niđurstöđurnar eru.

Eftir hátíđleika embćttiskonunnar kemur átorítetiđ í gervi Steinunn Kristjánsdóttir, sem Fornleifur skrifađi um í nýjustu grein sinni. Steinunn, sem er "frćđilegur ráđgjafi" viđ gerđ bókarinnar (skv. upplýsingu á bókarkápu) er međ stuttan inngang. Ekkert kemur frćđilega áhugavert fram í honum frekar en í kafla Söndru Sifjar Einarsdóttur sem tekur viđ keflinu og lýsir fundarsögu kumlsins. Ţó dáist ég ađ kafla Söndru um kyngreiningu út frá gripum. Ţar finn ég ţessa setningu sem mér finnst betri á ensku en á íslensku:

"Western ideas about two sexes- male and female - have often determined the interpretation of gender and gender identity in graves, where only the grave goods were taken into account:" 

Íslenska gerđin er öđruvísi og hefur orđiđ vestrćnar (Western) ađ einhverjum ástćđum veriđ fjarlćgt:

"Hugmyndir um tvö kyn, karlkyn og kvenkyn, hafa oft ráđiđ túlkunum á kyni og kyngervi einstaklinga ţar sem ađeins hefur veriđ stuđst viđ haugfé í gröfum ţeirra".

Vissulega féll ég karlfauskurinn í ţessa "Western idea" gryfju, sem ađeins sér tvö kyn og geng nćstum út frá ţví međ vissu ađ skálaspennurnar í kumlinu frá Ketilsstöđum hafi ekki tilheyrt karli. Ég hugsađi ekki einu sinni til ţess ađ ţarna hafđi veriđ grafinn bláklćdd LBGT-persóna (Lesbian, Bisexual, Gay, Transsexual). Eins er ég svo ómodern í hugsun, ađ ţegar ég hef velt fyrir mér miklu fjölda perla í kumlum íslenskra karla er meiri en međal annarra norrćnna karla á víkingaöld, ţá ályktađi ég ekki út frá "kveifarlegum" gripum eins og perlum, ađ karlarnir hafi veriđ bi, trans eđa gay. Ég veit ađ perlur finnast einnig í miklum mćli í gröfum samískra karla og sé meiri ástćđu til ađ tengja ţađ ţeim perlugleđi íslenskra karla.

Ég reyni ađ varast ađ líta ekki menningarheima fyrir 1000 árum síđan međ menningargleraugum míns eigin samtíma. Er ţađ greinilega komiđ úr tísku. Ţess vegna tel ég ţađ vera gott ađ hćgt sé ađ kyngreina međ öđru en perlum. En ţriđja kyniđ+ í fornleifum verđur víst seint fundiđ međ líffrćđilegum ađferđum frekar en fjölda perla - enda skiptir ţađ víst afar litlu máli, nú ţegar viđ vitum ađ einstaklingurinn í gröfinni á Litlu-Ketilsstöđum var kona. Öđru máli hefđi ţađ gegnt hefđi hún fengiđ sverđ međ sér í kumliđ. Ţá hefđu runniđ á mig tvćr grímum. En ţađ er samt fyndiđ, ađ um ţađ bil 20 árum eftir ađ kynjafrćđi fór úr tísku úti í heimi, ţá eru sumir íslenskir fornleifafrćđingar á kafi í slíku.

ketilsta_ir_skalaspennur_1268373.jpg

Klćđnađur og skart

Michčle Hayeur Smith ritar mjög mikilvćgan kafla um klćđnađ, skartgripi og textíla. Ţar er lopinn ţví miđur teygđur meira en ástćđa er til. Hvađ varđar kopargripi, tvćr skálanćlur og ţríblađa nćlu, sem fundust í kumlinu, er ljóst, ađ viđtekin, gerđarfrćđileg aldursgreining ţeirra kemur ekki heim og saman viđ geislakolsgreiningar (AMS-greininga) á efniviđi úr kumlinu (sjá neđar). Brjóstnćlurnar eru af gerđ sem mismunandi sérfrćđingar hafa međ góđri vissu og miklum samanburđargreiningum aldursgreint til 10. aldar og frekast til miđbiks aldarinnar og síđari hluta hennar. 

Ţótt kaflinn eigi ađ sögn líka ađ fjalla um perlur er eftirfarandi setning allt og sumt sem um ţćr er ritađ, en aftar í bókinni er  yfirlit yfir haugfé, ţar sem ţćr eru einnig nefndar á ţennan hátt: 

"Ţá gćti konan frá Ketilsstöđum hafa átt ćttir ađ rekja til meginlands Evrópu. Hún bar reyndar perlufesti [Aths. Fornleifs: sem hér fyrrum var kallađ sörvi af Kristjáni Eldjárn] sem hefur hangiđ á milli brjóstnćlanna tveggja, og sumar benda til tengsla viđ sunnanvert Miđjarđarhafssvćđiđ."

Mér til mikillar furđu er ţessi setning öđruvísi á enskunni:

"The woman from Ketilsstađir may have had a family connection with continental Europe. She was actually adorned with beads that would have hung between her two brooches and some of these beads also suggest possible exchange with the southern Mediterranean".

Ţessar upplýsingar mismunandi. Af hverju? Svör óskast.

Á blađsíđu 65 er svo endurtekin upplýsingin um ađ perlurnar séu frá Suđur-Evrópu og ţví er meira ađ segja haldiđ fram ađ ađrar séu jafnvel enn lengra ađ komnar og sagt er ađ " aldursgreining perlnanna bendir til ađ ţćr séu frá 10. öld. Vitnađ er í mastersritgerđ viđ HÍ frá 2005 eftir Elínu Ósk Hreiđarsdóttur, sem ber heitiđ Íslenskar perlur frá Víkingaöld. Ţar kárnar gamaniđ fyrir mig, ţví sú ritgerđ er ekki ađgengileg á netinu eins og margar MA ritgerđir í fornleifafrćđi á Íslandi. Rökin sem vitnađ er í er ekki hćgt ađ sjá. Ţađ eru ekki góđ vísindi.

perlur_ketilssta_ir_1268393.jpg

Mynd úr bókinni. Stóra perlan svarta, er úr tálgukoli (gagati, sem á ensku kallast jet). Hún er mjög líklega komin frá Bretlandseyjum. Á myndinni sést ekki stór perla úr rafi sem fannst í kumlinu. Hinar perlurnar eru úr gleri. Sumar perlurnar voru gerđar á Norđurlöndum/Norđur-Evrópu, en t.d. litla grćna perlan og málmlituđu perlurnar (svk. "segmented metal foiled glass beads") eru ćttađar frá botni Miđjarđarhafs.

Ţetta er auđvitađ meinloka. Ég hef boriđ perlurnar undir fremsta sérfrćđing Dana í perlum á víkingaöld, Claus Feveile, og hann telur ekki ađ perlurnar gefi ástćđu til ađ tengja ţćr uppruna ţeirra sem báru ţćr, ţó viđ vitum vel ađ málţynnuperlurnar og grćnu perlurnar í sörvinu séu komnar - já, í milljarđatali-  frá Miđausturlöndum, og hafa ţađan borist allt austur til Indónesíu, suđur til Madagaskar og norđur til Íslands, og ef ég sá rétt um daginn, alla leiđ til Ameríku. Ţćr geta veriđ miklu eldri en frá 10. öld en hafa veriđ í umferđ lengi, áđur en ţćr bárust til Íslands. Ţađ hefur ekkert međ uppruna fólks á Íslandi ađ gera hvort perlurnar eru frá "Suđur-Evrópu" eđa "lengra ađ komnar", en ţađ skilur Michčle Hayeur Smith greinilega ekki. Perlur voru ein algengasta verslunarvaran á Járnöld og Víkingaöld! Í stađ ţess ađ vitna í MA ritgerđ á íslensku, hefđi hún átt ađ ţekkja grundvallarverk Johans Callmers frá 1977 um glerperlur og greinar Claus Feveiles og annarra um perlur í Danmörku. Höfundur kaflans um klćđnađ og skreyti hefur greinilega ekki grundvallarţekkingu á ţví sem hún ritar um.

Ég hafđi einnig samband viđ Elínu Ósk Hreiđarsdóttur til ţess ađ sjá, hvort ţetta rugl var frá henni komiđ. Svo er ekki. Haft hafđi veriđ samband viđ hana út af sýningunni og beđiđ um leyfi til ađ vitna í mastersritgerđ hennar og hún hins vegar beđin um álit á einhverju atriđum ţessu viđkomandi. Ţađ voru mismunandi ađilar frá Ţjóđminjasafni sem höfđu samband viđ hana oftar en einu sinni. Bauđst hún til ţess ađ kíkja aftur á ţćr upplýsingar sem hún hafđi undir höndum um perlurnar eđa kíkja lauslega á perlurnar aftur og taka saman eitthvađ um efniđ fyrir sýningu/bók, en ţađ var ekki áhugi á slíku. Henni var heldur ekki bođiđ ađ lesa ţađ sem endađi í sýningu eđa bók um perlurnar og henni ekki send bókin. Ţađ eru eru einfaldlega óásćttanleg vinnubrögđ og Ţjóđminjaverđi og safni henni til lítillar frćgđar!

Ţrátt fyrir allt ţetta spin í ţessum kafla bókarinnar um klćđnađ konunnar. Ţađ leikur enginn vafi á ţví, ađ konan hafi veriđ bláklćdd og upplýst er ađ ţađ hafi einnig veriđ liturinn á vefnađi sem hefur fundist í 65% kumla kvenna á Íslandi. Ţví miđur er ekki upplýst, hvort ţađ sé í kumlum ţar sem fundist hafa vefnađarleifar, eđa 65% allra kumla. Litarefniđ er úr plöntu sem kallast Litunarklukka (Isatis tinctoria)

Aldurinn

Aldursgreininguna á kumlinu kynnir eiginmađur Michčle Heyeur Smith, Kevin Smith. Kevin er drengur góđur sem er íslenskum fornleifafrćđingum vel kunnur. Ungur ađ árum lagđi prófessor einn í New York, Thomas H. McGovern hann í einelti, ţar sem McGovern taldi ekki Ísland vera big enough for both of them. Ţađ er önnur saga og ljótari, sem bráđlega verđur sögđ.

Strax ţegar ég sé ađ greiningarnar hafa veriđ gerđar hjá Beta-laboratories, fer mađur ađ efast. Ţetta er fyrirtćki sem selur greiningar og fóru löngum ekki allt of góđar sögur af ţví. En ţar sem bćđi eru gerđar δ13C mćlingar og ađrar nauđsynlegar leiđréttingar fyrir viđskiptavinina Beta í dag og ađ ţetta er AMS greining, ţá hljóta ađ vera ađrir og betri tímar. Ţađ er ţó ljóst, ađ Kevin Smith fremur ţađ sem ég kalla elastic statistics (teygjutölfrćđi). Ţađ er ekkert viđ greiningarnar ţrjár sem  ég hef einnig rennt í gegnum OX-forritiđ sem er hćgt ađ gerast notandi ađ á netinu, sem gefur ástćđu til ađ álykta annađ en ađ ullin sem greind hefur veriđ hafi vaxiđ á rollum sem uppi voru á 9. öld. Enn síđur ađ tönnin (kollageniđ í tönninni úr bláklćddu konunni sem greind var hafi veriđ á lífi og nýst henni fram á 10. öld, líkt og Kevin Smith vill halda fram. Ţađ er 90% rökleysa.

ketill_1.jpgketill_2.jpg

ketill_3.jpg

Samkvćmt leiđréttum og kalíbreruđum AMS greiningunum er ađeins 3,5% líkur á ţví ađ konan hafi veriđ uppi í byrjun 10. aldar líkt og Kevin Smith heldur ţó fram ađ sé líklegast ađ hafi veriđ sá tími sem hún lést á. 89% líkur eru hins vegar á ţví ađ hún hafi veriđ uppi á 9. öld, skv. AMS-greiningunum.

Međ aldursgreininguna á nćlunum í kumlinu í huga, tel ég ţó líklegast ađ vandamáliđ sé enn sem áđur óáreiđanleiki C-14 greininga á íslensku efni, sem er mikiđ vandamál fyrir íslenska fornleifafrćđi. Nćlur í kumlinu á Litlu-Ketilsstöđum , sem m.a. er hćgt ađ  aldursgreina međ samhengisgreiningum međ dagssettri arabískri mynt, annarri mynt og gripum međ ţekktan aldur er ađ mínu mati áreiđanlegri aldursgreining en ţessar ţrjár greiningar. Konan sem heygđ var á Ketilsstöđum dó ađ mínu mati á 10. öld, ţó svo ađ tölfrćđilega séu viđ mćlingu geislakols greinilega meiri líkur á ţví ađ hún hafi látist á seinni hluta 9. öld. Kevin Smith hefur ţví miđur ekki tekiđ á ţessum greinilega ósamrćmi. Konan og fötin hennar urđu til á 9. öld, ef trúa má AMS-greiningunum frá Beta-Lab, međan ađ skartgripir hennar voru í tísku á 10. öld. Ţađ er skrítiđ, ekki satt?

Líkamsmannfrćđin

Svo kemur merkilegasta grein ritlingsins, en hún er eftir Joe W. Walser hinn ţriđja, sem er međ MSc gráđu frá Durham University á Englandi norđanverđu, ţar sem ég vann veturlangt áriđ 1988-89 ađ doktorsverkefni mínu. Joe er einn ţessara manna sem leitar svara í beinunum. Út frá lengd lćrleggs ţeirrar bláu kemst hann ađ ţeirri niđurstöđu, ađ hún hafi veriđ 44-50 kg. ađ ţyngd og 147-159 ađ hćđ. Enginn mannfrćđingur ađ viti, nema ţeir sem rannsaka morđ, myndu áćtla lengd og ţyngd á ţennan hátt. Mađur verđur ađ hafa önnur bein til ađ fá rétta mynd. Hans Christian Petersen mannfrćđi- og tölfrćđiprófessor viđ Syddansk Universitet i Ođinsvéum sem áriđ 1993 mćldi bein úr kumlum og kirkjugörđum á Ţjóđminjasafni Ísland (sjá hér), valdi t.d. ekki ađ álykta nokkuđ um hćđ konunnar í kumlinu á Litlu-Ketilsstöđum út frá einum lćrlegg. Hann hefur upplýst mig, ađ ţađ sé ekki hćgt nema međ mjög mikilli óvissu. BMI (body mass index) konunnar er einfaldlega ekki hćgt ađ reikna út frá einum lćrlegg.


Strontíum var ţađ heillin

Strontíum-greining er ađal tískufyrirbćriđ í dag. Sitt sýnist hverjum og hefur t.d. Prófessor Kaare Lund Rasmussen ved Institut for.. fyrrverandi super-professor og forstöđumađur C-14 rannsóknarstofu Danska Ţjóđminjsafnsins tjáđi mér nýlega, ađ hann telji oft ekki vera tölfrćđileg rök til stuđnings ţess ađ álykta um fćđingarstađ, ţann stađ sem fólk ólst upp fyrstu 4-5 árin, og ţađan ađ síđur uppruna fólks út frá strontíum-gyldum i greiningum á tönnum eđa öđru lífrćnu efni.

strontium_trelleborg_1268376.jpg

Víkingavirkiđ Trelleborg á vestanverđu Sjálandi var rannsakađ á 5. áratug síđustu aldar. Ţar fannst m.a. kirkjugarđur frá 11. öld, ţar sem grafnir voru hermenn Haraldar blátannar, ađ ţví ađ taliđ er. Fyrir nokkrum árum réđust menn í ađ rannsaka strontíum gildi í tönnum ţeirra sem lagđir hafa veriđ til hinstu hvílu á Trelleborg. Niđurstađan var túlkuđ á ţann veg, ađ meirihluti ţeirra sem ţar lćgju hefđu veriđ erlendir málaliđar, ţví ţeir voru ekki međ sömu strontíum gildin og mćld hafa veriđ á Trelleborg. Ályktađ var, ađ ţeir hefđu t.d. komiđ frá Póllandi eđa Noregi. Prófessor Kaare Lund Rasmussen eđlisfrćđingur telur ekki ađ ţađ sé tölfrćđilegur grundvöllur fyrir ţví ađ álykta á ţann hátt (persónulegar uppl.  17.8.2015). Nýlegar mćlingar á strontíum-gildum í Danmörku sýna svćđi međ miklu hćrra strontíum í jörđu, vatni, gróđri sem og í ţeim dýrum sem ţar lifa en viđ Trelleborg. Reyndar er svćđi, rétt hjá Trelleborg, sem er međ nćrri ţví eins há gildi og sumir einstaklingarnir á Trelleborg (rauđu svćđin á kortinu). En niđurstađan um erlenda málaliđa Haralds Blátannar er komin út í "heimsbókmenntirnar", ţó ţćr séu vćgast sagt hćpnar, og ţeir sem birt hafa ţessar niđurstöđur virđast eiga mjög erfitt međ ađ taka gagnrýni.

stronium_denmark_1268379.jpg

Áfram međ Stínu Bláu

Fyrr í sumar var ţví haldiđ fram í fjölmiđlum, ađ bláklćdda konan vćri frá Vestur-Skotlandi eđa hefđi aliđ manninn ţar á unga aldri. Eitthvađ hefur ţeirri niđurstöđu veriđ breytt fyrir bókina, ţví nú ályktar Joe Walser III, ađ ísótópagildi greiningarinnar séu dćmigerđ fyrir  vestur- og suđur England, Írland, Wales og Skosku eyjarnar.

Ţađ, ađ Joe heldur ađ strontíum-gildin í konunni sýni ađ hún hafi fyrstu ár sín búiđ á Skotlandi, Wales osfr., ţá segir ţađ ekkert um ćtterni hennar. Hún getur allt eins veriđ ćttuđ úr Noregi, ţó hún hafi fćđst á Skotlandi. Reyndar er ţađ nú svo, ađ Joe Walser III hefur ekki einu sinni haft fyrir ţví ađ upplýsa lesendur, hvađa strontíum-gildi konan hefur. En ef hann telur sig finna svipuđ gildi á Bretlandseyjum og fundust í tönn Ketilsstađakonunnar, ţá gćti hún alveg eins hafa fćđst og alist fyrstu ár sín upp í Noregi, ţví í Noregi eru strontíum gildi víđast hvar ekki ósvipuđ ţeim sem mćlast á Bretlandseyjum. Ef Joe skođar ţessa grein, sér hann ađ mćlingar á  Bretlandseyjum og í Noregi gefa svipađar niđurstöđur. Sú bláa gćti ţess vegna vel hafa fćđst og alist upp i Noregi, og ţví ekki ţađ?

Glćsilegasta, en sömuleiđis vitlausasta yfirlýsing bókarinnar kemur svo á bls. 53., ţar sem Walser skrifar:

"Sýni var tekiđ úr hćgra gagnaugabeini konunnar og sent til fornDNA greiningar hjá Íslenskri erfđargreiningu. Niđurstöđur ţessara rannsókna liggja ekki fyrir en ţćr gćtu veitt nánari upplýsingar um útlit konunnar, uppruna og búsetu."

Nema ađ menn finni smávćgilegan litningagalla sem t.d. veldur ţví ađ fólk er rauđhćrt og hefur ađ ţví er okkur hinum finnst ramma svitalykt, er algjörlega út í hött ađ álíta ađ hćgt sé ađ ákveđa eitt eđa neitt um " útlit" konunnar, nema ađ hún hafi veriđ haldin einhverjum erfđagalla (syndrómi) sem t.d. hefur bćklađ hana. Ađ sjá mannfrćđing sem álítur ađ fenótýpa (útlit fólks) geti ákvarđast 100% af genótypunni (erfđamenginu) er fjarstćđukennt. Vitaskuld geta DNA-rannsóknir hugsanlega sagt eitthvađ til um, hvort konan í kumlinu hafi veriđ t.d. negri eđa frá Miđausturlöndum, en eins og perlurnar, ţá sýnir DNA hennar ekki útlit hennar og ţađan af síđur nokkuđ um ţjóđerni (etnicitet).

Lokagrein ritsins er eftir Juliu Tubman, ungan forvörđ, og fjallar um forvörslu á holdsleifum af andliti konunnar. Ţar sem mig skortir ţekkingu á forvörslu, ţá verđ ég ađ sleppa mati mínu á ţví, enda sýnist mér vinnuađferđ Tubmans vera mjög yfirveguđ og nákvćm út frá lýsingum hennar.

Ţessi annars rýra útkoma, sem hefur veriđ sett upp sem sýning á Ţjóđminjasafni Íslands, og líkt viđ rannsóknir á Ötzi gamla í Ölpunum. Kumlkonan hefur meira ađ segja veriđ dregin inn í kvenréttindasögu Íslands, finnst mér ćrin ástćđa til ađ skýra bókina upp á nýtt: Fáklćdda konan er nafn međ rentu eftir međferđ frćđimannaliđsins á henni. Efniđ er rýrt og rúiđ.meira_rugl.jpgŢessi einkennilega myndaröđ fylgir grein Joe W. Walsers hins ţriđja um beinin (bls. 48-9). Hvernig getur líkamsmannfrćđingur međ virđingu fyrir sjálfum sér sćtt sig viđ ađ hold  og húđ sé teiknuđ yfir útlínur hauskúpuleifanna og án ţess ađ listamađurinn geri sér grein fyrir ţví ađ ţykkt mjúkra vefja á ýmsum stöđum á höfđi hefur veriđ rannsakađ skipulega af vísindamönnum um áratugaskeiđ og nota menn ţćr mćlingar ţegar útlit fólks er ákveđiđ út frá höfuđkúpu, t.d. í morđmálum? Mađurinn sem teiknar ţetta er vissulega ekki mannfrćđingur heldur Snorri Freyr Hilmarsson, hönnuđur sýningarinnar um bláu konuna, sem kannski er betur ţekktur fyrir ađ vera einn ađ hugmyndasmiđunum, ásamt Dr.in spe Sigmundi Davíđ Gunnlaugssyni forsćtisráđherra Íslands, á bak viđ verkefni sem stefnir ađ ţví ađ byggja fornleifar, t.d. heilan leikmyndabć í gömlum stíl á Selfossi. Ţađ hefur fariđ fyrir konunni á teikningum hans líkt og hinni hálfgömlu Selfoss hugaróranna, ađ konan sem hann skóp međ blýantinum er ákaflega óekta. Mér sýnist ađ ţarna sé komin landnámskerlingin á mjólkurfernum hér á árum áđur.

Ein dönsk grafskeiđ hlýtur ađ vera meira en nóg fyrir ţetta miđur glćsilega framtak í íslenskri fornleifafrćđi. Mér er meinilla viđ ađ búta niđur grafskeiđar til ađ gefa minna. Skeiđina fćr hönnuđur bókarinnar, Sigrún Sigvaldadóttir hjá Hunangi. Fornleifur gefur mest 6 skeiđar.1_grafskei.jpg

 

Ađ lokum syngur Leonard Cohen um the Famous blue Raincoat. Njótiđ nú snillinnar!

 


« Síđasta fćrsla | Nćsta fćrsla »

Athugasemdir

1 Smámynd: FORNLEIFUR

http://www.ruv.is/frett/ung-fyrir-thusund-arum cool

FORNLEIFUR, 30.9.2015 kl. 10:36

Bćta viđ athugasemd

Ekki er lengur hćgt ađ skrifa athugasemdir viđ fćrsluna, ţar sem tímamörk á athugasemdir eru liđin.

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband