Nýir tímar, breyttir siđir

Artifacts-From-The-Silver-007
 

Nýveriđ bárust mér drög ađ Leiđbeiningum um umhirđu forngripa. Skjal ţetta er upprunniđ á Ţjóđminjasafni Íslands. Ţađ lýsir óskum safnsins, á 150 ára afmćli sínu, um hvađ gera skal viđ jarđfundna forngripi úr fornleifarannsóknum, sem allir eiga ađ varđveitast á Ţjóđminjasafni Íslands, nema ef annađ sé tilgreint og ákveđiđ.

Ég fékk ţessa umsögn frá félagi sem ég er međlimur í, Forleifafrćđingafélagi Íslands, sem er eitt af tveimur félögum fornleifafrćđinga á Íslandi. Ég fékk skjaliđ harla seint, finnst mér, ţví ţađ á ađ rćđa um ţađ á morgun (29.1.2013), og félagiđ á ađ skila áliti til Ţjóđminjasafns ţann 1. febrúar nk.

Í fljótu bragđi sýnast mér drögin vera ágćt, ţótt vanda mćtti íslenskuna og varast endurtekningar. Nú á 21. öld verđum viđ ađ lúta fremstu kröfum um frágang á fornleifum og syndir forfeđranna má ekki endurtaka.

Mér er óneitanlega hugsađ til frágangsins á ýmsu ţví sem ég sá koma til Ţjóđminjasafnsins ţegar ég vann ţar frá 1993 til 1996. Ég uppfyllti langt frá ţćr reglur sem nú er ćtlunin ađ setja, ţegar ég afhenti fornleifar úr rannsóknum sem ég stýrđi, en ég gerđi ţađ eftir bestu getu og vitund. Ţađ gerđi líka Mjöll Snćsdóttir, er hún afhenti ţjóđminjasafni Íslands merka forngripi sem fundist höfđu viđ fornleifarannsóknir á Stóru-Borg sem fóru fram í fjölda ára undir hennar stjórn og á vegum Ţjóđminjafans Íslands. Ţví miđur hefur mikiđ magn forngripa ţađan eyđilagst á Ţjóđminjasafninu,  eftir ađ ţeir voru afhentir ţangađ. Ţar var um tíma enginn forvörđur og ţegar ţeir hófu loks störf var skađinn skeđur. Ţađ var menningarsögulegt stórslys.

Ég afhenti kassa af járngripum til forvörslu á Ţjóđminjasafni íslands áriđ 1984, í ţar til gerđum fundakössum sem ég hafđi fengiđ afhenta af forvörđum Ţjóđminjasafns Íslands, ţar sem mér hafđi veriđ lofuđ forvarsla á gripunum. Ţegar ég hóf ţar störf áriđ 1993, kom í ljós ađ járngripirnir sem fundust á Stöng áriđ 1984 lágu allir undir skemmdum. Ekkert hafđi veriđ gert síđan 1984. Áriđ 1984 var einn forvarđa Ţjóđminjasafnsins Kristín Sigurđardóttir, nýútnefndur forstöđumađur Minjaverndar Ríkisins.

Gripir sem finnast sýningarhćfir 

Stundum er mađur bara svo heppinn, ađ forngripir finnast svo ađ segja forvarđir.  Ţađ gerđist t.d. á Miđhúsum áriđ 1980. Silfriđ, sem fannst ţar, var óáfalliđ og forverđir ţurftu ađeins ađ bursta óhreinindi af gripunum. Kristján Eldjárn var mjög undrandi yfir ţessari ótrúlegu varđveislu og spurđu finnendur í ţaula út í ţađ. Ţór Magnússon Ţjóđminjavörđur hefđi örugglega falliđ á prófinu ef hann hefđi afhent silfursjóđinn á Ţjóđminjasafniđ í dag, ef hann hefđi gert ţađ eins og hann gerđi ţá. Samkvćmt ströngustu reglu Ţjóđminjasafnsins nú, hefđi hann alls ekki mátt setja sjóđinn í plastpoka ofan í stresstösku sína eins og hann gerđi samkvćmt ţví sem hann upplýsti. En hvađ á mađur ađ halda ţegar mađur finnur óáfalliđ silfur. Hvađ á mađur yfirleitt ađ gera ţegar mađur finnur óáfalliđ silfur í jörđu á Íslandi? Hingađ til hefur ţađ ţótt viđ hćfi ađ stinga höfđinu í sandinn í stađ ţess ađ spyrja spurninga.

Skýringar á ţví hvađ gjöra skal ef mađur finnur ááfalliđ silfur í jörđu vantar tilfinnanlega í nýjar leiđbeiningar Ţjóđminjasafns Íslands. Er ekki ósköp eđlilegt ađ hafa allan varann á, ef ţađ sem gerđist áriđ 1980 á Miđhúsum gerđist aftur. Ég hef ţví beđiđ félag mitt ađ beina ţeim breytingartillögum til Ţjóđminjasafns, ađ upplýst verđi hvađ gera skuli finni mađur óáfalliđ silfur í jörđu.

Eyđublöđ fyrir afhenta gripi og sýni 

Hvađ varđar eyđublađ yfir afhenta gripi og sýni sem Ţjóđminjaafniđ sendi einnig fagfélögum fornleifafrćđinga í nóvember sl., ţykir mér ţađ vera til sóma. En ég hafđi samt búist viđ einhverju öđru en einfaldri Excellskrá. Í ţví sambandi leyfi ég mér vinsamlegast ađ benda á, ađ jarđvegssýni sem ţjóđminjasafniđ lét taka af jarđvegi á Miđhúsum áriđ 1994 eru nú týnd - ekki til - og ekki skráđ inn í safniđ. Excell var reyndar til á ţeim tíma er sýnin voru tekin og er ţví engin afsökun fyrir ţví ađ sýni sem Ţjóđminjasafniđ lét taka séu horfin. Týndu jarđvegssýnin, sem voru frá Miđhúsum í Eiđaţinghá, höfđu aldrei veriđ rannsökuđ. Grunur leikur á ţví, ađ ţađ hafi veriđ notađ sem pottamold á Ţjóđminjasafni Íslands, en ekkert finnst heldur um ţađ á skrá eđa skjölum. Einn fremsti sérfrćđingur safnsins um silfur, ţjóđfrćđingurinn Lilja Árnadóttir vill ţó ekki enn tjá sig um máliđ.

Vitandi af slíku hvarfi, getum viđ fornleifafrćđingar nokkuđ fullvissađ okkur um, ađ Ţjóđminjasafniđ varđveiti ţađ sem afhent er til safnsins? Getur safniđ yfirleitt kastađ ţví á glć sem ţađ safnar, án ţess ađ stafkrókur sé til um ţađ á safninu? Samkvćmt nýjustu yfirlýsingum ţjóđminjavarđar á 150 ára afmćli safnsins er ţađ hćgt, án nokkurra frekari skýringa.

Safn verđur aldrei betra en ţađ fólk sem vinnur ţar.

Dćmi um nýlega og nokkuđ athyglisverđa forvörslu 

Á síđasta ári greindi ég frá fundi silfurbaugs í svonefndum Alţingisreit í Reykjavík. Á vefsíđu Ţjóđminjasafns er einnig greint frá ţessum fundi . Í myndasögu Ţjóđminjasafni er fyrst sýnd mynd af ţví er ungur fornleifafrćđingur er ađ grafa fram gripinn í felti.

Forleifauppgroftur-a-Althingisreit

Tekin hefur veriđ ákvörđun um ađ halda áfram uppgreftri á forvörsluverkstćđi Ţjóđminjasafns Íslands, og ţess vegna hefur gripurinn veriđ tekinn upp međ undirliggjandi mold, svo hćgt vćri ađ halda áfram nákvćmri rannsókn á honum. Svo sýnir Ţjóđminjasafniđ tvćr myndir af moldarkögglinum sem starfsmenn safnsins tóku međ sér í hús og bćtir viđ ţessari upplýsingu:

"Myndir sem sýna annars vegar moldarkökkinn og svo hins vegar ţegar búiđ er ađ hreinsa lausa mold ofan af honum, áđur en armbaugurinn var losađur úr honum. (Ljósm: Sandra Sif Einarsdóttir)."
armbaugur-2armbaugur-3

Takiđ hins vegar eftir ţví hvernig gripurinn leit út áđur en hann var tekinn upp sem "preparat". Var mikill jarđvegur ofan á honum ţá? Nei, ekki samkvćmt ţeim ljósmyndum sem hafa birst í fjölmiđlum.

Einnig má glögglega sjá á báđum myndunum, ađ köggullinn hefur brotnađ eftir ađ hann var tekinn upp og fćrđur á Ţjóđminjasafniđ, og er ţađ greinilega vegna ţess ađ preparatiđ hefur ekki veriđ styrkt međ gifsi, eins og tíđkast t.d. hér í Danmörku og á flestum öđrum stöđum í heiminum - nema á Ţjóđminjasafni Íslands.

Röntgenmynd af kögglinum sýnir ađ gripurinn hefur greinileg brotnađ ţar sem köggullinn hefur brotnađ.

Armbaugur Alţingi
Efst í ţessari fćrslu má sjá armbauga af sömu tegund og sá hringur sem fannst í Reykjavík. Ţeir fundust á Bretlandseyjum og eru frá ţví um 900 e.Kr.
Hér gleymdi forvörđur Ţjóđminjasafnsins ađ steypa sýniđ í gifs. Líklegast brotnađi hann ţess vegna, en gripurinn er í dag límdur saman.  Sjáiđ hér varđveisluna á silfri í Reykjavík. Hún er greinilega allt öđruvísi en fyrir Austan ţar sem silfur finnst óáfalliđ.

« Síđasta fćrsla | Nćsta fćrsla »

Athugasemdir

1 identicon

Ţetta er viđfangsefni ókunnugt mér, en áhugavert er ađ lesa lýsingu ţína á hvađ gerist viđ uppgröft á t.d. málmmunum og hvađ gera skuli til ađ minnka likur á slíku. Spurningin sem vaknar er hvort forsvaranlegt sé ađ stunda uppgröft á Íslandi á međan ekki er til stađar ađilar sem stundađ getađ forvörslu í Ţjóđminjasafni? Svona ef frá er talinn uppgröftur á stöđum sem eru ađ hverfa vegna sjávarrofs o.sv.frv.?

Ingimundur (IP-tala skráđ) 29.1.2013 kl. 08:15

2 identicon

Sćll Vilhjálmur

Ég vildi benda ţér ađ verklagsreglurnar voru settar upp á heimasíđu FFÍ 27. desember 2012, sjá hér http://fornleifafraedingafelagid.wordpress.com/2012/12/27/verklagsreglur-fra-thjodminjasafni-islands/ og á Fésbókarsíđu félagsins sama dag. Minnt hefur veriđ á reglurnar nokkrum sinnu á FB síđan ţá.

Reglurnar voru einnig stuttlega til umfjöllunar á ađalfundi félagsins líkt og sást í ađalfundarbođi sem sent var á félagsmenn, sjá hér http://fornleifafraedingafelagid.wordpress.com/2012/12/27/adalfundur-fornleifafraedingafelags-islands-2012/

Kveđja,

Albína

Albína Hulda Pálsdóttir (IP-tala skráđ) 29.1.2013 kl. 10:10

3 Smámynd: Vilhjálmur Örn Vilhjálmsson

Ţakka ţér fyrir ţessa upplýsingar Albína. Ég verđ ađ viđurkenna ađ langt er orđiđ síđan ađ ég hef fariđ inn á heimasíđu FFÍ. Ég er svo ónýtur ađ fara inn á FB. Er búinn ađ reikna ađ ég muni nota 1/10 af ţví sem eftir er ćvinnar til ţess, ef ég vćri eins vel "tengdur" og ađrir. Get notađ ţann tíma til annars. Ég verđ ađ viđurkenna ađ ég nota heldur ekki SMS. Finnst ţađ vera taugaveiklunareinkenni. Er nokkur furđa ađ mađur kallar ţetta blogg Fornleif.

Ég er hins vegar búinn ađ koma skođun minni opinberlega til skila og bíđ eftir svörum frá Ţjóđminjasafni Íslands.

Vilhjálmur Örn Vilhjálmsson, 29.1.2013 kl. 14:42

Bćta viđ athugasemd

Ekki er lengur hćgt ađ skrifa athugasemdir viđ fćrsluna, ţar sem tímamörk á athugasemdir eru liđin.

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband