Gyđingar í hverju húsi

BenThors

 

Áriđ 2004 birtist tímaritsgrein eftir mig sem bar heitiđ Iceland, the Jews, and Anti-Semitism, 1625-2004. Greinin innihélt stutta og hrađlesna sögu gyđinga á Íslandi. Ţar kom margt fram sem ekki hafđi veriđ vitađ eđa birt áđur, og annađ var leiđrétt. 

Fyrir útgáfu ţessarar greinar hafđi kaflinn um gyđinga í Íslandssögunni (hans Ţórs Whitehead) mest fjallađ um ađ Framsóknarmenn hafi veriđ verri viđ gyđingana en Sjálfstćđismenn - og ţađ er nú alls ekkert víst. Grein mín var langt frá ţví ađ vera tćmandi ritgjörđ og í henni voru reyndar nokkrar smávćgilegar villur. Greinin hefur einnig fengiđ gífurlega lesningu á vefsíđu, ţar sem hún var einnig gefin út. Hún kom síđar út í bók. Upphaflega kom hún reyndar út á dönsku í styttri gerđ í ársriti sögufélags danskra gyđinga Rambam sem ég ritstýrđi um tíma.

 

Gyđingahatur á Íslandi 

Gyđingaţjóđin er svo forn, ađ hún telst til fornleifa, og ţess vegna er viđ hćfi ađ skrifa um hana hér. Einnig ţess vegan ćtti fyrir löngu ađ vera búiđ ađ friđa hana.

En öfgamenn á öllum "vćngjum" vilja einatt eyđileggja ţađ sem gamalt er, til ađ skapa ţađ sem ţeir kalla á öllum tungumálum "Dögun". Ţeir vilja byrja međ "hreint borđ" og "frá grunni" (ţeir eru fundamentalistar og róttćkir), og hvađ er ţá verra en gamalt, gagnrýniđ og gyđingar. Gyđingar hafa ţví međ fornleifum, trúarbrögđum og öđru veriđ byltingarmönnum ţyrnir í augum. Jafnvel Karl Marx hatađi gyđinginn í sjálfum sér. Gyđingaţjóđin hefur veriđ svo lengi til, ađ sumir vilja ólmir útrýma henni og rétti hennar til ađ vera til. Ţađ mun aldrei takast. Sanniđ til. 

Á Íslandi hafa gyđingar alltaf veriđ svo fáir, ađ ekki fara sögur af skipulögđum gyđingaofsóknum - ja fyrir utan ađ gyđingar á Íslandi hafa upplifađ ađ bílar ţeirra voru eyđilagđir ţegar stríđ var í Miđausturlöndum. Ţeir ţurfa ađ horfa upp á ađ sjúklegur gyđingahatari fćr ađ spređa galli sínu á Moggablogginu. Mađur nokkur, Arnold Eisen, gyđingur frá Bandaríkjunum, gekk fyrir nokkrum árum međ kippah, kollhúfu gyđinga í Reykjavík, og lenti í hremmingum. Hann skrifađi um ţađ vefgrein í Ísrael sem Morgunblađiđ greindi frá: 

Skömmu síđar rákust Eisen og kćrasta hans á hóp skólabarna á aldrinum 12-15 ára sem voru í skođunarferđ líkt og ţau. "Ég stöđvađi bifreiđina og fór út til ţess ađ taka mynd og sá einn drengjanna grípa um öxl félaga síns til ţess ađ ná athygli hans og benda á höfuđ sér og síđan á mig, segjandi eitthvađ um kollhúfu gyđinga sem ég var međ á höfđinu. Og ţá var áhugi félagans vakinn, hann smellti saman hćlunum og gerđi Heil Hitlers-kveđju. Margir af krökkunum fóru ađ hlćja,"  Sjá hér .

Gyđingahatur á Íslandi er ţví miđur stađreynd og ţađ eykst fremur en hitt. Ég fletti ađeins veraldarvefnum áriđ 2006 og á einni kvöldstund safnađi ég ţessu saman. Ţar er međal annars ađ finna athugasemd einhvers Rúnars Ţórs, sem vildi segja ofangreindum Eisen til syndanna.

Á síđustu öld voru líka til nasistagerpi á Íslandi. Ţeir ţrömmuđu um og leituđu meira ađ segja ađ gyđingum til ađ hatast út í. Ţeir fundu vitanlega fáa, ţar sem afi Guđmundar Steingrímssonar hafđi međ öđrum fínum herrum lokađ á gyđinga til Íslands. En í stađinn gerđur ţeir Thors-fjölskylduna ađ gyđingaígildi og kölluđu Ólaf Thors háćruverđugan rabbí. Ţótt ţeir fyndu fáa af ćttbálki Abrahams, ţá fundu ţeir margir hverjir síđar feit embćtti ţegar ţeir ţroskuđust til höfuđsins. Einn varđ t.d. lögreglustjóri og annar bankastjóri enda sagđist hann vera hagfrćđingur ţótt hann hefđi aldrei lokiđ prófi í ţeirri grein, ţótt ţađ standi á heimasíđu Alţingis, ţar sem hann lét einnig taka til sín.

Á međan sat t.d. mikiđ menntađur mađur í gömlu húsi á Grettisgötunni. Hann var frá Ţýskalandi, ţađan sem hann neyddist til ađ flýja til Íslands um ţćr mundir sem bankastjórinn fyrrnefndur var ađ lćra nasistahagfrćđi viđ háskóla í Kiel. Áđur en Ottó kom til Íslands hafđi hann setiđ í fangabúđunum Buchenwald međ bróđur sínum, sem var myrtur ţar áriđ 1938. Hinn hámenntađi gyđingur Ottó Arnaldur Magnússon ţurfti hins vegar ađ hafa ofan fjölskyldu sinni međ einkakennslu í málum og raungreinum sem og útgáfu á lausnarheftum á stćrđfrćđibókum skólanna. Hann var kćrđur til lögreglu fyrir útgáfu ţessara hefta. Í Háskóla Íslands komu menn í veg fyrir ađ hann fengi vinnu viđ ţann skóla.

Otto Weg 1963
Dr. Ottó Arnaldur Magnússon (Otto Weg) fékk aldrei vinnu viđ sitt hćfi á Íslandi. Ţessi yndislegi og dagfarsprúđi mađur, sem ég kynntist sem barn og unglingur (hann var vinur föđur míns) varđ fyrir barđinu á íslensku gyđingahatri.

 

Brennimerktir sem gyđingar

En einn helsti ţáttur sögu gyđinga á Íslandi er ađ hún er uppfull af mönnum sem ekki voru gyđingar. Íslendingar hafa stundađ "Jew branding", ţeir hafa brennimerkt menn sem gyđinga eđa taliđ ţá vera ţađ, ef ţeir voru hiđ minnsta dökkir á brún eđa brá, međ hrokkiđ hár, stórt nef eđa ríkir. Ţess vegna fengu t.d. Thorsararnir stimpilinn.

Menn sem lesa ţessa grein mína taka líklega eftir ţví, ađ ég nefni ekki á nafn fjölda manna sem Íslendingar hafa venjulega ályktađ ađ vćru gyđingar eđa gyđingaćttum. Ţađ var heldur ekki ćtlun mín međ greininni ađ gera tćmandi úttekt af ćttum međ gyđingablóđ í ćđum sér. En ţeir sem sumir menn söknuđu voru reyndar ekki gyđingar, eđa af gyđingaćttum. Róbert Abraham Ottósson söngmálastjóri Ţjóđkirkjunnar var tćknilega séđ ekki gyđingur og hafi ćtt hans ekki veriđ ţađ síđan á 19 öld, en Hitler hefđi nú líklega ekki veriđ á sama máli. Ég skrifa hins vegar ekki um íslenska gyđinga út frá sjónarhorni Hitlers og Nürnberglaganna.

Frá lokum 19. aldar og fram á 21. öld hefur hins vegar boriđ mikiđ á ţví ađ ýmsir íslenskir frćđaţulir hafi ţóst vita ađ önnur hvor dönsk ćtt á Íslandi vćri komin af gyđingum.  Svo er einfaldlega ekki. Sumir gerđu ţetta af hatri í garđ danskra kaupmanna, en ađrir, eins og Pétur Pétursson ţulur, af miklum áhuga í garđ gyđinga. Pétur var ţađ sem skilgreinist sem fílósemít, og vildi ţess vegna, ađ ţví er ég held, hafa sem flesta gyđinga á Íslandi.

***

Líklega vegna ţess ađ grein mín um gyđinga á vefnum hefur mikiđ veriđ lesinn um heim allan og hefur jafnvel veriđ stoliđ úr henni án ţess ađ menn geti heimilda, ađ menn eru enn ađ hafa samband viđ mig um meintan gyđinglegan uppruna sinn, eins og ađ ég sé einhver Judenexperte, en ţađ kallađi mađur sérfrćđinga Sicherheitsdienst og Gestapo í gyđingum. Ég veiti ekki slíka "ćttfrćđi"ţjónustu.

Landsfrćgir menn hafa í tveimur tilvikum haft samband viđ mig til ađ fá ţađ á hreint, svona eitt skipti fyrir öll, hvort ákveđinn forfađir ţeirra hafi veriđ gyđingur. Svo var örugglega ekki. Ég held frekast ađ ţeim hafi ţótt ţađ leitt en veriđ létt.

Hér skulu sagđar nokkrar sögur ađ röngum ćttfćrslum, illgjörnum sem og frekar saklausum eins og ţeirri fyrstu:

Julius Thornberg

 

Dóttir fiđlusnillingsins

Nýlega hafđi samband mig kona sem var ađ rannsaka ćtt eina á Íslandi. Taldi konan ţađ mögulegt, ađ danskur mađur, Julius Thornberg, tónlistamađur og gleymdur fiđlusnillingur, hafi átt dóttur međ íslenskri konur eftir stutt ćvintýri í byrjun 20 aldar. Međ tiltölulega einföldum ađferđum heima í stofu minni fann ég ađ mađurinn var af sćnskum ćttum og ađ í honum rann ekkert gyđingablóđ sem hafđi veriđ bókfest. Annađ kom einnig út úr stuttri leit minni. Mađurinn hafđi veriđ giftur píanóleikara frá Noregi, ţegar hann átti í ţessu sambandi viđ saklausa stúlku frá Íslandi. Mađur ţessi var m.a. konsertmeistari í Amsterdam og fiđluleikari viđ stórar hljómsveitir í Varsjá, og skömmu eftir ađ óskilgetna dóttirin fćddist fluttist hann til Berlínar en var miklu síđar konsertmeistari í Kaupmannahöfn. Dóttir hans vann á Ríkisútvarpinu á Skúlagötunni, ţegar ég var ţar sendisveinn á sínum tíma. Er ţetta ekki stórmerkileg fjölskyldusaga, svo ekki ţurfi ađ blanda í hana gyđingakreddu?

Mér er eiginlega mest hugsađ til afkomenda ţessa fiđlara. Hvađ gerđist t.d. ef ţeir vćru brennandi í hatri sínu á Ísrael? Ţau gerđu kannski ţađ sama og mađur nokkur ćttađur frá Skagaströnd, sem fyrir mörgum árum svínađi Ísraelsríki til í röksemdafćrslu sinni fyrir sakleysi Eđvald Heitins Hinrikssonar gyđingamorđingja ţegar út kom eistnesk skýrsla sem endanlega stađfesti glćpi Eđvald. Ţannig rök taldi Baldvin Berndsen  sig get komiđ međ ţví hann upplýsti ađ hann vćri kominn af gyđingi sem settist ađ á Skagaströnd (sjá hér) En Baldvin Berndsen hefur líklegast ekki lesiđ ćviminningar forföđur síns, Fritz Berndsens. Hann segir frá uppruna sínum í ćvisögunni og hvernig hann hafđi ungur veriđ shabbesgoy hjá gyđingum í Kaupmannahöfn og fengiđ fyrir ţađ te og sykurbrauđ. Sjá svar mitt til Baldvins Berndsen í grein í DV. Hvađ er svo shabbesgoy? Ţađ getiđ ţiđ lesiđ um í grein minni í DV.

J Thornberg

Julius Thornberg var vitanlega snoppufríđur karl, en ekki var hann gyđingur fyrir 5 aura

 

Tierney og Harmitage

Góđur vinur minn, hörkuklár íslenskur sagnfrćđingur, sem er mikill áhugamađur um sögu gyđinga og ćtti fyrir löngu ađ vera búinn ađ gangast undir gyđingdóm og hnífinn, hafđi fyrir nokkrum árum síđan samband viđ mig og taldi sig hafa fundiđ „nýja gyđinga" á Íslandi. Ţađ voru fatakaupmennirnir William Tierney og mágur hans John Harmitage, og vildi hann vita hvađ ég héldi um ţessa uppgötvun sína. Mér ţótti nú í fljótu bragđi nafniđ Tierney hljóma mjög kunnuglega og ţó ég ţekkti ekki í fljótu bragđi nafniđ Harmitage er nafniđ Hermitage ekki óţekkt á Bretlandseyjum. Lítil athugun leiddi í ljós ađ ţessir menn voru baptistar frá Leith á Skotlandi og var Tierney,outfitterí Bernards Street 49 í Leith, ađ sögn ćttađur frá Frakklandi. Sögufélag gyđinga á Skotlandi kannađist ekkert viđ neina gyđinga međ ţessi ćttarnöfn á Skotlandi, enda var Tierney baptisti.

Kleerkoper

En hvađ kom til ađ vinur minn sagnfrćđingurinn og ađrir héldu ađ Tierney og Harmitage vćru af ćttbálki Salómons. Jú, sjáiđ nú til. Ritstjóri Ţjóđólfs, Jón Ólafsson Alţingismađur, fékk lesendabréf, sem mér sýnist á stílnum ađ gćti veriđ skrifađ af honum sjálfum. Ţetta „bréf" og svariđ, sem ţiđ getiđ lesiđ hér fyrir neđan, birtist í Ţjóđólfi ţann 22. ágúst 1882. Jón ritstjóri taldi sig vita hvers kyns ţeir vćru ţeir menn sem seldu notuđ föt á Íslandi og taldi öruggt ađ ef kólera og bólan kćmi aftur vćri ţađ međ gyđingum sem seldu gamla larfa.

Pest bola mislingar

Nú voru ţessi „gyđingar" bara baptistar frá hafnarbćnum Leith, en meira en 120 árum síđar ţótti mönnum ástćđa til ađ taka ćttfrćđi íslensks gyđingahatara trúanlega. Skrítiđ?

 

Obenhaupt

Alberts ţáttur Obenhaupts

Ţrátt fyrir ađ ég nefni alls ekki kaupmanninn Albert Obenhaupt á nafn í greininni minni víđlesnu og margstolnu, fć ég enn fyrirspurnir um uppruna hans međ skírskotun til ţess ađ menn haldi hann vera gyđing. Nú síđast frá manni sem skrifar sögu hestaútflutnings á Íslandi. Obenhaupt mun hafa flutt út gćđing til Danmerkur áriđ 1907 en tekiđ hann međ sér til baka ári síđar, sem var auđvitađ kolólöglegt.

Menn telja hann almennt gyđing og kemur ţađ til vegna ţess ađ Vilhjálmur Finsen, einn stofnenda Morgunblađsins og síđar sendiherra, sem á Morgunblađsárum sínum líkađi greinileg ekki viđ gyđinga, skrifađi um Obenhaupt í ćvisögu sinni Alltaf á heimleiđ (1953). Finsen sagđi hann vera gyđing og „ţađ ekki af betri endanum" og hélt áfram; „Obenhaupt fór vitanlega ađ versla; „kaufen und verkaufen" (kaupa og selja) er orđtak gyđinga, hvar sem ţeir eru á hnettinum. Hann flutti međ sér sýnishorn af allskonar varningi, leigđi stóra íbúđ [Finsen meinar vćntanlega ađ hann hafi tekiđ íbúđina á leigu] í Thomsenshúsi, ţar sem síđar var Hótel Hekla, og barst mikiđ á. Hann drakk nćr ekkert sjálfur, en hann veitti meir en almennt gerđist í Reykjavík ţá. Ţegar kaupmenn komu ađ skođa sýnishornin, var ţeim ćvinlega bođiđ inn í stofu og flaskan ţá dregin upp. Svo var fariđ ađ tala um „Businessinn".

Menn hafa síđan áfram haldiđ ţví fram, ađ Albert Obenhaupt vćri gyđingur og gekk reyndar um ţverbak ţegar blađamađurinn Jónína Leósdóttir, eiginkona Jóhönnu Sigurđardóttur, gerđi ţađ opinskátt ađ hann hefđi heitiđ Obenhautt í grein í Helgarpóstinum áriđ 1987. Jónína hafđi eftir Hannesi Johnson, syni Ólafs Johnson, sem keypti hús af Obenhaupt, ađ Obenhaupt hefđi alls ekki veriđ Ţjóđverji heldur rússneskur gyđingur. Ţađ er rugl eins og allt annađ um ţennan ágćta mann. Hann var ekki gyđingur eđa af gyđingaćttum frekar en Bryndís Schram, sem gekk fyrir ađ vera ţađ í Washington hér um áriđ, er hún var sendiherrafrú.

Albert Conrad Frederik Obenhaupt fćddist í Kaupmannahöfn ţann 17.7. 1886 og ţar var hann skírđur. Hann var sonur verslunarmannsins Ludvigs Martin Heinrich Obenhaupts sem fćddist í Hamborg áriđ 1856. Móđir Alberts var Johanna Marie Sophia fćdd Segeberg. Albert var ţví Dani af ţýskum ćttum og alls ekki gyđingur. Sonur hans einn dó á Íslandi og annar sonur Wolfgang Wilhelm var fermdur í Dómkirkjunni. Eftir 1930 var Albert Obenhaupt fluttur til Hamborgar, ţar sem hann bjó og er skráđur međ útflutningsfyrirtćki (Export) firma fram til 1937, síđast á Pumpen 6, sem er frćg skrifstofubygging sem kölluđ er Chilehaus og stendur enn.

Villa Frida
Draugahúsiđ í Ţingholtunum

Albert Obenhaupt var mađurinn sem reisti Villa Frida viđ Ţingholtstrćti 29 A., ţar sem Borgarbókasafniđ var einu sinni til húsa. Í húsinu, sem fékk nafn konu hans, Fridu (sem var fćdd Berger), bjó Obenhaupt aldrei svo heita megi. Nýr eigandi, Ólafur Johnson kallađi húsiđ Esjuberg. Obenhaupt reisti nokkur önnur merk hús á Íslandsárum sínum.

Miklu síđar var Esjuberg, eins og kunnugt er, selt norska málarameistaranum og fjáróreiđumanninum Odd Nerdrum. Húsiđ hlaut svo ţau ömurlegu örlög ađ lenda í lođnum höndunum á afkomenda dansks rennismiđs. Hún heitir Gyđa Wernersdóttir (Sřrensen/ rest assured, no Jews in that family) og var um tíma kennd viđ Milestone. Nú er búiđ ađ framkvćma skemmdaverk á ţessu fallega húsi "gyđingsins" vegna ömurlegrar "fagurfrćđi" hins gráđuga nýrýka liđs á Íslandi. 

Lengi vel hékk uppi mynd af Obenhaupt í stigagangi í Borgarbókasafninu. Mér virtist hann vera lítill, jafnvel dvergvaxinn, og dökkur á brún og brá. Menn hafa líklega ályktađ sem svo ađ ţar sem hann var dökkleitur ţá hafi hann veriđ gyđingur. Er ­ţađ er nokkuđ fordómafull ađferđ til ađ álykta um gyđinglegan uppruna fólks, ekki ósvipuđ ţeirri ađferđ sem Ungverjar notuđu á sínum tíma. Ţeir töldu alla sem rauđhćrđir voru (og eru) vera gyđinga. Í Portúgal forđum ţótti víst, ađ fyrir utan ađ borđa ekki svínakjöt vćru gyđingar, sem leyndust fyrir rannsóknarréttinum, ljósari en ađrir á húđ. Vilhjálmur Finsen taldi víst ađ Obenhaupt auglýsti ekki í Morgunblađinu ţar sem hann var gyđingur. Ţađ var líka lygi.

Pétur Pétursson heitinn ţulur, og mikill áhugamađur um gyđinga á jákvćđan hátt, skrifađi um Obenhaupt fyrir nokkrum árum og hefur líklega líka veriđ međ til ađ festa ţessa farandsögu Finsens um Obenhaupt sem gyđing.

starofdavid

Frímúrarahús varđ ađ húsi "gyđings"

Ísraelsmađur einn hafđi eitt sinn samband viđ Icelandic Review. Hann hafđi veriđ á Íslandi ásamt komu sinni og ritađi: Me and my wife spent two and a half weeks in Iceland in July 2007 and had a great time. I just wanted to ask a small question regarding the photo attached. It was taken in Hafnarstraeti or Austurstraeti in downtown Reykjavík. Since you don't have a synagogue in Reykjavík, do you know the story behind the “Star of David” on that building?

Rannsóknarblađamađur Iceland Review rannsakađi máliđ og svarađi:

According to Snorri Freyr Hilmarsson, who is on the board of the House Preservation Society Torfusamtökin, the Star of David is on that building on Austurstraeti 9 (which currently houses the nightclub Rex) because it used to be a store owned by merchant Egill Jacobsen, who came from a Danish-Jewish family.

Egill Jacobsen Egill Jacobsen stórkaupmađur

Egill Jacobsen, sem kom til Íslands áriđ 1902 og dó ţar af slysförum áriđ 1926. Hann var vissulega ekki af gyđingaćttum, en hann var mikill kaupmađur í Reykjavík. Jacobsen er mjög algengt ćttarnafn í Danmörku, en ekki á međal gyđinga. Stjarnan sem á húsinu er komin til af ţví ađ á efri hćđ hússins var lengi vel Frímúrarasamkomusalur og Egill Jakobsen var einn af stofnendum ţeirrar reglu á Íslandi. Frímúrar hafa lengi ímyndađ sér, ađ ţeir vćru eins konar musterisriddarar og ţar međ verndarar musteris Salómons. Ţess vegna hafa sumar deildir ţeirra löngum notađ Davíđsstjörnuna, Magen David, sem tákn. Líkt og sirkil og hornamál og múrskeiđ. Synir Egils voru ţeir Úlfar og Haukur og ţóttu ţeir nefstórir og dökkir, ja jafnvel "gyđinglegir", en ţeir sóttu ţađ í múttu sína Soffíu Sigríđi sem var upphaflega Helgadóttir, snikkara í Ţingholtsstrćti. Hún rak verslun Egils Jacobsen áfram eftir lát manns síns međ miklum myndarbrag ţangađ til hún dó áriđ 1973. Hún var mikil sjálfstćđiskona og í stjórn Hvatar til margra ára, og ţađ gerir ekki fólk ađ gyđingum heldur. Ég man vel eftir henni í versluninni ţegar ég var barn, mjög kringluleitri broshýrri konu - frá Íslandi. Synir hennar og Egils, Úlfar og Haukur voru brúnir á brá og međ feita putta og stórt nef. En ţađ voru sko íslensk erfđaeinkenni.

Hvađ varđar fréttina á vefsíđu Iceland Review og upplýsingu starfskrafts Torfusamtakanna um húsiđ í Austurstrćti 9, er ég fyrir löngu búinn ađ leiđrétta hana viđ blađamann Iceland Review, sem ekkert gerđi. Hún móđgađist einna helst. Lygin er nefnilega lygilega oft góđ frétt á Íslandi.

Lokaorđ

Íslendingar hér áđur fyrr og fordómar, ţar var víst óađskiljanleg eining. Útlendingahrćđsla og afdalaháttur varđ til ţess ađ flestir Íslendingar kynntust lítiđ ef nokkuđ ţeim útlendingsgreyjum sem komu til landsins til ađ freista gćfunnar. Ef eitthvađ var, hófust samskiptin vegna öfundar í garđ sumra ţeirra. En voru menn ađ hafa fyrir ţví ađ spyrja ţá um ţeirra hagi og fjölskyldutengsl? Nei, Íslendingar höfđu eingöngu áhuga sínum eigin, fallegu og frábćru ćttum. Svo var ţađ lengi, og er kannski enn.

Útlendir menn voru oft stimplađir sem ţađ versta af öllu, ţ.e. gyđingar. Stimpillinn ţjónađi nefnilega tilgangi. Ef menn voru stimplađur sem sjálfur óvinurinn, hluti af ţeirri ţjóđ illmenna sem Passíusálmarnir hafa um langan aldur kennt Íslendingum ađ hata, ţá hafđi mađur gott verkfćri til ađ gera keppinaut í viđskiptum, iđn eđa mennt erfitt fyrir. Mađur kallađi hann bara júđa, ásakađi hann um ađ bera pest og kóleru til Íslands og vera til vandrćđa. Mađur var tilbúinn ađ senda gyđinga í klćr nasista.

Ég óska svo landsmönnum gleđi viđ lestur Passíusálmanna í ár og fallegrar dauđahátíđar, ţar sem ţiđ kossfestiđ gyđing árlega í heilagri slepju og kenniđ gyđingum á öllum tímum um glćpinn og kalliđ ţađ svo trú og jafnvel mikla list.


« Síđasta fćrsla | Nćsta fćrsla »

Athugasemdir

1 Smámynd: Jón Valur Jensson

Ţú ert nú meiri rannsóknarkarlinn og leiđréttarinn, doktor minn.

En virkilega gaman ađ ţessari samantekt ţinni, sem ég renndi vel í gegnum, ţótt letriđ sé ofursmátt.

Hitt er alrangt hjá ţér ţarna í endinum, ađ Passíusálmarnir hafi "um langan aldur kennt Íslendingum ađ hata." Ţar geristu mýthusmiđur, vinur.

Jón Valur Jensson, 15.2.2013 kl. 01:26

2 Smámynd: FORNLEIFUR

Nei, ég er eiginlega mest viss um ţetta síđasta.

FORNLEIFUR, 15.2.2013 kl. 01:29

3 Smámynd: Rafn Guđmundsson

sem venjulegur íslendingur ég viss um ađ enginn almennur Gyđingahatur sé hérna. en gott er ađ sjá söguna og ţetta er bara flott grein

Rafn Guđmundsson, 15.2.2013 kl. 01:49

4 Smámynd: Jón Valur Jensson

Sammála Rafni -- ekki ţér, dottore!

Jón Valur Jensson, 15.2.2013 kl. 02:02

5 Smámynd: FORNLEIFUR

Ég veit vel Jón Valur, ađ ţér ţykir afar vćnt um Passíusálmana. Ţađ breytir ţví ekki ađ ţúsundir manna um heim allan hafa heyrt um innihald ţeirra og halda sig ţess vegna frá Íslandi.

Ţađ hefur ekki mikiđ breyst á Íslandi síđan ég fann ţann ósóma sem er lýst hér  á vefnum áriđ 2004. Ef eitthvađ er, er munnlegt og skriflegt gyđingahatur orđiđ meira. Fyrir grein í síđasta tölublađi Reykjavík Grapevine ţurfti miklar sannfćringar og fortölur til ađ fá vin minn Michael Levin til ađ tjá sig međ mynd.

Kristnir og múslímar hafa ţakkađ Gyđingdómi fyrir "lániđ", međ ţví ađ gera gyđinga annars vegar ađ morđingjum Krists, og hins vegar ađ öpum og svínum í Íslam. Viđ getur líka nefnt hvađ mörg mannslíf ţađ hatur hefur tekiđ. Međan ţessi mein eru í Kristni og Íslam, fá ţessi trúarbrögđ aldrei friđ í sálina. Hatriđ í garđ gyđinga verđur alltaf landlćgt.

Ég lifi ţađ af, ađ menn séu ekki sammála mér.

FORNLEIFUR, 15.2.2013 kl. 09:42

6 Smámynd: Jón Valur Jensson

Er ţetta ekki ósköp einfalt mál, Vilhjálmur? Rómverjar létu krossfesta Krist, en undir miklum ţrýstingi frá faríseum og einkum ćđstu prestum Gyđinga, sem og upphlaupsmönnum á ţeirra bandi sem söfnuđust saman til ađ krefjast krossfestingar hans, en ađ brotamađurinn Barrabas skyldi látinn laus í stađinn! Ţađ er hins vegar engin ástćđa til ađ hafa andúđ á síđari alda Gyđingum og hefur aldrei veriđ. Hafa Gyđingar ekki liđiđ miklu meira en margar ađrar ţjóđir í gegnum söguna?

Jón Valur Jensson, 17.2.2013 kl. 00:52

Bćta viđ athugasemd

Ekki er lengur hćgt ađ skrifa athugasemdir viđ fćrsluna, ţar sem tímamörk á athugasemdir eru liđin.

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband