Óđ Snorri Sturluson líka í gyđingahatri?

Gyđingar 

Á hinum síđustu og verstu tímum, ţegar gyđingahatur hefur sjaldnast veriđ meira í Evrópu og "venjulegir" Íslendingar skrifa í umrćđu á Smettiskruddu um umskurn, ađ gyđingar séu sjálfir ađ kalla yfir sig nýja helför, međan enn ađrir segja fjálglega frá ţví ađ ţeir hafi á ćvi sinni "lent í ferlegum Gyđingi, sem beitti bćđi slćgđ og kćnsku til ađ grćđa á ţeim sem öđrum, laug, sveik og stal og ţađ..." (sjá athugasemdir ţann 10. nóvember 2013 á snjáldurskinnu Ragnhildar Pálu, sem er mikill vinur gyđinga).

Ţegar svo hrćđilega er komiđ fyrir Íslendingum í ófétis hatrinu og fordómunum, er áhugavert ađ detta ofan á nýja frćđigrein um Snorra Sturluson og gyđinga. Ég hef sjálfur skrifađ niđursođna, en ţó mest lesnu (og stolnu) sögu gyđinga á Íslandi (sjá hér), en hefi aldri rekist á neitt um ađ Snorri forfađir minn, og okkar margra, eigi ađ hafa ritađ um gyđinga eđa gyđingdóm. Hann velti vissuleg fyrir sér ţjóđum ađ siđ fróđra samtíđarmanna sinna, sem vissu mest lítiđ um allt. En ţađ er glćnýtt fyrir mér ađ Snorri hefđi veriđ ađ gangast upp í gyđingum. Hann nefnir gyđinga ekki einu sinni í Eddu sinni.

Ungur frćđimađur viđ Harvard/UCL, Richard Cole ađ nafni, hefur mikiđ velt fyrir sér frásögnum  af gyđingum í fornbókmenntum Norđurlanda. Í nýrri grein (sem hér er í nýjustu gerđ sinni frá 2017, en ţessi grein var skrifuđ á grundvelli "draft" gerđar. Richard hefur breytt grein sinni eitthvađ) sem hann hefur ritađ um gyđinga og Snorra Sturluson er margt á huldu og flest mjög tilgátukennt. Segir Cole reyndar sjálfur ađ hugmyndir sínar, sem eru vćgast sagt frekar langsóttar, séu kannski "unpalatable". Ég verđa ađ viđurkenna ađ mér ţykir tilgáta Cole algjörlega óćt, ţótt margt áhugavert sé hćgt ađ lesa í grein ţessa unga, áhugaverđa frćđimanns sem ég fylgist međ á Academia.edu.

Múspells synir voru synir jötunsins Múspells, sem samkvćmt Snorra áttu ađ ríđa ađ Bifröst til ađ berjast viđ ćsina viđ Ragnarökkur á Vígríđarvelli ásamt öđrum illfyglum eins og Surti, Fenrisúlfinum og Miđgarđsormi. Cole telur ađ Snorri lýsi Múspels sonum í Eddu sinni (ca. 1215) međ minnum sem notuđ voru til ađ lýsa gyđingum, sér í lagi svo kölluđum "rauđum gyđingum" í frásögnum af Antikristi. Telur Cole ađ Snorri sé ađ nota lýsingar af "Rauđu gyđingunum" ţegar hann lýsir Múspells sonum. Samkvćmt miđaldahindurvitnum áttu ţeir ađ búa í Kákasus, einangrađir mjög, og áttu ţeir ađ koma á hinsta degi til ađ berjast viđ góđ öfl og til ađ koma í veg fyrir ćtlunarverk Krists.

Sér Cole margt líkt međ lýsingum á rauđu gyđingum og sögum af Loka og af ţursunum Múspellssonum. Segir hann ađ kenningin Muspellz synir hjá Snorra sé "halfrím" viđ kenninguna Ísrćls synir sem er skilgreining sem gefin er á gyđingum í Stjórnahandriti  (AM 226 and 228 folios) sem er samansafn frásagna úr Gamla Testamentinu og er frá 14. öld, en ekki ţeirri 13. eins og Cole heldur fram. Vitnar Cole einnig til miđaldakvćđis sćnsks og miđaldatréristu máli sínu til stuđnings. En Cole gleymir hins vegar ađ segja okkur ađ sćnska miđaldakvćđiđ Konung Alexander, sem inniheldur frásögn af "rauđum júđum", er frá 1380 og tréristan sem han birtir mynd af í grein sinni er úr ţýska ritinu Der Antichrist frá 1480. Elsti textinn sem nefnir rauđu gyđingana er handritiđ Der Jungere Titurel frá 1272 , og telur Cole ađ sagan ţar af rauđgyđingunum geti byggt á miklu eldri heimildum. Engar sönnur eru ţó fćrđar fyrir ţví eđa í riti ţví sem Cole vitnar í eftir Andrew Colin Gow. The Red Jews. Antisemitism in an Apocalyptic Age 1200-1600. (Leiden: E.J. Brill, 1995).  Mér ţykir í hćsta máta ólíklegt ađ Snorri Sturluson (1179-1241) hafi veriđ búinn ađ ná sér í hugmyndir sem byrjuđu ađ gerjast eftir 1220 suđur í Evrópu.

Rauđir Júđar

Ţessa mynd notar Cole til ađ fćra rök fyrir ađ lýsingar Snorra á Múspells sonum séu lánađar af lýsingum miđaldaruglubókmennta um svokallađa "rauđa júđa". Myndin er hins vegar ekki frá tímum Snorra, heldur frá 1480.

Grein Coles er tilraun til tilgátu. Hann setur ekki fram nein óyggjandi sannindi um ţekkingu Snorra Sturlusonar á gyđingum eđa notkun hans á gyđingalýsingum ţeim sem hann telur ađ Snorri heimfćri upp á ađra óvinsćlar eđa óferjandi fígúrur. Mér finnst Cole gera Snorra upp ţekkingu á frćđum og kreddum sem alls ekki eru varđveittar frá tímum Snorra sjálfs.

Ekki ćtla ég ađ útiloka, ađ Snorri hafi ţekkt til gyđingahaturs. Hugsanlega hefur Snorri fengiđ ađ láni einhver hatursminni um illsku gyđinga til ađ heimfćra á ţurs úr Múspellsheimum. En ef ekki liggja fyrir betri heimildir en ţćr sem Cole framreiđir, verđur ţetta í mesta lagi skemmtileg tilgáta og tómar vangaveltur. 

Myndin efst er niđurlensk eđa ţýsk trérista á pappír frá ca. 1470, sem sýnir gyđinga rćđa viđ Jóhannes skírara. Gyđingahatur, sem Cole sér bergmálast í lýsingum Snorra á Múspellssonum var vissulega í hćsta máti áţreifanlegt á miđöldum. Ţađ voru sannarlega til illmenni á tímum Snorra. Mörg ţeirra störfuđu innan kirkjunnar, sem eins og öfgaíslam í dag ól á og nćrđist á hatri í garđ annarra ţjóđa og trúarbragđa.

taxroll

Ţessi mynd er frá sama tíma og Snorri var upp á sitt besta. Myndin (músiđ myndina til ađ stćkka hana) er teiknuđ af meinfýsnum munki í skattaskrá Norwichborgar áriđ 1233, og á henni er hćđst ađ gyđingum sem bjuggu á ţeim tíma í borginni. Ţeir voru greinilega hatađir á sama hátt og konan hatađi gyđinga í athugasemd á smettiskruddu Ragnhildar Pálu um daginn.

Háđsmyndin er m.a. af Isaak syni Jurnetts, syni Eliabs. Hann er sýndur sem konungur međ ţrjú andlit. Í Norwich er reyndar enn til hús sem kallađ er Music Hall, sem er taliđ vera afbökun á Moishe Hall, og telja sumir ađ húsiđ sé ađ grunni til ţađ hús sem Isaak ben Jurnet bjó í á 13. öld. Ísak ţessi var lánadrottinn Hinriks III  Englandskonungs, svo og munka í Westminster sem hann saksótti fyrir skuldir, og einnig biskupsins af Norwich. Moshe Mokke og kona hans Abigail eru einnig hćdd á níđteikningunni. Moshe Mokke var dćmdur fyrir ađ slá mann og síđar hálshöggvin fyrir ađ höggva silfur. Hinrik III greiddi aldrei Ísak fé ţađ sem hann skuldađi honum og setti á lög sem gerđi gyđingum lífiđ mjög leitt. Ţađ átti ađ heita ađ hann verndađi ţá, en fyrir ţađ lánuđu ţeir honum á mjög góđum kjörum og greiddu stundum sjálfir fyrir međ lífi sínu. (Hinrik III hef ég áđur nefnt. Hann elskađi hvítabjörn sinn meira en gyđinga. Heinrekur III tjóđrađi björninn í Tower of London og á tyllidögum fékk björninn ađ synda í Thamesá og veiđa sér fisk. Henrý var mikill dýravinur og átti líka fíl sem dó líklega úr rauđvínsdrykkju).

Áriđ 1144 var gyđingum í borginni Norwich kennt um barnaníđ og morđ, ţegar 12 ár drengur, Vilhjálmur ađ nafni, hvarf. Ţótt aldrei hafi sannast ađ Villi litli hefđi veriđ myrtur, og líklegra sé, ađ hann hafi veriđ grafinn lifandi af ćttingjum sínum sem héldu ađ hann vćri látinn, ţá komu upp svipađar ásakanir á hendur gyđingum á nćstu árum víđs vegar um Bretland. Vilhjálmur var tekinn í dýrlinga tölu. Líklegt er ađ beinagrindurnar 17 (sem 11 af börnum) sem fornleifafrćđingar fundu í brunni í Norwich (sjá hér) séu afleiđing múgćsingar sem greip um sig á Bretlandseyjum á 12. öld? Kannski töldu kirkjunnar menn, sem fengiđ höfđu fé ađ láni frá gyđingum, múgnum trú um ađ fólkiđ sem myrt var vćri Múspells börn og ţví réttdrćpt.

Gyđingahatur er enn notađ til ađ hlaupa frá skuldum sínum, til ađ fyrra sig ábyrgđ og til ađ kenna öđrum um allt sem miđur fer.  Ţađ sannađist er einn af pótentátunum sem settu Ísland á skuldamannabekk hér um áriđ ásakađi ásamt öđrum ýmsa gyđinga á Bretlandseyjum fyrir ađ reyna ađ ná í auđćvi sín fyrir slikk (sjá hér, hér, hér , hér og hér).


« Síđasta fćrsla | Nćsta fćrsla »

Athugasemdir

1 identicon

Júđahatur er mjög mikiđ hér á Íslandi. Ţar sem ég vinn ţar er gyđingahatur mikiđ. Bćđi á međal íslendinga og pólverja. Ég segi ţeim hiklaust ađ ég sé zíonisti og andlegur gyđingur og ađ ég elski Ísrael. Margt ljótt er ţá sagt. En mér er sagt ađ fyrirgefa ţessu fólki ţó svo ađ ţađ sé illa innrćtt (og illa gefiđ). Skratinn (Belzebúb) sjálfur hefur eflaust tekiđ sér bólfestu í ţví. Ađ sanna tilvist Guđs er auđvellt, sjáiđ bara Gyđigana, ţeir lifa allar ófarir af. Gott fólk gyđingar.

Ađalbjörn Leifsson (IP-tala skráđ) 20.11.2013 kl. 17:26

2 Smámynd: Axel Jóhann Hallgrímsson

Ađalbjörn, mér finnst ţađ ekki lýsa velvild í garđ gyđinga ađ kalla ţá júđa!

Axel Jóhann Hallgrímsson, 20.11.2013 kl. 17:56

3 Smámynd: FORNLEIFUR

Alex, kennir ţú ekki gyđingum um dauđa Arafats? Ţú kallar dauđa hans morđ og hryđjuverk. Ţađ lýsir ekki velvild. Svo heldur ţú ađ ţú sért krati. Ţađ gćti skýrt ţessa heift ţína í garđ gyđinga.

Ađalbjörn, er ţađ tilfelliđ ađ Pólverjar á Íslandi séu ađ láta í ljós gyđingahatur? Mér var einu sinni bent á slíkt á pólskri vefsíđu um Ísland. Ţađ var fjarlćgt af umsjónarmanninum sem ekki er gyđingahatari. Líkast til verđur ađ hafa samband viđ biskup pólverjanna út af ţví.

FORNLEIFUR, 21.11.2013 kl. 05:09

5 Smámynd: Ingibjörg Axelma Axelsdóttir

Ţú leggur gagnrýni á ţig til jafns viđ gyđingahatur?

Svei mér ţá. Megalomania?

Ég er sammála föđur mínum hvađ hans innlegg varđar. Ţađ er heilmikil mótsögn í ţví ađ gagnrýna hatur í garđ gyđinga, og ađ uppnefna ţá í sömu setningu.

Annars bađ hann mig um ađ skila ţví til ţín, ađ hann gráti ekki. En hann tárađist ţegar hann hló sig máttlausan yfir ţví hvađ "mikilsvirtur frćđimađur" sem vildi láta taka sig alvarlegan gćti veriđ svona barnalegur ţegar allt kćmi til alls.

Ingibjörg Axelma Axelsdóttir, 21.11.2013 kl. 15:20

6 Smámynd: Vilhjálmur Örn Vilhjálmsson

Ingibjörg dóttir Axels, greinilegt er ađ hann pápi ţinn hefur grenjađ dálítiđ  í ţér. Ţú er góđ stelpa ađ standa upp fyrir kallinn.

Ţú ert hins vegar búin ađ ákveđa ađ orđiđ júđi sé vont og gyđingur gott. Ţannig notar ţú kannski orđin sjálf. Margir Íslendingar taka árlaga orđiđ júđi sér í munn í Passíusálmunum, svo eru hinir sem tala um "helvítis júđana". Ađalbjörn veit vel hvernig á ađ nota orđ, og kannski er ég gyđingur. Ţađ kemur ţér ekkert viđ.

Ég vil ekki hafa hér heimsóknir frá fólki sem svínar mig til eins og ţađ hafi étiđ óđs manns skít og kennir gyđingum um allt illt sem í heiminum gerist. Fađir ţinn hefur til fjölda ára kallar mig öfgamann og uppnefnt mig á skrílslegan hátt fyrir ađ andmćla ţví ógeđfellda og sjúka gyđingahatri sem ţrífst međal sumra Íslendinga. Ég vil ekki láta slíka menn vađa uppi á bloggum mínum, ţví engin rök eru fyrir hatri.

Vilhjálmur Örn Vilhjálmsson, 21.11.2013 kl. 17:54

7 identicon

Ţessi Axel er bara dćmigert netröll. Sýnist dóttirin vera ţađ líka.

E. Einars (IP-tala skráđ) 23.11.2013 kl. 15:53

8 Smámynd: Vilhjálmur Örn Vilhjálmsson

E. Einars. Axel er kannski einn af Múspellz sonum, sem kemur hér og angrar okkur í Netheimum.

Vilhjálmur Örn Vilhjálmsson, 25.11.2013 kl. 05:47

Bćta viđ athugasemd

Ekki er lengur hćgt ađ skrifa athugasemdir viđ fćrsluna, ţar sem tímamörk á athugasemdir eru liđin.

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband