Ó, ţvílík ósköp !!

BBB

Brynja Björk Birgisdóttir (BBB) sveiflađi heldur betur fléttunni gćr í viđtali í Kastljósi. Ţađ var stundum erfitt ađ sjá hvort hún vćri í ţćttinum í pólitísku sjálfspoti eđa sem fornleifafrćđingur. Brynja var níundi mađur á lista €vru-flokksins Bjartrar Framtíđar í Reykjavík Norđur í nýafstöđnum Alţingiskosningum. 

Í Kastljósi sagđi BBB, sem ađallega hefur stundađ skrifborđsfornleifafrćđi í Noregi, frá skýrslu sem hún hefur unniđ fyrir Menntamálaráđuneytiđ um fornleifarannsóknir á Íslandi. Skýrslan, Athugasemdir viđ skýrslu menntamálaráđuneytis um stjórnsýslu fornleifarannsókna og fornleifaverndar, er sem betur fer ekki plagg sem Menntamálaráđuneytiđ segist ábyrgjast, enda kannski orđiđ ađeins of seint nú, ţegar fornleifa- og minjamálin hafa veriđ fćrđ yfir á borđ Sigmundar Davíđs. Aumingja Sigmundur.

Líkast til vćri best fyrir forsćtisráđuneytiđ ađ sniđganga ţetta plagg sem greinilega hefur veriđ gert eftir pöntun. Ţađ er stútfullt af skilningsleysi, rangfćrslum, ađdróttunum og jafnvel ćrumeiđingum og slúđri. Ţó sumt (en fátt) sé ágćtt er í skýrslunni stendur, hefur BBB einfaldlega ekki valdiđ ţví verki ađ skrifa ţessa skýrslu.

Ég, sem annars er frekar gagnrýninn á versta rugliđ í íslenskri fornleifafrćđi, tel ţessa skýrslu BBB öfgakennda gangrýni og of mikla problematíseringu. Fyrr má nú ofgera. Mér sýnist ţetta enn ein tilraunin til ađ gera fornleifafrćđina ađ vandrćđaunglingi og milljónirnar sem fariđ hafa í rannsóknir ađ töpuđu fé. Ţví fer hins vegar fjarri ađ fé hafi tapast í fornleifarannsóknir, ţrátt fyrir lélega fornleifafrćđi á köflum.

Ásökun um óráđsíu á almannafé

Eftir inngang Kastljóss, mátti jafnvel halda ađ stjórnendur ţáttarins hefđi skiliđ skýrslu BBB sem ákćru á hendur ákveđnum fornleifafrćđingum og rannsóknum ţeirra.  Var rannsóknin ađ Hólum sérstaklega tekin í karphúsiđ. Fékk ég ţá tilfinningu ađ gefiđ vćri í skyn ađ sá ágćti, vandađi og duglegi fornleifafrćđingur Ragnheiđur Traustadóttir (sem er međ álíka menntun og BBB), sem stjórnađ hefir rannsóknum á Hólum, hafi stundađ sukk, bruđl og lítiđ sem ekkert gert fyrir allar tugmilljónirnar sem runnu í verkefniđ. BBB dró reyndar í land í viđtalinu, en orđ hennar hljómuđu sem innantómt fals, eftir ţađ sem á undan hafđi veriđ básúnađ í fréttaskýringunni.

Ráđist á vísindamennsku

Mörgu er ábótavant í skýrslu BBB og á stundum er einfaldlega ekki sagt rétt eđa nógu fyllilega frá, ţótt í orđagjálfriđ sé eytt yfir 100 blađsíđum af afnorskri stofnanaíslensku.  Palladómar eru allt of margir til ađ hćgt sé ađ taka skýrsluna alvarlega.

BBB mćlir međ ţví ađ opinberu fé verđi framvegis mest megnis variđ í ţjónusturannsóknir og björgunaruppgreftri, og gerir hún lítiđ úr rannsóknaruppgröftrum. Rök ţau sem hún telur til ţví til stuđning eru tilviljanakennd og ósanngjörn, ţví rannsóknarfornleifafrćđi á Íslandi hefur í raun skilađ mun meira til frćđanna og ţekkingar en tilfallandi björgunar- og ţjónustugreftir. 

Hins vegar er ţađ svo, ađ pláss verđur ađ vera fyrir alla ţessa ţćtti og sömuleiđis fjármagn, ef Íslendingar ćtla ađ teljast til siđmenntađra ţjóđa.

Mađur fćr ţađ óneitanlega fljótt á tilfinninguna ađ skýrslan einkennist af "faglegri öfundsýki" og hnýtingum í fólk sem halda mćtti ađ BBB vćri illa viđ (fyrir hönd annarra).  Mikiđ er í skýrslunni af ţeim leiđa norska siđ sem kallast flisepikkeri,  sem Danir kalla svo fallega pindehuggeri eđa flueknepperi, og á ensku er ţekkt sem nit-picking. Sparđatíningur og smámunasemi, sem ţessi leiđindi heita á mínu heimili, er aldrei góđ latína í gagnrýni, sér í lagi ţegar lélegar, ef nokkrar, lausnir eru gefnar. 

T.d. fárast BBB yfir tveimur kumlum í tengslum viđ rannsóknir á Böskum (bls. 31 ). Ef kuml eru á ţeim stađ sem minjar um Baska (og fyrst og fremst Hollendinga) er ađ finna, er ţađ fornleifafrćđilegur ávinningur ađ hćgt sé ađ rannsaka kuml í leiđinni. En, nei, nei, nei, BBB telur ađ ţađ sé af og frá ađ slá tvćr flugur í einu höggi, ţví ţađ gera menn ekki í Noregi ţar sem hún ţekkir til.

Ég man sannast sagna ekki eftir neinu sem bćtir verulega viđ söguna og ţekkingu okkar úr björgunaruppgröftrum. En dr. Ragnar Edvardsson, sem ómaklega fćr ađ kenna á svipu BBB, stundar nú rannsóknir međ öđrum á uppruna fiskistofna viđ Íslands, ţar sem forleifafrćđi, erfđarannsóknir og ýmis konar vísindi sameinast í einum áhugaverđustu rannsóknum síđari ára sem mun varpa nýju ljósi á Íslandssöguna. Slíkt kallar á vísindalegar rannsóknir og kemur ekki úr tilfallandi raski viđ vegagerđ. Geri ţeir sem grófu upp á skrifstofu í Noregi betur.

Endalaus samanburđur  viđ Noreg, sem er ţađ eina sem BBB ţekkir til, er út í hött og vonandi á ekki ađ fara ađ drepa íslenska fornleifafrćđi í dróma vegna ţess ađ einhver kona,  sem sérmenntuđ í norsku suđi og Bjartri framtíđ, nema fyrir fornleifafrćđi, sé svo svartsýn í Kastljósi.

imagesCARVFK41

Norska ađferđin. Verđur hún tekin upp í Forsćtisráđuneytinu?

Menntun fornleifafrćđinga

Íslensk fornleifafrćđi er vissulega afar misjöfn ađ gćđum, eins og fólkiđ sem hana hefur stundađ (en ţađ verđur ađ vera pláss fyrir alla - án slysa). En ég efast stórlega um ađ menn hafi veriđ ađ leika sér ađ almannafé og séu ţess vegna ekki búnir ađ skila forngripum á Ţjóđminjasafni.

Ég er ekki viss um ađ norsk stofnanaskriffinnska BBB henti ýkja vel viđ íslenskar ađstćđur og mér heyrđist og sýnist líka ađ BBB sé afar illa ađ sér um fyrirkomulag viđ fornleifarannsóknir á Norđurlöndum, sem hún hélt fram ađ hefđu ávallt veriđ stjórnađ af ţrćlmenntuđum einstaklingum, nema á Íslandi. Ţađ er einfaldlega haugalygi. Fornleifafrćđinemar hafa ađ mestu stjórnađ fornleifarannsóknum í Danmörku síđustu 70 árin, og margir hafa gert ţađ međ ágćtum.

Rétt er hins vegar, ađ enn er fátt um doktorana á Ţjóđminjasafni Íslands og ekki var BBB á međal ţeirra, er hún vann ţar, en ţađ er auđvitađ ekki nefnt í skýrslunni, enda á margt í henni uppruna sinn á ţeirri stofnun.

Eins og BBB sagđi réttilega í viđtalinu í Kastljósi gengu um menn sem kölluđu sig fornleifafrćđinga en voru ţađ ekki. Í skýrslunni segir hún frá fornleifafrćđingum án nćgilegrar menntunar sem á síđari árum hafa veriđ ađ grafa.  Guđmundur Ólafsson á Ţjóđminjasafni Íslands, sem lengi vel kallađi sig State Archaeologist í bréfaviđskiptum viđ erlenda menn var lengi ekki međ lokapróf í fornleifafrćđi; heldur ekki hinn ágćti fornleifafrćđingur Mjöll Snćsdóttir, eđa hvađ ţá heldur Ţór Magnússon. Ekki einu sinni Kristján Eldjárn, sem var samt ekki verri fornleifafrćđingur en margur ofurmenntađur sérfrćđingurinn í fornleifafrćđi á sínum tíma. En BBB greinir einnig í ţeim kafla illa og rangt frá.

Hún gleymir ţví ađ klíkuskapur, skyldleikarćkt og furđulegur afdalaháttur varđ til ţess ađ ráđinn var sagnfrćđidoktor, Orri Vésteinsson, til ađ vera prófessor í fornleifafrćđi viđ HÍ.  Mannorđ dr. Bjarna F. Einarssonar var hins vegar dregiđ í svađiđ af dómnefnd í HÍ, sem braut stjórnsýslulög og allar almennu siđlegar reglur ţegar honum var hafnađ í stöđu sem hann sótti um. Ţađ mál fór fyrir dómstóla og ćttu menn ekki ađ gleyma niđurstöđunni.

Hins vegar hafa menn án doktorsnafnbótar, sem sótt hafa Svarta Skóla í París, viljađ eiga ţađ til ađ haga sér eins og kóngar og vađiđ uppi međ alls kyns frekju og siđleysi gangvart landsins lögum og kollegum sínum, sbr. ţetta sem BBB skrifar: Ţá eru einnig dćmi um ađ grafiđ hafi veriđ í fornleifar án ţess ađ tilskiliđ leyfi hafi legiđ fyrir. Í framvinduskýrslu Adolfs Friđrikssonar um kumlarannsóknir sem birt var áriđ 2004 er greint frá rannsókn á meintu kumli viđ Hrísheima í landi Baldursheims í Mývatnssveit.48 Skýrsla um uppgröftinn kom út áriđ 2011, 9 árum eftir vettvangsrannsóknina.49 Ekki verđur séđ af fyrirliggjandi gögnum ađ Fornleifavernd ríkisins hafi gefiđ út leyfi til rannsóknarinnar.

Margir íslenskir fornleifafrćđingar hafa tekiđ ţátt í útilokunum og ofsóknum í garđ kollega sinna, og neiti ţví ţeir er ţora. Dr. Margrét Hermanns-Auđardóttir, var lengi vel úthýst á Ţjóđminjasafni Íslands, ţar sem neđanmálsliđ (menntunarlega séđ) vann í ţví leynt og ljóst ađ eyđileggja mannorđ hennar. Áriđ 2009 sótti Margrét um stöđu minjavarđar Suđurlands. Hún fékk ekki stöđuna ţótt hún vćri međ meiri menntun og starfsreynslu en sá ungi mađur sem fékk stöđuna. Ţađ var ekki ađeins skandall fyrir fornleifafrćđina heldur einnig fyrir ţađ auma fyrirbćri sem kallast Jafnréttisráđ, sem gaf út ţennan úrskurđ er Margrét kćrđi stöđuveitinguna. Víđar er pottur brotinn í íslenskri stjórnsýslu en í fornleifamálum og minjavernd.

Nú er hinn norskmenntađi fornleifafrćđingur BBB reyndar starfandi á Ţjóđskalasafni Íslands, ţar sem hún var nýlega ráđin fyrir hinn venjulega klíkuskap í íslensku ţjóđfélagi. Ţar var hún tekin fram fyrir miklu betur menntađa menn međ doktorspróf og sérmenntun á ţví sviđi sem auglýsti var eftir. Áđur vann BBB á Ţjóđminjasafni og fór ţar mikinn ţegar hún kom heim frá Noregi.  Hún hefur greinilega lćrt mikla norska stjórnsýslu og skriffinnsku, sem er góđ ađ mörgu leiti. En viđ fljótum ekki á hyldjúpum olíupolli eins og frćndur okkar og getum ekki leyft okkur ţann vandlćtingarhátt sem BBB hefur í frammi.

Gott er til ţess ađ vita ađ BBB sé komin á önnur miđ, og sökkvi sér nú niđur í skjalbunka og hćtti međ tíđ og tíma ađ velta vöngum yfir ţeim mörgu afburđalélegu kollegum sem haldiđ hafa fyrir henni vöku međan hún skrifađi "norsku" skýrsluna sína.

NORSK FORNLEIFAFRĆĐI

Hver er lausnin?

Hluti lausnarinnar er vitaskuld meiri úrvinnsla eins og BBB bendir á. En ţađ á ekki ađ gerast á kostnađ vísinda og frćđa. Menn verđa ađ muna, ađ úrvinnsla kostar meira en rannsóknirnar sjálfar og er mjög tímafrek. Ţađ skýrir m.a. lélegar heimtur úr rannsóknum ţar sem ţúsundir forngripa hafa fundist, og ţar sem stjórnendur vilja ekki rugla í fjölmiđla um grćnlenskar konur og fílamenn.

Afhending forngripa til Ţjóđminjasafns Íslands er ekki nauđsynlega besti kosturinn. Ég gaf lesendum mínum dćmi um ţađ nýlega, ţegar ég sagđi frá ţví hvernig Ţjóđminjasafn Íslands olli eyđileggingu forngripa sem ég og samstarfsmenn mínir viđ rannsóknirnar á Stöng í Ţjórsárdal fundum áriđ 1984. Safniđ skuldblindađi sig ţá til ađ forverja gripina, en ţađ gerđist aldrei. Ţeir sem ţađ áttu ađ gera sitja nú sem yfirmađur Minjastofnun Íslands og hinn nefndarmađur í nefnd undir Minjastofnun. Gaman vćri t.d. ađ vita hve mikiđ slys hefur orđiđ á fornminjum úr rannsóknunum á Stóru-Borg. Mikiđ magn ţeirra eyđilagđist fyrir ýmsar sakir á Ţjóđminjasafni Íslands. Engar upplýsingar eru um ţađ í skýrslu BBB. Skýrslan er ţví sögufölsun.

Óskir um ađ senda alla gripi á Ţjóđminjasafniđ eru eins mikiđ út í hött eins og ađgengi almennings og vísindamanna er nú ađ upplýsingum um fornminjaarfinn. Ekki er enn hćgt ađ fá ađgengi ađ Sarpi, gagnagrunni ţjóđminjavörslunnar, sem reyndar er fullur af villum. Er mönnum stćtt á ţví ađ heimta ţegar ţeir geta ekki veitt? 

Nú eru fornleifamálin ekki lengur undir menntamálaráđuneyti og er ţađ kannski vel. Óskandi vćri ađ forsćtisráđuneytiđ gefi ţann möguleika ađ fornleifar og varđveisla rannsóknargagna geti fariđ fram í hérađi. Afrit vćri svo hćgt ađ hýsa á einum stađ.

Besta lausnin vćri svo, ađ yfir- og fjárveitingarvaldiđ gerđi sér grein fyrir ţeim baktjaldaerjum sem yfirmenn Minjastofnunar Íslands (áđur Fornleifaverndar Ríkisins) og Ţjóđminjasafnsins (sem á greinilega ítök í skýrslu BBB) hafa átt í í árarađir, sín á milli og viđ ađra. Kattarslagur ţeirra er ekki neinum til gagns, og ţví fyrr sem nýir ađilar yrđu settir í ţau embćtti, ţví betra.

Sú miđstýring og kontrólmanía, sem BBB mćlir međ í skýrslu sinni, leiđir lítiđ gott af sér fyrir fornleifafrćđina sem frćđigrein. Ţannig mun hún verđa mun dýrari í rekstri en fornleifafrćđin er í dag. Á endanum fáum viđ samkvćmt ţessu hjali BBB, sem ţykist dómbćrt á vinnu annarra, ađ á Íslandi munu berast á banaspjót fígúrur eins og almáttugur yfirfornleifafrćđingur Egyptalands, Zahi Hawass, sem ekki leyfir neinar rannsóknir nema ađ hann fái ađ vera međ í öllu og koma fram í öllum sjónvarpsţáttunum og lýsa andstyggđ sinni á gyđingum í leiđinni.

zahi1

« Síđasta fćrsla | Nćsta fćrsla »

Athugasemdir

1 identicon

Reyndar er sarpur kominn á netiđ en ekki í endanlegri mynd http://sarpur.is/Default.aspx

Hrönn (IP-tala skráđ) 28.5.2013 kl. 17:07

2 Smámynd: FORNLEIFUR

Ţađ var nú kominn tími til og hlýtur ţađ ađ hafa veriđ nýlega, ţví ég hafđi samband viđ Menntamálaráđuneytiđ um ţetta og kvartađi yfir fyrir tveimur mánuđum.

Ţá er ţađ vígi loks falliđ!

FORNLEIFUR, 28.5.2013 kl. 17:36

3 Smámynd: FORNLEIFUR

Hrönn í fyrra fékk ég grundvallarupplýsingar um grip á Ţjóđminjasafni og skrifađi um hann lćrđa grein hér á Fornleif:

http://fornleifur.blog.is/blog/fornleifur/entry/1216738/

Ég sendi greinina til ţeirra sem sendu mér upplýsingu, og hafa ţeir nýtt sér ţađ? NEI. Ţjóđminjasafniđ er mannađ meira eđa minna óhćfu fólki, sem týnir fornleifum og eyđileggur. Lestu ţér til hér á blogginu. Hvar eru upplýsingar um eyđilögđu gripina frá Stöng í Ţjórsárdal? Hvenćr koma ţeir í Sarp? Hvar eru ţeir hundruđir gripa frá Stóru-Borg sem eyđilagđir hafa veriđ í vörslu Ţjóđminjasafnsins????

http://sarpur.is/Adfang.aspx?AdfangID=318568

FORNLEIFUR, 28.5.2013 kl. 17:55

4 Smámynd: Ragnhildur Kolka

Ahugavert. Hef beđiđ eftir úttekt a ţessu viđtali frá ţér. Fannst ţađ einfaldlega of einhliđa og skandala hlađiđ. Hef alltaf fyrirvara a ţegar ţessi spyrillinn fer ađ róta i sorpinu og hann brást ekki nú frekar en fyrri daginn.

Ragnhildur Kolka, 28.5.2013 kl. 18:30

5 identicon

Ţetta var nú bara ćtlađ til upplýsingar, ég hef sjálf ekkert ađ gera međ sarp eđa ţjóđminjasafniđ.

Hrönn (IP-tala skráđ) 28.5.2013 kl. 20:13

6 Smámynd: Vilhjálmur Örn Vilhjálmsson

Nei Hrönn, ég taldi nú ekki svo vera, ţví ţá hefđir ţú ekki sagt neinum frá ţví. En ţakka ţér fyrir ađ láta mig vita.

Vilhjálmur Örn Vilhjálmsson, 28.5.2013 kl. 20:25

7 Smámynd: Jón Steinar Ragnarsson

Ţessi sjálfmiđađi sensationalismi BBB hefur nú ţegar kallađ fram málsókn um meiđyrđi. Ţetta verđur vonandi til ţess ađ ţessi ormadós verđi opnuđ og sett fyrir allra augu ađ sjá.

Jón Steinar Ragnarsson, 28.5.2013 kl. 22:36

8 Smámynd: Vilhjálmur Örn Vilhjálmsson

Sigmundur Davíđ ćtlar ađ tala viđ eitt af vandamálum fornleifavörslunnar á Íslandi, Kristínu Huld Sigurđardóttir, sem nú er vćntanlega gengin í Framsókn, eftir ađ hafa fćđst međ félagsskírteini inn í Sjálfstćđisflokkinn og gefiđ Samfylkingunni undir fótinn á ţegar kreppan skall á í fornleifageiranum. Stjórnmálamenn eiga ekki ađ stjórna menningarmálum, ţeir eiga ađ styrkja ţau. Ég trúi ţví ađ Sigmundur viti ţađ og skilji.

Geri hann ţađ ekki, lćtur hann konuna sem bar ađalábyrgđ á skrípinu Ţorláksbúđ og sem ćtlar ađ byggja 700.000.000 dćmi ofan á órannsökuđum rustum í Ţjórsárdal til ađ efla ferđamennsku, vađa uppi og valda meiri usla.  Sigmundur hefur látiđ hafa ţetta eftir sér: Sigmundur bendir á ađ mikilvćgt sé ađ hlúa ađ sögulegum minjum, einkum ţegar ferđamönnum fjölgi hér á landi líkt og raun ber vitni. „Ţađ er enn ein ástćđan fyrir ţví ađ gefa ţessu aukiđ vćgi,“ segir Sigmundur. Sigmundur verđur ađ gera sér grein fyrir ţví ađ Ţorláksbúđ og 700.000.000 votir draumar Kristínar Huldar eru ekki ađhlynning sögulegra minja.

Ţessi skýrsla BBB var gerđ til ađ reyna ađ kasta rýrđ á fornleifafrćđinga og beina sjónum manna af hinu raunverulega vandamáli, sem er léleg stjórn Minjaverndar á Íslandi og ţeirra verđbólgu sem komin eru í fornminjamál, t.d. vegna ţess ađ fariđ var ađ fjöldaframleiđa fornleifafrćđinga međ pungapróf viđ HÍ, sem margir hverjir eru áhangendur skussanna í minjavörslunni. Ţess ber t.d. ađ geta ađ Minjavörđur Suđurlands sem miđstýrt var af Kristínu Huld í Ţorláksbúđarmálinu fékk stöđuna sem hann er í međan Kristín Huld hafnađi fornleifafrćđingi međ doktorspróf, Margréti Hermanns- Auđardóttur.

Ţegar menn velja ţađ versta, fá ţeir ţađ versta ! (međ allri virđingu fyrir núverandi minjaverđi Suđurlands).

Vilhjálmur Örn Vilhjálmsson, 29.5.2013 kl. 06:07

9 Smámynd: FORNLEIFUR

Fyrrverandi Menntamálráđherra, Björn Bjarnason, greinir á bloggi sínu landsţekktu frá ónákvćmni í skýrslu BBB: http://bjorn.blog.is/blog/bjorn/entry/1300406/

Stór grein í tveimur hlutum sem ég og Bjarni Einarsson skrifuđum eitt sinn í Morgunblađiđ er líka misnotuđ af BBB (Brynju Björk)  sem plokkar út setningu sér til handagagns og ţađ úr samhengi og andstćtt heildarskođun greinar okkar Bjarna.

Hvernig má ţađ vera ađ hćgt sé ađ koma framfćri ţannig vinnubrögđum gengum ráđuneyti?

Jú sjáiđ ţiđ, vinir ţeirra sem sitja á bak viđ samsođninguna, vinna í ráđuneytinu.

Nú eru fornleifafrćđingar farnir ađ segja sig úr Félagi Fornleifafrćđinga vegna yfirlýsingar formanns félagsins sem gerđi sína persónulegu og tćkifćrisinnuđu skođun á skýrslunni ađ skođun alls félagsins. Spái ég ţví ađ sá félagsskapur sjái nokkra fćkkun í sínum röđum á nćstunni.

Svo er ekki ađ spyrja ađ ţví. Lygaveita RÚV er međ áróđur í sambandi viđ ţessa skýrslu og segjir ekki allan sannleikann, frekar en fyrri daginn.

FORNLEIFUR, 29.5.2013 kl. 12:02

Bćta viđ athugasemd

Ekki er lengur hćgt ađ skrifa athugasemdir viđ fćrsluna, ţar sem tímamörk á athugasemdir eru liđin.

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband