Fćrsluflokkur: Minjavernd

Sigmundur lögleysa

_jo_minjar.jpg

Nú er komiđ í ljós, ađ svo óeđlilega hafi veriđ stađiđ ađ gerđ fýsileikaskýrslu Capacent og lagafrumvarps í tengslum viđ ţađ varđandi fyrirhugađan samruna Ţjóđminjasafns og Minjastofnunar (sjá hér í fćrslu Fornleifs í gćr), ađ brotin hafa veriđ lög landsins. Sigmundur Davíđ forsćtisráđherra, sem einnig vill vera minjaráđherra, og samstarfskona hans á Ţjóđminjasafni virđast alls ekkert siđgćđi hafa.

Framkvćmdastjóri Minjastofnunar, dr. Kristín Sigurđardóttir, sem sat í stýrihóp ţeim, hvers vinnu Capacent byggđi skýrslu sína á, fékk ekki skýrsluna fyrr en sl. mánudagskvöld (22. febrúar) eftir ađ skýrslan var kynnt fyrir starfsmönnum Ţjóđminjasafns í fyrirlestrarsal safnsins. Minjastofnun sendi ţá ţessa stuttu en ódagsettu yfirlýsingu ţann. 22. febrúar.

Nú er lagafrumvarpiđ, sem talađ var um í skýrslunni, einnig komiđ í loftiđ, og greinilegt er ađ stýrihópurinn hefur ekki komiđ ađ ţví verki. Margrét Hallgrímsdóttir ţjóđminjavörđur hefur greinilega fengiđ ađ skrifa einrćđisyfirlýsingu sína ein og óstudd.

805756.jpgHér er SDG hugsanlega búinn ađ fá sér Virtual Antiquarian og gefur fimm daga (og tveggja vinnudaga) frest til ađ gera athugasemdir viđ lagafrumvarpiđ. Ég tók mér rúmar 20 mínútur í ađ sjá ađ frumvarpiđ er veruleikaskert spil Margrétar Hallgrímsdóttur og Sigmundar Davíđs, ţar sem niđurstöđur hafa veriđ ákveđnar fyrirfram.

Hvađ er frestur?

Svo er gefinn frestur!, til ađ skila athugasemdum viđ frumvarpiđ sem sumir hagsmunaađilar fengu ekki fyrr en í gćr, 24. febrúar. Fresturinn er til 29. febrúar.

Hvers konar stjórnskipulag er eiginlega á Íslandi? Er frumstćtt fólk, illa gefiđ og ósiđmenntađ viđ völd? Ég fć ekki séđ annađ. Ţađ er logandi klárt.

Ţetta ferli er eins og í landi ţar sem glćpaliđ stjórnar. Isis gefur jafnvel lengri fresti áđur ţeir skera á háls. Putin er "large" í samanburđi viđ ţessa íslensku nánaglaóstjórn.

Ţessi lagafrumvarpstillaga er ríkistjórn landsins til háborinnar skammar og starfshćttir ţjóđminjavarđar ćttu ađ kalla á brottvikningu hennar úr starfi, nú ţegar. Konan er ađ mínu mati óhćf til starfans - til annars en ađ valda usla og leiđindum, og ţađ jafnvel fyrir utan Ţjóđminjasafniđ.

Ţetta er orđinn svo mikill farsi og forsćtisráđherra til vansa ađ nú verđur stjórnarandstađan öll ađ taka í taumana og kynna sér ţetta mál og stöđva lögleysuna. Sjálfstćđisflokkurinn, sem mestan ţátt átti í ađ Fornleifavernd Ríkisins og síđar Minjastofnun Íslands varđ til og málaflokkur sem Ţjóđminjasafn gat aldrei valiđ var settur á hendur hćfara fólks sem gerđi betur, verđur einnig ađ stöđva sorgarleikinn.

Ţetta rugl í forsćtisráđherra og nánasta samstarfsmanni hans, Margréti Hallgrímsdóttur, verđur ađ koma í veg fyrir. Afturhvarf til óstjórnarinnar á Ţjóđminjasafni fyrir aldamót (ađ undanskildum stjórnarárum Guđmundar Magnússonar á Ţjóđminjasafninu) vćri óbćrilegt. En ţađ gerist međ ţessum furđulega samruna sem öllum vélum Margrétar og Sigmundar er stímt á. Brátt falla ţó vígin.


Ađ varđveita eđa ekki ađ varđveita

laekjo_1265911.jpg

Eitthvađ virđast bođskiptin milli verktakafyrirtćkisins međ mikil- mennskubrjálađa nafniđ "Fornleifastofnun Íslands" og hins duglitla ríkisbákns Minjastofnunar vera slök. Ţađ vita ţó allir í fornleifageir- anum, ađ dr. Adolf Friđriksson hjá FÍ og Kristín Sigurđardóttir hjá MÍ hafa lengi eldađ grátt silfur, öllum í stéttinni og ráđuneytunum til ama og leiđinda. Ţetta er líklega bara ný senna í gamalli og leiđinlegri sögu sem ţau hjúin hafa mest sett mark sitt á.

Finnst Fornleifi einnig skondiđ, ađ umsjónamađur rannsóknarinnar í upphafi, Lísabet Guđmundsdóttir, sé hvergi nefnd á nafn í fréttum síđustu vikna. Má hún ekki tjá sig viđ fjölmiđla lengur?

En eins og fornleifafrćđingum er enn ljóst, ţá er ekkert öruggt međ aldur skálans sem nú er fundinn. Skrítiđ finnst mér, ađ talađ sé um landnámsrúst, ţegar ekki liggja fyrir nákvćmar aldursgreiningar. Ađ aldursgreina út frá bogadregnum veggjum er ekki góđ ađferđ og ekki nákvćm, ţví bogadregnir veggir eru notađir í svo langan tíma. Enn síđri til tímasetninga eru snćldusnúđar (eins og fyrr var rakiđ).

Ţađ er um ađ gera ađ flytja gamla Iđnskólann upp á Árbć. Undir honum og gengt honum á bílastćđinu eru ugglaust frábćrar minjar sem ég tek ađ mér ađ rannsaka ef menn vilja. Ţar stóđ miklu síđar hús sem brann áriđ 1967 međan ađ Flosi Ólafsson bjó í húsinu. Ekki svo ađ skilja ađ ţađ hafi veriđ Flosi sem stóđ fyrir brennunni. Hann var í Ţjóđleikhúsinu. Svo verđur hćgt ađ hafa kaffistofu, ráđstefnusal og sýningu í forna Iđnađarbankanum, sem hvađ byggingarlist varđar er eitt besta dćmi um hreinrćktađan kúbisma sem viđ höfum á Íslandi. Arkitektinn hafđi sykurmola á Hressingarskálanum sem fyrirmynd.

Svo er ugglaust komin upp erfiđ stađa fyrir Kristínu Sigurđardóttir hjá Minjastofnun, ţótt hún hafi alltaf veriđ ţjónkunargjörn undir fólk sem á kapítaliđ og sem stjórnar ferđamannaiđnađinum. Kapítaliđ er nefnilega einnig fariđ ađ tala um gríđarstóra landnámssýningu á einhverju sem kannski er frá landnámsöld og kannski síđar. Viđ verđum bara ađ hafa í huga, ađ ferđamenn sem skođa Landnámssýninguna + Lćkjargötuskálana munu stefna íslenskum yfirvöldum fyrir formalínseitrun eftir dvöl á íslandi. Ég hef heyrt um fólk sem fćr ofnćmiseinkenni á húđ eftir ađ hafa heimsótt Landnámssýninguna.

Ţađ er vandasamt verk ađ varđveita skálarústir. Ţađ kostar allt ađ 700.000.000 krónum á rúst, ef ekki meira. Ţađ verđlag var ákveđiđ af sjálfri Kristínu Sigurđardóttir hér um áriđ og hefur örugglega hćkkađ. Sel ţađ ekki dýrara en ég keypti ţađ í grein sem kallast 700.000.000 króna rúst sem og í ţessari grein.

Minni ég hér međ Kristínu Sigurđardóttur á, hve dýr eru Drottins verk, ekki síđur en mannanna.


mbl.is Ákvörđun um minjar ekki veriđ tekin
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Samráđsfundur međ fornleifafrćđingum

 

sitelogo.png


Ţar sem fleiri lesa Fornleif en heimasíđu Minjastofnunar Íslands (sem upphaflega var á pólsku), leyfi ég mér ađ minna á mikilvćgan fund, sem er á morgun í Ţjóđminjasafninu, en sem fyrst var auglýstur á vefsíđu Minjastofnunar Íslands í gćr, 2. apríl. Tveggja daga fyrirvari, íslensk stjórnsýsla lćtur ekki ađ sér hćđast. Líklega hefur skrifstofustjóri Menningararfsskrifstofu forsćtisráđherrans fyrirskipađ mönnum ađ gleyma ekki ţessum fundi, nú ţegar skoriđ verđur viđ nögl í fornleifamálum.

Minjastofnun Íslands og Ţjóđminjasafn Íslands bođa til samráđsfundar međ fornleifafrćđingum. Fundurinn verđur haldinn ţann 4. apríl kl. 10-12 í fyrirlestrasal Ţjóđminjasafnsins. Međal ţess sem fjallađ verđur um er: Reglur um veitingu leyfa til fornleifarannsókna, leiđbeiningar um umhirđu gripa á vettvangi, og reglur Ţjóđminjasafns Íslands um afhendingu gagna og gripa. Gagnlegt er ađ efna til samtals um ţessi mál til ađ tryggja sem bestan árangur og varđveislu ţeirrar ţekkingar sem fornleifarannsóknir skapa. Viđ hvetjum alla hagsmunaađila til ađ taka ţátt.

Ég ćtla ađ vona ađ ţessi mál séu komin í lag. Ţjóđminjasafniđ eyđilagđi eitt sinn forngripi frá Stöng í Ţjórsárdal, svo ég ber ekki allt of mikiđ traust til safnsins (sjá hér). Forstöđumađur Minjastofnunar Íslands, sem átti sem starfsmađur Ţjóđminjasafnsins ađ sjá um forvörslu gripanna frá Stöng, vill nú ólm byggja stórhýsi fyrir 700.000.000 króna yfir rústirnar á Stöng, ţó slíkt stangist á viđ lög. Fornleifarannsóknum er nefnilega ekki lokiđ á Stöng, ţó svo ađ ţeir sem eigi ađ verja menningararfinn dreymi um nćrri milljarđa króna framkvćmdir. 

Hér er önnur saga af forvörslu á Ţjóđminjasafninu.

Bók:

Ţingsályktunartillaga fyrir ţá sem veggfóđra međ Kjarval?

louvre.jpg

Nýveriđ var sett fram ţingsályktunartillaga http://www.althingi.is/altext/143/s/0499.html sem er ćtlađ ađ stefna stigu viđ málverkafölsunum.

Gott og vel. Ég ţurfti ekki ađ lesa tillöguna lengi til ađ sjá, ađ hún ber fyrst og fremst hag ţeirra fyrir brjósti sem hafa látiđ snuđa sig međ ţví ađ kaupa fölsuđ málverk.  Á annarri blađsíđu tillögunnar kemur ţessi setning eins og skrattinn úr sauđaleggnum, en hún skýrir nú margt:

"Nokkrir einstaklingar urđu og fyrir verulegu fjárhagslegu tjóni vegna kaupa á fölsuđum myndverkum. Ţessari ţingsályktunartillögu er stefnt gegn slíkum svikum og ţví leggja flutningsmenn áherslu á ađ embćtti sérstaks saksóknara, sem fer međ efnahagsbrot, taki ţátt í ţeirri vinnu sem tillagan mćlir fyrir um."

Einn af ţeim sem ber fram tillöguna er Vilhjálmur Bjarnason fjárfestir og fjármálasérfrćđingur. Ţađ leitar vissulega ađ manni sú spurning, hvort Vilhjálmur hafi talist til ţeirra mörgu vel stćđu Íslendinga sem ekkert vit höfđu á list, en sem  keyptu hana í metravís í góđćrinu til ađ betrekkja stofuveggina hjá sér.  Ég lćt spurningunni ósvarađ, ţví mér finnst tillagan öll full af ósvöruđum spurningum.

Eins finnast mér kjánar, sem í einhverjum snobbeffekt keyptu allt sem ţá langađi í, án ţess ađ hafa nokkurt vit á ţví sem ţeir keyptu, sjálfir bera ábyrgđ á slíkum mistökum. Slíkir einstaklingar eru ekki listasöfn. Ađalatriđiđ er ađ listasöfn landsins séu ekki ađ sýna falsađan menningararf, alveg sama hvađ hann er gamall.  

Ţessu er t.d. haldiđ fram í ţingsályktunartillögunni:

" Ótvírćtt virđist ađ á 10. áratug síđustu aldar hafi talsverđur fjöldi falsađra myndverka veriđ í umferđ á Íslandi og gengiđ ţar kaupum og sölum. Hefur veriđ sett fram sú tilgáta af fagmanni, sem ţekkir vel til íslenskrar myndlistar og myndlistarmarkađarins hér, ađ allt ađ 900 fölsuđ myndverk (málverk og teikningar) muni hafa veriđ á sveimi hérlendis á ţessum tíma."

Ég tel víst ađ fagmađurinn sem nefndur er hér sé Ólafur Ingi Jónsson forvörđur (sjá hér og hér). Ţó svo ađ ég trúi ţví fastlega ađ fölsuđ málverk hafi veriđ í umferđ og sannanir séu fyrir ţví, ţá hef ég ţví miđur enn ekki séđ neitt birt á riti eftir Ólaf, t.d. ítarlegar rannsóknir hans, sem rennt get stođum undir ţá skođun hans ađ 900 fölsuđ myndverk hafi veriđ á sveimi.

Mér ţykir einfaldlega ekki nćgilega undirbyggđ hin frćđilega hliđ ţessarar ţingsályktunartillögu, sem mest ber keim af ţví, ađ ţeir sem keypt hafa svikna list vilji fá hiđ opinbera til ađ setja gćđastimpla á verkin. Ađ mínu mati á slíkt ađeins viđ um verk í opinberri eigu. Ríkisbubbarnir, sem jafnvel höfđu Kjarval á klósettinu heima hjá sér, verđa sjálfir ađ bera ábyrgđ á gerđum sínum og fjárfestingum.

00-intro.jpg

 

Hins vegar er ţađ hlutverk lögregluyfirvalda og hugsanlega nefndar sérfrćđinga ađ rannsaka mál sem koma upp um falsanir. Meira er ekki hćgt ađ gera. Og svo mćtti Ólafur forvörđur birta rannsóknir sínar, svo fólk í kaupshugleiđingum geti hugsanlega varađ sig, ef ţađ hefur ađeins peningavit en enga ţekkingu á list eđa annarri menningu.

Lokaorđ tillögunnar eru: "Hin mikla áhersla á ţekktan og ósvikinn uppruna menningarminja er tiltölulega ný í sögunni en nýtur engu síđur víđtćkrar viđurkenningar sem ein af höfuđforsendum ţess ađ slíkar minjar ţyki tćkar til varđveislu. Skal í ţví sambandi nefnt ađ Mennta-, vísinda- og menningarstofnun Sameinuđu ţjóđanna, UNESCO, gerir ţađ ađ ófrávíkjanlegri kröfu fyrir ţví ađ menningarminjar fái sćti á heimsminjaskrá ađ ţćr séu ófalsađar og sömu kröfu gera lista- og minjasöfn á Vesturlöndum til safnkosts síns."

Ţetta er greinilega skrifađ af einhverjum, sem ekkert ţekkir til heimsminja (ég hélt nú annars ađ Katrín Jakobsdóttir vissi meira í sinn haus). Heimsminjaskrá telja ekki einstök málverk eđa einstaka gripi. Heimsminjar, menningarlegar eđa náttúruminjar, eru heildir. Vissulega verđa söfn ađ gera ţá kröfu ađ safnkostur ţeirra sé ófalsađur. En á Íslandi hefur ţađ ţví miđur ekki talist nauđsynlegt. Ţrátt fyrir ađ fleiri rannsóknir og álit sérfrćđinga sýni ađ ţađ séu falsađir gripir í silfursjóđi í Ţjóđminjasafni Íslands, heldur safniđ áfram ađ sýna sjóđinn sem silfursjóđ frá Víkingaöld, eins og ekkert hafi í skorist, jafnvel ţrátt fyrir alvarleg vandamál í danskri skýrslu um sjóđinn og ţrátt fyrir sérfrćđiálit í nýlegri útgáfu međ greinum frá Víkingaráđstefnunni sem haldin var á Íslandi sumariđ 2011.

Í einni af bókum langalangafa míns sáluga, Iszëks, sem ég nefndi um daginn, fann ég ţessa frábćru mynd frá Louvre frá miđri 18. öld sem er efst í ţessari grein. Einu sinni var sumt af ţví sem ţar fór fram ekki taliđ til falsanna. Ţarna voru menn bara ađ kópíera. Síđar uppgötvuđu óprúttnir náungar ađ hćgt var ađ plata peninga út úr ţeim sem vildu eiga da Vinci, Gainsborough eđa jafnvel Kjarval. Ţetta er spurning um frambođ og eftirspurn. Ţví fleiri vitleysingar, ţví betri sala.

Sólin skín úr norđri

Horft til norđurs
 

Kristín Sigurđardóttir forstöđumađur Minjastofnunar Íslands auglýsir enn ruglingsleg áform sín um ađ reisa suđrćna villu ofan á órannsakađar rústir á Stöng í Ţjórsárdal. Nú síđast í fréttum RÚV.

Greinilegt er ađ Kristín, sem allra mest ber ábyrgđ á hinum alrćmda skrípaleik kringum Ţorláksbúđ, er til í enn eina vitleysuna. Síđan Kristín fékk upphaflega hina ćringjalegu hugdettu sína (og annarra) um ađ nota 700.000.000 króna í endurbćtur á Stöng (sjá hér, hér og hér) hefur veriđ haldin hugmyndasamkeppni um skýli yfir rústina. 

Vinningstillagan fyrir nýtt skýli á Stöng er algjörlega út í hött og er miklu verri lausn en ţađ skýli sem nú er yfir Stöng. Vinningstillagan var svo forkastanlega vitlaus, ađ ein tillögumynd ţeirra sem unnu samkeppnina sýnir sýn ađ Stöng, ţar sem sólin skín úr heiđi eins og á póskorti - en úr norđri.

Á engu stigi mála hefur Kristín Sigurđardóttir haft samband viđ mig, en ég hef rannsakađ rústir á Stöng meira en nokkur annar. Ţessi vinnubrögđ hjá forstöđumanni Minjastofnunar eru forkastanleg og sína dómgreindarleysi og einhvern persónulegan brest, jafnvel einhvers persónulegt hatur í minn garđ. Forstöđumađur Minjastofnunar, sem á ađ fylgja lögum um minjavernd, brýtur ţau hér vegna ţess grafhýsis sem hana dreymir um ađ reisa yfir vinnubrögđ sín.

Í fréttinni á RÚV í gćr upplýsir Kristín Sigurđardóttr, ađ rústin ađ Stöng sé ađ eyđileggjast. Hún talar um skýliđ sem nú er yfir Stöng sem ţađ eina sem byggt hefur veriđ. Ţađ er eins og margt annađ í máli Kristínar eintóm ţvćla.

Sjáiđ hins vegar myndirnar međ fréttinni á RÚV. Rústin hefur greinilega aldrei veriđ í betra ásigkomulagi. Ţakka ber ţađ viđgerđum sem gerđar voru á 10. áratug síđustu aldar, sem aldrei var lokiđ almennilega viđ m.a. vegna skussaháttar Kristínar Sigurđardóttur ţegar hún var yfir Fornleifavernd Ríkisins. Nú sé ég hins vegar ađ búiđ er ađ klćđa rústina í framhaldi af ţví sem gert var árin 1994-96, en ekki var ţađ gert í samvinnu viđ ţá sem ţađ verk unnu.

Kristín talar um vandann af hrossum í rústinni. Ţetta er ekki nýtt vandamál og var t.d. greint frá ţví hér, í greinargerđ sem ég sendi Fornleifavernd Ríkisins um áriđ um fyrri viđgerđir á Stöng. Á ţeirri stofnum, sem nú hefur veriđ lögđ niđur, var Kristín yfirmađur, og svarađi ţegar hún stjórnađi ţar aldrei athugasemdum mínum um ruglingsleg áform sín á Stöng, ađ mér forspurđum. Ţurfti ég ađ fá Úrskurđarnefnd um Upplýsingamál til ađ hjálpa henni viđ ađ upplýsa um máliđ  (Sjá hér).

 Pallur hylur rústir kirkju á Stöng

Kristín Sigurđardóttir er mjög hrifin af sólarpöllum og útsýnisţökum. Undir draumasólarpalli hennar, austan skálarústarinnar yngstu, mun kirkjan og kirkjugarđurinn á Stöng hverfa og flata ţakiđ yfir rústinni mun aldrei bera ţann mikla snjóţunga sem í sumum árum getur orđiđ Ţjórsárdal. Hvernig á ađ leiđa vatn frá slíku ţaki,  sem er á stćrđ viđ körfuboltavöll?

Kristín greindi ekki frá ţví í fréttunum í gćr, ađ nýja suđrćna villan og pallarnir, sem alls ekki henta sem vörn fyrir rústina vegna hins mikla, flata ţaks (sem mun ekki ţola snjóţungann og regn, sem arkitektarnir gera augsýnilega ekki ráđ fyrir), mun koma í veg fyrir frekari rannsóknir mín á kirkjurúst, kirkjugarđi og smiđjurúst. Ţessar rústir hef ég haft löngun til ađ ljúka rannsóknum mínum á. Nú kemur Kristín Sigurđardóttir endanlega í veg fyrir ţađ međ áformum um ađ reisa ţetta glaprćđi ofan á rústirnar. Kristín Sigurđardóttir hefur alltaf ćtlađ sér ađ eyđileggja rannsóknaráform mín á Stöng og hefur vísvitandi greint rangt frá rannsóknarniđurstöđum ţar á alls kyns skiltum sem hún hefur komiđ fyrir á Stöng.

Margar tillögur ađ skýlum fyrir Stöng í Ţjórsárdal voru betri en sú sem hreppti 1. verđlaun í samkeppninni (sjá hér). 1. verđlaunin gćtu hentađ vel yfir rústir í S-Evrópu. Best ţótti mér tillaga Arnars Birgis Ólafsson landslagsarkitekts, sem ţví miđur er gerđ mjög slćm skil í greinargerđ samkeppninnar. Lokaverkefni Arnars í námi sem landslagsarkitekt í Kaupmannahöfn var frágangur rústa á Stöng og hönnun skýlis. Hann hafđi fyrir ţví ađ hafa samband viđ ţann ađila sem rannsakađ hefur á Stöng í Ţjórsárdal. Ţađ hefur greinilega veriđ taliđ honum og tillögu hans til lasts. Hinir arkitektarnir sjá vart sólina fyrir sjálfum sér í sínum tillögum, ef hún skín ţá ekki beint úr norđri eins og hjá ţeim sem 1. verđlaun hrepptu. Meirihluti tillagnanna er vart gerlegur líkt og vinningsverkefniđ.

Ćtlar fornleifaráđuneyti Sigmundar Davíđs virkilega ađ setja peninga í óúthugsuđ verkefni, ţar sem lög eru brotin međ ţví ađ byggja nýbyggingu ofan á órannsakađar rústir, og ţar sem nýbyggingin hylur rústir og kemur í veg fyrir rannsóknir?  Á ekki ađ hlusta á ţá sem best ţekkja til ađstćđna á Stöng áđur en lagt er út í slík verkefni?

Ég vona ađ Sigmundur Davíđ setji frekar fjármagn í rannsóknir á Stöng, svo mér takist ađ ljúka ţar rannsóknum áđur en Kristín Kristín Sigurđardóttir eđa eftirmađur hennar fćr svo ađ byggja grafhýsi sitt ofan á friđađar minjar. 

En í landi, ţar sem sólin skín úr norđri, er víst hćgt ađ komast upp međ hvađa vitleysu sem er. Ég er vonlítill um ađ tekiđ verđi tillit til fornleifanna, ţegar ţjónkun viđ ferđamennskuna er talin áhugaverđara viđfangsefni en vitneskja um fornleifarnar. Einssýnt ţykir mér ţví ađ Kristín Sigurđardóttir hafi, međ ţví ađ halda fornleifafrćđingum međ Ţjórsárdal sem sérsviđ fyrir utan áform um úrbćtur á Stöng, sett lokapunktinn yfir rannsóknum á Stöng međ hjálp RÚV. 

Nú vona ég bara ađ Sigmundur Davíđ stöđvi loftkastala Minjastofnunar og kynni sér máliđ, áđur en fé verđur dćlt í hreina vitleysu. Ţađ er of dýrt fyrir Íslendinga.


»Allt út af einhverjum helvítis steini«

Kona í Perge

segir kona Íslendings, sem handtekinn var fyrir ađ hafa meintar fornminjar međ í tösku sinni viđ brottför frá flugvellinum í Antalya á Tyrklandi sl. föstudag. Henni er vitanlega mikiđ niđri fyrir.

Reyndar eru svona dags daglega ekki seldar fornminjar á mörkuđunum viđ rústasvćđin í Perge og Aspendos, ţar sem ţau hjónin hljóta ađ hafa veriđ. Ţetta hlýtur ţví ađ vera einhver stór misskilningur. Í Perge sitja oftast konur og selja perlur og leirmuni, og ef ţćr vćru byrjađar ađ selja ekta rómverskar styttur á 80€ vćri líklega eftir ţví tekiđ.

Vill mađur láta virđa sín eigin lög, verđur mađur ađ virđa lög í ţeim löndum sem mađur heimsćkir.

Ţađ hendir ţó á stundum, ađ ferđamenn eyđileggi fornleifar eđa taki međ sér minjagripi sem ţeir vita stundum ekki ađ eru fornleifar. Ţađ eiga allir heilvita einstaklingar ađ vita, ađ mađur á ekki ađ gera - jafnvel ţeir sem koma frá löndum eins og Íslandi, ţar sem Fornleifavernd og Minjastofnun leyfa byggingar hugarórabyggingar og suđrćnar villur ofan á fornleifum og Ţjóđminjasafniđ týnir forngripum.

Upplýsingamiđill ferđamálayfirvalda í Tyrklandi www.goturkey.com, sem flestir lesa vitanlega ekki, vara menn einnig greinilega viđ ţví ađ kaupa fornleifar, og ţar er fólki ráđlagt ađ hafa kvittanir á reiđum höndum fyrir kaupum á listmunum. Tyrkir hafa víst ekki enn gert sér grein fyrir ţví ađ ólćsi er líka mikiđ í öđrum löndum. Margir hafa víst lent í ströngu eftirliti Tyrkja á ţessu sviđi. Sjá hér

Í Tyrklandi er ţjófnađur á fornleifum og ólögleg sala ţeirra greinilega mikiđ vandamál, sem Tyrkir virđast helst vilja stöđva međ ţví ađ stinga (blásaklausum) bláeygum útlendingum sem finna eđa kaupa fornleifar í steininn. En ţađ hendir einnig á stundum ađ útlendingarnir taka eitthvađ međ sér sem ţeir finna og borga ekki fyrir.

Vonandi leysist úr máli Íslendingsins sem langađi í rómverska styttu fyrir 80 evrur, sem verđur nú ađ teljast frekar ódýrt. En á Tyrklandi er fólk fátćkara en Íslendingar í Svíţjóđ. 


Er Minjastofnun Íslands spilavíti ?

Minjastofnun
 

Nýlega var sett á laggirnar ný stofnun á Íslandi. Minjastofnun Íslands, sem sett er saman úr Fornleifavernd Ríkisins og Húsavernd Ríkisins. Í morgun sá ég auglýsta stöđu arkitekts viđ stofnunina, sem ég skođađi, og athugađi ţá hvort Minjastofnun var komin međ nýja heimasíđu. Mig langađi ađ athuga hvort fyrrum forstöđumađur Húsaverndar Ríkisins hefđi sagt upp störfum, en hann er arkitekt og einn ţeirra sem sótti um stöđu forstöđumanns Minjastofnunar, en fékk ekki.

Stofnunin er komin međ vísi ađ heimasíđu undir www.fornleifavernd.is, allbreytta frá ţeirri fyrri. Ég leitađi einnig ađ upplýsingum um Stöng í Ţjórsárdal og verkefni sem Fornleifavernd sáluga efndi til um Stöng í fyrra. Jú upplýsingarnar voru ţar, en meira til mér til mikillar undrunar. Ţegar ég leitađi ađ Stöng. Komu greinilega upp upplýsingar um póker, Kasíno og rúllettu á pólsku og ensku.

Ţetta ţótti mér afar furđulegt og hrindi í Minjastofnun og bađ ritarann ţar ađ leita ađ Stöng í Ţjórsárdal á heimasíđunni og sá hún ţá hvers kyns var. Lét hún Kristínu Sigurđardóttur yfirmann stofnunarinnar hafa mig í símann og hún varđ vitaskuld líka undrandi, ţví póker og vefspilavíti held ég ađ sé ekki skemmtun sem dr. Kristín stundar, svo ég viti.  Kannski smá rúllettu? Nei, ekki held ég ţađ.

Mér og öđrum, sem ég ef sýnt ţetta, ţykir nokkuđ ljóst, ađ annađ hvort er sá sem er ađ byggja upp ţessa heimasíđu Minjastofnunar spilafíkill međ mikla pólskukunnáttu, eđa ađ einhver hefur brotist inn á heimasíđu stofnunarinnar og verpt ţar einhverjum fúlum eggjum.

Ţetta verđur auđvitađ ađ rannsaka, ţótt ţađ verđi ekki beint fornleifarannsókn. En ég gef lesendum mínum hér tćkifćri á ađ sjá ţessa „nýju ţjónustu" á pólsku sem mćtti halda ađ Minjastofnun sé farin ađ veita. Kannski vćri póker ágćt leiđ til ađ fjármagna ţessa nýju stofnun? Menn ţurfa auđvitađ á einhvern hátt ađ fjármagna 700.000.000 króna verkefniđ á Stöng.

Skođiđ skjámyndirnar betur  međ ţví ađ klikka á myndirnar

Minjasfotnun
Minjastofnun2

Af félagslegu lýđrćđi međal íslenskra fornleifafrćđinga

Archaeo
 

Í síđustu fćrslu gerđi ég athugasemd viđ drög ađ nýjum reglum sem Ţjóđminjasafniđ vinnur ađ um afhendingu gripa til safnsins. Mig hafđi ekki órađ fyrir ţví ađ saklausar athugasemdir mínar skyldu hafa í för međ sér hótanir um limlestingar og heimsóknir leigumorđingja.

Ţar sem ég fékk ţessi drög til umsagnar frá félagi sem ég er međlimur í, Fornleifafrćđingafélagi Íslands, ţá sendi ég athugasemd mína til félagsins og reyndar til allra félagsmanna. Ţar fyrir utan birti ég athugasemdir mínar á Fornleifi í gćr.

Mér var sagt af formanni félagsins, ađ athugasemdum mínum yrđi bćtt inn í athugasemdir félagsins. Fundurinn var svo haldinn í gćr á Fornleifafrćđistofunni á Ćgisgötu í Reykjavík, sem dr. Bjarni Einarsson rekur. Í bítiđ í morgun fékk ég svo athugasemd félagsins, en sá hvergi ţađ sem ég hafđi til málanna ađ leggja. Ég innti formann félagsins eftir ţví í dag og hann greindi mér frá ţví ađ hann "hefđi ekki alrćđisvald" og ađ meirihlutinn hefđi veriđ á móti ţví ađ bćta athugasemdum mínum viđ.

Ekki nóg međ ţađ, „reyndir félagar" í Fornleifafrćđingafélaginu, svo notuđ séu orđ formannsins, félagskap sem ég hef veriđ félagi í mjög lengi, töldu sig fullvissa um ađ ég vćri ekki félagsmađur, ađ ég hefđi gengiđ úr félaginu, og ađ ég hefđi ekki greitt félagsgjöld áriđ 2012 og 2013. Mér hefur ekki nýlega veriđ tilkynnt ađ ég vćri ekki félagi og hef fengiđ tölvupósta frá félaginu, sem setur hlekk í bloggiđ Fornleif á heimasíđu sinni.

Skođun mín á drögum Ţjóđminjasafnsins ađ nýjum vinnureglum, sem mér ţykja á flestan hátt ágćtar, féll svo mikiđ fyrir brjóstiđ á einum fornleifafrćđingi, ađ rétt fyrir fundinn skrifađi hann mér m.a. eftirfarandi svödu vegna ţess pósts međ athugasemdum sem beđiđ var um, og sem ég leyfđi mér ađ senda til allra félagsmanna svo ţeir fengju ţćr tímanlega fyrir fundinn:

Ţú gerir ţér grein fyrir ţví ađ ţessar endalausu tölvupóstsendingar ţínar fara ađ jađra viđ ofsóknir og ţú gćtir mögulega átt von á kćru frá mér vegna ţessa.  Ţví leyfi ég mér ađ segja ađ ég ţekki fólk í Danmörku sem getur vel tekiđ ađ sér ţađ verkefni ađ heimsćkja ţig - sofđu međ annađ augađ opiđ!  

Í SÍĐASTA SINN VILTU DJÖFLAST TIL AĐ TAKA MIG ÚT AF ÖLLUM JÁ ÖLLUM TÖLVUPÓSTUM SEM ŢÚ SENDIR OG BIDDU FYRIR ŢVÍ AĐ ŢÚ EIGIR EKKI LEIĐ TIL ÍSLANDS ŢAĐ SEM EFTIR ER ŢVÍ AĐ OKKAR FUNDIR VERĐA EKKI FAGRIR!!

Ţetta var nú heldur hressilega til orđa tekiđ og sýnir ađ mikiđ vatn hefur runniđ til sjávar síđan Kristján Eldjárn var fornleifafrćđingur. En mig langar strax ađ taka fram, ađ ég sendi hvorki endalausa tölvupósta til félagsmanna í Fornleifafrćđingfélaginu, né öđrum. Ég er ekki "spammari" og sendi mjög fáa pósta daglega. En hunsun „reyndra félaga" og ţeirra sem mćttu á fundinn í félaginu í Reykjavík í gćr, sem ég gat ekki mćtt á ţar sem ég bý erlendis, sýnir nú heldur betur nauđsyn ţess ađ ég sendi umbeđnar skođanir mínar til allra félagsmanna í Fornleifafrćđingafélaginu. Einn fór hamförum og hinir fóru ađ gera ţví skóna ađ ég vćri ekki félagi. Mér fundust svalir Moskvuvindar fjúka mér í móti. Ţađ er komin Kremlfýla af ţessu félagi sem ég er í.

Ţegar ég var búinn ađ fá vitneskju um ađ "reyndir félagar" í Fornleifafrćđingafélaginu hefđu lokađ fyrir skođanir mínar á opinberu skjali, sem opinber stofnun hafđi beđiđ um álit á, leyfđi ég mér einnig í dag ađ senda ţessa skođun til formanns Fornleifafrćđingafélagsins:

Sćll Ármann,

ţegar ummćli, sem beđiđ er um hjá félagsmönnum í félagi, eru ekki nýtt í umsögn sem félagiđ sendir frá sér, vegna ţess ađ reyndir félagar telja sig vita "hitt og ţetta" um félagsmanninn sem kemur međ athugasemdina, ţá kalla ég ţađ ekki beint "persónulegan tilgang" ađ nýta sér netföng félagsmanna og senda skođun sína til ţeirra allra, sér  í lagi ef félagiđ vill ekki miđla minnihlutaáliti.

Ţótt allir hinir í félaginu séu hugsanlega á ţeirri skođun, ađ fornt silfur geti fundist óáfalliđ í jörđu á Íslandi og ţađ sé í fínasta lagi fyrir Ţjóđminjasafniđ ađ týna sýnum sem safniđ hefur látiđ taka, ţá tel ég ţađ félagslegan rétt minn ađ segja öllum í félaginu, ađ ég hafi ađra skođun á ţví máli. Varđveisla gripa og sýna, fyrr og nú, tengist auđvitađ ósk Ţjóđminjasafnsins um ađ ráđa ţví hvernig gengiđ er frá sýnum og forngripum á Íslandi áđur en ţau eru afhent á Ţjóđminjasafniđ. Hvađ á ađ gera viđ silfur sem finnst óáfalliđ í jörđu? Ţađ kemur einfaldlega ekki fram í drögunum sem Ţjóđminjasafniđ sendi út fyrir áramót. En slíkt silfur hefur reyndar fundist.

Ef Ţjóđminjasafniđ vill ađ varđveislumál séu í lagi, er líkast til ekkert sjálfsagđara en ađ Ţjóđminjasafniđ skýri, hvađ varđ um sýni sem tekin voru fyrir safniđ áriđ 1994, eđa t.d. hvađa gripir týndust hér um áriđ, en komu svo sumir ađ sögn aftur í leitirnar eftir ađ blásaklaust fólk utan safnsins hafđi veriđ ţjófkennt. Ţađ lýsir ekki sérstaklega traustu ástandi í 150 ára sögu safnsins, og ţađ verđur ađ vera öruggt ađ slíkt ástand sé ekki enn viđ lýđi og endurtaki sig. Mér er mikiđ til sama hvađ öđrum félögum í félaginu finnst um ađ gripir sem ég afhenti til forvörslu á Ţjóđminjasafni hafi veriđ látnir grotna niđur.  Ţađ var einfaldlega eyđilegging á rannsókn minni, framin af einum af reyndustu félagsmönnunum í okkar félagi. Ţađ var einnig brot á Ţjóđminjalögum, og eftir ţeim eigum viđ ađ starfa.

Ég get alls ekki tekiđ undir ţá skođun meirihlutans og háttvirtra "reyndra félaga" félagsins, sem í gćr söfnuđust saman á Fornleifafrćđistofunni, ađ varđveislumál og frágangur fornminja sem finnast viđ rannsóknir eigi ađ vera á könnu Minjastofnunar Íslands. Ţá verđur ađ breyta Ţjóđminjalögunum, ţví ţau segja okkur ađ fara međ ţađ sem viđ finnum á Ţjóđminjasafniđ. Ţjóđminjasafniđ á auđvitađ ađ taka viđ ţví í góđu ásigkomulagi.

Mér sýnist ekki betur en ađ međan meirihlutinn og "reyndir félagar" í pólítbyrói félagsins vilja ekki hlusta á rök mín, ţá gangi ţeir kinnrođalaust erinda nýstofnađrar Minjastofnunar Íslands, sem einn félagsmađur okkar er forstöđumađur fyrir.

Ţjóđminjasafniđ hefur einnig skuldbindingar samkvćmt lögum. Ţađ er alls ekki nógu gott ađ á stofnun, sem á ađ taka á móti jarđfundnum menningararfi samkvćmt lögum, geti ekki gert grein fyrir ţví sem ţar hefur komiđ inn af sýnum og forngripum, eđa horfiđ. Ég geri vissulega ráđ fyrir ţví ađ mest af ţessum hvörfum og týnslum sé fortíđarvandi, sem hvarf fyrir fullt og allt međ núverandi ţjóđminjaverđi. En hún neitar ţó stađfastlega ađ svara fyrirspurnum um slík hvörf og lćtur ţađ líđast ađ starfsmenn sem bera ábyrgđ á hvarfi menningararfsins á sínum tíma svari ekki spurningum frá sérfrćđingum utan safnsins.

bestu kveđjur,

Dr. Vilhjálmur  Örn Vilhjálmsson

 

Afsakiđ ţađ er einhver ađ banka

tumblr_m7k5zvbcxW1r5ijn2o1_500

... Ţá er einum dönskum leigumorđingja fćrra Smile


Steinsteypustöng međ járni, gleri og tilheyrandi pyntingum

Stöng 2009
 

Á Stöng í Ţjórsárdal vilja menn nú reisa steinsteypu- og glerhöll, ţó svo ađ jarđfrćđi stađarins leyfi ekkert slíkt rask. 

Mörgum er örugglega í fersku minni er yfirmađur Fornleifarverndar Ríkisins, stofnunar sem verđur lögđ niđur um áramótin, fékk alvarlegt fyrir-2008-ćđi áriđ 2009 og lýsti ţví yfir ađ endurbćtur á rústunum viđ Stöng í Ţjórsárdal myndu kosta 700.000.000 króna. Ţiđ lesiđ rétt ágćta fólk. Kristín Huld Sigurđardóttir, sem komst ađ ţessu á litlu minnisblađi, sem ţurfti ađ knýja út úr henni međ hjálp ráđuneyta, taldi ađ betrumbćtur á Stöng myndu kosta 700 milljónir króna (lesiđ um máliđ hér á vinstri vćngnum undir nálhúsinu frá Stöng).  

Ţessi sama Kristín, sem í raun ber mesta ábyrgđ á ţví ađ kofaskrípi, sem kennt er viđ Ţorláksbúđ, var reist í Skálholti, á sér nú ţann draum heitastan ađ reisa virki úr steypu, járni og gleri. Ţađ vill hún gera ofan á rústum á hól í Ţjórsárdal, sem ekki ber neinn ţunga vegna jarđfrćđilegra ţátta, sem hún hefur ekki einu sinni gert sé far um ađ rannsaka og upplýsa um í útbođsgögnum vegna samkeppni sem efnt var til lausnar á varđveislu fornminja á Stöng í Ţjórsárdal.

Verđlaunasamkeppnin 

Kristín Sigurđardóttir efndi til samkeppninnar í samvinnu viđ Arkitektafélag Íslands og Skeiđa- og Gnúpverjahreppa. Tilkynning um samkeppnina var fyrir neđan allar hellur og sýnir ađ forstöđumađurinn á Fornleifavernd Ríkisins getur ekki útbúiđ sómasamlegt pdf-skjal (sjá hér). Upplýsingar í samkeppnisgögnum voru ekki mikiđ betri: Léleg loftmynd og lélegar upplýsingar voru sendar ţátttakendum. Vitnađ var rangt í fornleifafrćđinginn sem unniđ hefur á Stöng í Ţjórsárdal, sem er samt framför ţví áđur hefur alls ekkert veriđ vitnađ í skrif hans, ţegar Fornleifastofnun Íslands vann međ Stöng í Ţjórsárdal.

Kristín bíđur í partý 

Um daginn bauđ Kristín Sigurđardóttir svo 300 manns í seremóníu á Háskólatorgi kl. á morgun, ţriđjudaginn 6. nóvember kl. 16.00, ţar sem ţrjár hlutskörpustu tillögurnar í samkeppninni um Stöng verđa kynntar.

Kristín Sigurđardóttir, sem aldrei hefur veriđ neitt ljón á nýja tćkni, sendi öllum gestum bođ međ tölvupósti, ţar sem hćgt var ađ sjá alla bođsgesti í tölvupósti hennar og ţar međ einnig arkitekta og landslagsarkitekta sem bođiđ var til hátíđarinnar. Eiginlega var líka vel hćgt ađ sjá einn sigurveraranna, ţar sem öllum á stofunni http://www.basalt.is/ er bođiđ í partý Kristínar.

Međ smáţekkingu á fyrri „verkum" fyrirtćkisins Basalts hf. getur mađur óttast ađ menn fýsi ađ klína  steinsteypugímaldi yfir rústirnar ađ Stöng, sem eru langt frá ţví ađ vera fullrannsakađar.  Útbođshaldarar gleymdu ţví einnig hóllinn á Stöng er náttúrulegur hóll sem ađallega samanstendur ađ ađfokslögum, mannvistarlögum, mold og gjósku niđur á minnsta kosti 7 metra dýpi.

Eđli jarđlaga á Stöng í Ţjórsárdal 

Einn af ţeim sem Kristín Sigurđardóttir bauđ í veisluna er ég, ţótt hún hafi ekkert samband haft viđ mig vegna ţessa draumóraverkefnis síns. Ef hún hefđi gert ţađ, hefđi ég getađ sagt henni og öllum sem vildu vita sannleikann ađ Stangarbćr og steinsteypa eiga ekki samleiđ. Á Stöng er ekki hćgt ađ byggja stór og ţungt mannvirki ofan á órannsakađar rústirnar á Stöng í Ţjórsárdal án ţess ađ hakka niđur viđkvćman hól sem samanstendur af mjög mjúkum jarđvegsefnum, ţó ađallega af gjóskulögum, föllnum og ađfoknum. Undir allt ađ 3.5 metri ađ ađfokslögum (frá 1250-2012 e.Kr.) og mannvistarlögum, sem spanna tímabiliđ frá ca 900 til ca. 1250, eru moldar- og gjóskulög um 20-100 sm, ţar undir er Heklugjóska (H3) 1-1,5 metrar ađ ţykkt, ţá taka viđ moldarlög og gjóskulög á víxl, og ţar undir er H5 gjóskan, sem einnig er gífurlega ţykkt gjóskulag. Stangarhóll er ekki klöpp eđa hraunhóll, heldur hóll sem byggst hefur upp af gljúpum jarđlögum.

Ţeir tveir ađilar, arkitekt í Frakklandi og landslagsarkitekt á Akureyri sem leituđu til mín, ţar sem ţeir kynntu sér ađ ég hef rannsakađ fornleifar á Stöng, fengu ţessa upplýsingu, en ţeir unnu ţó ekki til verđlauna međ tillögur sína ađ léttum skýlum yfir rústirnar, ţví Krístínu Huld Sigurđardóttir dreymir um steypu, gler og járn, sem hún vill í draumum sínum hella ofan á órannsakađar rústir í Ţjórsárdal. Ţađ er lögbrot og vandalismi, en lýsir hins vegar best hinum sanna íslenska draumi. Ást Íslendinga á steinssteypuhöllum er svo mikil, ađ ţeir reisa ţćr hvar sem er, hvar sem er  og hvađ sem ţađ kostar af eyđileggingu og jafnvel án ţess ađ til séu peningar til ađ byggja hallirnar. Ţađ er ein birtingarmynd kreppunnar á Íslandi.

Barni teiknar

Dr. Bjarni Einarsson fornleifafrćđingur undirbýr teikningu á Stöng í Ţjórsárdal áriđ 1993. Neđstu leifarnar á myndinni er á ca 3. mettra dýpi. Á 3,5 - 4 metra dýpt finnst óhreift H3 gjóskulag, en ţađ má ţó einnig sjá ađfokiđ ofan á rústum í formi gula lagsins, ţar sem gjóskan úr ţessu forsögulega gosi er blönduđ mold sem bindur ţađ.

yfrilit
Jarđvegur er mjög gljúpur á Stöng. Rústirnar standa á ţykkum lögum ađ ađfoknum jarđlögum, gjóskulögum og mold. Borprufa sem gerđ var áriđ 1986 fór niđur á 7 metra dýpi án ţess ađ klöpp vćri náđ.

 

Á Íslandi vilja menn pynta ţá sem vara viđ eyđileggingu fornleifa 

Ég hef í mörg ár reynt ađ halda áfram rannsóknum á Stöng, en ekki tekist ađ fá fjármagn til ţess. Ţessu greindi ég ţeim sem bođiđ var til ađ skála á Háskólatorgi nćstkomandi ţriđjudag og notađi mér, eins mikill dóni og ég er, bođslista Kristínar til ţess. Međkenndin var auđvitađ mikil yfir áhyggjum mínum um steinsteypuhöll á Stöng.

Einn móttakanda, sem mig grunar ađ hafi einhvern tíma veriđ nemi í fornleifafrćđi, en sem ég ţekki ţó ekkert, skrifađi um hćl: 

"Ég hef ENGANN HELVÍTIS ÁHUGA á ađ lesa stakt orđ sem frá ţér kemur!!!  Reyndu ađ hćtta ađ lifa í endalausri biturđ og ömurleika og dreifa ţessu á ađra sem gćti ekki veriđ meira sama!!  Ef ég fć annan tölupóst frá ţér ţá SVER ÉG ađ ég á eftir ađ leita ţig uppi og PYNTA!!"

 

Pynting
Nú er aftur fariđ ađ pynta

Ţannig eru nú hatriđ, heiftin og viđbrögđ sums fólks sem starfar viđ fornleifavörsluna. Ţađ vill fyrir alla muni fá gler, járn og steypu ofna á hól sem ekki getur boriđ slík efni, eđa skrípi eins Ţorláksbúđ. Hvađ er eiginlega kennt í fornleifafrćđi í HÍ og á hvađa efnum eru nemarnir, ţegar ţeir segjast ćtla ađ leita andmćlendur draumóraverkefna uppi og pynta ţá fyrir ađ segja skođun sína af ţekkingu?

Vilja menn láta reisa steinsteypuhallir ofan á einum af ţekktustu rústum ţjóđarinnar, sem ekki er lokiđ viđ ađ rannsaka, og sem ekki ţola slíkar byggingar, eđa vilja ţeir fornleifavernd í landinu.

Viđgerđum á Stöng var hćtt áriđ 1996 

Árangursríkum viđgerđum og úrbótum var skyndilega hćtt á Stöng áriđ 1996, en ţar sem ţeim var ekki lokiđ hélt áfram ađ leka inn í rústina sem til sýnis er á Stöng. Ódýrasta og hagkvćmasta lausnin er ađ ljúka ţví verki. Sjá hér.

Menning er dýr, en óţarfi er ađ gera hana dýrari en nauđsyn krefur međ ţví ađ klessa steinsteypu ofan á hana.

Er samkeppnin um Stöng liđur í baráttu um nýja stöđu? 

Kristín Huld Sigurđardóttir er ađ mínu mati ađeins ađ ţessu upphlaupi í dauđateygjum sínum sem framkvćmdastjóri Fornleifaverndar og vonar hún ađ Katrín Jakobsdóttir geri sig ađ yfirmanni á nýju apparati, Minjastofnun Íslands, sem á ađ stofna í stađ Fornleifaverndar og Húsaverndar Ríkisins. Forstjóri Húsaverndar var međ smá upphlaup um daginn, ţar sem hann birti loks árskýrslu fyrir störf lítillar stofnunar sinnar 2011. Ţar er hann međ stóru orđin um Ţorláksbúđ, kannski ađeins og seint. En skađinn í Skálholti var skeđur međ leyfi Fornleifaverndar fyrir Ţorláksbúđ, sem var ekkert annađ en brot á ţeim lögum sem Kristín Sigurđardótti átti ađ framfylgja

Mikiđ vona ég ađ hin annars málefnalega Katrín Jakobsdóttir í Menntmálaráđuneytinu, láti nú ekki femínókratíuna úr pólitíkinni ráđa ţví hvern hún rćđur í stöđu forstöđumanns nýrrar Minjastofnunar Íslands. Fólk sem leyfir byggingu sögufalsanna á rústum (Ţorláksbúđ) og vill láta reisa steinsteypuhallir ofan á fornleifum er einfaldlega ekki hćft til ađ stjórna slíkri stofnun, sama hvort ađ sá ađili sé kona eđa mađur.

Ég sé ađ félagsráđgjafi sćkir um stöđu forstöđumanns Minjastofnunar Íslands. Kannski vćri ţađ ekki vondur kostur miđađ viđ allar illdeilurnar og skálmöldina sem hefur ríkt milli sumra fornleifafrćđinga á Íslandi, sér í lagi forstöđumanns Fornleifaverndar Ríkisins og fyrirtćkisins Fornleifastofnunar Íslands. Fornleifastofnun Íslands, sem var, eins og menn sjá af mikilmennskubrjáluđu nafni fyrirtćkisins,  stofnađ, ţegar hćgt var ađ gera hvađ sem var í íslensku ţjóđfélagi.

Kannski er ţađ enn hćgt?


Skálholtsskemmdarverkiđ

Fornleifavernd Amen

Í mikilli langloku um Ţorláksbúđ á Vísis.is, lýsir Bjarni Faust Einarsson kollega minn yfir skođun sinni á Ţorláksbúđ hinni nýju. Enginn ţarf ađ vađa í villu um, ađ flestir fornleifafrćđingar á Íslandi, sem bera virđingu fyrir frćđunum sínum, líst illa á Ţorláksbúđ. Ţađ á svo sannarlega viđ um Bjarna Einarsson, ţó hann tjái sig seint um máliđ og ţekki greinilega ekki alla enda ţess. Ekki hafa nú samt margir fornleifafrćđingar, ađrir en viđ Bjarni, lýst skođun okkar opinberlega, nema ef vera skyldi Ţjóđminjavörđur. Hinir eru auđvitađ allir lafhrćddir viđ vald Fornleifaverndar Ríkisins, sem er hin eini sanni sökudólgur, ţví Fornleifavernd gaf leyfi til ađ viđundriđ í Skálholti yrđi byggt.

Bjarni Einarsson

Í grein Bjarna á visir.is er greint frá fundi sem Fornleifavernd Ríkisins bođađi til í ársbyrjun 2012. Ţann fund skrifađi ég um og hvatti menn til ađ fjölmenna á hann. Ţá skrifađi ég mikiđ um Ţorláksbúđ og sýndi fram á hver tók ákvörđunina um bygginguna og hvar ábyrgđin lćgi. Hún liggur algjörlega hjá Fornleifavernd ríkisins. Ţađ hefur Menntamálaráđuneytiđ stađfest. Ég sendi ráđuneytinu fyrirspurn (sjá hér), henni var svarađ á ţennan hátt.

Bjarni (sjá mynd) greinir frá ţví ađ starfsmenn Fornleifaverndar Ríkisins hafi á fundinum ekki litiđ svo á ađ Ţorláksbúđ vćri tilgátuhús, heldur eins konar skýli líkt og skýli ţađ sem reist var á Stöng í Ţjórsárdal áriđ 1957. Sú upplýsing stangst svo um munar á viđ ţćr upplýsingar sem fornminjavörđur Suđurlands gaf viđ leyfisveitinguna. Uggi Ćvarsson, skrifar ekkert slíkt í leyfisveitingu sinni eftir ađ hann hafđi  greinilega fengiđ skipun frá yfirmanni sínum Kristínu Sigurđardóttur um hvađ hann ćtti ađ gera. Sjá einnig hér. Ţetta sýnir greinilega, ađ fyrir utan ađ vera ekki starfi sínu vaxnir, ţá ţekkja starfsmenn Fornleifaverndar ekki sögu minjaverndar sem skyldi.

Skýliđ sem reist var yfir Stöng áriđ 1957 er allt annars eđlis en smekkleysan í Skálholti. Ţađ var m.a. reist fyrir tilstuđlan dr. Kristjáns Eldjárns yfir rústir sem voru rannsakađar ađ hluta til (Ţótt sumir teldu ţćr fullrannsakađa); til ađ koma í veg fyrir algjöra eyđileggingu ţeirra. Ţorláksbúđ er hins vegar eyđilegging, sögufölsun úr gerviefnum, tímaskekkja, eyđsla á almannafé og smekkleysa í einni og sömu byggingunni. Hún er bautasteinn yfir póltíska spillingu og andlegan vanmátt íslenskrar minjavörslu.

Miđađ viđ ţann óskunda sem Fornleifavernd Ríkisins hefur haft í frammi varđandi Stöng sjá hér, hér og hér, ţá ćtti sú stofnun ađ hafa hćgt um sig ađ nota skýliđ á Stöng til ađ afsaka sig út úr fyrirbćrinu viđ kirkjumúrinn í Skálholti. Ţetta er ein lélegasta afsökun sem komiđ hefur frá Fornleifavernd Ríkisins.

Kjarni málslins er sá, ađ Ţorláksbúđ var reist í trássi viđ skýr ákvćđi í lögum, en međ leyfi frá Fornleifaverndar Ríkisins, sem á ađ fylgja ţeim lögum en ekki ađ brjóta ţau.

Ţorláksbúđ er ólögleg framkvćmd og hana ţarf ađ fjarlćgja, samkvćmt lögum og í leiđinni yfirmann fornminjavörslunnar sem einn bar ábyrgđ á ţessu ömurlega lögbroti.

Sjá einnig fćrslu hér í dag um spillinguna í fornleifavörslunni á síđasta áratug 20. aldar. Össur Skarphéđinsson umhverfisráđherra hringdi í Ţjóđminjavörđ og Náttúrvernd Ríkisins til ađ ţjösna í gegn sumarbústađ lyfsala nokkurs. Bústađurinn var reistur ólöglega í Berufirđi á Barđaströnd.


Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband