Fćrsluflokkur: Ţjóđminjasafn Íslands

Ónafngreindur lundi í póstkassanum

Lundi frá Ólundi

Fornleifur fćr ekki oft póstkort frá framandi löndum, nema frá einstaka gamlingja á ferđalagi. Honum brá ţví mjög í brún ţegar hann opnađi póstkassann í gćr. Ţar lá aldrei ţessu vant enginn reikningur, en hins vegar póstkort međ mynd ţessum fína lunda á syllu.

Lundinn hafđi veriđ sendur 27. janúar frá Íslandi og ţví flöktađ um í póstkerfinu í heila viku, sem ţykir nú orđiđ bara nokkur góđur tími.

Mér ţótti strax furđulegt ađ lesa ţađ sem á kortinu stóđ. Sendandinn hafđi ekki skrifađ neitt á kortiđ, heldur prentađ skilabođ sín og nafn og heimilisfang mitt í prentara, klippt ţađ út og límt á kortiđ.

Lundinn er líka dývítis dóni, ţví skilabođin voru heldur ekki undirrituđ. Ţau á ţessa leiđ:

Áhugaverđ lesning bíđur ţín á:

https://skemman.is/handle/1946/23442

Góđa skemmtun

Ólund í Lunda

Venjulega opna ég hlekki sem nafnleysingjar og tröll eru ađ ota ađ mér, en ţar sem ég veit hvađ skemman.is er, ćtlađi forvitnin nćstum ţví ađ drepa mig. Ég opnađi hlekkinn, sem ekki týndist í póstkerfinu, og ţar kom fram meistararitgerđ Margrétar Hallgrímsdóttur ţjóđminjavarđar viđ félagsvísindadeild HÍ, sem ber heitiđ Ţjóđminjasafn Íslands. Ţćttir úr stofnanasögu (2016).

Einhvern tíma áđur hef ég opnađ ţessa ritgerđ og kíkti ţá meira í hana en ég las. Ég man ađ mér ţótti ţetta frekar ţunnur ţrettándi fyrir mastersritgerđ og hugsađi međ mér ađ kannski hefđi bréfum fćkkađ í bréfasafni Ţjóđminjasafns frá ţeim tíma ađ ég vann ţar.

Ég kíkti aftur í gćr í ritgerđ ţessa. Ţađ er tóm tímaeyđsla eins og blogg ţetta, og skemmti ég mér ekki yfir ritgerđinni frekar en fyrri daginn. Mér finnst skautađ hratt yfir sum vandamálatímabil Ţjóđminjasafnsins.

Mér ţykir enn furđulegt ađ forstöđumađur ríkisstofnunar, sem í öđrum löndum yrđi ađ hafa doktorsmenntun, skrifi meistararitgerđ um stofnun sína og sögu hennar í starfi. Ţađ er eiginlega ţađ sama og ađ viđurkenna, ađ yfirmađurinn hafi ekki veriđ meistari á stofnun sinni, áđur en hann skrifađi ritgerđ viđ Háskóla Ísland. Eins ţykir mér međ ólíkindum ađ menn hafi tíma til ađ skrifa slíka ritgerđ, ţegar ţeir stjórna einni ađ helstu menningastofnunum landsins. Slíkt er örugglega á Íslandi taliđ til hćfileika, ţegar kona á í hlut - og ég viđurkenni fúslega ađ konur eru til flestra verka hćfari en karlar. Mig grunar aftur á móti, ađ ef karlrćfilstuska hefđi gert ţađ sama, hefđi hann veriđ rekinn međ smán fyrir ađ hafa veriđ í námi í vinnutíma - og ekki er Háskóli Íslands neinn kvöldskóli - eđur hvađ?

Lundi minn góđur, sparađu póstkortin og frímerkin. Saga Ţjóđminjasafnsins hefur enn ekki veriđ rituđ ađ viti. En ţađ er ţó harla fyndiđ ađ sjá lundarfar sumra manna ađ ţeir telja ţađ köllun sína ađ skrifa sögu embćtta sinna, ţegar ţeir sitja enn á embćttisstóli og allt leikur í lundi ţegar ekki er veriđ ađ reka starfsmenn og líka á öđrum stofnunum. Ţađ minnir mann einna helst á keisara í Róm. Tilfallandi lundapysjur og gamlir fornleifafrćđingar eiga vitaskuld erfitt međ ađ skilja slíkar prímadonnur. Viđ eru svoddan einfeldningar. Fornleifur las ţó hér áđur fyrr einhverja latínu međ litlum skilningi og kann ţví ađ sjá í gegnum áróđursrit manna fyrir sjálfa sig.

En hvernig ţađ er hćgt ađ framleiđa slíkt í HÍ um hábjartan dag og verđa meistari fyrir, er ofar mínum skilningi. En meiri af tíma mínum eyđi ég ekki í slíkar vangaveltur. Flest á hinu háa Íslandi er ofar mínum skilningi hvort sem er. Góđar stundir.

Er óreiđa í Skemmunni?

Nokkrum mínútum eftir ađ ég birti ofanstćđa frásögn af óundirrituđu póstkorti, ćtlađi ég ađ sjá hvort allt virkađi á blogginu. Ţá sá ég ađ ritgerđin eftir ţjóđminjavörđ var ekki lengur ađgengileg á Skemman.is. Ţađ er búiđ ađ loka fyrir gegnsćiđ sem var ţar í gćr.

Viđbót viđ viđbótina einni og hálfri klukkustund frá birtingu ţessa blogs. Sviđsstjóri ţjónustu og miđlunar á Landsbókasafni upplýsir:

Í gćr var afgreitt erindi frá höfundi ritgerđarinnar sem vildi láta loka ađgangi ađ henni.

Ţađ var svar viđ erindi mínu til skemman.is, sem sent var kl. 9:17 ađ íslenskum tíma í dag 4. febrúar 2020:

Í gćr opnađi ég og las í ritgerđ á Skemmunni sem hćgt var ađ finna hér:

https://skemman.is/handle/1946/23442

Í dag er búiđ ađ loka á lestur.

Mér leikur forvitni á ţví ađ vita hvađ veldur ţessu breytta ástandi á milli daga.

Líklegt tel eg ađ fleiri lundar hafi veriđ á ferđinni međ póstţjónustunni.


Góđi hirđirinn í Fellsmúla og lélegi hirđirinn viđ Suđurgötuna

1051644

Fréttir (sjá hér og hér) herma ađ Ţjóđminjasafniđ hafi fengiđ plastkassa frá Góđa Hirđinum/Sorpuversluninni í Fellsmúla fullan af forngripum úr bronsi, járni og gleri, sem einhver skilađi af sér í Sorpu í nytjagám. Góđi hirđirinn hirti góssiđ en glöggir sérfrćđingar ţeirra sáu ađ Ţjóđminjasafniđ ćtti líklega frekar ađ fá gripina sem lent höfđu í nytjagám Sorpu í Kópavogi.

Einn ágćtur starfsmađur Ţjóđminjasafns  Íslands hefur nú sýnt ţessa gripi Morgunblađinu og Ríkissjónvarpinu en virđist greinilega ekki vita rass í bala um ţađ sem hann hefur á milli handanna.

oexi goda hirdisins

Hann talar um ađ sumir gripanna geti veriđ frá miđöldum, t.d. öxin. Ađ tala um spjót úr bronsi frá miđöldum líkt og hann gerir er álíka og ţegar bandaríski fornleifafrćđingurinn sem er giftur ruđningsboltafréttamanninum í BNA taldi sig hafa fundiđ danska koparmynd frá lok Víkingatíma í Skagafirđi (koparmynt var aldrei slegin í Danmörku á ţeim tíma). Hann hafđi reyndar fengiđ smá "hjálp" hjá myntsérfrćđingi Seđalbanka Íslands, sem er eins og allir vita stofnun sem ekki ţekkir aura sinna ráđ.

s-l1600

Ţessi öxi var til sölu á eBay. Kemur frá Úkraínu.

Ţađ virđist nú greinilegt ađ starfsmenn Ţjóđminjasafns Íslands hafa aldrei lćrt neitt um gripafrćđi rómverskar eđa keltneskar járnaldar (keltneska járnöld kalla Danir stundum ćldre romersk jernalder). Spjótsoddar ţeir sem í kassanum fundust eru frá ţví um Krists burđ eđa skömmu síđar og öxin er af gerđ sem notuđu var víđa, en ţó mest Miđ-Evrópu. Slíkar fornar axir er í dag reyndar hćgt ađ kaupa á eBay fyrir 100 bandaríkjadali. Ţegar á bronsöld á áttundu öld f.Kr. var ţessi gerđ af flatöxum notuđ í Evrópu, en síđar var fariđ ađ framleiđa ţćr úr járni. Sú gerđ sem hent var á haugana á Íslandi ver í notkun á frekar löngu tímabili, eđa frá ca. tveimur öldum fyrir Krists burđ fram á 1. öld eftir Krists burđ.

56842971_2_x

Ţessi öxi kom úr safni bresks safnara og var nýlega seld á uppbođi.

Ađ mínu mati má telja líklegt ađ ţessir gripir hafi komiđ frá Miđevrópu hugsanlega Póllandi eđa Litháen.

Góđi Hirđirinn og Sorpa sinntu skyldum sínum og sýndu frábćra árvekni, en Ţjóđminjasafniđ sýnir enn og aftur allt annađ en afburđahćfileika. Safniđ verđur aldrei betra en starfsfólkiđ. Safniđ ćtlar ađ bíđa ţangađ til einhver gefur sig fram sem eiganda ţessara gripa;

"Viđ förum nú ekki í rannsóknir á ţessu ađ svo stöddu"

eins og starfsmađur Ţjóđminjasafnsins orđađi ţađ í sjónvarpsfréttum 9. júní 2018. Já hvers vegna ađ afhjúpa vanţekkingu sína í einni svipan? Ţetta er uppgjöf í beinni.

En ţađ er tvímćlalaust hlutverk Ţjóđminjasafnsins ađ svara spurningum um ţessa forngripi og nú ţegar. Ef ţeir eru ekki frá Íslandi, sem er afar ólíklegt - en er auđveldlega hćgt ađ komast úr skugga um - ber safninu skylda ađ ganga úr skugga um hvađan ţeir eru ćttađir, svo ekki komist á kreik gróusögur um ađ ţetta séu fornleifar frá "landnáminu fyrir landnám", sem mörgum manninum er svo hjartnćmt. Nú ţegar eru  fjölmiđlar farnir ađ tala um ađ gripirnir gćtu "sumir hverjir veriđ frá fyrstu öldum Íslandssögunnar" og hafa ţađ eftir fornleifafrćđingi á Ţjóđminjasafni Íslands.

En ef ţessi "fundur" úr Sorpu, líkt og ég held, hafi veriđ eign eins margra ţeirra ágćtu Austurevrópubúa sem sest hefur ađ á Íslandi, sem hugsanlega er látinn eđa fluttur á brott, ţá geta menn orđiđ ađ bíđa heldur lengi eftir dćma má út frá ţeirri ađferđ sem starfsmađur  Ţjóđminjasafnsins ćtlar sér ađ nota: Ađ fara ekki rannsóknir á ţessu ađ svo stöddu.

Keđjan sem fannst er alls ekki nokkurra áratuga gömul eins og haldiđ var fram á RÚV, og er hvorki úr Bauhaus eđa Húsasmiđjunni. Gleriđ sem var í plastkassanum ţarf ekki ađ vera úr lyfjaglasi. Ţađ gćti allt eins veriđ úr rómversku glasi, til ađ mynda glasi fyrir ilmvötn.

Mér ţykir líklegt ađ gripirnir séu ekki allir frá sama stađ eđa nákvćmlega sama tíma. Ég útiloka ţađ ţó ekki.


Áđur en menn haldnir keltafári og ranghugmyndum um elstu sögu Íslands fara ađ ímynda sér ađ hér sé komiđ í leitirnar haugfé fyrir einn af leiđangursmönnum Pýţeasar frá Massalíu sem borinn var til grafar í Kópavogi, ađ ţetta séu leifar eftir Rómverja eđa jafnvel eftir Krýsa, góđkunningja Íslendinga úr bjánasagnfrćđi sjálfstćđisbaráttunnar -  svo ekki sé talađ um lyklana ađ skírlífsbeltum Papanna og vopn ţeirra, ţá leikur enginn vafi á ţví skv. lögum, ađ ţađ er algjör skylda Ţjóđminjasafns Íslands ađ rannsaka ţessa gripi og miđla frćđilegri ţekkingu um ţá. Safninu ber ađ hirđa um ţá fljótt og samviskusamlega líkt og starfsmenn Góđa hirđisins/Sorpu gerđu, er ţeir komu gripunum strax til Ţjóđminjasafnsins, sem ţeir héldu ađ hefđi sérfrćđiţekkingu til ađ upplýsa hvađ ţeir hefđu á milli handanna. En kannski er bara orđiđ betra ađ fara međ fornleifar beint í Góđa hirđinn  ţegar ţekkingin og áhuginn eru í algjöru lágmarki eins og raun ber vitni ?

Plastkassinn, sem gripirnir fundust í, gćti einnig veitt svariđ viđ spurningunni um uppruna eiganda gripanna. Ekki sýnist mér hann vera úr Ikea, Bauhaus, Hagkaup, eđa Húsasmiđjunni. Reyndar sýnist mér ađ á kassanum standi Plast Team, en ţađ eru danskir kassar, sem seldir hafa veriđ á Íslandi. En ţeir eru helst framleiddir í Slupsk í Póllandi. Nú verđa menn ţví ađ vinna fyrir laununum sínum á Ţjóđminjasafninu. Miđinn á kassanum gćti veriđ hjálplegur.

Kassinn


Ferill Fornleifaráđherranns í annálum Fornleifs

b8b14cd6f3faf96f160992e243df0447

Sigmundur Davíđ Gunnlaugsson er sagđur ofsóttur mađur. Ţví trúir mađur nú mátulega, enda tala öll verk hans sínu skýra máli. Flestir ţekkja stjórnmálaferil og skipbrot ţessa fyrrverandi RÚV-fréttamanns og tćkifćrissinna sem nú á sér helst vini í fólki sem ímyndar sér ađ hann hafi einn komiđ í veg fyrir Icesave-afhrođiđ.

Fćrri muna kannski ađ hann gerđist einnig Ţjóđmenningaráđherra. Fornleifur fylgdist ţví vel međ ferli Sigmundar sem ráđherra. Jafnvel betur en George Soros og ađrir sem sakađir eru um ađ hafa brugđiđ fótum fyrir hinn heimsţekkta íslenska kökudeigsdreng.

Um leiđ og Leifur forni óskar lesendum sínum gleđilegra Jóla, leyfir hann sér ađ minna á greinar sínar um Sigmund og menningararfinn og ţađ siđleysi sem einnig tíđkađist í "Ţjóđmenningarráđuneytinu".  

Nýlega kom út bókin Ţjóđminjar, rituđ af eins konar "ráđuneytisstjóra" Sigmundar í antikráđuneyti hans. Ţar er ađ öllu ađ dćma sögđ saga Ţjóđminjasafns Íslands. Ekki býst ég viđ ţví ađ sagan sé rétt sögđ í ţeirri bók og ţađ geri ég alveg kaldur án ţess ađ hafa lesiđ hana. Ég ţekki nefnilega höfundinn. Hér fyrir neđan má lesa greinar um Ţjóđmenningarráđuneytiđ sem hún starfađi fyrir og ţađ sem hún ćtlađi sér ađ fá fyrir snúđ sinn fyrir "störf" sín ţar. Er nokkuđ af ţeim upplýsingum sem lesa má í pistlum Fornleifs međ í bókinni? Varla. Eins rotiđ og ráđuneytiđ var og ráđherrann spilltur og firrtur, jafn satt er allt sem lesa má í pistlum Fornleifs um "ţjóđmenningarráđuneyti" Sigmundar og starfsmann ţess:

Úr annálum Fornleifs:

2013

16.10.2013. Kattarslagurinn um ţjóđmenninguna og ţjóđararfinn

13.11.2013  Fjórar drottningar í einum sal

2014

31.3.2014  Mikilvćg verđmćti

19.4.2014  Menninga19.4.2014rarfspizzan

6.5.2014     Beđiđ eftir Skussaráđuneytinu

2015

19.3.2015 Vangaveltur um Ţjóđmenninguna og ESB

22.3.2015 Alveg eins og í henni Evrópu

2016

24.2.2016 Hinn mikli samruni Fornleifaráđherrans

25.2.2106 Sigmundur lögleysa

26.2.2016 Starf án vinnu. Hvađ er nú ţađ??

7.4.2016

Falliđ mikla. Ómenning grafin upp á Panama og Bresku Jómfrúareyjum

8.6.2016 Birtingarmynd spillingarinnar

 804805_1283475_1297235.jpg

Veislan í algleymingi.

Fornleifur reyndist sannspárri en íslenska völvan sem lengi hefur hjálpađ Dönum ađ sjá inn undir hulu framtíđarinnar. Í apríl 2014 ritađi Fornleifur ţetta:

"Öllu líklegra tel ég, ađ áleggiđ á hjálparflatbökum til skuldsettra "fórnarlamba" eigin grćđgi og óraunsćis verđi m.a. sótt til ţess sem skoriđ verđur af í menningararfinum og menntakerfinu. Ţau fáu grjúpán og sperđlar sem fariđ hefđu í aska menningararfsins í góđćrum enda nú sem phoney baloney á pizzum menningarbakarans mikla. Ţannig verđur ţetta međan ađ fjármagni ríkisins verđur hellt í kosningapizzur Framsóknarflokksins. Rýr hefur kosturinn hingađ til veriđ, en óđal Simma bónda er ekkert menningaheimili, ţótt hann kunni ađ baka pizza fiscale."


Birtingarmynd spillingarinnar

804805_1283475.jpg

Nýlega skrifađi Fornleifur um undarlega hluti sem gerast á efstu hćđum Ţjóđminjasafnsins og hjá spilltum öflum í Háskóla Íslands, sjá  hér, hér, hér.   Ein af hetjunum í ţeim frásögnum sést hér koma í afmćli velunnara síns.

Var ţetta allt skrifađ löngu áđur en forsćtisráđherrann á myndinni hér fyrir ofan sagđi af sér. Ţađ var nú alveg nóg ástćđa fyrir ráđherra ađ gera ţađ í kjölfar greina Fornleifs, frekar en ađ bíđa hópfýluferđarinnar til Panama og ađ lenda í svađinu hjá Süddeutsche Zeitung og víđar.

Myndin var tekin af ljósmyndara Morgunblađsins í afmćlisveislu fyrrverandi forsćtis-ráđherra. Hún segir mikiđ, ef ekki allt. Hvađ ćtli hafi veriđ í rammanum sem ţjóđminjavörđur afhenti Sigmundi Davíđ?

Konan sem varđ á milli ađalleikendanna getur líklegast ekkert gert ađ ţví. C'est la vie!


Starf án vinnu. Hvađ er nú ţađ??

peysufatakerlingin_1277780.jpg

Fyrir um rúmum 20 árum síđan brostu margir íslenskir fornleifafrćđingar ţegar einn starfbrćđra ţeirra var á erlendri grund titlađur Reichsarchäologe. Ţótti ţetta nokkuđ fyrirferđarmikill titill miđađ viđ störf mannsins og minna örlítiđ á 3. Ríkiđ sáluga.

Reichs-fornleifafrćđinginum ţótti ţetta hins vegar alls ekki fyndiđ sjálfum, ţví hann varđi ţetta međ ţví ađ segja ađ titill hans vćri State Archaeologist á ensku. Ţađ var reyndar titill sem prófessor einn í New York hafđi gefiđ honum. Síđar kom í ljós ađ mađurinn sem bar ţennan nćsta fasíska titil, "Fornleifavörđur Ríkisins", var ekki međ neina gráđu í fornleifafrćđi og fékk hann hana löngu síđar međ ţví ađ afhenda skráningarskýrslu međ botninn í Borgarfirđi, svo lögleg fil.kand. gráđa frá Svíţjóđ vćri í höfn međ milligöngu fyrrverandi ţjóđminjavarđar.

Ríkisfornleifafrćđingurinn, sem hafđi mjög mikiđ á sinni könnu,starfađi á Ţjóđminjasafni Íslands og er ţar reyndar innanstokksmunur enn, ţó styttist í ellilífeyrinn. Hann starfađi reyndar einn međ öll minja-, fornleifa- og skráningarmál sem nú á ađ sameina undir einhvers konar "Stór-Ţjóđminjasafn" viđ fyrirhugađa sameiningu Ţjóđminjasafns og Minjastofnunar. Hann var ţví ef til vill vel ađ titli sínum kominn og ţurfti ađ vinna.

En nú fáum viđ Prófessor Ţjóđminjavörđ án kennsluskyldu

En grćđgi fólks í titla og nafnbćtur á Ţjóđminjasafni Íslands hefur ţó ekkert minnkađ, enda eru fćstir starfsmenn ţar mikil "akademískir pappírar". Ritađur hefur veriđ nýr samningur (í janúarlok 2016) milli Ţjóđminjasafns og Háskóla Íslands, sem Fornleifur hefur fengiđ sendan frá ónafngreindum ađila úti í bć á Íslandi. Samningurinn bíđur ţess ađ verđa undirritađur, en fréttir herma ađ ţađ verđi á nćstu dögum. Svo viđ getum hćglega óskađ Ţjóđminjaverđi Ríkisins til hamingju međ prófessorsnafnbótina án vinnuskyldu.

Í samningi ţeim sem Fornleifur fékk sendan og sem stendur til ađ undirrita segir greinilega í 9. kafla:

  1. Starfstengsl – starfsmannamál

Ţjóđminjavörđur gegnir akademísku gestastarfi viđ háskóladeild án kennsluskyldu í samrćmi viđ hćfnismat, sbr. verklagsreglur um akademísk gestastörf viđ Háskóla Íslands.

Ţetta ţýđir ađ Ţjóđminjavörđur getur veriđ t.d. prófessor án ţess ađ kenna og gera nokkurn skapađan hlut annađ en ađ stjórna öllum ţjóđminjamálum á Íslandi á sínum fasta vinnustađ. Ţannig getur ţađ gengiđ í hćsta lagi 5 ár í senn, en hún getur ţá eins og ekkert sé sótt um titilinn aftur.

Ţađ er nú ekki dónalegt: "Gestastarf" án ţess ađ starfa. Um Reglur um gestastörf viđ HÍ má lesa hér. Ţetta eru greinilega mjög teygjanlegar. Ég hef aldrei séđ neitt slíkt í öđrum löndum.

Hvers konar spilling er í gangi? Ef menn hafa lesiđ Fornleif um daginn (hér og hér), ţá sjá ţeir hve karlinn getur veriđ sannspár um hina votu drauma ţjóđminjavarđar. Fornleifafrćđi gćti hćglega orđiđ heiđursdoktor, jafnvel gestaprófessor, í femínistískri sálarfrćđi viđ HÍ.

Ekki dreymdi Fornleif ţó fyrir ţví ađ svo mikil andúđ vćri gegn ţessari sameiningu og samningi, ađ fólk fćri ađ senda honum samninginn óundirritađan. Kollegar mínir á Íslandi eru í losti. Ţađ fylgdi sendingunni sú upplýsing, ađ samningurinn yrđi undirritađur nćstkomandi mánudag, 29. febrúar 2016. 2016 er svo sannarlega ár Stórţjóđminjavarđar.

Núverandi ţjóđminjavörđur hefur greinilega haft prófessor í maganum mjög lengi. Ef Ísland vćri eđlilegt land, vćru ţessi áform dauđfćtt barn hennar. En eins og innviđir stjórnsýslu á Íslandi eru, verđur ţetta örugglega ađ veruleika.

Fólk međ skitin kandídatspróf frá HÍ geta orđiđ prófessorar án ţess ađ kenna, međan hinn siđmenntađi heimur krefst sem lágmarks doktorsprófs ţegar fólki eru veittar prófessorstöđur. En hver sagđi ađ Ísland vćri í hinum siđmenntađa heimi? Ekki var ţađ Fornleifur.

Hvađ finnst ykkur? Ćtliđ ţiđ ekki ađ fá ykkur gestastarf án ţess ađ gera nokkuđ? Algjör lúxus, en jafnframt tćr spilling!

Mynd efst: Hér dreymir Margréti Hallgrímsdóttur ef til vill um prófessorstitil, sem hćgt er ađ skreyta sig međ, líkt og Idi Amin sagđist vera Englandsdrottning. Lög og reglugerđir í Úganda voru útbúin ţannig ađ Idi Amin gćti orđiđ drottning. Ekki ósvipađ ţví ţegar fólk getur kallađ sig prófessor, án ţess ađ hafa akademíska burđi til ţess og vinna ekki fyrir titlinum. Ég skil ekkert í Margréti ađ stefna ekki bara beint á Bessastađi.


Embćttismannafornleifarannsóknarferđar- skandallinn 1987

hraunthufa87_1263577.jpg

Í ágúst 1987 hélt hópur íslenskra embćttismanna og eiginkvenna ţeirra í helgarferđ ađ Hraunţúfuklaustri í Vesturdal í Skagafirđi.

Ţór Magnússon ţjóđminjavörđur gaf út rannsóknarleyfi til fornleifafrćđings eins međ sćnskt pungapróf í fornleifafrćđi, og bauđ svo vinum hans og kunningjum í helgarrannsókn norđur í land til ađ grafa nokkrar holur í rústirnar í Vesturdal. Ţátttakendur í helgarrannsókninni töldu m.a. sendiherra, fyrrverandi Ţjóđleikhússtjóra, deildastjóra og hjúkrunarforstjóra. Ţetta glćsilega liđ klćddist bláum ćfingagöllum líkt og ađ ferđinni vćri heitiđ á diskótek. Aldrei áđur hafđi fariđ fram fornleifarannsókn á Íslandi sem um leiđ var tískusýning fyrir forljótan útilegufatnađ.

Hvorki meira né minna en hálft tonn af hafurtaski blýantsnagaranna var flutt norđur ađ Gilhaga í Skagafirđi og ţar beiđ ţyrla Landhelgisgćslunnar eins og auđmjúkir ţjónar embćttismannanna og flutti pjönkur ţeirra síđasta spölinn inn ađ Hraunţúfuklaustri. Hljómsveit Rúnars Gunnarssonar, Geimsteinn, hjálpađi einnig međ ađ flytja pinkla og drykkjarföng ferđalanga í Skagafjörđ. Rúnar heitinn var alltaf sami öđlingurinn.

Nćstu tvo daganna gróf ţetta fína fólk eins og ţađ hefđi etiđ óđs manns skít og árangurinn lét vitaskuld heldur ekki leyna á sér. Í Lesbók Morgunblađsins birtist áriđ eftir hin ýtarlegasta ferđalýsing eftir Hrafn Pálsson deildarstjóra í heilbrigđisráđuneytinu. Ţar eru góđar myndir ađ ađförunum og lýsandi mynd ţar sem Ţór Magnússon er sagđur útskýra stein sem búiđ er ađ finna - En hvenćr fćr almenningur og skattborgarinn sem borgađi ţyrluflugiđ útskýringar?

Niđurstöđur?

Ţetta gerđist allt međan fornleifar frá rannsókninni á Stóru Borg eyđilögđust á Ţjóđminjasafni Íslands vegna vanrćkslu og áhugaleysis helgarfornleifafrćđingsins Ţórs Magnússonar. Annađ eyđilagđist einnig (sjá hér).

Hvađ kom svo út úr ţessu helgarkrukki skrifstofublókanna? Svariđ er: EKKERT. Engin skýrsla hefur birst og engin gögn virđast hafa veriđ skráđ frá ţessu helgarverkefni í ágústmánuđi áriđ 1987. Engin sýni hafa veriđ tekin til kolefnisaldursgreininga, ţó svo ađ grafiđ hafi veriđ niđur á fornt eldstćđi.

Reyndar hafđi Ţór Magnússon fariđ ţarna um áđur. Ţađ var í ágúst 1973. Afraksturinn var líka rýr í ţađ skiptiđ. Til ađ mynda tók Ţór međ sér í bćinn nokkra leggi og bein og túlkađi herđablađ bein úr kind sem mannabein (sjá hér). Ţađ eru ţau greinilega ekki, og hefur sá sem skráđi beinin einnig átt erfitt ađ leyna fyrirlitningu sinni á ruglinu er hann skrifađi ţetta í ađfangabók Ţjóđminjasafnsins:

Mannabein úr Hraunţúfuklaustri. Minjar sem Ţór Magnússon ţjóđminjavörđur afhenti 29/8 1973 sem fundust  viđ rannsókn ţar. Herđablađ og tveir beinhlutar. Fannst í rúst 1, skála. Mér sýnist ţetta nú vera herđablađ úr stórgrip, líklega nautgrip. Beiniđ neđst fyrir miđju er fjćrendi af lćrlegg líklega af kind/geit og beiniđ lengst til vinstri er líklega fjćrendi af sveif úr kind/geit.

Fáeinar ljósmyndir, vitagagnlausar, frá rannsóknum Ţórs á Hraunţúfuklaustri áriđ 1973 eru síđan skráđar á Sarpi. Sannast sagna er mestur fengur af vísu Kristjáns bónda Stefánssonar í Gilhaga um hina grafandi embćttismenn.

Fornar götur gengiđ, riđiđ

geyst er stefnt í hlađ.

Ţannig herjar Henson-liđiđ

helgan klausturstađ.

hraunthufa87b.jpg

Sigurđur Ţórarinsson hafđi einnig grafiđ holur í rústir á Hraunţúfuklaustri áriđ 1972. Holur jarđfrćđinga gefa hins vegar mjög takmarkađar upplýsingar um jarđlagaafstöđu sem fornleifafrćđingar sćkjast eftir, en Sigurđur greindi ţó frá ţví ađ hann í botni einni holunnar hafi fundiđ ljósa gjóskulagiđ úr Heklugosi áriđ 1104 yfir gólflagi. Fyrst var greint frá ţví í Morgunblađinu áriđ 1972 (sjá hér).

Kristján Eldjárn ritađi síđan ágćtt yfirlit, Punktar um Hraunţúfuklaustur, í Árbók fornleifafélagsins áriđ 1973, ţar sem hann fer yfir rannsóknarsögu rústa og tilgátur um eđli rústanna ađ Hraunţúfuklaustri í Vesturdal.

Embćttismannahelgarsportgröfturinn áriđ 1987 bćtti engu viđ ţá sögu, nema ţví ađ embćttismenn gátu fariđ í helgarfornleifarannsókn í Henson-göllum í bođi ţjóđminjavarđar til ađ raska rústum engum til gagns og ánćgju nema sér sjálfum.

Quo vadis?

Nú er öldin önnur. Jarđsjá, radarar og jafnvel vinsćldalistar fréttastofa eru notađir til ađ finna klaustur nú á dögum, og ţau voru greinilega stćrri á Íslandi en víđast hvar á Ítalíu, ef trúa má nýjustu niđurstöđum frá Ţykkvabćjarklaustri. Ef rétt verđur haldiđ á spöđum og skeiđum finnst líklega embćttismađur í bláum Henson-galla á Hraunţúfuklaustri, sem er vel á viđ "fílamann" og tvćr eskimóakonur ađ Skriđuklaustri, ţó ţau hafi blessunin reynst vera frekar ţunnur ţrettándi ţegar upp úr holunni var stađiđ.

En ef aldursgreining Sigurđar Ţórarinssonar sumariđ 1972 voru réttar hefur nú vart veriđ klaustur í Vesturdal og líklegast hafa rústirnar dregiđ nafn sitt af ţeim lokađa (Lat. claustrum) dal sem bćjarstćđiđ er í.

hraunthufa87c.jpg

Auxiliator archaeologorum


Ţegar Matthíasi var hent á haugana

imgp5366b.jpg

Nú ćtla ég ađ segja ykkur ljóta, íslenska sögu. Áđur hef ég sagt hluta hennar ţegar ég greindi frá landakorti sem henda átti út á Ţjóđminjasafni í byrjun tíunda áratugar síđustu aldar. Kortiđ, einblöđung, sem prentađ var á ţunnan dagblađapappír, átti upphaflega Matthías Ţórđarson ţjóđminjavörđur. Ţegar skjala- og einkasafn hans var skráđ á Ţjóđminjasafninu fyrir rúmum 20 árum var á algjörlega óskiljanlegan hátt ákveđiđ ađ farga ýmsu úr einkasafni Matthíasar sem ekki ţótti ástćđa til ađ geyma á Ţjóđminjasafninu.

Matthías safnađi öllu, t.d. öllum ađgöngumiđunum sínum í Tívolí til fjölda ára. Ţeir voru einnig međal ţess sem ţjóđminjavörđur ákvađ ađ farga í byrjun 10. áratugar síđustu aldar (sjá mynd efst). Matthías fékk líka mikiđ af rituđu máli frá háttsettum nasistum í Ţýskalandi, sem stundum var áritađ af höfundum. Svo mikiđ var af ţannig bleđlum í ţví sem Ţjóđminjasafniđ henti út á tveimur pöllum á haugana, ađ vart verđur í framtíđinni hćgt ađ sjá ađ Matthías hafi veriđ hallur undir hakakrossinn eins og svo margir kirkjurćknir menn gátu veriđ á Íslandi. Ađ mínu mati heillađist Matthías mjög af ţýskri menningu, en var einnig veikur fyrir nasismanum eins og margir Íslendingar, sem ekki sáu í gegnum hatriđ og helstefnuna.  

Ţegar persónulegri söfnunargleđi Matthíasar Ţórđarsonar var kastađ á haugana var ég kominn međ annan fótinn inn á Ţjóđminjasafniđ, og fékk leyfi ţjóđminjavarđar í snarheitum ađ tína smárćđi úr ţví "rusli" sem hent var úr geymslum Matthíasar Ţórđarsonar, áđur en ţví var hent inn í sendibíl. Međal ţess sem ég tók var kortiđ. En ég tók einnig sýnishorn af Tívolí, sirkusprógrömmum og nasistableđlum. 

img_0001.jpg

Matthías átti mikiđ af sérritum úr Völkischer Beobachter (Das deutsche Weltblatt im Kampfe gegen Alljuda) og frá Ahnenerbe-stofnun SS, sem "vinir" hans í Ţýskalandi sendu honum. Ţetta var nú í raun eins konar sirkusblađ.

img_0002.jpg
 
fananefndin.jpg
Matthías var ekki nasisti, heldur ţjóđernissinni af gamla skólanum, sem elskađi danska menningu og síđar ţýska. Hér er hann (lengst til hćgri) í fánanefndinni.
matthias_synir_skeljasta_i_1236890.jpg
Matthías í leđurjakka og međ hvítt kaskeiti sýnir fólki mannabein í kirkjugarđinum ađ Skeljastöđum í Ţjórsárdal áriđ 1939, ţar sem hann stóđ fyrir rannsókninni. 
 
 

Eyđilegging Ţjóđminjasafns á menningararfinum

Ímyndiđ ykkur hve mikiđ hefur veriđ eyđilagt af minjum um ţá menningu sem ríkti á dansk-íslenskum heimilum í Reykjavík í byrjun 20. aldar. Hugsiđ ykkur hve mikilvćgur ţessi efniviđur hefđi veriđ ţegar fólk fór loks ađ asnast til ađ rannsaka stöđu Dana og áhrifa danskra og annarra menningarstrauma á Íslendinga og Dani á Íslandi á 20. öld. Nýlega las ég um doktorsritgerđ Írisar Ellenberger um ţau málefni. Henni hefđi ugglaust ţótt bitastćtt ađ komast í ţađ efni sem sýndi áhuga Íslendinga á danskri skemmtanahefđ snemma á 20. öld, en sem Ţjóđminjavörđur og safnstjóri Ţjóđminjasafnsins létu henda á haugana.

Í ţessu tilfelli var kastađ á glć einstakri heimild um fólkiđ sem menntađist í Danmörku, sem fór til Hafnar til ađ ná sér í menningarauka. Ţetta var fólkiđ sem ferđađist á Gullfossum. Ţađ var auđvitađ ekki öllum gefiđ, en ţessi menning var mikilvćgur ţáttur af menningarsögu Íslendinga. Matthías, sem um skeiđ var kvćntur danskri konu, Avilde Marie Jensen, hafđi safnađ saman sögu sinni í Kaupmannahöfn frá lokum 19. aldar og byrjun ţeirrar 20, og fyrri konu sinnar. Ţví var kastađ á glć fyrir skammsýni Ţórs Magnússonar Ţjóđminjavarđar.

img_0004_1236867.jpg
Matthías var í Tivolis Glassal ţann 5. september 1903, á 60 ára afmćli Tivolis. Líklega hefur hann einnig hlustađ á Harmoniorkesteret, sem mynd var af í skrá yfir Tivolis 60 Aars Jubilćums Fest, sem hann tók međ sér til Íslands.
img_0006.jpg

Kanahatriđ efldi Danahatriđ

Ţjóđernishyggja vinstrimanna sem blossađi upp eftir síđara stríđ, eđa ţegar bandarísk herliđ kom aftur til ađ koma upp herstöđ, olli á furđulega hátt ímugust á öllu dönsku. Keltamanían fékk byr undir báđa vćngi. Ţađ komst í tísku ađ vera kelti en ekki einhver Skandínavi, sem bara höfđu veriđ Íslendingum til vansa síđan 1262.  Aftur var fariđ ađ kalla Dana Bauni og Baunverja. Ţjóđviljinn kepptist viđ ađ skíta allt danskt út og hamra á gömlum mýtum um stjórnartíđ Dana á Íslandi. Herinn átti ađ vera álíka slćmur ef ekki verri en stjórnartíđ Dana, og ađ sögn nýţjóđernissinnanna, sem trúđu frekar á Kreml en kapítalista, var bandarískur her hiđ nýja ok sem Íslendingar kölluđu yfir sig rétt eftir ađ ţeir höfđu losađ sig undan Dönum. Samlíkingar milli varnaliđs og meints oks Dana á Íslendingum komst í tísku. Ţetta hugarfar smitađi langt út fyrir hugarheim ţeirra sem notuđust viđ barnalegar ţjóđernisklisjur líkt og Ţjóđviljinn notađi óspart.

Á fundi ţjóđminjavarđa í Borgarnesi áriđ 1994, ţegar minjar um síđari heimsstyrjöld á Norđurlöndunum voru m.a. á dagsskrá, hélt Ţór Magnússon eintal um hvel lítils virđi honum og Íslendingum ţćttu herminjar á Íslandi. Ég var ritari fundarins, og man ađ ég var ađ springa úr skömm. Augnagotur annarra Ţjóđminjavarđa sýndu mér líka, ađ menn voru forviđa yfir áhugaleysi Ţórs Magnússonar á stríđsára- og hernámsminjum á Íslandi. Ég greindi eftir fundinn ţjóđminjaverđi Dana, Olaf Olsen, frá ţví hvernig Ţór hefđi leyft ađ varpa nasistableđlum og öđrum afrakstri söfnunargleđi  Matthíasar Ţórđarson á öskuhaugana. Ég vil ekki hafa ţađ eftir sem Olaf Olsen, fyrrv. prófessor minn, sagđi um fyrrv. ţjóđminjavörđ okkar.

En hér viđ ţessa fćrslu sjáiđ ţiđ úrval af ţeim nasistaáróđri sem mér tókst ađ bjarga úr hrúgum ţeim af ritum og bćklingum sem varpađ var í tvö stór trog eđa kassa, sem komiđ hafiđ veriđ fyrir á brettum. Mikiđ var af nasistaáróđri. Ég man eftir úrklippu, sem ég tók ţví miđur ekki fyrir litarefni "Nationalbraun" sem men gátu keypt til ađ lita skyrtur sínar. Ef til vill hefur Matthías veriđ ađ velta fyrir sér ađ kaupa slíkan "taulit" til ađ vera í rétta tauinu ţegar hann tók á móti "frćđimönnum" nasista sem ólmir vildu koma til Íslands.

heitmannnationalbraunxt8.jpg

Öllu ţessu var lyft upp í sendibifreiđ og ekiđ á haugana. Ég sársé eftir ađ hafa ekki beđiđ sendibílstjórann um ađ aka ţessu "drasli" heim til foreldra minna.

 

"Handritin heim", en dönsk-íslensk menningarsaga er sett haugana.

Á menningararfurinn á Íslandi ađeins ađ vera "hreinrćktađur"? Ţađ er ţörf spurning handa Sigmundi Davíđ Gunnlaugssyni, manninum sem í dag stýrir öllum menningararfinum úr ráđuneyti sínu. Hann situr einnig í forystu flokks sem notar hatur lítils hluta ţjóđfélagsins í garđ trúar- og minnihlutahópa til ađ snapa sér atkvćđi í sveitarstjórnarpólitíkinni. 

Ţađ hefur líklega ekki fariđ framhjá ykkur, en ađrir en skyldleikarćktađir heimalningar hafa búiđ á Íslandi og gefiđ íslenskri menningu mikiđ og stundum meira en ţeir sem vart migu út yfir hreppamörkin. 


Drakúla á Ţjóđminjasafninu

christopher-lee-001.jpg

Skömmu eftir ađ ég hóf störf á Ţjóđminjasafninu í mars 1993 var haldin norrćn kvikmyndahátíđ í Reykjavík.

Ég hafđi ekki tíma til ađ líta á hana, ţar sem ég stóđ í búferlaflutningum og var ađ koma mér fyrir í turni Ţjóđminjasafnsins. Ţjóđminjasafniđ var lokađ á mánudögum og er líklega enn. Ég var ţennan morgun ađ koma út úr lyftu og ađ ganga inn í  fornaldarsalinn fyrrverandi, sem var orđin nokkuđ fornfálega sýning en ágćt miđađ viđ aldur, ţegar ađ ég sé eldra, mjög vel klćtt fólk komiđ inn á gólf í anddyri safnsins. Ađeins lítill hluti ljósanna var kveiktur og ég sá ekki hvađa fólk ţetta var til ađ byrja međ, en er ég gekk nćr ţeim sá ég ađ ţarna var kominn sjálfur Drakúla greifi og spúsa hans, ţ.e.a.s leikarinn heimsţekkti Christopher Lee (f. 1922) og kona hans dönsk. Lee var dómari á norrćnu kvikmynda-hátíđinni.

Úti var leiđindaveđur og éljagangur, og ţau hjónin höfđu gengiđ veđurbarinn frá Hótel Sögu til safnsins til ađ frćđast um íslenska menningu. Ţá var gengiđ inn um annan enda en nú á safnahúsinu. Árni húsvörđur hafđi líkast ekki enn lokađ dyrunum ţegar hann var ađ skafa tröppurnar en hann kom einnig ađ Drakúlu ţegar hann var búinn ađ koma frá sér verkfćrum.

Frúin talađi viđ mig dönsku og var ánćgđ yfir ţví ađ ég gćti talađ viđ hana á dönsku, en heldur óhress á mjög yfirvegađan og aristókratískan hátt yfir ţví ađ safniđ vćri lokađ. Ég ég bađ ţau ađ koma daginn eftir.  Ég sé enn eftir ţví ađ hafa ekki bođiđ Drakúlu ađ skođa safniđ í fylgd međ mér. En ég var, man ég nú, upptekinn viđ ađ vinna verkefni sem tengdist sýningu íslenskra gripa í Bogasal sem höfđu veriđ á stórri víkingasýningu erlendis, en ég hafđi skrifađ sýningatexta um íslensku gripina fyrir ţá sýningu.

En svona er mađur stundum vitur eftirá og lítil blóđsuga í sér. Vona ég svo sannarleg ađ Drakúla hafi fyrirgefiđ mér ţetta blóđleysi og skort á gestrisni í lok mars áriđ 1993. Annars er ég međ blóđsugutryggingu, nóg af geirlauk og hćlum sem reka má á bólakaf, og ef ég leita gćti veriđ ađ hentugur kross leyndist einhvers stađar ofan í skúffu uppi á háalofti.

chris-lee-dracula-web.jpg

Vanhćfni á Ţjóđminjasafni, enn og aftur

Mynd_1438568

Enn einu sinni sýnir Ţjóđminjasafniđ vanhćfni starfsmanna sinna opinberlega. Nú síđast voru ţađ litlir frćđilegir burđir Lilju Árnadóttur sem landsmenn fengu sýnishorn af í fréttum ríkisfjölmiđilsins ótrúverđuga. Nýlega hreppti Lilja Árnadóttir rannsóknarstöđu í nafni Kristjáns Eldjárns fyrir framan nefiđ á 16 öđrum umsćkjendum. Sú stöđuveiting átti sér stađ eftir ađ Ástráđur Erlendsson bókmenntafrćđingur og forseti Hugvísindasviđs Háskóla Íslands gerđist skyndilega álitsgjafi í ráđningarmálum Ţjóđminjasafnsins. Menn spyrja sig nú, hvađa vit prófessor Ástráđur hafi yfirleitt á ţess háttar. Svörin verđa eins sauđaleg og fá og ţegar ţjóđminjavörđur segir alţjóđ ađ ţađ sé í himnalagi ađ spara nćturvarđmanninn yfir handritaarfinum í Ţjóđmenningarhúsinu. Ţetta er skammarlegt fyrir Ţjóđminjasafniđ.

Greinilega er ţađ ţó einhvers konar bókmenntafrćđi sem Lilja Árnadóttir stundar, ţví hún hafđi greinilega ekki hundsvit á ţví sem hún talađi um fyrir framan alţjóđ í 10-fréttum Sjónvarps í gćr (16.10.2013; Sjá einnig hér) og slettir út ţeirri ćvintýralegu skođun sína ađ sylgja ein, sem fannst í Borgarfirđi, hafi veriđ borin af höfđingja.

Lilja sylgja

Lilja Árnadóttir og forvörđur međ sylgju úr Húsafelli

Hringjan sem fannst í Húsafelli og sem "sérfrćđingurinn" Lilja segir vera frá 13. öld og jafnvel frá 15. öld, til ađ hafa allan varann á, er skreytt međ höfđaletri. Höfđaletur er íslensk leturgerđ, stílfćrđir höfuđbókstafir (svokallađir majúsklar) 16. aldar, og eru ţeir ekki ţekktir fyrr en á 16. öld. Allt ţvađur um 13. öld og ađ Snorri Sturluson hafi veriđ eigandi ţessa grips er út í hött. Gripurinn er án vafa gerđur á Íslandi. Ţađ ţekkjast fleiri málmgripir međ slíku letri á Íslandi eđa einhverju kroti sem líkist höfđaletri, og ţar sem ekkert stendur ađ viti.

Ţar ađ auki er ţetta ekki nein venjuleg sylgja eđa hringja sem fannst í Húsafelli, heldur skreyti af reiđtygjum, hugsanlega af hnakki eđa söđli.

leifar leđurs

Höfđinginn, sem Lilja sér fyrir sér, hefur greinilega veriđ í leđurfötum.

 

Bakhliđ

Hjóllaga hringur er hnođađur á ţorninn.

Gripurinn uppfyllir ekki ţau skilyrđi sem venjulega sylgja eđa hringja ţarf ađ uppfylla. Á sylgjum, hringjum og hringlaga spennum er ţorn (standur). Ţorni spennunnar er stungiđ í gegnum eitthvađ, t.d. auga á leđri eđa í klćđnađ/vefnađ til ađ halda saman hlutum. Á ţessari "sylgju" er ţađ ekki hćgt, ţví á ţađ er negldur (hnođađur) hjóllaga, flatur hringur ofan á ţorninn, sem gerir ađ verkum, ađ ekki er hćgt ađ stinga honum gegnum eitt eđa neitt. Ţetta er ţví nćsta örugglega skrautsspenna af reiđtygjum og er líklega frá 16. öld og jafnvel ţeirri 17.

Ţetta ćtti  "sérfrćđingur" Ţjóđminjasafnsins ađ vita. Lilja hefur reyndar tekiđ ţátt í samnorrćnu verkefni sem Norrćna ráđherranefndin borgađi dýrum dómum og sem á sćnsku kallađist Föremĺlsnomenklatur för nordisk medeltid (og ţegar fínt átti ađ heita upp á latínu Nomina Rerum Medićvalium) ţar sem tekiđ var saman orđasafn á lausblađaörkum fyrir heiti á forngripum frá miđöldum. Ţetta verkefni gekk afar seinlega vegna skussaháttar sumra ţátttakendanna í ţví, og voru áskrifendurnir sem borguđu vel fyrir ţessi blöđ farnir ađ kalla ţađ Nordisk Valium. Lilja sem tók viđ verkefninu af Gísla Gestssyni safnverđi var ein ţeirra sem til vandrćđa var í ţessu verkefni, skilađi illa af sér og undir lokin var mér greitt sérstaklega af verkefninu til ađ ljúka ţví sem hún hafđi ekki haft tíma til ađ sinna. Á blađi um hringjur og spennur í ţessu orđasafni, sem ég geng út frá ţví ađ Lilja ţekki, kemur fram, hvernig sylgjur eru notađar og hvađ einstök atriđi á sylgju heita. En aldrei hefur veriđ til sylgja, ţar sem ekki var hćgt ađ stinga ţorninum í gegnum eitthvađ (sjá hér á vef HÍ hvernig á ađ spenna belti).

belti_sylgja_thorn

Háskóli Íslands kennir mönnum ađ spenna beltisólar og nota sylgjur. Ef ţorninn vćri eins og á sylgjunni í Húsafelli á ţessu belti, er víst ađ menn misstu niđur um sig buxurnar. Ég geri mér í hugarlund ađ myndin sé líkast til af belti og sylgju Ástráđs Eysteinssonar, sem hann gleymdi á Ţjóđminjasafninu.

Ástćđan fyrir ţví ađ leđurleifar finnast á ţessari skrautsylgju, er ađ ţorninum hefur veriđ stungiđ í gegnum leđur og síđan hefur veriđ lokađ fyrir frekari not međ ţví ađ hnođa hjóliđ ofan á ţorninn. 

Ađ Lilja Árnadóttir haldi ađ höfđingjar landsins hafi veiđ hross og gengiđ vel girtir međ risavaxnar hrossasylgjur, er hins vegar ekki alveg út í hött.


Kattarslagurinn um ţjóđmenninguna og ţjóđararfinn

Guđrún Norđdal

Furđulegt var ađ sjá og heyra (og lesa), hvađ mikiđ bar á milli í frásögnum forstöđumanna Ţjóđminjasafnsins og Árnastofnunar á framtíđ handritasýningarinnar í Ţjóđmenningarhúsinu viđ Hverfisgötu, sem heyrir undir stjórn Ţjóđminjasafns. Guđrún Nordal hefur nú tekiđ handritin heim í vel variđ Árnavirki. Hún gerđi ţađ um helgina, ţar sem ekki er tryggđ viđsćttanleg gćsla í Ţjóđmenningarhúsinu.

Margréti Hallgrímsdóttir lćtur sem ađ ekkert sé ađ, og eins og bruna- og innbústrygging á diskótekstaxta vćri nćgileg til ađ vernda ţjóđararfinn. Bakkar hún ekki međ ţađ. Guđrún sýnir hins vegar ekkert kálfskinn fyrr en fyllt hefur veriđ í botnlausa Menningarholuna viđ Hótel Sögu. Margrét ćtlar hins vegar ađ sýna Brennu-Njálssögu in originalis á nćsta ári, en ţađ er vitaskuld í óţökk Guđrúnar.

Hvor maddaman er frekust á eftir ađ koma í ljós. Guđrún vinnur eftir reglum (ţó hún láti dagsbirtu gćgjast inn í stofuna međ prismakrónuna á Árnastofnun, en slík birta mun ekki vera góđ fyrir handrit frekar en tröll), en Margrét virđist ávallt vinna eftir skipunum og ađ geđţótta, eins og hún vćri á fullu í pólitík.

Margrét telur ekki ástćđu til ađ hafa sólarhringsvakt á menningararfinum. Ćtli sé nokkur vakt á Ţjóđminjasafni Íslands? Hún talađi í fréttum eins og hún hefđi umbođ frá hćrri stöđum, og ţađ hefur hún kannski. Kannski beint úr fornminjaráđuneytinu.

Magga Klúbbs
Margrét segir hér frá stórfelldum breytingum á Ţjóđmenningarhúsinu á nćsta ári. Er veriđ ađ berjast um peningana sem fara í ţćr? Vann Margrét yfir Guđrúnu í fyrstu lotu slagsins um menningarkrónur Sigmundar Davíđs ?
 

Fyrir allnokkrum árum fór ég og skođađi nýjar sýningar Ţjóđminjasafnsins. Ţar uppgötvađi ég m.a. ađ ţađ lak frekar mikiđ međfram nokkrum gífurlega löngum gluggum í nýrri viđbyggingu, sem sett var á suđurgafl safnsins (undir yfirstjórn eiginmanns Guđrúnar Nordal). Ég tók eftir ţví ađ ung gćslukona gaf mér óhýrt auga, ţar sem ég gerđi mig líklegan til ađ ljósmynda lekann og fór ađ tala í eitthvađ tćki. Tćpum tveimur mínútum síđar kom Margrét Hallgrímsdóttir út á tröppurnar. Hún ţekkti mig greinilega ekki, enda ég međ hatt og skegg, en var greinilega mikiđ niđri fyrir vegna ţess ađ ég var ađ ljósmynda galla á nýlegri viđbyggingu hússins og spurđi mig af hverju ég vćri ađ ljósmynda gluggana. Ég gekk svo framhjá henni efst á tröppunum og lét ţau orđ falla ađ húsiđ lćki. Margrét gerđi sér alls ekki grein fyrir ţví hver ljósmyndarinn var ţví hún bauđ mér fáeinum árum síđar, og ţađ margoft, ađ skođa sýningarnar ókeypis ţegar ég vćri á landinu, ţar sem hún taldi ađ ég hefđi aldrei séđ nýopnađa sýningu safnsins í endurbćttum húsakynnum. Gaman vćri hins vegar ađ sjá reikninga fyrir viđgerđum á nýjum gluggum í viđbyggingunni.

Lengi var ţađ svo, ađ minnst mátti tala um hrikalegt ástand byggingar Ţjóđminjasafnsins og hvađ ţá endalausa óráđsíu í tíđ Ţórs Magnússonar. Eftir miklar og kostnađarsamar lagfćringar og breytingar var ţó mjög fljótt greinilegt, ađ húsiđ var enn ekki hćft undir sýningar á ţjóđararfinum. Lengi hefur ţađ veriđ svo á Íslandi, ađ mönnum ţćtti vćnst um ţađ sem nýtt var og sárast ađ missa ţađ. Ţjóđararfur sumra nćr ekki út fyrir ást á steypu, járni, gleri og plasti í ţjóđar-Hörpum og almúga-Kringlum.

Áhugi Guđrúnar Nordal á ţvi ađ koma handritum sínum í Hús íslenskra Frćđa, sem nú er stór hola sem Katrín Jakobsdóttir hóf gröft á rétt áđur en hún hvarf úr embćtti ráđherra, er líka skiljanlegur. Hafa ber í huga, ađ arkitektastofan Hornsteinar, sem rekin er af eiginmanni Guđrúnar Nordal hefur teiknađ "fjöreggiđ" og mun sjá ţar um hönnunarvinnu. Lag steinsteypunnar sver sig í ćtt viđ kórinn á Ţjóđminjasafninu sem ég skođađi hriplekan skömmu eftir ađ sá bakhluti Ţjóđminjasafnsins var vígđur. En í holunni viđ Hótel Sögu er allt í stáli,

Viđ erum hér ađ tala um fólk sem er vant ađ fá allt sem ţađ bendir á og sem gerir sér ekki grein fyrir ađ ţađ gerđust voveiflegir hlutir á Íslandi áriđ 2008. Nćturvakt í Ţjóđmenningarhúsinu getur vart kostađ mikiđ, međan ţjóđin er ađ safna í baukinn til ađ byggja enn einn minnisvarđann yfir arkitekta landsins. Margrét er nýbúinn ađ setja deildarstjóra á Ţjóđminjasafninu í rannsóknarstöđu, međan stađa deildarstjórans er ekki auglýst. Ef ekki er veriđ ađ spara međ ţví ađ setja starfsmenn safnsins í rannsóknarstöđu, ţá ćtti ađ vera til skildingur til ađ borga fyrir nćturvakt.

 Party house

Ţjóđararfsuppgröftur í eyđsluvímu fyrir kosningar. Ţetta er fínni tegund af fornleifafrćđi. Ţarna yfir holunni á í framtíđinni ađ hýsa miklu merkilegri hluti en forngripina handan viđ Suđurgötuna

Fornleifakjallari

Hćtt hefur veriđ viđ stćrsta fornleifauppgröft landsins og lokađ á 800 millur, sem ekki eru til.

Auđvitađ er ekki í mál takandi, ađ ekki sé sólarhringsgćsla á handritaarfi ţjóđarinnar í Ţjóđmenningarhúsinu viđ Hverfisgötu. Ţar hafa lengi ríkt mjög strangar reglur, og til dćmis hefur ţađ veriđ vonlaust mál fyrir forstöđumenn hússins ađ ráđa fjölskyldumeđlimi í hreingerningar. Nú er, sem sagt, líka bannađ ađ hafa sólahringsvakt. Hvort ţetta er kreppan, eđa bara andleg kreppa hjá stjórnanda Ţjóđminjasafni Íslands eđa eiginhagsmunapot hjá Guđrúnu Nordal, lćt ég lesendur mína sjálfa dćma. En vitaskuld á einnig ađ vera sólarhringsgćsla á menningararfinum í Ţjóđminjasafni Íslands, ţví ekki er hann minna verđur en bókfelliđ.


Nćsta síđa »

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband