FŠrsluflokkur: Ůjˇ­minjasafn ═slands

Gˇ­i hir­irinn Ý Fellsm˙la og lÚlegi hir­irinn vi­ Su­urg÷tuna

1051644

FrÚttir (sjßáhÚr og hÚr) herma a­ Ůjˇ­minjasafni­ hafi fengi­ plastkassa frß Gˇ­a Hir­inum/Sorpuversluninni Ý Fellsm˙la fullan af forngripum ˙r bronsi, jßrni og gleri, sem einhver skila­i af sÚr Ý Sorpu Ý nytjagßm. Gˇ­i hir­irinn hirti gˇssi­ en gl÷ggir sÚrfrŠ­ingar ■eirra sßu a­ Ůjˇ­minjasafni­ Štti lÝklega frekar a­ fß gripina sem lent h÷f­u Ý nytjagßm Sorpu Ý Kˇpavogi.

Einn ßgŠtur starfsma­ur Ůjˇ­minjasafnsá ═slands hefur n˙ sřnt ■essa gripi Morgunbla­inu og RÝkissjˇnvarpinu en vir­ist greinilega ekki vita rass Ý bala um ■a­ sem hann hefur ß milli handanna.

oexi goda hirdisins

Hann talar um a­ sumir gripanna geti veri­ frß mi­÷ldum, t.d. ÷xin. A­ tala um spjˇt ˙r bronsi frß mi­÷ldum lÝkt og hann gerir er ßlÝka og ■egar bandarÝski fornleifafrŠ­ingurinn sem er giftur ru­ningsboltafrÚttamanninum Ý BNA taldi sig hafa fundi­ danska koparmynd frß lok VÝkingatÝma Ý Skagafir­i (koparmynt var aldrei slegin Ý Danm÷rku ß ■eim tÝma). Hann haf­i reyndar fengi­ smß "hjßlp" hjß myntsÚrfrŠ­ingi Se­albanka ═slands, sem er eins og allir vita stofnunásem ekki ■ekkir aura sinna rß­.

s-l1600

Ůessi ÷xi var til s÷lu ß eBay. Kemur frß ┌kraÝnu.

Ůa­ vir­ist n˙ greinilegt a­ starfsmenn Ůjˇ­minjasafns ═slands hafa aldrei lŠrt neitt um gripafrŠ­i rˇmverskar e­a keltneskar jßrnaldar (keltneska jßrn÷ld kalla Danir stundum Šldre romersk jernalder). Spjˇtsoddar ■eir sem Ý kassanum fundust eru frß ■vÝ um Krists bur­ e­a sk÷mmu sÝ­ar og ÷xin er af ger­ sem notu­u var vÝ­a, en ■ˇ mest Mi­-Evrˇpu. SlÝkar fornar axir er Ý dag reyndar hŠgt a­ kaupa ß eBay fyrir 100 bandarÝkjadali. Ůegar ß brons÷ld ß ßttundu ÷ld f.Kr. var ■essi ger­ af flat÷xumánotu­ Ý Evrˇpu, en sÝ­ar var fari­ a­ framlei­a ■Šr ˙r jßrni. S˙ ger­ sem hent var ß haugana ß ═slandi ver Ý notkun ß frekar l÷ngu tÝmabili, e­a frß ca. tveimur ÷ldum fyrir Krists bur­ fram ß 1. ÷ld eftir Krists bur­.

56842971_2_x

Ůessi ÷xi kom ˙r safni bresks safnara og var nřlega seld ß uppbo­i.

A­ mÝnu mati mß telja lÝklegt a­ ■essir gripir hafi komi­ frß Mi­evrˇpu hugsanlega Pˇllandi e­a Lithßen.

Gˇ­i Hir­irinn og Sorpa sinntu skyldum sÝnum og sřndu frßbŠra ßrvekni, en Ůjˇ­minjasafni­ sřnir enn og aftur allt anna­ en afbur­ahŠfileika. Safni­ ver­ur aldrei betra en starfsfˇlki­. Safni­ Štlar a­ bÝ­a ■anga­ til einhver gefur sig fram sem eiganda ■essara gripa;

"Vi­ f÷rum n˙ ekki Ý rannsˇknir ß ■essu a­ svo st÷ddu"

eins og starfsma­ur Ůjˇ­minjasafnsins or­a­i ■a­ Ý sjˇnvarpsfrÚttum 9. j˙nÝ 2018. Jß hvers vegna a­ afhj˙pa van■ekkingu sÝna Ý einni svipan? Ůetta er uppgj÷f Ý beinni.

En ■a­ er tvÝmŠlalaust hlutverk Ůjˇ­minjasafnsins a­ svara spurningum um ■essa forngripi og n˙ ■egar. Ef ■eir eru ekki frß ═slandi, sem er afar ˇlÝklegt - en er au­veldlega hŠgt a­ komast ˙r skugga um - ber safninu skylda a­ ganga ˙r skugga um hva­an ■eir eru Štta­ir, svo ekki komist ß kreik grˇus÷gur um a­ ■etta sÚu fornleifar frß "landnßminu fyrir landnßm", sem m÷rgum manninum er svo hjartnŠmt. N˙ ■egar eruá fj÷lmi­lar farnir a­ tala um a­ gripirnir gŠtu "sumir hverjir veri­ frß fyrstu ÷ldum ═slandss÷gunnar" og hafa ■a­ eftir fornleifafrŠ­ingi ß Ůjˇ­minjasafni ═slands.

En ef ■essi "fundur" ˙r Sorpu, lÝkt og Úg held, hafi veri­ eign eins margra ■eirra ßgŠtuáAusturevrˇpub˙a sem sest hefur a­ ß ═slandi, sem hugsanlega er lßtinn e­a fluttur ß brott, ■ß geta menn or­i­ a­ bÝ­a heldur lengi eftir dŠma mß ˙t frß ■eirri a­fer­ sem starfsma­urá Ůjˇ­minjasafnsins Štlar sÚr a­ nota: A­ fara ekki rannsˇknir ß ■essu a­ svo st÷ddu.

Ke­jan sem fannst er alls ekki nokkurra ßratuga g÷mul eins og haldi­ var fram ß R┌V, og er hvorki ˙r Bauhaus e­a H˙sasmi­junni. Gleri­ sem var Ýáplastkassanum ■arf ekki a­ vera ˙r lyfjaglasi. Ůa­ gŠti allt eins veri­ ˙r rˇmversku glasi, til a­ mynda glasi fyrir ilmv÷tn.

MÚr ■ykir lÝklegt a­ gripirnir sÚu ekki allir frß sama sta­ e­a nßkvŠmlega sama tÝma. ╔g ˙tiloka ■a­ ■ˇ ekki.


­ur en menn haldnir keltafßri og ranghugmyndum um elstu s÷gu ═slands fara a­ Ýmynda sÚr a­ hÚr sÚ komi­ Ý leitirnar haugfÚ fyrir einn af lei­angursm÷nnum Př■easar frß MassalÝu sem borinn var til grafar Ý Kˇpavogi, a­ ■etta sÚu leifar eftir Rˇmverja e­a jafnvel eftir Krřsa, gˇ­kunningja ═slendinga ˙r bjßnasagnfrŠ­i sjßlfstŠ­isbarßttunnar -á svo ekki sÚ tala­ um lyklana a­áskÝrlÝfsbeltum Papanna og vopn ■eirra, ■ß leikur enginn vafi ß ■vÝ skv. l÷gum, a­ ■a­ er algj÷r skylda Ůjˇ­minjasafns ═slands a­ rannsaka ■essa gripi og mi­la frŠ­ilegri ■ekkingu um ■ß. Safninu ber a­ hir­a um ■ß fljˇtt og samviskusamlega lÝkt og starfsmenn Gˇ­a hir­isins/Sorpu ger­u, er ■eir komu gripunum strax til Ůjˇ­minjasafnsins, sem ■eir hÚldu a­ hef­i sÚrfrŠ­i■ekkingu til a­ upplřsa hva­ ■eir hef­u ß milli handanna. En kannski er bara or­i­ betra a­ fara me­ fornleifar beint Ý Gˇ­a hir­inná ■egar ■ekkingin og ßhuginn eru Ý algj÷ru lßgmarki eins og raun ber vitni ?

Plastkassinn, sem gripirnir fundust Ý, gŠti einnig veitt svari­ vi­ spurningunni um uppruna eiganda gripanna. Ekki sřnist mÚr hann vera ˙r Ikea, Bauhaus, Hagkaup, e­a H˙sasmi­junni. Reyndar sřnist mÚr a­ ßákassanum standi Plast Team, en ■a­ eru danskir kassar, sem seldir hafa veri­ ß ═slandi. En ■eir eru helst framleiddir Ý Slupsk Ý Pˇllandi. N˙ ver­a menn ■vÝ a­ vinna fyrir laununum sÝnum ß Ůjˇ­minjasafninu. Mi­inn ß kassanum gŠti veri­ hjßlplegur.

Kassinn


Ferill Fornleifarß­herranns Ý annßlum Fornleifs

b8b14cd6f3faf96f160992e243df0447

Sigmundur DavÝ­ Gunnlaugsson er sag­ur ofsˇttur ma­ur. ŮvÝ tr˙ir ma­ur n˙ mßtulega, enda tala ÷ll verk hans sÝnu skřra mßli. Flestir ■ekkja stjˇrnmßlaferil og skipbrot ■essa fyrrverandi R┌V-frÚttamanns og tŠkifŠrissinna sem n˙ ß sÚr helst vini Ý fˇlki sem Ýmyndar sÚr a­ hann hafi einn komi­ Ý veg fyrir Icesave-afhro­i­.

FŠrri muna kannski a­ hann ger­ist einnig Ůjˇ­menningarß­herra. Fornleifur fylgdist ■vÝ vel me­ ferli Sigmundar sem rß­herra. Jafnvel betur en George Soros og a­rir sem saka­ir eru um a­ hafa brug­i­ fˇtum fyrir hinn heims■ekkta Ýslenska k÷kudeigsdreng.

Um lei­ og Leifur forni ˇskar lesendum sÝnum gle­ilegra Jˇla, leyfir hann sÚr a­ minna ß greinar sÝnar um Sigmund og menningararfinn og ■a­ si­leysi sem einnig tÝ­ka­ist Ý "Ůjˇ­menningarrß­uneytinu".áá

Nřlega kom ˙t bˇkin Ůjˇ­minjar, ritu­ af eins konar "rß­uneytisstjˇra" Sigmundar Ýáantikrß­uneyti hans. Ůar er a­ ÷llu a­ dŠma s÷g­ saga Ůjˇ­minjasafns ═slands. Ekki břst Úg vi­ ■vÝ a­ sagan sÚ rÚtt s÷g­ Ý ■eirri bˇk og ■a­ geri Úg alveg kaldur ßn ■ess a­ hafa lesi­ hana. ╔g ■ekki nefnilega h÷fundinn. HÚr fyrir ne­an mß lesa greinar um Ůjˇ­menningarrß­uneyti­ sem h˙n starfa­i fyrir og ■a­ sem h˙n Štla­i sÚr a­ fß fyrir sn˙­ sinn fyrir "st÷rf" sÝn ■ar. Er nokku­ af ■eim upplřsingum sem lesa mß Ý pistlum Fornleifs me­ Ý bˇkinni? Varla. Eins roti­ og rß­uneyti­ var ogárß­herrann spilltur og firrtur, jafn satt er allt sem lesa mß Ý pistlum Fornleifs um "■jˇ­menningarrß­uneyti" Sigmundar og starfsmann ■ess:

┌r annßlum Fornleifs:

2013

16.10.2013. Kattarslagurinn um ■jˇ­menninguna og ■jˇ­ararfinn

13.11.2013á Fjˇrar drottningar Ý einum sal

2014

31.3.2014á MikilvŠg ver­mŠti

19.4.2014á Menninga19.4.2014rarfspizzan

6.5.2014áááá Be­i­ eftir Skussarß­uneytinu

2015

19.3.2015 Vangaveltur um Ůjˇ­menninguna og ESB

22.3.2015 Alveg eins og Ý henni Evrˇpu

2016

24.2.2016 Hinn mikli samruni Fornleifarß­herrans

25.2.2106 Sigmundur l÷gleysa

26.2.2016 Starf ßn vinnu. Hva­ er n˙ ■a­??

7.4.2016

Falli­ mikla. Ëmenning grafin upp ß Panama og Bresku Jˇmfr˙areyjum

8.6.2016 Birtingarmynd spillingarinnar

á804805_1283475_1297235.jpg

Veislan Ý algleymingi.

Fornleifur reyndist sannspßrri en Ýslenska v÷lvan sem lengi hefur hjßlpa­ D÷num a­ sjß inn undir hulu framtÝ­arinnar. ═ aprÝl 2014 rita­i Fornleifur ■etta:

"Íllu lÝklegra tel Úg, a­ ßleggi­ ß hjßlparflatb÷kum til skuldsettra "fˇrnarlamba" eigin grŠ­gi og ˇraunsŠis ver­i m.a. sˇtt til ■ess sem skori­ ver­ur af Ý menningararfinum og menntakerfinu. Ůau fßu grj˙pßn og sper­lar sem fari­ hef­u Ý aska menningararfsins Ý gˇ­Šrum enda n˙ sem phoney baloney ß pizzum menningarbakarans mikla. Ůannig ver­ur ■etta me­an a­ fjßrmagni rÝkisins ver­ur hellt Ý kosningapizzur Framsˇknarflokksins. Rřr hefur kosturinn hinga­ til veri­, en ˇ­al Simma bˇnda er ekkert menningaheimili, ■ˇtt hann kunni a­ baka pizza fiscale."


Birtingarmynd spillingarinnar

804805_1283475.jpg

Nřlega skrifa­i Fornleifur um undarlega hluti sem gerast ß efstu hŠ­um Ůjˇ­minjasafnsins og hjß spilltum ÷flum Ý Hßskˇla ═slands, sjßá hÚr, hÚr, hÚr.áá Ein af hetjunum Ý ■eim frßs÷gnum sÚst hÚr koma Ý afmŠli velunnara sÝns.

Var ■etta allt skrifa­ l÷ngu ß­ur en forsŠtisrß­herrann ßámyndinni hÚr fyrir ofan sag­i af sÚr. Ůa­ var n˙ alveg nˇg ßstŠ­a fyrir rß­herra a­ gera ■a­ Ý kj÷lfar greina Fornleifs, frekar en a­ bÝ­a hˇpfřlufer­arinnar til Panama og a­ lenda Ý sva­inu hjß SŘddeutsche Zeitung og vÝ­ar.

Myndin var tekin af ljˇsmyndara Morgunbla­sins Ý afmŠlisveislu fyrrverandi forsŠtis-rß­herra. H˙n segir miki­, ef ekki allt. Hva­ Štli hafi veri­ Ý rammanum sem ■jˇ­minjav÷r­ur afhenti Sigmundi DavÝ­?

Konan sem var­ ß milli a­alleikendanna getur lÝklegast ekkert gert a­ ■vÝ. C'est la vie!


Starf ßn vinnu. Hva­ er n˙ ■a­??

peysufatakerlingin_1277780.jpg

Fyrir um r˙mum 20 ßrum sÝ­an brostu margir Ýslenskir fornleifafrŠ­ingar ■egar einn starfbrŠ­ra ■eirra var ß erlendri grund titla­ur Reichsarchńologe. ١tti ■etta nokku­ fyrirfer­armikill titill mi­a­ vi­ st÷rf mannsins og minna ÷rlÝti­ ß 3. RÝki­ sßluga.

Reichs-fornleifafrŠ­inginum ■ˇtti ■etta hins vegar alls ekki fyndi­ sjßlfum, ■vÝ hann var­i ■etta me­ ■vÝ a­ segja a­ titill hans vŠri State Archaeologist ß ensku. Ůa­ var reyndar titill sem prˇfessor einn Ý New York haf­i gefi­ honum. SÝ­ar kom Ý ljˇs a­ ma­urinn sem bar ■ennan nŠsta fasÝska titil, "Fornleifav÷r­ur RÝkisins", var ekki me­ neina grß­u Ý fornleifafrŠ­i og fÚkk hann hana l÷ngu sÝ­ar me­ ■vÝ a­ afhenda skrßningarskřrslu me­ botninn Ý Borgarfir­i, svo l÷gleg fil.kand. grß­a frß SvÝ■jˇ­ vŠri Ý h÷fn me­ millig÷ngu fyrrverandi ■jˇ­minjavar­ar.

RÝkisfornleifafrŠ­ingurinn, sem haf­i mj÷g miki­ ß sinni k÷nnu,starfa­i ß Ůjˇ­minjasafni ═slands og er ■ar reyndar innanstokksmunur enn, ■ˇ styttist Ý ellilÝfeyrinn. Hann starfa­i reyndar einn me­ ÷ll minja-, fornleifa- og skrßningarmßl sem n˙ ß a­ sameina undir einhvers konar "Stˇr-Ůjˇ­minjasafn" vi­ fyrirhuga­a sameiningu Ůjˇ­minjasafns og Minjastofnunar. Hann var ■vÝ ef til vill vel a­ titli sÝnum kominn og ■urfti a­ vinna.

En n˙ fßum vi­ Prˇfessor Ůjˇ­minjav÷r­ ßn kennsluskyldu

En grŠ­gi fˇlks Ý titla og nafnbŠtur ß Ůjˇ­minjasafni ═slands hefur ■ˇ ekkert minnka­, enda eru fŠstirástarfsmenn ■ar mikil "akademÝskir pappÝrar". Rita­ur hefur veri­ nřrásamningur (Ý jan˙arlok 2016) milli Ůjˇ­minjasafns og Hßskˇla ═slands, sem Fornleifur hefur fengi­ásendan frß ˇnafngreindum a­ila ˙ti Ý bŠ ß ═slandi. Samningurinn bÝ­ur ■ess a­ ver­a undirrita­ur, en frÚttir herma a­ ■a­ ver­i ß nŠstu d÷gum. Svo vi­ getum hŠglega ˇska­ Ůjˇ­minjaver­i RÝkisins til hamingju me­ prˇfessorsnafnbˇtina ßn vinnuskyldu.

═ásamningi ■eim sem Fornleifur fÚkk sendan og sem stendur til a­ undirrita segir greinilega Ý 9. kafla:

  1. Starfstengsl ľ starfsmannamßl

Ůjˇ­minjav÷r­ur gegnir akademÝsku gestastarfi vi­ hßskˇladeild ßn kennsluskyldu Ý samrŠmi vi­ hŠfnismat, sbr. verklagsreglur um akademÝsk gestast÷rf vi­ Hßskˇla ═slands.

Ůetta ■ř­ir a­ Ůjˇ­minjav÷r­ur getur veri­ t.d. prˇfessor ßn ■ess a­ kenna og gera nokkurn skapa­an hlut anna­ en a­ stjˇrna ÷llum ■jˇ­minjamßlum ß ═slandi ß sÝnum fasta vinnusta­. Ůannig getur ■a­ gengi­ Ý hŠsta lagi 5 ßr Ý senn, en h˙n getur ■ß eins og ekkert sÚ sˇtt um titilinn aftur.

Ůa­ er n˙ ekki dˇnalegt: "Gestastarf" ßn ■ess a­ starfa. Um Reglur um gestast÷rf vi­ H═ mß lesa hÚr. Ůetta eru greinilega mj÷g teygjanlegar. ╔g hef aldrei sÚ­ neitt slÝkt Ý ÷­rum l÷ndum.

Hvers konar spilling er Ý gangi? Ef menn hafa lesi­ Fornleif um daginn (hÚr og hÚr), ■ß sjß ■eir hve karlinn getur veri­ sannspßr um hina votu drauma ■jˇ­minjavar­ar. FornleifafrŠ­i gŠti hŠglega or­i­ hei­ursdoktor, jafnvel gestaprˇfessor, Ý femÝnistÝskri sßlarfrŠ­i vi­ H═.

Ekki dreymdi Fornleif ■ˇ fyrir ■vÝ a­ svo mikil and˙­ vŠri gegn ■essari sameiningu og samningi, a­ fˇlk fŠri a­ senda honum samninginn ˇundirrita­an. Kollegar mÝnir ß ═slandi eru Ý losti. Ůa­ fylgdi sendingunni s˙ upplřsing, a­ samningurinn yr­i undirrita­ur nŠstkomandi mßnudag, 29. febr˙ar 2016. 2016 er svo sannarlega ßr Stˇr■jˇ­minjavar­ar.

N˙verandi ■jˇ­minjav÷r­ur hefur greinilega haft prˇfessor Ý maganum mj÷g lengi. Ef ═sland vŠri e­lilegt land, vŠru ■essi ßform dau­fŠtt barn hennar. En eins og innvi­ir stjˇrnsřslu ß ═slandi eru, ver­ur ■etta ÷rugglega a­ veruleika.

Fˇlk me­ skitin kandÝdatsprˇf frß H═ geta or­i­ prˇfessorar ßn ■ess a­ kenna, me­an hinn si­mennta­i heimur krefst sem lßgmarks doktorsprˇfs ■egar fˇlki eru veittar prˇfessorst÷­ur. En hver sag­i a­ ═sland vŠri Ý hinum si­mennta­a heimi? Ekki var ■a­ Fornleifur.

Hva­ finnst ykkur? Ătli­ ■i­ ekki a­ fß ykkur gestastarf ßn ■ess a­ gera nokku­? Algj÷r l˙xus, en jafnframt tŠr spilling!

Mynd efst: HÚr dreymir MargrÚti HallgrÝmsdˇttur ef til vill um prˇfessorstitil, sem hŠgt er a­ skreyta sig me­, lÝkt og Idi Amin sag­ist vera Englandsdrottning. L÷g og regluger­ir Ý ┌ganda voru ˙tb˙in ■annig a­ Idi Amin gŠti or­i­ drottning. Ekki ˇsvipa­ ■vÝ ■egar fˇlk getur kalla­ sig prˇfessor, ßn ■ess a­ hafa akademÝska bur­i til ■ess og vinna ekki fyrir titlinum. ╔g skil ekkert Ý MargrÚti a­ stefna ekki bara beint ß Bessasta­i.


EmbŠttismannafornleifarannsˇknarfer­ar- skandallinn 1987

hraunthufa87_1263577.jpg

ßg˙st 1987 hÚlt hˇpur Ýslenskra embŠttismanna og eiginkvenna ■eirra Ý helgarfer­ a­ Hraun■˙fuklaustri Ý Vesturdal Ý Skagafir­i.

١r Magn˙sson ■jˇ­minjav÷r­ur gaf ˙t rannsˇknarleyfi til fornleifafrŠ­ings eins me­ sŠnskt pungaprˇf Ý fornleifafrŠ­i, og bau­ svo vinum hans og kunningjum Ý helgarrannsˇkn nor­ur Ý land til a­ grafa nokkrar holur Ý r˙stirnar Ý Vesturdal. Ůßtttakendur Ý helgarrannsˇkninni t÷ldu m.a. sendiherra, fyrrverandi Ůjˇ­leikh˙sstjˇra, deildastjˇra og hj˙krunarforstjˇra. Ůetta glŠsilega li­ klŠddist blßum Šfingag÷llum lÝkt og a­ fer­inni vŠri heiti­ ß diskˇtek. Aldrei ß­ur haf­i fari­ fram fornleifarannsˇkn ß ═slandi sem um lei­ var tÝskusřning fyrir forljˇtan ˙tilegufatna­.

Hvorki meira nÚ minna en hßlft tonn af hafurtaski blřantsnagaranna var flutt nor­ur a­ Gilhaga Ý Skagafir­i og ■ar bei­ ■yrla LandhelgisgŠslunnar eins og au­mj˙kir ■jˇnar embŠttismannanna og flutti pj÷nkur ■eirra sÝ­asta sp÷linn inn a­ Hraun■˙fuklaustri. Hljˇmsveit R˙nars Gunnarssonar, Geimsteinn, hjßlpa­i einnig me­ a­ flytja pinkla og drykkjarf÷ng fer­alanga Ý Skagafj÷r­. R˙nar heitinn var alltaf sami ÷­lingurinn.

NŠstu tvo daganna grˇf ■etta fÝna fˇlk eins og ■a­ hef­i eti­ ˇ­s manns skÝt og ßrangurinn lÚt vitaskuld heldur ekki leyna ß sÚr. ═áLesbˇk Morgunbla­sins birtist ßri­ eftir hin řtarlegasta fer­alřsing eftir Hrafn Pßlsson deildarstjˇra Ý heilbrig­isrß­uneytinu. Ůar eru gˇ­ar myndir a­ a­f÷runum og lřsandi mynd ■ar sem ١r Magn˙sson er sag­ur ˙tskřra stein sem b˙i­ er a­ finna - En hvenŠr fŠr almenningur og skattborgarinn sem borga­i ■yrluflugi­ ˙tskřringar?

Ni­urst÷­ur?

Ůetta ger­ist allt me­an fornleifar frß rannsˇkninni ß Stˇru Borg ey­il÷g­ust ß Ůjˇ­minjasafni ═slands vegna vanrŠkslu og ßhugaleysis helgarfornleifafrŠ­ingsins ١rs Magn˙ssonar. Anna­ ey­ilag­ist einnig (sjß hÚr).

Hva­ kom svo ˙t ˙r ■essu helgarkrukki skrifstofublˇkanna? Svari­ er: EKKERT. Engin skřrsla hefur birst og engin g÷gn vir­ast hafa veri­ skrß­ frß ■essu helgarverkefni Ý ßg˙stmßnu­i ßri­ 1987. Engin sřni hafa veri­ tekin til kolefnisaldursgreininga, ■ˇ svo a­ grafi­ hafi veri­ ni­ur ß fornt eldstŠ­i.

Reyndar haf­i ١r Magn˙sson fari­ ■arna um ß­ur. Ůa­ var Ý ßg˙st 1973. Afraksturinn var lÝka rřr Ý ■a­ skipti­. Til a­ mynda tˇk ١r me­ sÚr Ý bŠinn nokkra leggi og bein og t˙lka­i her­abla­ bein ˙r kind sem mannabein (sjßáhÚr). Ůa­ eru ■au greinilega ekki, og hefur sß sem skrß­i beinin einnig ßtt erfitt a­ leyna fyrirlitningu sinni ß ruglinu er hann skrifa­i ■etta Ý a­fangabˇk Ůjˇ­minjasafnsins:

Mannabein ˙r Hraun■˙fuklaustri. Minjar sem ١r Magn˙sson ■jˇ­minjav÷r­ur afhenti 29/8 1973 sem fundust ávi­ rannsˇkn ■ar. Her­abla­ og tveir beinhlutar. Fannst Ý r˙st 1, skßla. MÚr sřnist ■etta n˙ vera her­abla­ ˙r stˇrgrip, lÝklega nautgrip. Beini­ ne­st fyrir mi­ju er fjŠrendi af lŠrlegg lÝklega af kind/geit og beini­ lengst til vinstri er lÝklega fjŠrendi af sveif ˙r kind/geit.

Fßeinar ljˇsmyndir, vitagagnlausar, frß rannsˇknum ١rs ß Hraun■˙fuklaustri ßri­ 1973 eru sÝ­an skrß­ar ß Sarpi. Sannast sagna er mestur fengur af vÝsu Kristjßns bˇnda Stefßnssonar Ý Gilhaga um hina grafandi embŠttismenn.

Fornar g÷tur gengi­, ri­i­

geyst er stefnt Ý hla­.

Ůannig herjar Henson-li­i­

helgan klaustursta­.

hraunthufa87b.jpg

Sigur­ur ١rarinsson haf­i einnig grafi­ holur Ý r˙stir ß Hraun■˙fuklaustri ßri­ 1972. Holur jar­frŠ­inga gefa hins vegar mj÷g takmarka­ar upplřsingar um jar­lagaafst÷­u sem fornleifafrŠ­ingar sŠkjast eftir, en Sigur­ur greindi ■ˇ frß ■vÝ a­ hann Ý botni einni holunnar hafi fundi­ ljˇsa gjˇskulagi­ ˙r Heklugosi ßri­ 1104 yfir gˇlflagi. Fyrst var greint frß ■vÝ Ý Morgunbla­inu ßri­ 1972 (sjßáhÚr).

Kristjßn Eldjßrn rita­i sÝ­an ßgŠtt yfirlit, Punktar um Hraun■˙fuklaustur, Ý ┴rbˇk fornleifafÚlagsins ßri­ 1973, ■ar sem hann fer yfir rannsˇknars÷gu r˙sta og tilgßtur um e­liár˙stanna a­ Hraun■˙fuklaustri Ý Vesturdal.

EmbŠttismannahelgarsportgr÷fturinn ßri­ 1987 bŠtti engu vi­ ■ß s÷gu, nema ■vÝ a­ embŠttismenn gßtu fari­ Ý helgarfornleifarannsˇkn Ý Henson-g÷llum Ý bo­i ■jˇ­minjavar­ar til a­ raska r˙stum engum til gagns og ßnŠgju nema sÚr sjßlfum.

Quo vadis?

N˙ er ÷ldin ÷nnur. Jar­sjß, radarar og jafnvel vinsŠldalistar frÚttastofa eru nota­ir til a­ finna klaustur n˙ ß d÷gum, og ■au voru greinilega stŠrri ß ═slandi en vÝ­ast hvar ß ═talÝu, ef tr˙a mß nřjustu ni­urst÷­um frß ŮykkvabŠjarklaustri. Ef rÚtt ver­ur haldi­ ß sp÷­um og skei­um finnst lÝklega embŠttisma­ur Ý blßum Henson-galla ß Hraun■˙fuklaustri, sem er vel ß vi­ "fÝlamann" og tvŠr eskimˇakonur a­ Skri­uklaustri, ■ˇ ■au hafi blessunin reynst vera frekar ■unnur ■rettßndi ■egar upp ˙r holunni var sta­i­.

En ef aldursgreining Sigur­ar ١rarinssonar sumari­ 1972 voru rÚttar hefur n˙ vart veri­ klaustur Ý Vesturdal og lÝklegast hafa r˙stirnar dregi­ nafn sitt af ■eim loka­a (Lat. claustrum) dal sem bŠjarstŠ­i­ er Ý.

hraunthufa87c.jpg

Auxiliator archaeologorum


Ůegar MatthÝasi var hent ß haugana

imgp5366b.jpg

N˙ Štla Úg a­ segja ykkur ljˇta, Ýslenska s÷gu. ┴­ur hef Úg sagt hluta hennar ■egar Úg greindi frß landakorti sem henda ßtti ˙t ß Ůjˇ­minjasafni Ý byrjun tÝunda ßratugar sÝ­ustu aldar. Korti­, einbl÷­ung, sem prenta­ var ß ■unnan dagbla­apappÝr, ßtti upphaflega MatthÝas ١r­arson ■jˇ­minjav÷r­ur. Ůegar skjala- og einkasafn hans var skrß­ ß Ůjˇ­minjasafninu fyrir r˙mum 20 ßrum var ß algj÷rlega ˇskiljanlegan hßtt ßkve­i­ a­ farga řmsu ˙r einkasafni MatthÝasar sem ekki ■ˇtti ßstŠ­a til a­ geyma ß Ůjˇ­minjasafninu.

MatthÝas safna­i ÷llu, t.d. ÷llum a­g÷ngumi­unum sÝnum Ý TÝvolÝ til fj÷lda ßra. Ůeir voru einnig me­al ■ess sem ■jˇ­minjav÷r­ur ßkva­ a­ farga Ý byrjun 10. ßratugar sÝ­ustu aldar (sjß mynd efst). MatthÝas fÚkk lÝka miki­ af ritu­u mßli frß hßttsettum nasistum Ý Ůřskalandi, sem stundum var ßrita­ af h÷fundum. Svo miki­ var af ■annig ble­lum Ý ■vÝ sem Ůjˇ­minjasafni­ henti ˙t ß tveimur p÷llum ß haugana, a­ vart ver­ur Ý framtÝ­inni hŠgt a­ sjß a­ MatthÝas hafi veri­ hallur undir hakakrossinn eins og svo margir kirkjurŠknir menn gßtu veri­ ß ═slandi. A­ mÝnu mati heilla­ist MatthÝas mj÷g af ■řskri menningu, en var einnig veikur fyrir nasismanum eins og margir ═slendingar, sem ekki sßu Ý gegnum hatri­ og helstefnuna.áá

Ůegar persˇnulegri s÷fnunargle­i MatthÝasar ١r­arsonar var kasta­ ß haugana var Úg kominn me­ annan fˇtinn inn ß Ůjˇ­minjasafni­, og fÚkk leyfi ■jˇ­minjavar­ar Ý snarheitum a­ tÝna smßrŠ­i ˙r ■vÝ "rusli" sem hent var ˙r geymslumáMatthÝasar ١r­arsonar, ß­ur en ■vÝ var hent inn Ý sendibÝl. Me­al ■ess sem Úg tˇk var korti­. En Úg tˇk einnig sřnishorn af TÝvolÝ, sirkusprˇgr÷mmum og nasistable­lum.á

img_0001.jpg

MatthÝas ßtti miki­ af sÚrritum ˙r V÷lkischer Beobachter (Das deutsche Weltblatt im Kampfe gegen Alljuda) og frß Ahnenerbe-stofnun SS, sem "vinir" hans Ý Ůřskalandi sendu honum. Ůetta var n˙ Ý raun eins konar sirkusbla­.

img_0002.jpg
á
fananefndin.jpg
MatthÝas var ekki nasisti, heldur ■jˇ­ernissinni af gamla skˇlanum, sem elska­i danska menningu og sÝ­ar ■řska. HÚr er hann (lengst til hŠgri) Ý fßnanefndinni.
matthias_synir_skeljasta_i_1236890.jpg
MatthÝas Ý le­urjakka og me­ hvÝtt kaskeiti sřnir fˇlki mannabein Ý kirkjugar­inum a­ Skeljast÷­um Ý Ůjˇrsßrdal ßri­ 1939, ■ar sem hann stˇ­ fyrir rannsˇkninni.á
á
á

Ey­ilegging Ůjˇ­minjasafns ß menningararfinum

═myndi­ ykkur hve miki­ hefur veri­ ey­ilagt af minjum um ■ß menningu sem rÝkti ß dansk-Ýslenskum heimilum Ý ReykjavÝk Ý byrjun 20. aldar. Hugsi­ ykkur hve mikilvŠgur ■essi efnivi­ur hef­i veri­ ■egar fˇlk fˇr loks a­ asnast til a­ rannsaka st÷­u Dana og ßhrifa danskra og annarra menningarstrauma ß ═slendinga og Dani ß ═slandi ß 20. ÷ld. Nřlega las Úg um doktorsritger­ ═risar Ellenberger um ■au mßlefni. Henni hef­i ugglaust ■ˇtt bitastŠtt a­ komast Ý ■a­ efni sem sřndi ßhuga ═slendinga ß danskri skemmtanahef­ snemma ß 20. ÷ld, en sem Ůjˇ­minjav÷r­ur og safnstjˇri Ůjˇ­minjasafnsins lÚtu henda ß haugana.

═ ■essu tilfelli var kasta­ ß glŠ einstakri heimild um fˇlki­ sem mennta­ist Ý Danm÷rku, sem fˇr til Hafnar til a­ nß sÚr Ý menningarauka. Ůetta var fˇlki­ sem fer­a­ist ß Gullfossum. Ůa­ var au­vita­ ekki ÷llum gefi­, en ■essi menning var mikilvŠgur ■ßttur af menningars÷gu ═slendinga. MatthÝas, sem um skei­ var kvŠntur danskri konu, Avilde Marie Jensen, haf­i safna­ saman s÷gu sinni Ý Kaupmannah÷fn frß lokum 19. aldar og byrjun ■eirrar 20, og fyrri konu sinnar. ŮvÝ var kasta­ ß glŠ fyrir skammsřni ١rs Magn˙ssonar Ůjˇ­minjavar­ar.

img_0004_1236867.jpg
MatthÝas var Ý Tivolis Glassal ■ann 5. september 1903, ß 60 ßra afmŠli Tivolis. LÝklega hefur hann einnig hlusta­ ß Harmoniorkesteret, sem mynd var af Ý skrß yfir Tivolis 60 Aars JubilŠums Fest, sem hann tˇk me­ sÚr til ═slands.
img_0006.jpg

Kanahatri­ efldi Danahatri­

Ůjˇ­ernishyggja vinstrimanna sem blossa­i upp eftir sÝ­ara strÝ­, e­a ■egar bandarÝsk herli­ kom aftur til a­ koma upp herst÷­, olli ß fur­ulega hßtt Ýmugust ß ÷llu d÷nsku. KeltamanÝan fÚkk byr undir bß­a vŠngi. Ůa­ komst Ý tÝsku a­ vera kelti en ekki einhver SkandÝnavi, sem bara h÷f­u veri­ ═slendingum til vansa sÝ­an 1262.á Aftur var fari­ a­ kalla Dana Bauni og Baunverja. Ůjˇ­viljinn kepptist vi­ a­ skÝta allt danskt ˙t og hamra ß g÷mlum mřtum um stjˇrnartÝ­ Dana ß ═slandi. Herinn ßtti a­ vera ßlÝka slŠmur ef ekki verri en stjˇrnartÝ­ Dana, og a­ s÷gn nř■jˇ­ernissinnanna, sem tr˙­u frekar ß Kreml en kapÝtalista, var bandarÝskur her hi­ nřja ok sem ═slendingar k÷llu­u yfir sig rÚtt eftir a­ ■eir h÷f­u losa­ sig undan D÷num. SamlÝkingar milli varnali­s og meints oks Dana ß ═slendingum komst Ý tÝsku. Ůetta hugarfar smita­i langt ˙t fyrir hugarheim ■eirra sem notu­ust vi­ barnalegar ■jˇ­ernisklisjur lÝkt og Ůjˇ­viljinn nota­i ˇspart.

┴ fundi ■jˇ­minjavar­a Ý Borgarnesi ßri­ 1994, ■egar minjar um sÝ­ari heimsstyrj÷ld ß Nor­url÷ndunum voru m.a. ß dagsskrß, hÚlt ١r Magn˙sson eintal um hvel lÝtils vir­i honum og ═slendingum ■Šttu herminjar ß ═slandi. ╔g var ritari fundarins, og man a­ Úg var a­ springa ˙r sk÷mm. Augnagotur annarra Ůjˇ­minjavar­a sřndu mÚr lÝka, a­ menn voru forvi­a yfir ßhugaleysi ١rs Magn˙ssonar ß strÝ­sßra- og hernßmsminjum ß ═slandi. ╔g greindi eftir fundinn ■jˇ­minjaver­i Dana, Olaf Olsen, frß ■vÝ hvernig ١r hef­i leyft a­ varpa nasistable­lum og ÷­rum afrakstri s÷fnunargle­i áMatthÝasar ١r­arson ß ÷skuhaugana. ╔g vil ekki hafa ■a­ eftir sem Olaf Olsen, fyrrv. prˇfessor minn, sag­i um fyrrv. ■jˇ­minjav÷r­ okkar.

En hÚr vi­ ■essa fŠrslu sjßi­ ■i­ ˙rval af ■eim nasistaßrˇ­ri sem mÚr tˇkst a­ bjarga ˙r hr˙gum ■eim af ritum og bŠklingum sem varpa­ var Ý tv÷ stˇr trog e­a kassa, sem komi­ hafi­ veri­ fyrir ß brettum. Miki­ var af nasistaßrˇ­ri. ╔g man eftir ˙rklippu, sem Úg tˇk ■vÝ mi­ur ekki fyrir litarefni "Nationalbraun" sem men gßtu keypt til a­ lita skyrtur sÝnar. Ef til vill hefur MatthÝas veri­ a­ velta fyrir sÚr a­ kaupa slÝkan "taulit" til a­ vera Ý rÚtta tauinu ■egar hann tˇk ß mˇti "frŠ­im÷nnum" nasista sem ˇlmir vildu koma til ═slands.

heitmannnationalbraunxt8.jpg

Íllu ■essu var lyft upp Ý sendibifrei­ og eki­ ß haugana. ╔g sßrsÚ eftir a­ hafa ekki be­i­ sendibÝlstjˇrann um a­ aka ■essu "drasli" heim til foreldra minna.

á

"Handritin heim", en d÷nsk-Ýslensk menningarsaga er sett haugana.

┴ menningararfurinn ß ═slandi a­eins a­ vera "hreinrŠkta­ur"? Ůa­ er ■÷rf spurning handa Sigmundi DavÝ­ Gunnlaugssyni, manninum sem Ý dag střrir ÷llum menningararfinum ˙r rß­uneyti sÝnu. Hann situr einnig Ý forystu flokks sem notar hatur lÝtils hluta ■jˇ­fÚlagsins Ý gar­ tr˙ar- og minnihlutahˇpa til a­ snapa sÚr atkvŠ­i Ý sveitarstjˇrnarpˇlitÝkinni.á

Ůa­ hefur lÝklega ekki fari­ framhjß ykkur, en a­rir en skyldleikarŠkta­ir heimalningar hafa b˙i­ ß ═slandi og gefi­ Ýslenskri menningu miki­ og stundum meira en ■eir sem vart migu ˙t yfir hreppam÷rkin.á


Drak˙la ß Ůjˇ­minjasafninu

christopher-lee-001.jpg

Sk÷mmu eftir a­ Úg hˇf st÷rf ß Ůjˇ­minjasafninu Ý mars 1993 var haldin norrŠn kvikmyndahßtÝ­ Ý ReykjavÝk.

╔g haf­i ekki tÝma til a­ lÝta ß hana, ■ar sem Úg stˇ­ Ý b˙ferlaflutningum og var a­ koma mÚr fyrir Ý turni Ůjˇ­minjasafnsins. Ůjˇ­minjasafni­ var loka­ ß mßnud÷gum og er lÝklega enn. ╔g var ■ennan morgun a­ koma ˙t ˙r lyftu og a­ ganga inn Ýá fornaldarsalinn fyrrverandi, sem var or­in nokku­ fornfßlega sřning en ßgŠt mi­a­ vi­ aldur, ■egar a­ Úg sÚ eldra, mj÷g vel klŠtt fˇlk komi­ inn ß gˇlf Ý anddyri safnsins. A­eins lÝtill hluti ljˇsanna var kveiktur og Úg sß ekki hva­a fˇlk ■etta var til a­ byrja me­, en er Úg gekk nŠr ■eim sß Úg a­ ■arna var kominn sjßlfur Drak˙la greifi og sp˙sa hans, ■.e.a.s leikarinn heims■ekkti Christopher Lee (f. 1922) og kona hans d÷nsk. Lee var dˇmari ß norrŠnu kvikmynda-hßtÝ­inni.

┌ti var lei­indave­ur og Úljagangur, og ■au hjˇnin h÷f­u gengi­ ve­urbarinn frß Hˇtel S÷gu til safnsins til a­ frŠ­ast um Ýslenska menningu. Ůß var gengi­ inn um annan enda en n˙ ß safnah˙sinu. ┴rni h˙sv÷r­ur haf­i lÝkast ekki enn loka­ dyrunum ■egar hann var a­ skafa tr÷ppurnar en hann kom einnig a­ Drak˙lu ■egar hann var b˙inn a­ koma frß sÚr verkfŠrum.

Fr˙in tala­i vi­ mig d÷nsku og var ßnŠg­ yfir ■vÝ a­ Úg gŠti tala­ vi­ hana ß d÷nsku, en heldur ˇhress ß mj÷g yfirvega­an og aristˇkratÝskan hßtt yfir ■vÝ a­ safni­ vŠri loka­. ╔g Úg ba­ ■au a­ koma daginn eftir. á╔g sÚ enn eftir ■vÝ a­ hafa ekki bo­i­ Drak˙lu a­ sko­a safni­ Ý fylgd me­ mÚr. En Úg var, man Úg n˙, upptekinn vi­ a­ vinna verkefni sem tengdist sřningu Ýslenskra gripa Ý Bogasal sem h÷f­u veri­ ß stˇrri vÝkingasřningu erlendis, en Úg haf­i skrifa­ sřningatexta um Ýslensku gripina fyrir ■ß sřningu.

En svona er ma­ur stundum vitur eftirß og lÝtil blˇ­suga Ý sÚr. Vona Úg svo sannarleg a­ Drak˙la hafi fyrirgefi­ mÚr ■etta blˇ­leysi og skort ß gestrisni Ý lok mars ßri­ 1993. Annars er Úg me­ blˇ­sugutryggingu, nˇg af geirlauk og hŠlum sem reka mß ß bˇlakaf, og ef Úg leita gŠti veri­ a­ hentugur kross leyndist einhvers sta­ar ofan Ý sk˙ffu uppi ß hßalofti.

chris-lee-dracula-web.jpg

VanhŠfni ß Ůjˇ­minjasafni, enn og aftur

Mynd_1438568

Enn einu sinniásřnir Ůjˇ­minjasafni­ávanhŠfni starfsmanna sinna opinberlega. N˙ sÝ­ast voru ■a­ litlir frŠ­ilegirábur­ir Lilju ┴rnadˇttur sem landsmenn fengu sřnishorn af ÝáfrÚttum rÝkisfj÷lmi­ilsins ˇtr˙ver­uga. Nřlega hreppti Lilja ┴rnadˇttir rannsˇknarst÷­u Ý nafni Kristjßns Eldjßrns fyrir framan nefi­ ß 16 ÷­rum umsŠkjendum. S˙ st÷­uveiting ßtti sÚr sta­áeftir a­ ┴strß­uráErlendsson bˇkmenntafrŠ­ingur og forseti HugvÝsindasvi­s Hßskˇla ═slands ger­ist skyndilegaáßlitsgjafiáÝ rß­ningarmßlum Ůjˇ­minjasafnsins. Menn spyrja sig n˙, hva­a vit prˇfessor ┴strß­ur hafi yfirleittáß ■ess hßttar. Sv÷rin ver­a eins sau­aleg og fß og ■egar ■jˇ­minjav÷r­ur segir al■jˇ­ a­ ■a­ sÚ Ý himnalagi a­ spara nŠturvar­manninn yfir handritaarfinum Ý Ůjˇ­menningarh˙sinu. Ůetta er skammarlegt fyrir Ůjˇ­minjasafni­.

Greinilega er ■a­ ■ˇ einhvers konar bˇkmenntafrŠ­i sem Lilja ┴rnadˇttir stundar, ■vÝ h˙n haf­i greinilega ekki hundsvit ß ■vÝ sem h˙n tala­i um fyrir framan al■jˇ­ Ýá10-frÚttum Sjˇnvarps Ý gŠr (16.10.2013; Sjß einnig hÚr)áog slettir ˙t ■eirri Švintřralegu sko­un sÝna a­ sylgja ein, sem fannst Ý Borgarfir­i, hafi veri­ borin af h÷f­ingja.

Lilja sylgja

Lilja ┴rnadˇttir og forv÷r­ur me­ sylgju ˙r H˙safelli

Hringjanásem fannst Ý H˙safelli og sem "sÚrfrŠ­ingurinn" Lilja segir vera frß 13. ÷ld og jafnvel frßá15. ÷ld,átil a­ hafa allan varann ß, er skreytt me­ h÷f­aletri. H÷f­aletur er Ýslensk leturger­,ástÝlfŠr­iráh÷fu­bˇkstafir (svokalla­ir maj˙sklar) 16. aldar, ogáeru ■eiráekki ■ekktir fyrr en ß 16. ÷ld. Allt ■va­ur um 13. ÷ld og a­ Snorri Sturluson hafi veri­ eigandi ■essa gripsáer ˙t Ý h÷tt. Gripurinn er ßn vafa ger­ur ß ═slandi. Ůa­á■ekkjast fleiri mßlmgripir me­ slÝku letri ß ═slandi e­a einhverju kroti sem lÝkist h÷f­aletri, ogá■ar sem ekkert stendur a­ viti.

Ůar a­ auki er ■etta ekki nein venjuleg sylgja e­a hringja semáfannstáÝ H˙safelli, heldur skreyti af rei­tygjum, hugsanlega af hnakki e­a s÷­li.

leifar le­urs

H÷f­inginn, sem Lilja sÚr fyrir sÚr, hefur greinilega veri­ Ý le­urf÷tum.

á

Bakhli­

Hjˇllaga hringur er hno­a­ur ß ■orninn.

Gripurinn uppfyllir ekki ■au skilyr­i semávenjulega sylgja e­a hringja ■arf a­ uppfylla. ┴ sylgjum, hringjum og hringlaga spennum erá■orná(standur).áŮorniáspennunnaráer stungi­ Ý gegnum eitthva­, t.d. auga ß le­ri e­a Ý klŠ­na­/vefna­átil a­ halda saman hlutum. ┴ ■essari "sylgju" er ■a­ ekki hŠgt, ■vÝ ß ■a­ er negldur (hno­a­ur) hjˇllaga, flatur hringur ofan ßá■orninn, sem gerir a­ verkum,áa­ ekki er hŠgt a­ stinga honum gegnum eitt e­a neitt. Ůetta er ■vÝ nŠsta ÷rugglega skrautsspenna af rei­tygjum og er lÝklega frß 16. ÷ld og jafnvel ■eirri 17.

Ůetta Šttiáá"sÚrfrŠ­ingur" Ůjˇ­minjasafnsins a­ vita.áLilja hefur reyndar teki­ ■ßtt Ý samnorrŠnu verkefni sem NorrŠna rß­herranefndin borga­iádřrum dˇmumáog sem ß sŠnsku kalla­ist F÷remňlsnomenklatur f÷r nordisk medeltidá(og ■egar fÝnt ßtti a­ heita upp ß latÝnuáNomina Rerum MediŠvalium)á■ar sem teki­ var saman or­asafn ß lausbla­a÷rkumáfyrir heiti ß forngripum frß mi­÷ldum. Ůetta verkefni gekk afar seinlega vegna skussahßttar sumra ■ßtttakendanna Ý ■vÝ, og voru ßskrifendurnir sem borgu­u vel fyrir ■essi bl÷­ farniráa­ kallaá■a­ Nordisk Valium.áLilja sem tˇk vi­ verkefninu af GÝsla Gestssyni safnver­i var ein ■eirra sem til vandrŠ­a var Ý ■essu verkefni, skila­i illa af sÚr og undir lokin var mÚr greitt sÚrstaklegaáaf verkefninu til a­ lj˙ka ■vÝ sem h˙n haf­i ekki haft tÝma til a­ sinna. ┴ bla­i um hringjur og spennur Ý ■essu or­asafni, sem Úg geng ˙t frß ■vÝ a­ Lilja ■ekki,ákemur fram, hvernig sylgjur eru nota­ar og hva­ einst÷k atri­i ß sylgju heita.áEn aldrei hefur veri­ til sylgja, ■arásem ekki var hŠgt a­ stinga ■orninum Ý gegnum eitthva­ (sjß hÚr ß vef H═ hvernig ß a­ spenna belti).

belti_sylgja_thorn

Hßskˇli ═slands kennir m÷nnum a­ spenna beltisˇlar og nota sylgjur. Ef ■orninn vŠriáeins og ß sylgjunni Ý H˙safelli ß ■essu belti,áer vÝst a­ menn misstu ni­ur um sig buxurnar. ╔g geri mÚr Ý hugarlund a­ myndin sÚ lÝkast til af belti og sylgjuá┴strß­s Eysteinssonar, sem hann gleymdi ß Ůjˇ­minjasafninu.

┴stŠ­an fyrir ■vÝ a­ le­urleifar finnast ß ■essari skrautsylgju,áer a­ ■orninum hefur veri­ stungi­ Ý gegnum le­ur og sÝ­an hefur veri­ loka­ fyrir frekari not me­ ■vÝ a­áhno­a hjˇli­áofan ß ■orninn.á

A­ Lilja ┴rnadˇttir haldi a­ h÷f­ingjar landsins hafi vei­ hross og gengi­ vel girtir me­ risavaxnar hrossasylgjur, er hins vegar ekki alveg ˙t Ý h÷tt.


Kattarslagurinn um ■jˇ­menninguna og ■jˇ­ararfinn

Gu­r˙n Nor­dal

Fur­ulegt var a­ sjß og heyra (og lesa), hva­ miki­ bar ß milli Ý frßs÷gnum forst÷­umanna Ůjˇ­minjasafnsins og ┴rnastofnunar ß framtÝ­ handritasřningarinnar Ý Ůjˇ­menningarh˙sinu vi­ Hverfisg÷tu, sem heyrir undir stjˇrn Ůjˇ­minjasafns. Gu­r˙n Nordal hefur n˙áteki­ handritin heim Ý vel vari­ ┴rnavirki. H˙náger­i ■a­ um helgina, ■ar sem ekki er trygg­ vi­sŠttanleg gŠsla Ý Ůjˇ­menningarh˙sinu.

MargrÚti HallgrÝmsdˇttir lŠturásem a­ ekkert sÚáa­, og eins og bruna- og innb˙strygging ß diskˇtekstaxta vŠri nŠgileg til a­ vernda ■jˇ­ararfinn. Bakkar h˙n ekki me­á■a­. Gu­r˙n sřnir hins vegaráekkertákßlfskinnáfyrr en fyllt hefur veri­ Ý botnlausa Menningarholuna vi­ Hˇtel S÷gu. MargrÚt Štlaráhins vegaráa­ sřnaáBrennu-Njßlss÷gu in originalisáß nŠsta ßri, en ■a­ er vitaskuld Ý ˇ■÷kk Gu­r˙nar.

Hvor maddaman eráfrekust ß eftir a­ koma Ý ljˇs. Gu­r˙n vinnur eftir reglum (■ˇ h˙n lßti dagsbirtu gŠgjast inn Ý stofuna me­ prismakrˇnuna ß ┴rnastofnun, enáslÝk birtaámun ekki vera gˇ­ fyrir handrit frekar en tr÷ll), en MargrÚt vir­ist ßvallt vinna eftir skipunum og a­ ge­■ˇtta, eins og h˙n vŠri ß fullu Ý pˇlitÝk.

MargrÚt telur ekki ßstŠ­u til a­ hafa sˇlarhringsvakt ß menningararfinum. Ătli sÚ nokkur vakt ß Ůjˇ­minjasafni ═slands? H˙n tala­i Ý frÚttum eins og h˙n hef­i umbo­ frß hŠrri st÷­um, og ■a­ hefur h˙n kannski. Kannski beint ˙r fornminjarß­uneytinu.

Magga Kl˙bbs
MargrÚt segir hÚr frß stˇrfelldum breytingum ß Ůjˇ­menningarh˙sinu ß nŠsta ßri. Er veri­ a­ berjast um peningana sem fara Ý ■Šr? Vann MargrÚtáyfir Gu­r˙nu Ý fyrstu lotu slagsins um menningarkrˇnur Sigmundar DavÝ­s ?
á

Fyrir allnokkrum ßrum fˇr Úg og sko­a­i nřjar sřningar Ůjˇ­minjasafnsins.áŮar uppg÷tva­i Úg m.a.áa­á■a­ lak frekar miki­ me­fram nokkrum gÝfurlega l÷ngum gluggumáÝ nřrri vi­byggingu, sem sett var ß su­urgafl safnsins (undir yfirstjˇrn eiginmanns Gu­r˙nar Nordal). ╔g tˇk eftir ■vÝ a­ ung gŠslukona gaf mÚr ˇhřrt auga, ■ar semáÚg ger­i mig lÝklegan til a­áljˇsmynda lekann og fˇr a­ tala Ý eitthva­ tŠki. TŠpum tveimur mÝn˙tum sÝ­arákom MargrÚt HallgrÝmsdˇttir ˙t ß tr÷ppurnar. H˙n ■ekkti mig greinilega ekki, enda Úg me­ hatt ogáskegg,áen var greinilega miki­ ni­ri fyrir vegna ■ess a­ Úg var a­ ljˇsmynda galla ß nřlegri vi­byggingu h˙ssins og spur­i mig af hverju Úg vŠri a­ ljˇsmynda gluggana.á╔g gekk svo framhjß henni efst ß tr÷ppunum og lÚt ■au or­ falla a­ h˙si­ lŠki. MargrÚt ger­i sÚr alls ekki grein fyrir ■vÝ hver ljˇsmyndarinn var ■vÝ h˙n bau­ mÚr fßeinum ßrum sÝ­ar, og ■a­ margoft, a­ sko­a sřningarnar ˇkeypis ■egar Úg vŠri ß landinu, ■ar sem h˙n taldi a­ Úg hef­i aldreiásÚ­ nřopna­a sřningu safnsins Ý endurbŠttum h˙sakynnum. Gaman vŠri hins vegar a­ sjß reikninga fyrir vi­ger­um ß nřjum gluggum Ý vi­byggingunni.

Lengi var ■a­ svo, a­ minnst mßtti tala um hrikalegt ßstand byggingar Ůjˇ­minjasafnsins og hva­ ■ß endalausa ˇrß­sÝu Ý tÝ­ ١rs Magn˙ssonar. Eftir miklar og kostna­arsamar lagfŠringar og breytingar var ■ˇ mj÷g fljˇtt greinilegt, a­ h˙si­ var enn ekki hŠft undir sřningar ß ■jˇ­ararfinum. Lengi hefur ■a­ veri­ svo ß ═slandi, a­ m÷nnum ■Štti vŠnst um ■a­ sem nřtt var ogásßrast a­ missa ■a­. Ůjˇ­ararfur sumra nŠr ekki ˙t fyriráßst ß steypu, jßrni,ágleri og plasti Ý ■jˇ­ar-H÷rpum og alm˙ga-Kringlum.

┴hugi Gu­r˙nar Nordal ß ■vi a­ koma handritum sÝnum Ý H˙s Ýslenskra FrŠ­a, sem n˙ er stˇr hola sem KatrÝn Jakobsdˇttir hˇf gr÷ft ß rÚtt ß­ur en h˙n hvarf ˙r embŠtti rß­herra, er lÝka skiljanlegur. Hafa ber Ý huga, a­ arkitektastofan Hornsteinar, sem rekin er af eiginmanni Gu­r˙nar Nordal hefur teikna­ "fj÷reggi­" og mun sjß ■ar um h÷nnunarvinnu. Lag steinsteypunnar sver sig Ý Štt vi­ kˇrinn ß Ůjˇ­minjasafninu sem Úg sko­a­i hriplekan sk÷mmu eftir a­ sß bakhluti Ůjˇ­minjasafnsins var vÝg­ur. En Ý holunni vi­ Hˇtel S÷guáer allt Ý stßli,

Vi­ erum hÚr a­ tala um fˇlk sem er vant a­ fß allt sem ■a­ bendir ß og sem gerir sÚr ekki grein fyrir a­ ■a­ ger­ust voveiflegir hlutir ß ═slandi ßri­ 2008.áNŠturvakt Ý Ůjˇ­menningarh˙sinu getur vart kosta­ miki­, me­an ■jˇ­in er a­ safna Ý baukinn til a­ byggja enn einn minnisvar­ann yfir arkitekta landsins. MargrÚt er nřb˙inn a­ setja deildarstjˇra ß Ůjˇ­minjasafninu Ý rannsˇknarst÷­u, me­an sta­a deildarstjˇrans er ekki auglřst. Ef ekki er veri­ a­ spara me­ ■vÝ a­ setja starfsmenn safnsins Ý rannsˇknarst÷­u, ■ß Štti a­ vera til skildingur til a­ borga fyrir nŠturvakt.

áParty house

Ůjˇ­ararfsuppgr÷ftur Ý ey­sluvÝmu fyrir kosningar. Ůetta eráfÝnni tegund af fornleifafrŠ­i. Ůarna yfir holunni ß Ý framtÝ­inni a­ hřsa miklu merkilegri hluti en forngripina handan vi­ Su­urg÷tuna

Fornleifakjallari

HŠtt hefur veri­ vi­ stŠrsta fornleifauppgr÷ft landsins og loka­ ß 800 millur, sem ekki eru til.

Au­vita­ er ekki Ý mßl takandi, a­ ekki sÚ sˇlarhringsgŠsla ß handritaarfi ■jˇ­arinnaráÝ Ůjˇ­menningarh˙sinu vi­ Hverfisg÷tu.áŮar hafa lengiárÝkt mj÷g strangar reglur, og til dŠmis hefur ■a­ veri­ vonlaust mßl fyrir forst÷­umenn h˙ssinsáa­ rß­a fj÷lskyldume­limi Ý hreingerningar. N˙ er, sem sagt, lÝka banna­ a­ hafa sˇlahringsvakt. Hvort ■etta er kreppan, e­a bara andleg kreppa hjß stjˇrnanda Ůjˇ­minjasafni ═slands e­a eiginhagsmunapot hjß Gu­r˙nu Nordal, lŠt Úg lesendur mÝna sjßlfa dŠma. En vitaskuld ß einnig a­ vera sˇlarhringsgŠsla ß menningararfinum Ý Ůjˇ­minjasafni ═slands, ■vÝ ekki er hann minna ver­ur en bˇkfelli­.


17 sˇttu um

Svar MHá

ßr sˇtti Úg um rannsˇknarst÷­u Ý nafni Kristjßns Eldjßrns. Ůa­ er er Ý ■ri­ja skipti sem Úg geri ■a­. Fyrst sˇtti Úg um ßri­ 1992, sÝ­an ßri­ 2011 og svo n˙ Ý ßr. Me­ doktorsgrß­u Ý fornleifafrŠ­i, sem og gott verkefni,átaldi Úg mig lÝklegan til a­ geta fengi­ ■essa st÷­u.

N˙ er Úg b˙inn a­ gefa upp alla von. ╔g fÚkk heldur ekki st÷­una Ýá■etta sinn (sjß hÚr),áog 15 a­rir ur­u a­ sŠtta sig vi­ sama hlutskipti, og a­ sjß starfsmann Ůjˇ­minjasafns ═slands, sem hvorki hefur doktorsprˇf e­a mikil frŠ­ileg afk÷st af baki fß st÷­una.

En mÚr leikur forvitni ß ■vÝ a­ vita, af hverju mat ß umsˇknunum var unni­ Ý samrß­i vi­ Hßskˇla ═slands og hverjir ■ar unnu a­ ■vÝ mati. Ůessi afskipti H═ koma fram Ýásvari Ůjˇ­minjavar­ar, MargrÚtar HallgrÝmsdˇttur til ■eirra sem ekki fengu st÷­una.

Hins vegar var hvorkiágreint frß ■vÝ Ý auglřsingu um st÷­una, nÚ Ý vi­tali sem Ůjˇ­minjav÷r­ur ßtti vi­ mig, a­ H═ kŠmi a­ ferlinu var­andi mat ß umsŠkjendum. ╔g sendi nřlegaáfyrirspurn um ■a­ til Ůjˇ­minjavar­ar, en h˙n hefur ekki sÚ­ ■÷rf ß ■vÝ a­ svara, svo n˙ spyr Úg opinberlega til a­ spara Sigmundi DavÝ­ Gunnlaugssyni vinnu Ý rß­uneytinu sÝnu sem n˙ sÚr um mßlefni Ůjˇ­minjasafns ═slands og allt anna­ fornt og ■jˇ­legt.

Hvernig kom H═ a­ st÷­uveitingu, ■ar sem gengi­ var fram hjß fˇlki me­ rannsˇknarmenntun Ýárannsˇknarst÷­u? Vonandi var ■a­ ekki neinn Ý kynjafrŠ­i sem veitti mat e­a ums÷gn. Ůß ß (karl)ma­ur au­vita­ ekki sjens.

Eldjßrn i SKALK 5 1971

Kve­ja frß Kristjßniá


Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband